Definitions containing the research ուն : 10000 Results

Մաքսաւոր, աց

See full entry →

s.

custom-house officer, publican, tide-waiter.

NBHL (1)

τελώνης publicanus, vecigalium exactor, portitor. Ունօղ զպաշտօն մաքսի. առօղն զմաքս. մաքսաժողով՝ ըստ արքունի սակի, կամ յանիրաւի, որ վճարէ սակաւ ինչ տէրութեան, եւ ինքն կորզէ զբազում ինչ.


Մաքրագործութիւն, ութեան

See full entry →

s.

purification;
sanctification.

NBHL (1)

Օրհնեա՛ զբաժակս (այսինքն զսկիհս) ի մաքրագործութիւն ընդունելութեան արեան միածնի քո. (Մաշտ. կիլիկ.։)


Մաքրապէս

See full entry →

adv.

purely, neatly;
chastely, modestly;
merely, simply.

NBHL (1)

Որ մեծն ընդունի, բազում անգամ եւ սնափառութեամբ առնէ. իսկ որ զփոքրն, մաքրապէս վասն քրիստոսի է. (Ոսկ. գծ.։)


Մաքրասէր

See full entry →

adj.

fond of purity, of cleanliness;
neat, tidy, clean.

NBHL (1)

Չունիք դուք բարք՝ հնազանդ արանց, ոչ պատմուճան մաքրասիրաց. (Կրպտ. ոտ.։)


Մաքրարան, ի

See full entry →

s.

purgatory.

NBHL (1)

Տեղի կամ ընդունարան մաքրութեան. մաքրիչ.


Մաքրիչ

See full entry →

adj.

purificatory;
cf. Ածելի;
— սկւոյ, altar napkin.

NBHL (1)

Մաքրիչք եւ կիզիչք դեղք յիսուսի են՝ զրկմունք ընչից, եւ այլն. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Մաքրողական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

purificative, depurative, purgative;
detersive, abstersive;
expiatory;
depurative;
purgative, purge;
— առնուլ, to purge, to take a purge.

NBHL (1)

Որք մաքրողականքն են՝ նուաստագոյնքն են. իսկ լուսաւորիչքն վերագոյն՝ վարդապետութեամբ, որպէս քահանայք եւ սարկաւագունք. (Մաքս. ի դիոն.։)


Մաքրումն, ման

See full entry →

s.

cleaning, cleansing;
scouring.

NBHL (1)

Ըստ արժանաւորութեան մաքրմանն հաղորդելով։ Ընդունի յօթեւանս կենացն ըստ արժանաւորութեան մաքրմանն. (Յճխ. ՟Ժ՟Ը. ՟Ժ՟Թ։)


Մգլահոտ

See full entry →

adj.

musty, having a musty smell.


Մեզէն

See full entry →

cf. Մեզոյն.

NBHL (2)

Մեք մեզէն իսկ շինեսցուք զտուն տեառ։ Մեզէն իսկ լուաք ի դմանէ. (՟Բ. Եզր. ՟Դ. 3։ Յհ. ՟Դ. 42։)

Յորժամ զգաստանամք, մեզէն տեսանեմք զպիտանացուն. (Մաշկ.։)


Մեզոյն

See full entry →

adv.

by ourselves.

NBHL (2)

Մեք մեզէն իսկ շինեսցուք զտուն տեառ։ Մեզէն իսկ լուաք ի դմանէ. (՟Բ. Եզր. ՟Դ. 3։ Յհ. ՟Դ. 42։)

Յորժամ զգաստանամք, մեզէն տեսանեմք զպիտանացուն. (Մաշկ.։)


Մելան, ի, աւ

See full entry →

s.

ink.

