Definitions containing the research հեռաւոր : 135 Results

Այգ, գոյ, գու, ուէ, գուց

See full entry →

s.

daybreak, dawn, aurora;
day-light, morning;
ընդ այգն, ընդ այգս այգուն, այգուցն, at day-break, at the dawn of day, in the morning;
— լինել cf. Այգանամ;
յայգուէ մինչեւ յերեկոյ, from morning till night.

NBHL (1)

Այգն առակ օրինակի է զգալի լուսոյ։ Առաքինութիւն ծագեալ յոգւոջ (արեգակնաբար՝) զայգն իւր ծագէ, եւ զլոյս առաքէ։ Այգ դեռեւս խորին է, զայլս ոչ կարի քաջ տեսանել կարացեալ։ Արեգակն յորժամ եղիցի առ այգն (այս ինքն մօտ ի ծագել յարեւելից ընդ այգն) եւ կամ առ միջօրեայն (հարաւակողման), ցրտացուցանելով երկայն հեռաւորութեամբն զհիւսիսային կողմն ապականեաց. (Փիլ. ել. եւ այլաբ. եւ նխ. ՟Բ։)


Այդ, այդր, այդորիկ

See full entry →

pron.

that, this, the.

NBHL (1)

այդր կամ այդորիյ, այդմ, յայդմանէ կամ յայդմ, այդու կամ այդուիկ, այդք կամ այդոքիկ, այդց կամ այդոցիկ, յայդցանէ կամ յայդոցիկ կամ յայդց, այդոքիւք, գեր, ցուց - դեր. ցուց. Միջինն ընդ այս մօտաւոր, եւ ընդ այն հեռաւոր. ատ, ատի, ատիկակ. շու, շօշ. Ի յն. եւ լտ. չի՛ք այս որոշումն, այլ դնի՝ այս. Οντος, αὔτη, τούτο. hic haec hoc.


Անընդմիջելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

inseparable, indivisible;
continual.

NBHL (1)

Եւս եւ հեռաւոր առանց իրիք միջնորդի. այրը, իրագ.


Անհպելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

cf. Անհուպ.

NBHL (1)

Կամ անմիաբան. հեռաւոր ի բնէ.


Ճապաղեմ, եցի

See full entry →

va.

to spread, to disperse, to satter;
to divert, to entertain;
— զինչս, to squander away, to waste, to dissipate.

NBHL (1)

Զօրացն հռովմայեցւոց ճապաղեալ յաշխարհս հեռաւորս. (Մեսր. երէց.։)


Հեռաբնակ

See full entry →

adj.

living far off, remote, distant.

NBHL (2)

Որ բնակէ ի հեռաւոր վայրի.

ՀԵՌԱԲՆԱԿ. Հեռի բնակութեամբ (վայր). հեռաւոր. բացագոյն.


Հեռագոյն

See full entry →

adj. adv.

very far, farther;
far, from afar, afar off.

NBHL (1)

μακρότερος longinquior τὸ μακράν longum, longinquum. Հեռի յոյժ. կարի հեռաւոր. երկայնագոյն միջոցաւ. խելմը հեռու.


Հեռակայութիւն, ութեան

See full entry →

s.

absence;
distance.


Հեռաստան, ի

See full entry →

adj. s. adv.

far off, distant, remote;
distant place or country, the distance;
ի — է, from afar, afar. off, at a great distance.


Հեռաստանեայք

See full entry →

s.

who are remote or distant.

NBHL (1)

Որ կան ի հեռաստան. բացակայք. հեռաւորք.


Հեռարձակ

See full entry →

adj.

cf. Հեռաստան.

NBHL (1)

Բացարձակ. հեռաստան. հեռաւոր.


