Definitions containing the research խոհական : 124 Results

Անմտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

madness, craziness, fatuity;
phrensy;
folly, silliness, imprudence, extravagancy, absurdity.

NBHL (1)

Այնուհետեւ ո՛չ խոհականութիւն, այլ՝ անմտութիւն. (Գր. հր.։)


Անխոհեմութիւն, ութեան

See full entry →

s.

imprudence.

NBHL (1)

ԱՆԽՈՀԵՄՈՒԹԻՒՆ ԱՆԽՈՀՈՒԹԻՒՆ ἁβουλία, παραφορά. imprudentia, consilii inopia, amentia. Անխոհականութիւն. անխորհրդութիւն. անմտութիւն. անխելքութիւն. ագըլսըզլըգ. նատանլըգ. թէտպիրսիզլիք.


Անխտրաբար

See full entry →

adv.

cf. Անխտիր.

NBHL (1)

Յորժամ խոհականն անխտրապէս ի շատախօսութիւն հեղու. (Լմբ. սղ.։)


Անծառայական, ի, աց

See full entry →

adj.

that is not servile, free.

NBHL (1)

Անծառայելի ի չարէն պահէ զխոհականութիւնն. (Նիւս. կազմ.։)


Կորովամիտ

See full entry →

adj.

keen-witted, subtle, penetrating, ingenious, perspicacious, sagacious, acute;
shrewd, crafty, cunning.

NBHL (1)

νουνεχής, φρόνιμος, μεγαλόφρων sapientissimus, ingeniosus եւ այլն. Կորովի մտօք. հանճարեղ. սրատես. նրբահայեաց. մտացի, խոհական.


Կուրծք, կրծից

See full entry →

s.

breast, bosom, chest;
heart, mind;
ուշ ի կուրծս անկանել՝ առնել, to reflect well on, to recollect, to remember;
մօտ առ կուրծս, to be imminent, near to, to impend;
զձեռն ի վերայ կրծից հանգուցանել, to fold the arms in repose;
մաքրել զ—ծս, to expectorate, to spit.


Խօսողութիւն, ութեան

See full entry →

s.

faculty of speech.

NBHL (1)

Ասեն իմաստունք յունաց զխոհականութիւն գոլ բանաւորութիւն, եւ զանուանագիտութիւն՝ խօսողութիւն. (Վրդն. ծն.։)


Ծանր, նու, նունք, նունց

See full entry →

adj. gr. adv.

heavy, weighty;
massive, voluminous, great;
difficult, bard, onerous, laborious;
disagreeable, troublesome, importunate;
grievous, serious, preponderating;
sluggish, tardy, dull;
hard (of hearing);
strong, rank;
grave;
— քուն, deep sleep;
— կերակուր, indigestible food;
— շունչ, bad breath;
— հարուած, violent blow;
— կին, woman with child;
ծանունս սխալել, to be greatly mistaken;
ծանունս լսել, to give no ear, to pretend not to hear;
— թուիլ, to take ill, to be displeased, angry, enraged;
մի ինչ — թուեսցի քեզ, do not take it ill, do not be displeased;
— է քեզ բանգ այդ, the thing is above your ability;
— է ինձ, that is a heavy sacrifice for me;
թողէք զ— օրինացն, yon have omitted the weightier matters of the law;
heavily;
grievously;
deeply;
vigorously;
seriously;
painfully.

NBHL (1)

Ըստ ծանր խոհականութեանն իւրոյ հայեցեալ նկատէր. (Փարպ.։)


Ծանօթանամ, ացայ

See full entry →

va.

to take or acquire knowledge of, to inform oneself, to know;
to be acquainted, to become or get acquainted with, to make the acquaintance of.

NBHL (1)

Գովելեացն մասանց վերբերական բանիւս ծանօթասցուք։ պարատեսօղ խոհականութեամբ ծանօթանայր իւրեանն երանգի. (Պիտ.։)


Ճարտարասան

See full entry →

cf. Ճարտասան.

NBHL (1)

Որք աստուծոյ խոհականութեանն են հոգեւոր ճարտարասանք. (Կիւրղ. ի կոյսն.։)


Հետեւիմ, եցայ

See full entry →

vn. v. imp.

to follow, to accompany, to attend, to go with;
to follow, to follow in the steps of, to imitate;
to follow, to go or come after, to result, to derive, to proceed, come from;
— շաւղաց ուրուք, to follow in the steps of, to go after;
— ի մօտոյ, to follow closely, near;
—ւի, it ensues, it follows.

NBHL (1)

Իմաստութիւն զխոհականութիւնն ասէ, որում եւ այլք առաքինութիւնքն հետեւէին. (Նախ. իմ.։)


Համասեռ

See full entry →

adj.

congeneric, homogeneous.