NBHL (1)

Եփեալ մելանաւ գրեալ էր։ Բե՛ր ինձ քարտէս եւ մելան։ Միտք մարդոյ քարտէս է. եթէ գայ չարն, մեղան եւ բան բերէ, չէ՛ արժան տալ ի նա զխորհուրդն, այլ ի ձեռս հոգւոյն ճարտարի. եւ զլեզուն նոյնպէս. (Վրք. հց. ՟Դ. ՟Ժ՟Դ. եւ ձեռ։)


Մեծ, աց

See full entry →

adj. adv.

great;
large, big;
strong, powerful, mighty;
rich, opulent;
important, serious, considerable, momentous;
—, — իմն, —ս, —աւ, —ու, greatly, highly, much, very much, too much, excessively;
— օր, feast day, high-day;
— դաշտ, vast, spacious field or plain;
— ժամս, ժամանակս, during many hours;
for a long time;
զ— ժամս գիշերոյ, a great part of the night;
ո՞չ է քեզ —, is it not important?.

NBHL (1)

Իբրեւ եղեւ մեծ մովսէս։ Ի փոքուէ մինչեւ ցմեծն։ Եղբայրս դորա կրտսեր՝ եղիցի մեծ քան զդա։ Մեծ է պատիժ իմ քան զթողուլդ զիս։ Մեծ է ինձ, եթէ արդարեւ տակաւին կենդանի իցէ որդի իմ յովէսփ։ Մեծ ե՛ւս ինչ ուրախութիւն քան զայս ոչ ունիմ։ Մեծ է տէր, եւ օրհնեալ է յոյժ։ Մեծ ես դու տէր. եւ այլն։


Մեծաբանեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Մեծաբանիմ.

NBHL (2)

Սաղմանէս պարծէր եւ մեծաբանէր՝ որոտալ իբրեւ զեւս, եւ փայլատակունս առնել. (Նոննոս.։)

Զիջանէ զկնի քում մոլորութեանդ, եւ դու մեծաբանես, ունչ առնես. (Լմբ. պտրգ.։)


Մեծաբարբառ

See full entry →

adj. adv.

speaking loudly, stentorian, crying out, loud, noisy, clamorous, obstreperous, blustering, riotous;
aloud, loud, loudly.

NBHL (1)

Տունկք ի յերկիր ստորագնելոյն՝ եւ առ ի բարձունս վերընթանան մեծաբար. (Ոսկ. ի ծն. քրիստոսի.։)


Մեծաբեռն

See full entry →

cf. Ծանրաբեռն.

NBHL (1)

Գտեալ լցեալ մեծաբեռն խստաբերունս. (Ագաթ.։)


Մեծաբերձ

See full entry →

adj.

very high, very elevated.

NBHL (1)

Արմատքն ի խորս ներքինս ձգին հասանին, զի մի՛ գուցէ մեծաբերձ բարձրութիւնն յարմատոցն խլեսցէ զտակսն յողդողդունս. (Վեցօր. ՟Ե։)


Մեծագեղ

See full entry →

adj.

very beautiful, lovely, graceful, charming.

NBHL (1)

Գարունն իւրով մեծագեղ վայելչութեամբ։ Արեգական եւ լուսնի, որ զուգակիցք միմեանց մեծագեղն զարդուք. (Վեցօր. ՟Զ. ՟Ե. յորմէ եւ Շիր.։)


Մեծագին, գնոյ

See full entry →

cf. Մեծագնի.

NBHL (1)

Յոսկւոյ ազնուէ, եւ յարծաթոյ մաքրագունէ, եւ ի մարգարտոյ մեծագնէ. (Մագ. ՟Ժ՟Ե։)


Մեծագնի, գնւոյ

See full entry →

adj. adv.

costly, very dear, most expensive, high-priced, too dear, precious, rich, magnificent, sumptuous;
dearly, at avery high price;
— մեծագնել, — վաճառել, to buy or sell dearly, at a high price.

NBHL (2)

Իւղ անոյշ եւ մեծագնի՝ ամանիւ ամփոփի։ Եթէ ոք զմեծագնինի խոտէ։ Եւ մեծագնի հանդերձից։ Մեծագնի ակամբք։ Որպէս ակունս մեծագնիս. (Նար. երգ.։ Բրս. հց.։ Արծր. ՟Գ. 9։ ՟Ե. 13։ Յճխ. ՟Ժ։)

Վաճառեցաւ, եւ յոյժ դիւրագին, երեսուն արծաթոյ. այլ գնեաց զաշխարհ մեծագնի՛, իւրով արեամբն. (Առ որս. ՟Գ. յորմէ եւ Շ. թղթ.։)


Մեծագոյն

See full entry →

adj. s.

greater, bigger;
major, elder;
maximum.

