Definitions containing the research ուն : 10000 Results

Մատնիչ, չի, չաց

See full entry →

s.

traitor;
felon, scoundrel.

NBHL (1)

Որ օրինացն եւ աշխարհին եւ գնդին մատնիչ եւ դահիճ եղեալ էր։ Մատնիչ կոչէին զնա յայն սակս։ Զյուդա սկարիովտացի, որ եղեւ իսկ մատնիչ։ Տուեալ էր նշան մատնչին։ Որոյ դուք այժմ մատնիչք եւ սպանօղք եղերուք։ մատնիչք, յանդգունք.եւ այլն։


Մատնոց, աց

See full entry →

s.

thimble.

NBHL (1)

Հրացուցին զդերձակաց մատնոցս, եւ արկին ի մատունս նորա. (Հ. տպ. ՟Դ։)


Մատուցանելի, լիք, լեաց

See full entry →

adj.

offering, presenting;
cf. Մատուցական.

NBHL (1)

Մի՛ լիցի ընդունելի մատուցանելեացն։ Ի մատուցանելեացն պատարագաց. (Ղեւտ. ՟Է. 18։ Մաղ. ՟Բ. 12։)


Մատուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to draw or bring near, to advance, to put forward;
to present, to offer, to dedicate;
to sacrifice;
ի մէջ —, to relate, to report.

NBHL (2)

Մատո՛ առ իս զդոսա, զի օրհնեցից զդոսա։ Մատո՛ այսր զորդին քո։ Մատուցանէին առ նա մանկտի։ Մատուցաւ առ նա դիւահար մի։ Իմոց բանից մատո՛ զունկն քո։ Մատուցին զթիւն արքայի զկորուսելոցն։ Մատուցէ՛ք առ իս եւ այլ աման, եւ այլն։ Որ առ ձեզ մատուցանիցի. այսինքն մատչիցի. (Ագաթ.։)

Ինքն է՝ որ մատչի, եւ ինքն՝ որ մատուցանի (կամ նէ), եւ ինքն՝ որ ընդունի. (Հց. աթ. կիւրղ.։)


Մատչիմ, եայ, տուցեալ

See full entry →

vn.

to gain access, to approach, to draw near, to advance, to present or offer oneself, to come, to appear;
to be presented, offered, celebrated;
յառաջ —, to advance, to come or go forward;
cf. Հուպ, cf. վեր.

NBHL (1)

Յամենայն տեղիս մատչին քունկք անուն իմոյ։ Որք ըստ օրինացն մատչէին։ Որոց անասնոց մատչէր արիւնն ի սրբութիւնսն վասն մեղաց ի ձեռն քահանայապետին. (Մաղ. ՟Ա. 11։ Եփր. ՟Ժ. 8։ ՟Ժ՟Գ. 11։)


Մատռուակեմ, եցի

See full entry →

va.

to be or become cupbearer, to present drinks, to fill the glasses, to pour out wine;
to administer, to distribute, to dispense.

NBHL (1)

Արբին զհոգին սուրբ, եւ երգեցեցին ի մէջ ծովուն. որում մատռուակէր մարիամ քնարաւն։ Զի եւ ամպրք սպասաւորք հրամանացն մատռուակեն։ Ի մատռուակելն երկրի՝ յորժամ կամի՝ զշահեկանսն մատուցանէ։ Մատռուակեն յարբանեկել. (Ագաթ.։)


Մարգագետին, տնոյ

See full entry →

s. geol.

mossy ground, turf, grass, pasture, herbage, meadow, mead;
marl.

NBHL (1)

Զուարթունս դիմօք իբրեւ զմարգագետինս ի ձմերայնոյ կապանացն զերծեալս. (Լմբ. ատ.։)


Մարգարէակիր

See full entry →

adj.

prophetic;
— ոգւով, by a — spirit.

NBHL (1)

Կրօղ յինքեան զմարգարէն, եւ ունօղ զմարգարէութեան ձիրս.


Մարգարէանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to prophecy;
to predict, to foretell;
to play the prophet, to counterfeit.

NBHL (1)

Որոց մարգարէացարն ստութիւն։ Մարգարէացան ձեզ յանուն իմ զուր.եւ այլն։


Մարգարէաշնորհ

See full entry →

adj.

having the gift of prophecy.

NBHL (1)

Որ ունի զշնորհ մարգարէութեան, կամ զմարգարէական հոգի եւ զձիրս.


Մարգարէութիւն, ութեան

See full entry →

s.

prophecy;
the book of the prophets.

NBHL (1)

Ի լսել զմարգարէութիւն ազարիայ մարգարէի։ Ահա գրեալ է ի մարգարէութիւնն եսայեայ։ Զմարգարէութիւնս մի՛ արհամարհէք։ Ամենայն մարգարէութիւն իւրոց գրոց լուծումն ոչ ունի։ Քանզի ոչ եթէ ըստ կամաց մարդկան տուաւ մարգարէութիւն երբէք, այլ ի հոգւոյն սրբոյ կրեալք՝ խօսեցան մարդիկ յաստուծոյ.եւ այլն։


Մարգարտագոյն

See full entry →

adj.

pearl-coloured.

NBHL (1)

Արմատացեալի միտս մարգարտագունին յուլիանեայ. (Ճ. ՟Ա.։)


Մարգարտահատ

See full entry →

s.

grain of pearl;
— ատամունք, pearly teeth.


Մարգարտահիւս

See full entry →

cf. Մարգարտաշար.

NBHL (1)

Ի բաց ընկեցեալ զպատուադիր քողն մարգարտահիւս զարդուն. (Արծր. ՟Դ. 14։)


Մարգարտատեսիլ

See full entry →

adj.

like a pearl.

NBHL (2)

ՄԱՐԳԱՐՏԱՏԵՍԱԿ ՄԱՐԳԱՐՏԱՏԵՍԻԼ. Որ ունի զտեսիլ մարգարտի. նման մարգարտի.

Մարիա՛մ կոյս՝ պսակ թագաւորական, որ զմարգարտատեսակ զբազմագին ակնն ունիս զքրիստոս. (Եպիփ. ի կոյսն.։)


Մարգարտափայլ

See full entry →

adj.

bright as a pearl.

NBHL (1)

Փայլեալ կամ փայլուն որպէս զմարգարիտ. մաքրափայլ.


Մարգարտեայ

See full entry →

adj.

of pearls, pearly.

NBHL (1)

Դրունք երկոտասան՝ մի մի մարգարտեայ. (Շ. տաղ.։)


Մարգարտերանգ

See full entry →

adj.

pearl-coloured.


Մարգարտօրէն

See full entry →

adv.

like a pearl.

NBHL (1)

Մարգարտօրէն (կամ մարգըրտօրէն) ծընունդ կուսին, աստուած եւ մարդ՝ մի երկոքին. (Յիսուս որդի.։)


Մարդաբար

See full entry →

adv.

cf. Մարդկաբար.

NBHL (1)

Զարդարութիւն գոլոյ ունի սոկրատէս մարդաբար. (Անյաղթ վերլծ. արիստ.։)


Մարդագայլ

See full entry →

s.

chimera, bug hear, hobgoblin, ghost.

NBHL (1)

Անուն յօդեալ իբր եղջերուաքաղ. մարդ իբրեւ զգայլ, կամ գայլ իբրեւ զմարդ.


Մարդագլուխ

See full entry →

adj.

man-headed.

NBHL (1)

Ամենայն մարդագլուխ՝ ՟Խ թանկայ առնուն. (Մեծոբ.։)


Մարդադէմ

See full entry →

adj.

of a human figure or countenance.

NBHL (1)

ἁνθρωποειδής humanam formam habens. Որ ունի զդէմս եւ զկերպարանս մարդոյ.


