having a very feeble light.
Ի խաւարի՝ եւ աղօտաճաճանչն է պատուեալ լոյս։ Զերկրորդն՝ որ աղօտաճաճանչն է՝ ի ներքս ածելով լոյս. (Յհ. իմ. ատ.։)
to obscure, to cloud, to diminish the splendour of any thing or person, to eclipse, to extinguish;
to tarnish, to sully, to take away the polish from any thing;
to slander;
to enfeeble, to debilitate, to diminish.
Ստուերք հակառակասիրութեանն աղօտացոյց զիմանալի լոյս մտաց մեր. (Լմբ. պտրգ.։)
vase, vessel, pot;
bag, sack, purse, cloak-bag;
ոտից —, shoe.
Ցայդ ի նորա լուսոյն՝ ի լուսնի ամանն լոյս ծագէ. (Եզնիկ.։)
all, total, whole;
each, every;
all, every thing;
— ոք, every one;
who ever, whosoever, whatever, whatsoever;
— ինչ, every thing, whatever;
ամենայնիւ, յամենայնի, altogether, entirely, quite;
— ուստեք, from all sides, from all parts;
— ուրեք, ընդ — տեղիս, every where, in all places;
զգիշերն —, all the night;
զ— աւուրս, every day;
յառաջ քան զ—, before all;
յետ —ի after all;
պատրաստ լինել —ի, to be ready for every thing;
ի վեր քան զ—, above all or every thing.
Աստուած՝ որ ամենայնիւ լոյս է, ամենայնիւ լուր է, ամենայնիւ տես է, ամենայնիւ բան է։ Երկինք ամենայնիւ եւ տիեզերք ամենայնիւ ի վեր ունել ոչ բաւեն. (Ագաթ.։)
very bright, very clear, very shining;
very splendid, very illustrious;
most honourable, right honourable.
Ամենապայծառ լոյս, կամ հուր. (Դիոն.։)
produced by, born of or proceeding from God.
Ատուածածագ լոյս, կամ աստղ, կամ հուր. (Անան. եկեղ.։) (Տօնակ.։) Խոր. վրդվռ.։
divine, belonging to God;
sacred, pious.
Աստուածային խորհուրդ, կամ փառք, պատկեր, կամ արքայութիւն, հրամանատուութիւն, տեսչութիւն, ուխտ, սեզան, տաճար, ողջակէզ, խոստումն, սքանչելիք, զօորութիւն, կամ լոյս, կերակուր, տուն, ցօղ. կամ մարմին եւ արիւն Քրիստոսի. եւ այլն. (Ագաթ.։ Փարպ.։ Շար. եւ այլն։)
made by God;
that deifies.
divine;
deist.
Աստուածութեան աջ, կամ վճիռ, հարուած, լոյս, խնամք եւ այլն. (Նար.։)
that belongs to the creator;
that creates;
efficient, plastic.
Թէ լոյս լուսնին է յինքենէ արարչական. (Երզն. ստ երկն։)
to give to drink, to soak;
to water, to steep.
Պատառմամբ կողին զբնաւս արբուցեալ։ Պասքելոյս արբուցանիցես. (Նար. ՟Հ՟Ե. ՟Հ՟Զ։)
to have pity or compassion, to grieve, to console, to comfort;
to conjure, to entreat, to demand, to intercede.
Զամենապարգեւդ արգահատեցից։ Արգահատեցիր, եւ ոչ երբէք լուայ։ զայս՝ պուետիկոս ոմն բարեշնորհ արգահատէր։ Նենգողացն իմոց՝ հաշտութեան արգահատեցի։ Գիտողիդ գաղտնեաց արգահատեցից։ Հասատատեսցէ ըստ սրտի արգահատելոյս։ Արգահատեա՛ (սուրբ կոյս) միշտ զողոմութիւն՝ որոց պանդխտիմք ի վիհս ներքին. (Նար.։)
to hinder, to obstruct, to arrest;
to close, to shut, to enclose;
to sequester, to hold, to imprison;
to forbid, to interdict, to prohibit;
to amuse, to occupy;
to interrupt, to disturb.
Առանց արգելլոյ յաստուածայինն մխեալ լոյս. (Կլիմաք.։)
already, even now;
before.
Խաւարն անցանէ, եւ լոյս ճշմարիտ արդէն իսկ երեւի. (՟Ա. Յհ. ՟Բ 8։)
sun;
the eighth ancient month of the Armenians;
— քաղաք, city of the sun, Heliopolis;
յ— կուսէ, on the eastern side.
Արեգ. մեծ, կամ առաւել, կամ լոյս. (վասն որոյ ի Հին բռ. գրի.)
solar.
Արեգակնային լոյս, կամ ճառագայթ, կամ տապ. (Սահմ. ՟Ը։ Պիտ.։ Տօնակ.։)
cf. Արեգակնաբար.