NBHL (5)

Ի մեծէ, եւ յաւագէ, եւ ի մեծագունէ. (Առ որս. ՟Թ։)

Ի մեծագունէ (այսնիքն ի հոգեւոր) ախտէն են ապականեալ. (Ածաբ. աղք.։)

Մեծագունին մի՛ խանդալ ընդ փոքրագունին պատիւ. (Նանայ.։)

Գործովք մեծագունովք. փոխանակ գրելոյ՝ մեծագունիւք. (Թէոփիլ. պհ.։)

Որպէս մեծատունն, զի մեծագոյն աղաչէր, թէ թերեւս հնար լիցի երթալ. (Երզն. մտթ.։)


Մեծագրոհ

See full entry →

adv.

crowding in, rushing on in crowds.

NBHL (1)

Ուր իցէ գրոհ մեծ. խուռնընթաց, գունդագունդ.


Մեծազարդ

See full entry →

adj.

very splendid, glorious, majestical.

NBHL (1)

Որ ունի զզարդ մեծ. մեծաշուք. մեծավայելուչ. փառաւոր.


Մեծազբօս

See full entry →

adj.

very busy, full of business.

NBHL (1)

Քան զամենայն տունս շինականաց մեծազբօս գտանիցես զտունս թագաւորաց. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Ժ՟Բ։)


Մեծազգի, զգւոյ, զգեաց

See full entry →

adj.

of illustrious family or descent.

NBHL (1)

Մեծազգի եւ իմաստուն. (Ճ. ՟Բ.։)


Մեծազօր

See full entry →

adj.

all powerful, omnipotent;
very strong, of a great force;
powerful, potent, mighty.

NBHL (1)

μεγαλοσθενής, μεγασθενής (որ եւ յատուկ անուն՝ մեգասթենէս պատմիչ) praevalens, magnae virtutis, fortissimus. Ոյր զօրութիւնն է մեծ. որ մեծապէս զօրէ. կարօղ յոյժ. հզօր. հզօրեղ. ամենազօր. քաջայաղթ.


Մեծախոհ

See full entry →

cf. Մեծախորհուրդ.

NBHL (1)

μεγαλόφρων sapientissimus, prudentissimus. որ եւ ՄԵԾԱԽՈՐՀՈՒՐԴ. Մեծն խորհրդով. խոհական եւ գիտնաւորյոյժ. իմաստուն ամենայնիւ.


Մեծախորհուրդ

See full entry →

adj.

of exalted sentiments, noble-minded, magnanimous, generous, noble;
mysterious, involving a great mystery.

NBHL (4)

Յամենայնի մեծախորհուրդ է այրն, եւ իմաստասէր։ Մանկունք քաջք եւ մեծախորհուրդք. (Ածաբ. ի կիպր. եւ Ածաբ. ի մակաբ.։)

Մեծախորհրդից իրաւունս թուեցող. (Լմբ. սղ.։)

Մանաւանդ՝ որպէս Ինչ մի պարունակօղ յինքեան զմեծ խորհուրդ, եւ զդիատաւորութիւն. μυστηρικός, μυστικός mysteriosus, mysticus.

Որ մեծախորհուրդ քննութեամբ զհամեմատութիւն հնոյն ընդ նորոյս շարամանութեամբ ունի. (Լծ. կոչ.։ եւ Տօնակ.։)


Մեծախոհութիւն, ութեան

See full entry →

s.

greatness of mind, high-mindedness, nobility or thought or sentiment, magnanimity, generosity.

NBHL (1)

Զմեծախոհեմութեան զբազում մասունսն կորուսանէ. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Ա։)


Մեծածառ

See full entry →

adj.

of lofty trees(wood).

