Definitions containing the research հայր : 1084 Results

Տարագրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

proscription, ban, banishment, exile, exclusion, transportation, expatriation.

NBHL (1)

Տարագրութիւն (ի) հայրենեաց ... Քարտէս՝ յոր գրեցան. տարագրութիւն հրէական ազգին յաւետեաց ուխտիցն. (Շ. բարձր.։)


Տարասահման առնեմ

See full entry →

sv.

cf. Տարասահմանեմ.

NBHL (1)

Մինչեւ յե՞րբ տարասահման լինիցիմք, եւ օտարոտի ի հայրենեացն մերոց։ Եթէ կամիցիս շինել զտունն զայն, ոչ ոք զնա տարասահմանել կարասցէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 24։ ՟Բ. 10։)


Տարասահմանեմ, եցի

See full entry →

va.

to banish, to exile, to drive away, to remove.

NBHL (1)

Մինչեւ յե՞րբ տարասահման լինիցիմք, եւ օտարոտի ի հայրենեացն մերոց։ Եթէ կամիցիս շինել զտունն զայն, ոչ ոք զնա տարասահմանել կարասցէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 24։ ՟Բ. 10։)


Տեառնեղբայր, բօր

See full entry →

s.

the Saviour's brother (St. James Ap.).

NBHL (1)

Աստուածեղբայր. եղբայր տեառն. մականուն յակոբայ արդարոյ, որ էր որդի կղէովպայ եղբօր յովսեփայ աստուածահհայր կոչեցելոյ.


Տեղ, ոյ, աց

See full entry →

s.

shower, abundant rain;
յամենայն —, every where;
always;
տեղի, տեղային ի ձեզ զ— երկնաւոր շնորհիցն, heavenly graces rained thick upon you;
— ոսկի տեղայր ի փեսայութեանն արտաշիսի, gold fell in showers at the nuptials of Artaxerxes;
spot, place;
post;
ի —, instead, in substitution for, in the place of;
անցանել ի — ուրուք, to stand instead of, to supply the place of, to substitute, to replace.

NBHL (1)

Զոր յիւրում տեղ ասացից։ յայսմ տեղ վախճանէր (այսինքն յայսմ վայրի կամ ի ժամանակի) մեծ հայրապետն գէորգ. (Յհ. կթ.։)


Տեղի, ղւոյ, ղեաց

See full entry →

s. ast. rhet.

place, spot, site;
occasion, opportunity;
point, lieu;
հասարակ —ք, common-place topics;
հասարակաց —ք, public places, squares;
սուրբ —ք, holy place;
the Holy Land;
— ապաւինի, refuge, shelter, retreat, cover;
առ տեղեաւս, here;
ի — or ի տեղւոջ, in the room of, instead of, in lieu or place of;
ի —ս —ս, տեղեաց տեղեաց, in different places, in some or several places;
ընդ ամենայն —ս, in all places, every where;
omnipresent;
առ տեղեաւն, there, in the very place;
just then, for that time, for a short time;
ունել զ—, to supply the place of, to substitute for, to take or fill the place of, to succeed;
ունել զառաջին —, to hold or occupy the most advantageous place, to be on the side of the wall;
զ— առնուլ, ունել, to stop, to cease to go, to rest, to take repose, to halt;
անկանել ի տեղւոջ, to be left dead on the spot;
— առնել ումեք, to give the first place to a person;
— տալ ումեք, to yield, to give up, to acquiesce, to consent, to condescend, to submit;
— տալ իմիք, to expose oneself, to give hold;
— տալ յիմեքէ or յումեքէ, to evade, to avoid, to draw back, to withdraw, to retire, to depart, to go away;
շրջէր փախստական տեղւոյ ի —, as a fugitive he wandered;
բանին իմոյ չիք — ի ձեզ, my words have no place in you;
— տուր գնա՛, get thee hence ! cf. Թատր, cf. Ժահահոտ.

NBHL (1)

Լե՛ր որբոց որպէս հայր, եւ յառն տեղի. (Սիր. ՟Դ. 10։)


Տեսակ, աց

See full entry →

s. gr. adj.

species;
sort, kind, race;
fashion, manner, way;
form, figure, appearance, look;
sight, countenance, aspect, air;
image, idea;
dress, costume;
form, species;
visible;
հաղորդել կրկին —աւ, to receive the Communion in both kinds;
սեռ՝ կենդանի, — մարդ, եւ տարբերութիւն՝ բանական, genus animal, species man, whose distinctive characteristic is the faculty of reason.