Մարդախողխող

See full entry →

cf. Մարդախոշոշ.

NBHL (1)

Մարդախոշոշ բռնաւոր, կամ վիրագ, կամ բանսարկուն. (Եղիշ. ՟Բ։ Ոսկ. մտթ.։ Փիլ. լին.։)


Մարդախոշոշ

See full entry →

adj. s.

slaughtering or massacring man, murderous, killing, bloody, sanguinary, cruel;
cut-throat, homicide.

NBHL (1)

Մարդախոշոշ բռնաւոր, կամ վիրագ, կամ բանսարկուն. (Եղիշ. ՟Բ։ Ոսկ. մտթ.։ Փիլ. լին.։)


Մարդակեր, աց

See full entry →

s.

cannibal, anthropophagus, man-eater;
— լինել, to eat human flesh.

NBHL (1)

Կոկորդիլոսն մարդակեր կենդանին։ Զառիւծն, զկոկորդիլոսն եւ այլն ... թունաբերս եւ մարդակերս. (Փիլ. լիւս. եւ Փիլ. տեսական.։)


Մարդակերպ, ից

See full entry →

adj. s. zool.

human, having a human form or figure;
after the men's manner;
anthropomorphite.

NBHL (3)

ἁνθρωπόμορφος, ἁνθρωποειδής humanae formae. Որ ունի զկերպարանս եւ զնմանութիւն մարդոյ. մարդադէմ. որպէս մարդ գազանաբարոյ, եւ գազան ըստ իմիք նման կերպարանաց մարդոյ.

Արարին իւրեանց ձեռագործս մարդակերպս՝ կուռս կարկատունս. (Կոչ. ՟Ժ՟Բ։)

ՄԱՐԴԱԿԵՐՊ. ա.մ. Առօղ կամ ունօղ զճշմարիտ բնութիւն մարդկային. մարդկեղէն կերպարանօք եւ բնութեամբ.


Մարդահարկ, աց

See full entry →

s.

capitation, poll-tax, poll-money.

NBHL (1)

Հարկ արքունի ի վերայ բուն մարդոյն՝ առ ի ծառայել տէրութեան. յն. լոկ, հարկ. φόρος tributum.


Մարդաձեւ

See full entry →

cf. Մարդակերպ.


Մարդանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become man, incarnate, to take human flesh or nature.

NBHL (1)

Զիա՞րդ նախ քան զմարնանալն եւ զմարդանալ ասէք ընդունակ գոլ չարչարանաց եւ մահու. (Աթ. ՟Դ։)


Մարդաշատ

See full entry →

adj.

well peopled, full of inhabitants, populous.

NBHL (1)

ՄԱՐԴԱՇԱՏ. գ. πολυάνδριον . Տեղի՝ ուր իցէ բազմութիւն մարդկան թաղելոց կամ կոթողաց նոցա. գերեզմանատուն.


Մարդաչափ

See full entry →

adj.

of man's height or size.

NBHL (1)

Գերեզման տեառն մերոյ էր տուն բոլոր՝ հատեալ ներքոյ վիմի. բարձր մարդաչափ մի, այնչափ՝ մինչ զի մարդ (արտաքուստ) վերացուցանէ զձեռն, ապա հասանէ ի վերին կողմ. (Բրսղ. մրկ.։)


Մարդապատկեր

See full entry →

adj. s.

man-shaped, having the human form or figure;
human image.


Մարդասէր

See full entry →

adj.

philanthropic, humane, benevolent;
kind, obliging courteous, civil, gracious;
tender, compassionate, charitable.

NBHL (1)

Մարդասէր հոգին։ Հոգի մարդասէր։ Պարտ է արդարոյն լինել մարդասէր։ Ամենայն մարդասէր կամօք։ Կամս մարդասէրս ունիք։ Ի գութ սէր քաղցրութեան մարդասէր լինէր ընդ ամենայն տեղիս նոցա.եւ այլն։


Մարդասիրապէս

See full entry →

adv.

humanely, kindly, tenderly, with kindness, lovingly.