Պիտանաւոր

See full entry →

cf. Պիտանացու.

NBHL (1)

Քաջ եւ արգասաւոր ոչ միայն ի բանս եւ ի պիտակաւոր խոհականութիւնս, այլ եւ ի մեծամեծ եւ ի բազում գործս արժանափառս. (Խոր. ՟Ա։)


Համբերելիք

See full entry →

s.

affairs requiring patience, annoyances, troubles.

NBHL (1)

Եղերացեալ է խոհականութիւնն առնելեօք. իսկ արութիւնն՝ համբերելեօքն։ Արութիւն՝ մակացութիւն ի հանարոյ է համբերելեացն, եւ ոչ համբերելեացն, եւ չէզօքացն. (Փիլ. այլաբ.։)


Համեստ, ից

See full entry →

adj.

modest, decent;
reserved, moderate, temperate.

NBHL (1)

σώφρων, σεμνός modestus, honestus καθεστώς compositus. Զգաստ, որպէս Պարկեշտ. ամօթխած. հեզ. հանդարտ. ցածուն. նազելի. պատկառելի. պատուական. եւ Չափաւոր. խոհական. զգօն.


Համեստութիւն, ութեան

See full entry →

s.

modesty, moderation, reserve, temperance, probity;
politeness.

NBHL (1)

Ի խոհական իմն համեստութիւն զսպեալ ամփոփիմք. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)


Հանճարամիտ

See full entry →

cf. Հանճարեղ.

NBHL (1)

Առլցեալ հանճարայեղց խոհականութեամբ. (Պիտ.։)


Հանճարայեղց

See full entry →

cf. Հանճարեղ.

NBHL (1)

Առլցեալ հանճարայեղց խոհականութեամբ. (Պիտ.։)


Հանճարեղ, աց

See full entry →

adj. s.

full of wit, of ingenuity, of sense, witty, ingenious, intelligent, wise, sensible, clever, clear-sighted, judicious, prudent, right-minded;
—եղ այր, a genius, man of great parts, of rare talent;
—եղք, men of wit.

NBHL (1)

συνετός, συνίων, φρόνιμος , ἑπιστημῶς intelligens, sapiens, prudens, scientia praeditus, peritus. Ունակ հանճարոյ. քաջահանճար. իմաստուն. գիտնաւոր. զգօն. ուշիմ. հնարագէտ. խոհական. ճարտար. խելացի, բանիբուն.


Հանճարիմաստ, ի

See full entry →

cf. Հանճարեղ.

NBHL (1)

Հանճարիմաստ խոհականութեամբ, նախահոգակ խորհրդով. (Յհ. կթ.։)


Հանճարիմաց

See full entry →

cf. Հանճարեղ.

NBHL (1)

Հանճարիմաստ խոհականութեամբ, նախահոգակ խորհրդով. (Յհ. կթ.։)


Սանձակալ, ի, աց

See full entry →

adj.

cf. Երասանակալ.


Սրտմտական, ի, աց

See full entry →

adj.

choleric, irascible;
—ն, irascibility.


Պռոտոֆրօնդէս

See full entry →

s.

Doctor, Master.

NBHL (1)

Բառ յն. ի յետին դարս. πρωτοφροντίστης . որպէս թէ Առաջին խոհական խնամակալ, եւ վարժապետ, վարդապէտ, ուսումնասէր. իմաստասէր, եւ ճգնաւոր։ Զայս անուն սեպհականեաց անձին ստեփանոս ուռպելեան. Որպէս տեսանել ի գրուածս նորա. Գտանի գրեալ եւ այսպէս.


Նախախնամութիւն, ութեան

See full entry →

s.

Providence;
foresight, prevision, care.

NBHL (1)

Իսկ զարարածոց ասի որպէս Նախահոգութիւն. խնամարկութիւն. աչալուրջ զգուշութիւն. խոհականութիւն. կանխաւ դիտելն եւ կամելն զիմն.


Յառաջադիմութիւն, ութեան

See full entry →

s.

advancement, progress, improvement, amelioration.

NBHL (1)

Յորս խոհականն զարգացեալ յառաջադիմութիւն. (Պիտ.։)


Յարեւանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to follow, to keep close to.

NBHL (1)

Ցանկականն եւ ցասմնականն՝ զգայականին յարեւանայ, զո՛ր օրինակ խոհականն՝ բանականին. (Խոսրովիկ.։)


Մշտախոհ

See full entry →

adj.

always thoughtful.