NBHL (1)

Որդի (ըստ աստուածութեան՝) ձայն եւ տեսակ եւ բան հօր. իսկ թէ տեսակ է, յայտ է թէ եւ պատկեր եւ նկարագիր էութեանն ծնողին։ Տեսակ աստուծոյ զի՞նչ իցէ այլ, եթէ ոչ ամենայն իրօք որ համարձակութեամբ գոչէր, թէ որ ետես զիս՝ ետես զհայր. (Կիւրղ. գանձ.։)


Սերմնընկալ

See full entry →

adj.

f. conceived, with child or young.

NBHL (1)

Որ մեծի ծաղու արժանի է, եթէ ինքն հայր իցէ, եւ ինքն մայր. եւ նոյն սերմանտրու, եւ նոյն սերմնընկալ. (Եզնիկ.։)


Սեւեմ, եցի

See full entry →

va.

to blacken, to render black, to imbrown;
to paint black.

NBHL (1)

Գեղապաճոյճ նկարողացն սեւել զիս ընդ այլ հայրապետսն տամ յորմ եկեղեցւոյն։ Սեւել զերեսս դեղով ընդ այլ հայրապետսն. (Յհ. կթ.։ Վրդն. պտմ.։)


Սէր, սիրոյ

See full entry →

s. fig.

love;
affection, fondness, tenderness;
inclination, delight, liking, taste, fancy;
love, passion, flame, salacity, love-suit;
charity, supernatural love, christian charity;
agape, love-feasts;
kiss;
— կանանց, hymen, vulva;
the quiver of love;
— վաղանցուկ, amour, intrigue, love affair;
յօդակապք, ոլորք սիրոյ, ties, bonds of love;
հանգոյց, տոմսակ, գաղտնիք, երգ, վէպք, ընծայ սիրոյ, love-knot, love-letter, love-secret, love-song, love-tale, love-toy;
— առ աստուած, առ ընկերն, ազատութեան, հայրենեաց, արուեստից, փառաց, առաքինութեան, love of God;
of our neighbours or fellow-creatures;
of liberty;
of our country;
of arts;
of glory;
of virtue;
ամուսնական, մայրական or մայրենի, հայրական, որդիական —, connubial or conjugal, maternal, paternal, filial love or affection;
— անձնական, self-love, egoism, solipsism;
— աստուածային, երկնային, մաքուր or սուրբ, նորաբողբոջ, փոխադարձ, համեստ, օրինաւոր, եռանդուն, սաստիկ, բուռն, անչափ, հաստատուն, հաւատարիմ, յաւիտենական, divine, celestial, pure, rising, reciprocal or mutual, honest, lawful, ardent, lively, violent, extreme, constant, faithful, eternal love;
մոլենախանձ —, jealousy;
— երկրային, յողդողդ, անցաւոր, զգայական, մարմնական, անկարգ, պիղծ, յանցաւոր, եղեռնաւոր, earthly, inconstant, fleeting or transitory, sensual, carnal, illicit, lustful, culpable, criminal love;
վայելել սիրով, to make love to, to fall in love with, to court, to woo;
հալիլ մաշիլ սիրով, to burn, to languish with love, to be love-sick;
հատուցանել ընդ սիրոյ, to give love for love, to re-love;
— ազդել, to inspire with a passion;
դիւթել, բորբոքել զ—ն, to philter, to charm;
— ցուցանել, to show or demonstrate love for;
առնել —, to be courteous, amiable, friendly;
to do or confer favours;
ուտել զ—, to eat together, to make love-feasts;
դնել — ի բերան, to kiss, to embrace;
սիրով, lovingly, tenderly, affectionately, with pleasure, willingly;
ի — աստուծոյ, for God's sake;
ի — իմ, for me, for my sake;
արա ինձ —, do me the kindness or the pleasure to;
ամենայն սիրով, very willingly;
— իմ ! my love ! my dear ! cf. Խառնեմ;
cf. Հարկանիմ.


Սիրելութիւն, ութեան

See full entry →

s.

loving;
amiability, kindness, love, affection, tenderness, sympathy, fellow-feeling.

NBHL (1)

Եւ հայր ի վերուստ ասէ զսիրելութիւն որդւոյ։ Ուր առ հայր աղաչանս մատուցանէր, զկատարեալ սիրելութիւն յուզանէր. (Յճխ. ՟Ի։ Մամբր.։)


Սիրեմ, եցի

See full entry →

va.

to love, to be fond of, to have an affection or a liking for, to cherish, to like, to be pleased, to take pleasure or delight in, to delight in;
— զմիմեանս, to love one another, to be fond of each other;
ըստ անձին —, to love as oneself;
— իբրեւ զբիր ական, to love as the apple of one's eye;
— մինչեւ զշունչ վախճանին, to love to one's last breath;
խանդակաթ, տարփանօք, սաստիկ, բոլորով սրտիւ or յամենայն սրտէ, ոգւով չափ, ի վեր քեան զամենայն, անկեղծ սիրով —, to love tenderly, passionately or dotingly, to distraction, with all one's heart, with all one's soul, above all, sincerely;
զմի սէր —, to love with equal affection.