NBHL (1)

Որ մարդասիրապէս վասն ամենեցուն համբերեցեր։ Մարդասիրապէս խնամէ զարարածս. (եւ այլն. Շար.։)


Մարդաստան, աց

See full entry →

s.

place of reunion.

NBHL (1)

Պարունակ (անուն), կուսաստան, մարդաստան. (Թր. քեր.։)


Մարդավաճառ, աց

See full entry →

s.

slave-merchant or dealer.

NBHL (1)

Որպէս զմարդավաճառ, որ գողանան զմանկունսն. (Նար. երգ.։)


Մարդատեաց, եցաց, ցից

See full entry →

adj. s.

hating mankind, misanthropic;
misanthrope, man-hater.

NBHL (1)

Մարդատեաց գազանքն յորժամ ի գառագիւղն արգելուցուն. (Վեցօր. ՟Թ։)


Մարդատեսակ

See full entry →

adj.

cf. Մարդակերպ.

NBHL (2)

ՄԱՐԴԱՏԵՍԱԿ ՄԱՐԴԱՏԵՍԻԼ. ἁνθρωποειδής, -δῶς humanae figurae, in humana specie. Որ ունի զտեսիլ եւ զնմանութիւն մարդոյ. մարդակերպ. մարդադէմ.

Թուէր տեսանել զյիսուս, անբաւ բազմութեամբ մարդատեսակ հրեշտակաց առաջի կալով նմա։ Քերովբէքն մարդատեսկ թեւս ունելով. (Դիոն. թղթ.։ Վրդն. ել.։)


Մարդատեսիլ

See full entry →

adj.

cf. Մարդակերպ.

NBHL (2)

ՄԱՐԴԱՏԵՍԱԿ ՄԱՐԴԱՏԵՍԻԼ. ἁνθρωποειδής, -δῶς humanae figurae, in humana specie. Որ ունի զտեսիլ եւ զնմանութիւն մարդոյ. մարդակերպ. մարդադէմ.

Թուէր տեսանել զյիսուս, անբաւ բազմութեամբ մարդատեսակ հրեշտակաց առաջի կալով նմա։ Քերովբէքն մարդատեսկ թեւս ունելով. (Դիոն. թղթ.։ Վրդն. ել.։)


Մարդատեցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

misanthropy, hatred of mankind.

NBHL (1)

Ինձն բնութիւն ունի մարդատեցութեան. պատառէ զմագաղաթն, եւ անդ ցուցանէ զբնութեանն մարդատեցութիւնն. (Մաշկ.։)


Մարդաքայլ

See full entry →

adj.

walking as man.

NBHL (1)

Քայլօղ կամ ունօղ զքայլ հանգոյն մարդոյ.


Մարդեղութիւն, ութեան

See full entry →

s.

incarnation;
our Lord's human nature;
creation, gene ration or genealogy of mankind.

NBHL (3)

Արդարեւ մե՛ծ է խորհուրդ մարդեղութեանն քրիստոս, եւ ի վեր քան զլոյս. զի ո՞ ոք ակնունէր՝ թէ աստուած վասն մարդկան մա՛րդ լինի. (Գէ. ես.։)

ՄԱՐԴԵՂՈՒԹԻՒՆ. ἁνθρωπογονία ortus hominis. Եղանութիւն որդւոց մարդկան. ստեղծումն. ծագումն. սերունդ. ազգաբանութիւն.

Յովհաննու հայր եւ մայր գոլով, յապականացու սերմանէ ունելով զմարդեղութիւնն. (Եղիշ. ի մկրտ.։)


Մարդկային

See full entry →

adj.

human;
belonging to man, manlike.

NBHL (1)

Նոյն է մարմին մարդկային ունել քրիստոսի, եւ բնութիւն մարդկային. (Յհ. իմ. երեւ.։)


Մարդկապէս

See full entry →

adv.

cf. Մարդկօրէն.