Հեռի

See full entry →

adj. adv.

remote, distant;
far;
— առնել, տանել, to remove far off;
to scatter;
to turn aside or away, to avert, to ward off;
— ունել, to keep away, or at a distance;
— ունել զանձն յիմեքէ, to keep off, to avert;
to abstain, to refrain;
— առնիմ, լինիմ, cf. Հեռանամ;
աստուած իմ, միʼ — առնիր յինէն, remove not Thyself, o God, from me!.


Հեռուստ, ի հեռուստ

See full entry →

adj. adv.

afar, distant;
far, from afar.


Ճակատամարտ, ից

See full entry →

s. adj.

troops in battle array, army drawn up in order of battle;
general engagement, pitched battle, war;
fighting, belligerent;
warlike;
օր —ի, day of battle;
— տալ, to wage, to make war, to fight.

NBHL (1)

Ճակատամարտ պատերազմունք ի հեռաւորաց եւ ի մերձաւորաց. (Ոսկ. ես.։)


Կող, ից

See full entry →

s. fig. adv.

side, rib, flank;
part;
woman;
wife;
ընդ կողաց, aside, awry, sidelong;
առ ի —, cf. Զառ՞՞՞ի՞՞՞կող;
անդէն ի —ի, directly, at once, forthwith;
ի — լինել, to stretch or lay oneself down, to lie down, to go to bed;
—ք գրեանց, cover or binding of a book.

NBHL (1)

Ի տիկսն փչեալ ուռուցեալ հեռաւորէ զկողունսն. (Զքր. կթ. աւագ ՟Բ՟Զ. (գրածն, զկողունձն)։)


Մերձաւոր, աց

See full entry →

adj. s.

near, nigh, next;
neighbouring, bordering on, adjacent, contiguous;
approximate;
akin, consanguineous;
neighbour, friend, acquaintance;
relation;
— ազգական, near relation.

NBHL (4)

Լա՛ւ է բարեկամ մերձաւոր՝ քան եղբայր ի հեռաստանէ բնակեալ։ Մերձաւորաց եւ հեռաւորաց։ Հայեցայ ես շուրջ զմեօք ի մերձաւորս արքայութեան մերոյ։ Աստուած մերձաւոր եմ ես.եւ այլն։

Ահ սրբութեան նորա անկեալ էր զհեռաւորօք եւ զմերձաւորօք. (Եղիշ. ՟Ը։)

Անմատչելի հեռաւոր, եւ անընդմիջելի մերձաւոր. (Նար. ՟Ի՟Գ։)

Զօրութեամբ հեռաւոր խոստմանցն յաղթեցին մերձաւոր տանջանացն. (Եփր. վկ. արեւ.։)


Մերձաւորեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Մերձաւորեցուցանեմ.

NBHL (1)

Թէեւ հեռաւոր իցէ, իշխան է վարդապետն եւ մերձաւորի մերձաւորիչ (կամ մերձաւոր ինչ) մերձաւորեցուցանել. (Կանոն.։)


Մերձաւորեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to approach, to draw or bring near;
to hold, take, possess, inherit or appropriate any thing in right of relationship.

NBHL (1)

Թէեւ հեռաւոր իցէ, իշխան է վարդապետն եւ մերձաւորի մերձաւորիչ (կամ մերձաւոր ինչ) մերձաւորեցուցանել. (Կանոն.։)


Մէջ, միջոյ, ով, ոց, աց, ովք, օք

See full entry →

s. bot. prep. prep. adv. adv.