NBHL (1)

Զտռփումն մշտախոհ՝ զցանկ ըղձման քո տրամախոհական մտածութեան. (Մագ. ՟Ժ։)


Մեծախոհ

See full entry →

cf. Մեծախորհուրդ.

NBHL (1)

μεγαλόφρων sapientissimus, prudentissimus. որ եւ ՄԵԾԱԽՈՐՀՈՒՐԴ. Մեծն խորհրդով. խոհական եւ գիտնաւորյոյժ. իմաստուն ամենայնիւ.


Մեծախորհուրդ

See full entry →

adj.

of exalted sentiments, noble-minded, magnanimous, generous, noble;
mysterious, involving a great mystery.

NBHL (1)

Զիրաց ասի՝ որպէս Իմաստական. խոհական. առաքինի.


Մեծիմաստ

See full entry →

cf. Մեծիմաց.

NBHL (1)

Մեծիմաստ խոհականն չառնոյր յանձն զերթալն. (Յհ. կթ.։)


Մեծիմաց

See full entry →

adj.

of vast intellect, very wise, — learned, — ingenious.

NBHL (1)

Մեծիմաստ խոհականն չառնոյր յանձն զերթալն. (Յհ. կթ.։)


Ներբուն

See full entry →

s.

trunk.

NBHL (1)

Բարառաբար բախոհական ներբուն բայի շարամանեալ. (Մագ. ՟Ի՟Ա.) (իմաստն է անյայտ. ուր կան եւ այս բառք, նախբուն, ներուն, ներլուն, նոյնպէս անյայտք)։


Նսեհ

See full entry →

s. fig.

breath, puff;
destiny, fate, fortune;
վեհ —, high destiny;
վայելել ի —, to prosper, to lead a happy life.

NBHL (1)

Ահա զմեծագոյն խոհականութեան բերեն իմն յինքեանս նսեհ. (Պիտ.։)


Նիս

See full entry →

cf. Նսեհ.

NBHL (1)

Ահա զմեծագոյն խոհականութեան բերեն իմն յինքեանս նսեհ. (Պիտ.։)


Ողջախոհ, աց, ից

See full entry →

adj.

thinking soundly, wise, sensible, judicious;
chaste, modest, coy, maidenly, pure, honest;
— միտք, good sense, honesty, plain-dealing.

NBHL (2)

ՈՂՋԱԽՈՀ. σώφρων cui mens est salva et incolumis, prudens, probus ἁκέραιος sincerus, integer, illibatus, innocens եւ այլն. որ եւ ՈՂՋԱԽՈՐՀ, ՈՂՋԱԽՈՐՀՈՒՐԴ. Ոյր խորհուրդք են ողջ՝ առողջ եւ ամբողջ. ողջամիտ. առողջամիտ. խոհական. մտացի. ուշիմ. զգօն. առաքինի. անկեղծ. անմեղ. հաւատարիմ. խելացի.

ՈՂՋԱԽՈՀ, իբր Ողջախոհական. ողջամտական. զգօնական. հանճարեղ. զգուշաւոր. եւ հաւատարիմ.


Ողջախոհութիւն, ութեան

See full entry →

s.

sound judgment, wisdom, sagacity, good sense;
chastity, pudicity, temperance, continence, modesty, sobriety, honesty.

NBHL (2)

Զծայրագոյն ողջախոհութեանց զկատարելութիւնսն յարաբարդեալ ի տրամախոհական միտս քո. (Ճ. ՟Ա.։)

Երիցագոյն եւ իշխանականագոյն է խոհականութիւն եւ ողջախոհութիւն եւ արդարութիւն եւ արութիւն. եւ կրսերագոյն է մեծութիւն եւ փառք եւ իշխանութիւն եւ ազատութիւն. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. այլաբ.։)


Ոսկեճաճանչ

See full entry →

adj.

shining like gold, as bright or resplendent as gold.

NBHL (1)

Ոսկէճաճանչ պսակ, կամ խոհականութիւն, կամ իմաստութեանն ծաղկօք. (Նար. յովէդ.։ Փիլ. այլաբ.։ Խոր. վրդվռ.։)


Մտածութիւն, ութեան

See full entry →

s.

thought, meditation, consideration, reflection, idea, imagination, fancy;
ըստ իմում մտածութեան, as far as I can judge, according to my idea.

NBHL (1)

διανόησις, διάνοια, ὐπόνοια , ἑνθύμημα, ἕννοια, λογισμός cogitatio, ratiocinatio, consideratio, consilium, intellectus, sensus φρόνησις prudentia . Մտածելն. մտախոհութիւն. խոկումն. խորհուրդ. տեսութիւն կամ յածումն մտաց. քննութիւն. հոգ. որոճումն. տրամախոհութիւն. կարծիք. իմաստ. խոհականութիւն. հաւաքաբանութիւն. հանճար. հնարք. ճարտարութիւն. շրջահայեցութիւն. եւ այլն.