NBHL (3)

Շնորհեաց ամենեցուն զմարդկապէսն մտաւորութիւն. (Ոսկ. լս.։)

Գունդխ գաբրիէլեան եւ միքայէլեան՝ մերձաւոր սպասաւորքն աստուածայայտնութեան որդւոյ, ի մարդկապէսն տնօրէնութիւն. (Ճ. ՟Ժ.։)

Եւ զի ոչ իմանայք դուք զմարդկանն ի մարդկապէսն, գիտուն արարաւ ձեզ ի չմարդկապէսն (ի հարուածս). (Ագաթ.։)


Մարդկեղէն, ղինի, նաց

See full entry →

adj.

human.

NBHL (1)

Մարդկեղէն կեանք։ Կեանք մարդկեղէնք։ Շունչ մարդկեղէն։ Մարդկեղէն մտաց։ Զպարտիս մարդկեղէնս. (Իսիւք.։)


Մարդկօրէն, րինաց

See full entry →

adj. adv.

human;
humanly, as a man, according to human nature.

NBHL (3)

Մարդկօրէն ասել, ձեւացուցանել զբան, նկարել, ի ծնունդ գալ. (եւ այլն. Հռ. ՟Զ. 19։ Ոսկ. յհ. ՟Բ. 24։ Կիւրղ. գանձ.։ Խոսր.։ Եւս. պտմ. ՟Ա. 2։ Իգն.։)

Իւրացուցանէ զմարդկօրէնսն։ Կատարէր զմարդկօրէնն։ Ի մարդկօրէն տկարութենէ։ Ամենայն իրք մարդկօրէնք։ Թողուլ զիրս մարդկօրէնս։ Զմարդկօրինաց չունել ինչ փոյթ յանձին։ Զմարդկօրինացս մի՛ ինչ փոյթ յանձին կալցուք. (Պրպմ. ՟Ի՟Ե։ Ճ. ՟Գ.։ Դիոն. եկեղ.։ Ոսկ. մ. ՟Ա. 2. 10. 13. 18։)

Մարդկօրէնքս մեր ամենայն, եւ ասացեալքս ունայնասցին. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)


Մարդպետութիւն, ութեան

See full entry →

s.

dignity, office or post of kislar-agasi.

NBHL (1)

Տան զնա ի ձեռս իշխանին մարդպետութեան, որում անուն իւր՝ հայր կոչէր։ Որ ունէր զպատիւն մեծի մարդպետութեանն՝ այր ներքինի։ Եւ էր մարդպետն հայր՝ այր չար, ելանէր շրջէր ընդ մարդպետութիւնն իւր. ապա եկն էջ հայր մարդպետ ի գաւառն տարոնոյ ընդ իւր գեօղսն տեսանել։ Այս գործակալութիւն եւ մարդպետութիւն, որում հայրն կոչէին, ներքինեաց գործ լեալ էր ի բնէ ժամանակաց ի թագաւորութեանն արշակունւոյ. (Բուզ. ՟Գ. 17. 18։ ՟Դ. 13։ ՟Ե. 7։)


Մարզիկ

See full entry →

adj.

exercised, inured;
trained to war.

NBHL (1)

Եկեալ մարզիկքն աւերեցն զսկիտէ. պարտի լինել մազիկք, որ եւ գրի մալինոնք, եւ մարկիզք. իբր անուն ազգի։


Մարզիչ, չի, չաց

See full entry →

s.

instructor, teacher, one who disciplines, inures or trains to war.

NBHL (1)

Ըմբշացն մարզիչքն պատուիրեն։ Առ նահատակական հանգիստն, զորս իմացան մարզիչքն հնարապէս։ Մարզիչս ի վարձու ունելով (վասն անասնոց). (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. լին. ՟Դ. 29. եւ Փիլ. լիւս.։)