middle, midst;
inside, interior, heart, bosom;
loins, reins;
ցաւք միջաց, lumbago;
—ք or պորտ ընդոց, hilum of beans;
հացի միջաւ, with the crum;
ի — or ի միջի, in the midst or middle of, among, between, in, into, within;
ի միջոյ, through, out of, from;
ընդ —, by halves;
between, among;
in, into;
through the medium of, by means of;
— ընդ —, from time to time, now and then, ever and anon;
ց-ս, down or up to the waist;
ի միջի ձերում, among you, in the midst of you;
— գիշերոյ, midnight, twelve o'clock;
— ի գիշերի, at night, in the night, by night;
ընդ — իւր, upon his loins or side;
միջովք չափ ի վեր or ի միջոյն եւ ի վեր, from the loins upwards;
միջովք չափ ի խոնարհ or ի միջոյն եւ ի խոնարհ, from the loins downwards;
յապականութեան ի միջի, from or in the midst of corruption;
պնդել զ—ս, to gird up one's loins, to put on a belt;
խորտակել զ—ս, to break one's back;
գօտի ածել ընդ — իւր, to wear a belt, girdle or sash;
արկանել քուրձ զմիջովք, to put or gird sackcloth on one's loins;
սուսեր ընդ — ածել, ածել սուր ընդ —, to gird on a sword;
— ընդ — հերձուլ, հատանել, to cut in halves;
to split into two parts;
բառնալ ի միջոյ, to annihilate, to utterly destroy, to exterminate;
անցանել, կալ ի —, to come forward, to show or present oneself;
ի — բերել, to produce, to bring forward or out, to cite, to expose;
ի անկանել, to interpose;
փոյթ ի — առնուլ, to endeavour, to study, to try, to make any effort, to be solicitous;
դաշինս ի միջի հաստատել, to make an alliance;
արի՛, ա՛նց ի —, arise, get up, come here;
քերթացք նորա չեն ի միջի, his poems are lost;
ընդ — բանից մի՛ անկանիր, do not interrupt another's discourse;
cf. Խորհուրդ;
ի մէջ, cf. Մէջ;
ի միջի, in the middle, between, among;
ի միջոյ, from the middle.

NBHL (1)

ի միջի. ՄԷՋՔ միջաց, կամ ջոց, ովք կամ օք) - ՄԷՋ ՄԷՋՔ. լծ. հյ. մէտ. յն. μέσος . լտ. medium, mediocritas. դաղմ. մէծ, մէ՛ծտու. Զուգաչափ հեռաւորութիւն կամ հեռաւորն ի ծայրից. խտիր եւ անջրպետ ընդ սկիզբն եւ ընդ կատարած, տեղւոյ, ժամանակի, թուոյ. միջին վայր. խոր եւ ներքսագոյն կողմն՝ առ համեմատութեամբ արտաքին մասանց. մէջ տեղը.


Համացեղ

See full entry →

adj.

of the same race or family;
homogeneous.

NBHL (1)

ՀԱՄԱՑԵՂ ὀμόφυλος contribulis, gentilis որ եւ ՀՈՄԱՑԵՂ. Որ է ի նմին ցեղէ. համատոհմ. համազգի. ազգակից՝ մերձաւոր կամ հեռաւոր յամենայն կարգի.


Հարկանեմ, հարի

See full entry →

va. mus.