NBHL (1)

Գերմանիա ունի անտառս յոյժ մեծածառս. (Խոր. աշխարհ.։)


Մեծահանճար

See full entry →

adj.

very intelligent, talented, witty, very wise.

NBHL (1)

μεγαλόφρων cui magnus est animus, vel intellectus, sapientissimus. Մեծն հանճարով. հանճարեղ. մեծախոհ. իմաստուն. շատ խելացի.


Մեծահասակ

See full entry →

adj.

of lofty stature, tall.

NBHL (1)

Զանասուն պաճարս բազմացուցանեն մեծահասակս՝ քաջամարմինս. (Խոր. ՟Գ. 59։)


Մեծահաց

See full entry →

s. adj.

grand dinner, magnificent repast;
sumptuous, splendid;
— գործել, to give a grand dinner-party.

NBHL (2)

Մեծածախ հացկերոյթ՝ սեղան. կոչունք.

Պատրաստիցէ առնել ուրախութիւն կոչնոց ընկերաց, մեծահաց գործիցէ. յն. լոկ, կոչունք, կամ գիներբուք. συμπόσιον. (՟Բ. Մակ. ՟Բ. 28։)


Մեծահաւատ

See full entry →

adj.

having great faith or belief in.

NBHL (2)

Որ ունի զմեծ եւ զզօրաւոր հաւատս. եւ Որ ինչ լինի աներկբայ հաւատով.

Թագաւորեցուցին իշխանքն վրաց զտրդատ զորդի դստերն մեծին տրդատայ աշխարհին հայոց արքայի՝ այր լաւ եւ մեծահաւատ եւ իմաստուն. (Պտմ. վր.։)


Մեծահռչակ

See full entry →

adj. adv.

farfamed, very renowned, celebrated, of great repute;
aloud, loudly.

NBHL (2)

Մեծապէս հռչակեալ. մեծանուն. երեւելի եւ գովելի յոյժ. սքանչելի.

Մեծահռչակ է անունն աստուծոյ ի վերայ մեղաւորաց ողորմութեամբ. (Լմբ. առակ.։)


Մեծամարտ

See full entry →

adj.

victorious.

NBHL (1)

Զհայրապետական անուն ժառանգեաց մեծամարտն առաքինութեամբ. (Ագաթ.։)


Մեծամեծ, աց

See full entry →

adj. s. adv.

very great, grand, important, considerable;
— վարուք զարդարեալ, virtuous;
egregious, eminent;
—ք, the great;
high life, fashionable society;
great deeds, great things, great enterprises;
—, —ս, greatly, extremely, very much, excessively;
—ս գործել, to perform great actions;
—ս վազել, to run swiftly;
to gallop;
—ս խօսել, բարբառել, կոտորել, cf. Մեծաբանեմ.

NBHL (2)

Ի փոքունցն մեծամեծ մուծանէ չար՝ դեւն, եւ ի մեծամեծացն զանյուսութիւն. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 33։)

ՄԵԾԱՄԵԾՔ գ. μεγιστᾶνες magnates πλούσιος, ἀδρός dives, potens. Աւագանի. աւագորեար. իշխանք. ճոխք. գլխաւորք. փարըամք. մեծատունք. եւ Մեծահասակք, երիցունք հասակաւ. մեծերը.


Մեծամօր, ի

See full entry →

adj. s.

very muddy or marshy;
Medzamor (an Armenian river).

NBHL (1)

Անուն գետոյ, իբր մօրոտ, այսինքն տղմուտ. պղտոր ...։ Ագաթ.։ որ պէսպէս թարգմանեալ է ի յն. եւ լտ։


Մեծայոյս

See full entry →

adj.

hopeful, confident;
— լինել, to be hopeful, full of hope, buoyant with hope.

NBHL (1)

εὕελπις bene sperns, magna spe praeditus, confidens. Որ ունի յոյս՝ վստահութիւն եւ ակնկալութիւն մեծ. քաջայոյս. բարեյոյս.


Մեծանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to grow, to increase in stature or size;
to become larger, greater;
to grow rich;
to become renowned;
— մեծութիւն յոյժ, to become very wealthy or immensely rich.