Ըստ ամենայնի հեղեալ ի նոսա լոյսն, յորս զկնի նոցա արեգակնապէս հեղուն. (Դիոն. եկեղ.։)
a sunny day;
fine weather.
կամ ԱՐԵՒ ԿԱՅ. Ուր կայ լոյս արեւու.
West sun set;
the western nations;
յարեւմուտս կոյս, westerly, towards the west.
ԱՐԵՒՄՈՒՏՔ. δυσμή occidens Կողմն երկնից, կամ տեղին, յոր մտանէ արեւն, որ եւ ԱՐԵՒՄԱՅՐ՝ յորում լոյսն ադանի, հակակայ արեւելից.
Արեւմուտք տապանն (Յիսուսի) եղեւ արեւելք ... ի խաւարէ լոյս մեզ ճառագայթեաց. (Գանձրն.։)
fine figure, good shape, grace, gentility.
Նայեցեալ ի կրօնս զգեստուս բարեկերպութեան ... երջանիկ կարդան եղկելոյս. (Նար. ՟Ձ՟Գ։)
benefit, bounty, good, beneficence, kindness, favour, service, pleasure, gratification, liberality.
Պարգեւք՝ վաստակոցն են փոխատրութիւնք , իսկ ողորմութիւնք՝ մեղուցելոյս բարերարութիւնք. (Նար. ՟Ժ՟Գ։)
good, nice, kind, indulgent;
fit;
fine, handsome;
well, right;
good, benefit, favour, goods;
— է, it is good;
— առնել, to do well;
— or բարեաւ եկիք, be welcome ! համբաւ բարեաց, good reputation;
գիտել զ— կամ զչար, to ignore the difference between good and evil;
զինչ — գործեցից, what shall I do well ? հատուցեր ինձ —ս, you have done me good;
ընկալար անդէն զ—ս քո, you have received good in your life;
յորժամ — լինիցի քեզ, when will you be happy;
բարեօք, cf. Բարւոք;
բարով իմն, cf. Սիրելապէս, cf. Մարդասիրապէս;
cf. Բարեաւ.
Ետես աստուած զլոյսն, զի բարի է։ Որթ մի մատաղ եւ բարի։ Ռաքէլ բարի էր տեսլեամբ։ Դիպող ինչ, եւ բարի հասարակաց։ Նպաստ բարի եղեւ ինձ։ Գործ մի բարի գործեաց դա յիս։ Բազում գործս բարիս ցուցի ձեզ։ Վասն բարւոյ գործոյ ոչ առնեմք զքեզ բարկոծ. եւ այլն։
Տուր ինձ ընդ բարի գինս զտեղի կալոյս այսորիկ. (Եփր. մնաց։)
divergent;
— աչօք, ակամբ, with open eyes.
Այլ մեր բացահայեաց աչօք տեսեալ զլոյսն երկնաւոր. (Եղիշ. ՟Ե։)
to deny, to disavow.
Բացասեա՛ գերագոյն ճշմարտութեամբ, զի անխլանայ ունողացն (զ)գո՛յ լոյս եւ գոյից գիտութիւն՝ ըստ Աստուծոյ անգիտութեանն. (Դիոն. թղթ.։)
explanation, exposition, enunciation, elucidation;
commentary, gloss;
առանձին —, specification;
— նշանագրաց, the act of deciphering.
Բացատրութեամբ ի նմանէն խորշեալ։ Բացատրութիւն պիղծ համարելոյն՝ եւ ողորմելոյս, է զղջումն եւ անզղջականութիւն։ Պատշաճաբար եդ առաջի բանս զբացատրութիւն քահանայութեան եւ կրօնաւորութեան։ Թերեւս բացատրութեամբ հեռի եմ ի նմանէ։ Կարօտիմք ուսանել զբացատրութիւն սոցա ի միմեանց. (Լմբ. սղ.։ Լմբ. պտրգ. եւ այլն։)
to form itself a mouth, to open, to flow away, to stream.
(Արեգակն զիւր լոյս) ի վայր կոյս հեղու՝ բերանացեալ, ի պէտս ներքնոցս վայելչութեան. (Եղիշ. ՟Ը։)
to carry, to bring, to bear;
to produce;
to conduct, to lead back, to drag along;
to provoke;
to refer;
to render;
to suffer, to support;
— զնմանութիւն, to imitate;
to resemble, to be like;
յինքեանս — զկեղծիս, to feign, to dissimulate, to pretend;
— ընդ միոյ երեսուն, to give thirty for one;
— զվճիռ, to give sentence;
— զլռութիւն, to be silent, to hold ones tongue;
ոչ բերէ ատել կարդ բանիս, the order of mine discourse does not permit me to say;
— ատելութիւն ընդ ումեք, to hate, to dislike some one;
նախանձ — ընդ ումեք, to envy some one;
— սրամտութիւն ընդ ումեք, to be angry with some one;
to be offended;
ի գործ —, to make use of;
խորհուրդ — ընդ ումեք, to consult, to take counsel with some one;
ոգի —, to strengthen one's self, to become strong;
ոչ — զփառս ուրուք, to envy the glory of some one;
ի համար, ի հաշիւ, to count, to enumerate, cf. Համարեմ, cf. Հաշուեմ;
տալ —, to cause to be conveyed, to despatch;
ի միտս, ի յուշ —, to remember;
օտարացուցիչս իմն բերես ի լսելիս մեր, you tell us strange things.