to beat, to strike, to give or deal a blow;
to strike or sweep the chords of the lyre, to vibrate, to touch, to play or perform on;
to ring;
to knock, to thump;
to prick, to bite;
to wound, to hurt, to harm;
to knock down, to beat to death, to kill;
to spoil, to taint, to gnaw, to eat away;
to ill-treat, to punish, to abuse;
to strike against, to shock;
to feel remorse;
to pay tribute;
to write down, to put into writing, to set down;
— զքաղց եւ զծառաւ, to stay hunger;
to quench, slake or allay thirst;
— այսոյն պղծոյ, to possess with a devil;
ի շամփուր —, to spit, to put on the spit;
— զոք ի ցից, to empale;
— ի մահ, — զոք յոգի, to give the death-blow, to despatch, to slay, to kill;
— ի գլուխն, to cause a headache;
— գինւոյ ի գլուխն, to mount to the head;
to intoxicate;
տաւիղ կամ ջութակ —, to harp, to play on the harp or violin;
խորան —, to set up a pavilion;
— զմիմեանս, to strike one another, to knock against each other;
to come in collision, to collide, to come into contact with;
— ընդ միմեանս, ընդ միմեանս — համեմատութեամբ, to compare, to confront with;
— զճանապարհս, to go, to be on a journey, to travel;
մարտ ընդ միմեանս —, to fight, to combat, to make war;
— զպատերազմ, to gain the battle, to conquer;
— զթշնամին, to beat the enemy, to discomfit, to defeat, to rout;
— հուր զտամբ, to set a house on fire;
— գաւազանաւ, to cudgel, to cane, to whip, to thrash, to belabour;
խրախոյս խընդութեան —, to shout with joy;
— զպէտս ուրուք, to supply the needs of, to provide or furnish the needful;
— զմիտս, to strike, to impress;
— զամանակ, to beat the measure;
զծայրս —, to dawn, to rise;
— զանձն, to be afflicted, grieved, mournful, desperate;
ընդ միտ —, to think, to reflect;
—նէ զդաւիթ սիրտն իւր, հարեալ գտանի ի խղճէ մտաց, David is struck by or eaten up by remorse;
ընդէ՞ր —նէ զքեզ սիրտ քո, why is your conscience afflicted and why is your heart heavy within you ?
արեւն ընդ ծայրս —նէր, the sun gilded the mountain tops;
ժանգն —նէ զերկաթ, rust consumes iron;
կօշիկ իմ —նէ զոտս, my shoe pinches.

NBHL (1)

Հարկանէր ճանապարհս հեռաւորս. (Արծր. ՟Բ. 41։)


Պակասութիւն, ութեան

See full entry →

s. ast.

want, failure, diminution, decrease;
deficiency;
fault, imperfection;
blemish, defect;
dearth, penury;
— լուսնի, wane;
eclipse.

NBHL (1)

Պակասութիւն է հեռաւորութիւն պատուականին՝ յորում բնաւորեցաւն գոլ. (Անյաղթ ստորոգ.։)


Պանդխտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

condition of an alien or stranger;
emigration, transmigration, migration;
pilgrimage.

NBHL (1)

Ժառանգել քեզ զերկիր պանդխտութեան քոյ։ Ոչ կարէր երկիրն պանդխտութեան հանդարտել նոցա ի բազմութենէ ընչից իւրեանց։ Վարեսցի նա յոտից իւրոց ի պանդխտութիւն հեռաւոր։ Ի պանդխտութիւն եւ ի գերութիւն երթիցեն։ Որք էին ժողովեալք յելիցն պանդխտութեան։ Որք եկեալ էին ի գերութենէն որդիք պանդխտութեան.եւ այլն։


Ուրբաթ, ու

See full entry →

s.

friday;
աւագ —, Good Friday.

NBHL (1)

(պէսպէս ստուգաբանեալ ըստ հեռաւոր նմանութեան ձայնից յայլեւայլ ազգս) παρασκευή (որ է պատրաստութիւն՝ իմա՛ առ շաբաթն). parasceve, feria VI, dies veneris. Վեցերորդ օր եօթնեկի. օր կանխեալ քան զշաբաթ. եբր. եօմ շիշի. այսինքն օր վեցերորդ. ճիւմա, ճիւմահի. որպէս օր ժողովարանի.


Չարանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to behave or act wickedly, to become worse, to fester, to rankle, to sour, to become exasperated;
cf. Նախանձիմ.

NBHL (1)

Եթէ չարացայք ընդ գալուստ մեր (ասեն մոգքն), ընտանիքդ հաւատացէ՛ք ի մանուկդ յայդ, նախանձաւո՛ր լերուք մօտաւորքդ հեռաւորացս. (Ճ. ՟Գ.։)


Չարարմատ

See full entry →

adj.

springing from a bad root.

NBHL (1)

Անբաւ հեռաւորութեամբ փախիցո՛ւք ի չարարմատ բուսոցս. (Սարգ. յուդ. ՟Ա։)


Յօդ, ից

See full entry →

s. gr.

articulation, joint, juncture;
bond, tie, link, connexion;
article.