NBHL (1)

Եւ πλουτέω, πλουτίζομαι dives fio, sum;
ditesco. Մեծատուն լինել. փարթամանալ. հարստանալ.


Մեծանդամ

See full entry →

adj.

stout-limbed or large-limbed.

NBHL (2)

Փիղ՝ անհնարին մեծանդամ յաղթ մարմնով եւ վիթխարի է յանասունս ամենայն. (Վեցօր. ՟Թ։)

Կանգնէր զտէրունեան նշան մեծանդամ՝ քառակուսի. (Զենոբ.։)


Մեծանիստ

See full entry →

adj.

extensive, vast, large.

NBHL (1)

Մեծանիստ բնակութիւն երկրի, կամ դաշտ. քաղաք. աւանք. պարիսպ անւոյ. աշխարհ յունաց, ովկիանոս. (Վեցօր. ՟Ա. ՟Զ։ Ոսկ. ապաշխ.։ Լաստ. ՟Ժ։ Վրդն. պտմ.։)


Մեծանձն, ձին

See full entry →

adj.

magnanimous, generous;
cf. Մեծահասակ.

NBHL (2)

Մեծանձունք եւ յաղթամարմինք հաւքն՝ փորն եւ թանձրն. (Փարպ.։)

Ի մէջ ամենայն կենդանեաց (մարդն) թէպէտ ինքն ըստ ինքեան փանաքի եւ տկար է զօրութեամբ, սակայն մեծանձանցն սովաւ (այսինքն իմաստութեամբ) կարէ յաղթօղ լինել, եւ զօրաւորագունիցն. (Պիտ.։)


Մեծանձնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

magnanimity, greatness of mind, generosity;
great stature, tallness.

NBHL (1)

Տե՛ս զմեծանձնութիւնն, զի զյոլով մասն ամբոխին զարմացեալս ընդ իւր ունելով՝ ոչ շփանայ, այլ հեզութեամբ ընդ խիստսն բարբառի. (Ոսկ. գծ.։)


Մեծապէս

See full entry →

adv.

greatly, much, very, too much, extremely, beyond measure, infinitely;
remarkably, considerably;
— սխալիս, you are greatly mistaken;
եւ այս նոցա — տագնապ, it is a great embarrassment for them;
եւ այս — է, it is a great advantage;
վկայութիւն նորա — է յայսոսիկ, his testimony is highly important in this cause.

NBHL (2)

Ուրախ եղեւ մեծապէս։ Մեծապէս զոսկերս իմ շարժեցին։ Պաշարեալ եմ մեծապէս յամենեցունց։ Մեծապէս գոհանամք։ Մեծապէս կարօղ լինել յամենայն ժամ առ քեզ է.եւ այլն։

Շինէ մեծապէս ծախիւք։ Ընդունելութիւն մեծապէս արար. (Խոր. ՟Ա. 11։ ՟Գ. 60։)


Մեծասաստ

See full entry →

adj.

severe, austere, authoritative, imperious;
awful, terrible.

NBHL (1)

Մեծասաստ իշխանութեամբ ետ հրաման ունել կապել. (Կաղանկտ.։)


Մեծասքանչ

See full entry →

cf. Մեծահրաշ.

NBHL (1)

Մեծասքանչ ծնունդ՝ կամ յարութիւն քրիստոսի. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 4։ Ճ. ՟Ա.։)


Մեծավերջ, ից

See full entry →

s. gr. adj.

iambus;
iambic.


Մեծատարած

See full entry →

adj.

vast, spreading every where.

NBHL (2)

Մեծապէս տարածեալ. ունօղ զմեծ տարածութիւն. մեծաձիգ.

Արեգակն՝ մեծատարած ճառագայթիւք իւրովք։ Մեծատարած մեծութիւն ունին. (Վեցօր. ՟Զ. յորմէ եւ Շիր.։)


Մեծարգի

See full entry →

cf. Մեծարգոյ.

NBHL (1)

Իջցուք ի տարապարտ հպարտութենէ՝ չունել զանձինս առ մեծարգիս. (Եզնիկ.։)