Իսկ դու զամենայն բերելով՝ զարիւն եւ զհուր եւ զլոյս։ Բերէ գագաթն (Գողգոթայ) զբարձրութիւն սորա (խաչին). (Անյաղթ բարձր.։)
portage, carriage;
exigence;
tendency;
proneness, propension, inclination;
fertility.
Ի ծովային բերմանց շնորհալոյս մարգարիտ. (Նար. կուս.) իմա՛ զբերս ծովու, ն. կամ կր։
cf. Բլշակնիմ.
Ո՛չ վասն նախախնամեցելոցն անձնիշխանութեան աստուածայինն լոյս նախախնամականին լուսափայլութեան բլչանայ. (Դիոն. երկն.։)
natural;
—, — իմաստասէր, այր, philosopher;
physician;
—ն, physics;
—ք արուաց, genitals;
—ք, — լոյս, օրէնք, light of nature, natural law.
dwelling, lodging, residence, abode, station.
Ուր բնակետղն է անբաւ բիւրոց բնակելոցն ի լոյս. (Համամ առակ.։)
consubstantiality;
cohabitation.
all, entirely, totally, quite, utterly;
all.
Չգոյ ի նմա մասն խաւարի, այլ բոլորովիմբ լոյս է. (Սարգ. յկ. ՟Դ։)
cf. Բոլորովիմբ.
Չգոյ ի նմա մասն խաւարի, այլ բոլորովիմբ լոյս է. (Սարգ. յկ. ՟Դ։)
flame;
fury;
— արձակել, to flame.
Նմանութեամբ, Եռանդն. հուր սիրոյ. լոյս հոգեւոր, եւ այլն։
act of sending out flames.
Որում դողութեամբ մեծաւ սպասեն անմահականաց ահեղից լուսաբերան բոցաշնչութիւնք. այսինքն բնութիւնքն՝ որք զլոյս օրհնութեան եւ զբոց սիրոյ շնչեն. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)
that has several sounds, that speaks several languages, resounding;
in various voices.
Լսէ բազմաձայն փողոցն, եւ տեսանէ լոյս բազում։ Աստուած անբարբառելին՝ բազմաձայնն. (Դիոն. ածայ.։)
that has many significations, equivocal, ambiguous;
that has many marks.
cf. Բազմանշան.
cf. Բազմաճաճանչ.
Որոյ բազում են նշոյլք. բազմալոյս. առատ լուսով, շողշողուն.
that has many names.
Իսկ բազմանուն , ասելով, ես եմ որ էն , կեանք, լոյս, Աստուած, ճշմարտութիւն. (Դիոն. ածայ.։)
cf. Բազմաստեղք;
cf. Սայլ
Հրեղէն նշան երեւեցաւ յերկինս մերձ ի բազմաստղն. (Հ=Յ. հոկտ. ՟Ի. (այն է Հիւսիսային արշալոյս կոչեցեալն։))
cherry;
large black cherry;
morello cherry;
fog, mist;
pale colour, paleness.
Զաչաց լոյսն պակասեցնէ, եւ բալ տայ տեսնուլ աչաց ... Խոտ մի կայ, որ այծն ուտէ, բալ գոյն. եւ կուրացնէ զաչքն. (Վստկ.։) Ուր կայ եւ իբր ռմկ.
to coujoin, to be united.
Մարմնոյս աչս, եւ լոյս արեգական յորժամ ընդ միմեանս բաղկակցին, ապա զմեզ զգալի լուսոյս ընդունակ առնեն։ Երկուցս պա՛րտ է բաղկակցել. (Լմբ. սղ.։)
immutable, invariable, unalterable, uniform, constant immutably, invariably.
awake, wakeful, sleepless, watchful, — լինել, կալ to be awake;
to be wakeful, sleepless.
Անքուն է լոյսն՝ որ ի նմանէ է. (Իմ. ՟Ե. 10.) այսինքն որ տայ միշտ արթուն կալ իբրեւ ի լոյս տունջեան։
cf. Աշալուրշք.
creation of the world.
Ամենայն երեւեցելոյս աշխարհագործութիւն՝ աներեւութիցն աստուծոյ առաջի արկանի. (Դիոն. թղթ. ՟Թ։)
heard throughout the world.
Լսելի ընդ ամենայն աշխարհ. հռչակեալ առ ամենեսին. տիեզերալոյս. հանդիսացեալ. ալէմէ մէշհուր.
that surrounds all the world.
Որ զաշխարհամած խաւարն ի սկզբանն ի լոյս փոխեցեր. (Շար.։)