NBHL (1)

Յօդդ ասի արդարեւ իսկ յօդ. որ է կցումն գրոյ յանգի անուանն եւ բայի, որ ցուցանէ զմերձաւորն կամ հեռաւորն։ Երեք գիր են, որ յօդ կոչին. եւ այլն. Երզն. քեր.։ Տե՛ս ի տառսդ Ս, Դ, Ն. յորոց կազմին եւ դերանունքս, այս, այդ, այն. սա, դա, նա. ես, դու, նա։


Նաւագնաց

See full entry →

cf. Նաւագնացիկ.

NBHL (1)

Նաւագնաց լինին ընդ ծով ի հեռաւոր աշխարհս. (Լմբ. իմ.։)


Յապահով

See full entry →

adj. s.

sure, safe, secure, out of danger, assured;
security, safety;
place of safety, shelter;
—ս լինել, to be in security, safe, sheltered;
— or —ս առնել, to assure, to secure.

NBHL (1)

ՅԱՊԱՀՈՎ որ եւ ԱՊԱՀՈՎ. ἁσφαλής securus ἁπηλλάγμενος vacuus, liber, immunis. Ապ, այսինքն Հեռի՝ յահէ, կամ ի հովէ՝ այսինքն ի հողմոյ. խաղաղ. անքոյթ. անկասկած. աներկիւղ. անհոգ. հեռաւոր.


Մղոն, ի, աց

See full entry →

s.

mile.

NBHL (1)

μίλιον, μιλιάριον miliare, -rium, mile passus. ռմկ. միլոն. միլ. (յն. մի՛լօն, միլիա՛րիօն. լտ. միլիա՛րէ, մ՛իլլէ բասսուս. իտ. մի՛լիօ. պ. միյլ ). Չափ ճանապարհի եւ հեռաւորութեան ցհազար քայլ երկրաչափական. որ եւ երկու հազար քայլ հասարակ.


Մարզ, ից

See full entry →

s.

confine or frontier of a state, march, border;
province, district;
— դնել, to reduce to a province.

NBHL (2)

պ. մէրճ, մէրզ, մէրզիւպիւմ. (լծ. եւ յն. մէ՛ռօս, մէ՛ռիս ). Ճանապարհ եւ վայր հեռաւոր. մասն ինչ բաժնի տէրութեան. կողմն. սահման.

Յանձն առնէր նոցա զհեռաւոր մարզն. (Եղիշ. ՟Գ։)


Մեկուսի

See full entry →

prep. adv.

apart, aside, separately, in private, singly;
— առնել, to remove, to alienate;
— կալ, լինել, to remain aloof, to withdraw, to retire, to stand in dispart.

NBHL (1)

որ եւ ՄԵԿՈՂՄԱՆԻ. Ի մի կոյս կամ ի մի կողմն գնացեալն կամ գտեալն. զատեալ. որոշեալ. բացական. հեռաւոր.


Մեկուսութիւն, ութեան

See full entry →

s.

separation;
retirement.

NBHL (1)

διάστημα, τὸ διάστατον, ἁπόστασις , ἁπουσία distantia, abscessio, absentia, discrepantia, interstitio, spatium, intervallum. Մեկուսի գոլն. մեկուսանալն, եւ հեռաւորութիւն. տարբերութիւն, որոշումն. անջատումն. անջրպետ. միջոց. խտիր.


Հուպ, հպոյ, հպի, ից

See full entry →

adj. prep. adv.

near, nigh, close, adjacent;
near, close to, by, by the side of;
—, ընդ —, — ընդ, — առ —, ի հպոյ, near, close, at hand;
by and by, shortly, soon, very soon, in a short time;
— լինել, երթալ, մատչել, to be near, to approach, to draw near, to go or come near to, or towards, to go closer to;
to touch.