Մտաւոր, աց

See full entry →

adj.

intellectual, intellective, spiritual;
intelligent, clever.

NBHL (1)

ՄՏԱՒՈՐ՝ ասի եւ զգործոց եւ զբանից, իբր Մտաւորական. իմանալի. ներքին. հոգեւոր. խոհական.


Մտաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

intelligence, good sense, judgment.

NBHL (1)

Մտաւոր, եւ մտացի գոլն. ուշիմութիւն. իմաստութիւն. խոհականութիւն, եւ մտադրութիւն. մտավարժութիւն. խելք, խելացութիւն.


Ուղղական, ի, աց

See full entry →

adj. s. gr.

right, direct;
nominative.

NBHL (1)

Որով եւ դու իսկ իմաստուն եւ խոհական՝ ի յամենայն ուսմունք գտցես ինչ ուղղական. (Երզն. ոտ. երկն.։)


Ուշիմ

See full entry →

adj.

witty, intelligent, ingenious, sensible;
judicious, wary, prudent;
— լինել, to be attentive, wise, sagacious, to attend to.

NBHL (1)

Ուշեղ եւ ուշադիր յուսումն հանճարոյ. մտացի. աջող մտօք. սրամիտ. իմաստուն. խոհական. զգօն. հանդարտ. խելացի, խելօք.


Շրջանակ, աց

See full entry →

s. ast. adv.

circle, hoop;
border, contour, outline, circumference;
frame, frame-work, sash;
enchasing;
turn, circuit, ring;
cycle;
—ք երկնից, the spheres;
— կենդանական, the zodiac;
բեւեռային —, polar circle;
—ք ապարանից, gallery, terrace, promenade;
սիւնք —օք or —աւ, peristyle;
—աւ, in a circle, in a ring, circularly, cf. Շուրջանակի.


Պատրաստաբան, ից

See full entry →

adj.

apt at a reply, ready witted.

NBHL (1)

Որում տայր քրիստոս իմաստ շնորհալից՝ պատրաստաբան՝ աջողակ ի գիւտ խոհականութեան՝ ձայնարձակութիւն պատուեալ խօսիւք. (Փարպ.։)


Պարատեսեմ

See full entry →

va.

cf. Պարադիտեմ.

NBHL (1)

Զերկնի բնութիւն եւ զերկնի՝ քննութեամբ պարատեսեալ զեկոյց բոլորեցուն։ Պարատեսող խոհականութեմբ ծանօթանայր իւրէ անն երանգի. (Պիտ.։)


Տրամախոհ

See full entry →

adj.

judicious, reasonable.

NBHL (1)

διανοέων, φρόνιμος ratiocinans, ingeniosus, prudens.. Քաջ կշռութեամբ իբր շրջահայեաց խորհօղ. հանճարեղ, իմաստուն. խոհական. խոհեմ. զգօն. ուշիմ.


Ցածուն, ծնոց

See full entry →

adj.

humble, meek, modest, moderate, sober, good;
low, lower;
— վայրք, lowlands;
— խորհուրդ, wise or prudent counsel.

NBHL (1)

ՑԱԾՈՒՆ. որպէս Ցածնագոյն. պարկեշտական. զդաստական. զգօնական, խոհական.


Ցանկ, ոյ

See full entry →

s. anat. adv.

hedge, fence, enclosure, boundary, wall;
index, catalogue, list, table;
desire, love, lust;
secundine, after-birth;
always, continually;
պատել, փակել —ով, to surround with hedges, to fence in;
— արկանել, to hedge in, to encompass, to surround.

NBHL (1)

Զտռփումն մշտախոհ զցանկ ըղձման քո տրամախոհական մակամտածութեան, կա՛մ է ցանկութիւն, եւ կամ հանապազորդ։ (Մագ. ՟Թ.)


Ցանկական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

concupiscible;
—ն, concupiscence.

NBHL (2)

Որ յոգւոջ են եռատեսակ մասունք, խոհականն, եւ ցանկականն, եւ ցասմնականն։ Պղատոնեանքն զշունչ, որոյ երեք մասունք են, բանական, ցասմնական, եւ ցանկական։ Զցանկականն ի մեզ ուղղելով. (Յհ. իմ. երեւ.։ Եզնիկ.։ Մխ. առակ.։)

Ցանկականն եւ ցասմնականն՝ զգայականին յարեւանայ, զոր օրինակ խոհականն՝ բանականին. (Խոսրովիկ.։)