NBHL (1)

Հուպ ամենից եւ մերձաւոր, եւ յումեքէ ոչ հեռաւոր. (Շ. խոստ.։)


Հռչակ, աց

See full entry →

adv.

cf. Համբաւ;
exultation, rejoicing;
solemnity, pomp;
—աւ, solemnly, pompously;
— հարկանել, cf. —եմ;
— լինել, to be heard, published, divulged;
— հարկանիլ, to be spread the fame of;
եւ երթայր — զնմանէ ընդ ամենայն կողմանս, and the fame of him went out into every place of the country round about;
— ընթանայ, it is reported, there is a report, they say;
the report is spread;
it is rumoured.

NBHL (1)

ἧχος, κραυγή, σημασία, φήμη rumor, vox, sonitus, clamor, fama, laus եւ այլն. Ձայն հնչեցեալ գովութեան կամ ուրախութեան ցհեռաւոր տեղիս. համբաւ. բարեհամբաւութիւն. անուն կամ հնչիւն տարածեալ. հանդէս. նշան. ազդ, լու.


Նուաղանամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Նուաղիմ.

NBHL (1)

Հուրն յարեգակնային ճառագայթիցն լուսակոծեալ նուաղանայ։ Ձայնք մարդկան հեռաւորութեամբքն առ սակաւ սակաւ նուաղացեալք։ Ըստ ոչինչ օրինակի՝ ոգւոցն նուաղանալ եւ կաղանալ. (Փիլ.։)


Նուաղենամ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Նուաղիմ.

NBHL (1)

Հուրն յարեգակնային ճառագայթիցն լուսակոծեալ նուաղանայ։ Ձայնք մարդկան հեռաւորութեամբքն առ սակաւ սակաւ նուաղացեալք։ Ըստ ոչինչ օրինակի՝ ոգւոցն նուաղանալ եւ կաղանալ. (Փիլ.։)


Շահաւոր, աց

See full entry →

adj.

profitable, advantageous, useful, fruitful, lucrative, interesting.

NBHL (1)

Զշահաւոր եւ զօգտակար երախտիսն յորդորեսցէ։ Ի շահաւոր գիւտս եւ ի փրկութիւն մերձաւորին եւ հեռաւորին. (Յճխ. ՟Գ. ՟Ե։)


Ողոքեմ, եցի

See full entry →

va.

to supplicate, to persuade mildly;
to soften, to calm, to appease;
to touch, to move to pity;
to fawn upon, to toady, to flatter.

NBHL (1)

Իբրեւ զմօտաւոր զհեռաւորն ողոքեսցեն փութով։ Բազումք ողոքեն զերեսս թագաւորաց (կամ իշխանաց)։ Եթէ տրտմէր, թագաւորդ ողոքէր. (Իմ. ՟Ժ՟Դ. 17։ Առակ. ՟Ժ՟Թ. 6։ ՟Ի՟Թ. 27։ ՟Ա. Եզր. ՟Դ. 31։)


Ողջամբ

See full entry →

adv.

safe and sound, soundly, safely, safe;
quite, totally, entirely, completely;
— դառնել, հասանել, to return, to arrive safe;
— եկիր, — տեսի զքեզ, you are welcome;
երթ —, God keep you, God be with you, adieu!.

NBHL (1)

Ըստ յառաջ լուսաւոր եկիցն ողջամբ յայնպիսի հեռաւոր ճանապարհէ. (Փարպ.։)


Ոստիկան, աց

See full entry →

s.

governor, prefect;
inspector, surveyor, commissary;
minister.

NBHL (1)

Իբրեւ հաւատարիմ ոստիկանս յանձն առնէր նոցա զհեռաւոր մարզն։ Ո՞չ զիս ոստիկան արարին ի վերայ ձեր երկոցուն. (Եղիշ. ՟Գ. ՟Ը։)


Ոտն, տին, տամբ, ոտք, ոտից

See full entry →

s.

foot;
foot of a mountain;
foot, inches;
foot (measure in prosody);
պատուանդան ոտից, foot-stool;
կռուան ոտին, foot-hold;
ոտից ցաւ, the gout, podagra;
հատանող կոշտից ոտից, pedicure, corn-cutter;
լուացումն ոտից, foot-hath, pediluvy;
— —, — առ —, foot by foot, step by step, inch by inch, by little and little, by degrees, gradually;
առ —, յոտս, առ ոտս, at the feet;
near, at, to;
յոտաց, standing, upright;
յոտից, on foot, walking;
— ընդ ոտին, foot to foot;
յոտից ցգլուխ or մինչեւ ցգլուխ, from head to foot, from top to toe;
յոտին քում, at your coming;
յ— կալ, to rise, to stand up;
կալ ի վերայ ոտից, to stand upon one's legs;
յոտին կալ, to be standing, on foot;
to support or maintain oneself;
յոտին ունել, to uphold, to support, to sustain;
յ— կանգնիլ, to rise, to get up;
— or առ — հարկանել, կոխել ընդ — հարկանել, to foot, to tread under foot, to trample upon;
to despise;
զ— յոտանէ փոխել, to take a step, to walk;
զոտս ամբառնալ, — առնուլ, to start, to depart, to set out, to go away;
զոտս արձակեալ հարկանել, to kick, to foot;
զոտս ամբարձեալ փախչել, to scamper away, to be off;
անկանել յոտս ուրուք, to fall prostrate at the feet of;
— զոտամբ արկանել, to cross the knees;
զոտն հարկանել առ բարկութեան, to stamp on the ground, to trample with anger or rage;
զոտս ի բոյս հարկանել, to wander about the fields or among the mountains;
զամենեսին յոտին կացուցանել, to surpass all competitors;
to surprise, to astonish;
առ ոտս ուրուք խրատիլ, to be brought up at the feet of;
առ ոտս կալ, to be present;
զոտս հատանել, to take away, to destroy, to extirpate, to exterminate.

NBHL (1)

Զի վարեսցի նա յոտից իւրոց ի պանդխտութիւն հեռաւոր ... հետիոտս երթիցէ գերի. (Գէ. ես.։)


Մօտաւոր, աց

See full entry →

adj.

near, next, neighbouring, assistant;
present;
cf. Մօտասեր.

NBHL (3)

Իբրեւ զմօտաւոր զհեռաւորն ողոքեսցեն։ Մօտաւորք են, եւ անդէն առ նոսա բնակեն. (Իմ. ՟Ժ՟Դ. 17։ Յես. ՟Թ. 16։)

Յերկիր թշնամւոյ ի հեռաւոր կամ ի մօտաւոր։ Եւ յայլ մօտաւոր գեղաքաղաքսն. (՟Գ. Թագ. ը՝. 46։ Մրկ. ՟Ա. 38։)

Ա՛րդ բարձրացայց. ա՛րդն ասելով՝ զմօտաւոր ժամանակն յայտնէ, եւ ոչ հեռաւոր ինչ կանխասաց. (Գէ. ես.։)


Մօտաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

proximity, nearness, neighbourhood.

NBHL (1)

Ըստ հեռաւորութեանն եւ մօտաւորութեանն աշխարհաց. (Վանակ. տարեմտ.։)


Յանձանձիչ, չի, չաց

See full entry →

s.

careful person, provider, protector, manager, director.

NBHL (1)

Մերձաւորաց եւ հեռաւորաց յանձանձիչ եւ հանգիստ. (Կիւրղ. ի կոյսն.։)


Շկօթակ առնեմ

See full entry →

sv.

to banish, to exile, to drive away.

NBHL (1)

ՇԿՕԹԱԿ կամ ԸՇԿՕԹԱԿ ԱՌՆԵԼ. (իբր յն. էքսօթէ՛օ, օթէ՛օ. թ. էօթէ՛ էթմէք, էօթէյէ՛ սիւրմէք որպէս եւ լտ. էքսօթիգուս ՝ է օտար, տարաշխարհիկ) ἑξωθέω extrudo, proscribo, in exilium mando. Տարագրել. տարագիր առնել. վարել յօտարութիւն. արտասահմանել. քշել. Գունդ կազմէին՝ որ զնոսա շկօթակ արասցենզ յանդարձ օտարութիւն։ Շկօթա՛կ արասջիր յայնկոյս քան զկուրան եւ զմակուրան։ Իբրեւ զգերի մի անաշխարհիկ շկօթակ արարի զնա այնչափ յօտարութիւն հեռաւոր։ Երանելի՛ այրն. զորմէ դու ասես, շկօթակ արարի. (Եղիշ. ՟Բ. ՟Ը։)


Փոյթ, փութոյ, փութի, փութով

See full entry →

s. adj. adv.

care, solicitude, study, attention, entreaty;
diligence, promptitude, activity, celerity, hast, hurry;
active, diligent, careful, prompt, vigilant, assiduous;
— պնդութեան, eagerness, assiduity, interest, care;
—, ընդ —, — ընդ —, — —, — ի փութոյ, diligently, soon, promptly, hastily;
փութոյ պնդութեամբ, eagerly, carefully, earnestly, ardently, passionately;
— առնել, ունել, դնել, — ի մէջ առնուլ, — յանձին ունել, to be or zealous about, to apply oneself with diligence to, to take to heart, to be warm about, to endeavour or strive to;
— տանել, to take care of, to care, to solicit, to watch;
— ի մէջ առեալ, seriously, earnestly;
մեզ չէ —, that is no matter to us, what is that to us ?
;
չէ —, չէ ինչ —, no matter, never mind, it is nothing;
ոչ զի զաղքատաց ինչ — էր նմա, not that he cared for the poor;
— մեծ էր նորա այսմ, he took great care of that;
ոչ — ինչ առնեմ, I don't c are, it is no matter to me;
ամենայն — նոցա, all their care, effort or thought;
զի՞ — է, what does that matter ? what does it signify ? what of that ?
զի՞ — է քեզ, what is that to you ? what does it matter to you ?
զի՞ — է ինձ, what does it concern me ? what does it matter to me ? nonsense !
— ինչ չառնէր, he did not take it into account, he took no heed of it;
չէ — ինձ, it is no matter to me, it is all the same to me, I don't care about it, I am indifferent about it;
չառնեն ինչ — զիմեքէ, they care for nothing;
վաղ ընդ փոյթ, cf. Վաղ.

NBHL (1)

Ի փոյթ մի վեհերոտք։ Որչափ ինչ փոյթ գործեաց։ Վասն յայտնի լինելոյ փութոյն ձերոյ՝ որ վասն մեր. (կամ մերոյ՝ որ վասն ձեր )։ Զնոյն փոյթ ցուցանիցէ։ Իբրեւ զմօտաւոր զհեռաւորն փութով։ Ոչ աղմկաւ եւ ոչ փութով։ Ի ճեպս ի փոյթս. եւ այլն։


Տար

See full entry →

adj.

far off, distant, remote;
— աշխարհ հատանել or հարկանել, երթալ ի — աշխարհ, ի — աշխարհս ընթանալ, անցանել, to travel abroad;
ի — աշխարհէ գալ, to return from abroad.

NBHL (1)

Վարի կից ընդ բառիս Աշխարհ. որպէս Օտար. հեռաւոր. հեռի. բացակայ. (իբր ի բաց տարեալ) երկայն. երկար. ըստ յն. բաւյիւ ասի, ἁποδημέω peregrinor, peregre proficiscor, absum domo, seu patria.


Տարաբնակիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to dwell abroad, afar off;
to estrange oneself, to be removed.

NBHL (1)

Բնակել ի հեռաւոր կամ ի տար աշխարհի.


Տարաբնակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

act of living at a distance, removal, pilgrimage.