NBHL (1)

Սիրեսցես զտէր աստուած քո յամենայն սրտէ եւ յամենայն աճնէ քումմէ։ Սիրեսցես զընկեր քո իբրեւ զանձն քո սիրեցից զքեզ տէր։ Նախ նա սիրեաց զմեզ։ Որ սիրեաց զիս։ Ինքն իսկ հայր սիրէ զձեզ, զի դուք զիս սիրեցիք։ Սիրեսջիք զմիմեանս, որպէս եւ ես զձեզ սիրեցի.եւ այլն։


Սիւն, սեան, սեանց

See full entry →

s.

column, pillar;
— չորեքկուսի, pilaster;
անջրպետ սեանց, intercolumnation;
չարք սեանց, colonnade;
— ամպ or ամպոյ, pillar of cloud;
cf. Շրջանակ.


Սիւնհոդոսական, ի, աց

See full entry →

adj.

synodal.

NBHL (1)

Սիւնհոդասական հրամանաւ առաքելոցն։ Սիւնհոդոսական հայրապետացն եկեղեցաց։ Ըստ սիւնհոդասական կարգի եւ սովորութեան. (Ագաթ.։ Կորիւն.։ Խոսրովիկ.։)


Սկեսրայր, առն, այրի

See full entry →

s.

father-in-law;
cf. Կեսրայր.

NBHL (1)

ՍԿԵՍՐԱՅՐ ՍԿԵՍՐԵԱՅ. ռմկ. կեսրար. πενθερός socer. Այրն սկեսրի. այն է հայր փեսային՝ որպէս հայրագիր համարեալ հարսին. Տես (Ծն. ՟Լ՟Ը. 13. 25։ ՟Ա. Թագ. ՟Դ. 19. 21. 22։)


Սկզբնալոյս, լուսի

See full entry →

s.

primitive light, origin or author of light.

NBHL (1)

Սկզբնալոյսն հայր։ Հայելիս ընդունելիս սկզբնալուսին եւ աստուածպետականի ճառագայթին։ Ի ձեռն սկզբնալուսի եւ լուսատուի աստուածածնելութեանն (մկրտութեան)։ Սկզբնալոյս գերալոյս. (Դիոն.։)


Սկիզբն, կզբանց

See full entry →

s.

beginning, commencement, outset;
origin, principle;
cause, matter, author, mother, motive, birth, base, foundation;
principle, maxim;
prelude, proem, exordium;
սկզբունք անընդմիջականք, immediate principles;
սկզբունք արքիմեդեայ, Archimedes' principles;
ի սրզբանէ or սկզբանէ, ի սկզբնուստ, in the beginning, at first, originally, firstly, primitively;
անդուստ or անդստին ի սկզբանէ, from the very beginning or outset, from the first, ab ovo, ab antiquo;
ի սրզբանէ ցկատարածն, from beginning to end;
ի սկզբանէ աշխարհի, since the creation of the world;
ի սկզբանէ էր բանն, in the beginning was the Word;
— առնել or առնուլ, ունել, cf. Սկսանիմ;
ի սկզբանէ, from the beginning, at the beginning;
cf. Սկիզբն.

NBHL (1)

Սկիզբն է որդւոյ հայր իբրեւ զպատճառ. ապա եթէ ի ժամանակէ իմասցիս զսկիզբնն, եւ (որդի) անսկիզբն. զի ոչ սկիզբն առնու ժամանակաւ՝ ժամանակացն տէրն. <()


Ս (sé)

See full entry →

s.

the twenty ninth letter of the alphabet and the twenty third of the consonants;
two thousand, two thousandth.

NBHL (1)

Չի՛ք ինչ հնարս։ Խորանն եւ սեղանն, պանսն, սպանդսն։ Որոյ ոչ տուն, ոչ հայրենիս, եւ ոչ ժառանգութիւն, ոչ ծառայս, եւ ոչ աղախնայս։ Աղօթք եւ պահս՝ երկնային քաղաքականութիւն. պահս՝ համարձակութիւն առ աստուած. պահք մաքրումն սրտի. (Ոսկ. մտթ. Մագ. ՟Լ՟Թ։ Սկեւռ. ես.։ Մաշկ.։)


Սակաւապիտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

thriftiness, contentedness, moderation, frugality, sobriety.

NBHL (1)

Սակաւապիտութիւն կերակրոց, կամ գինւոյ, կամ մարմնոյ. (Եղիշ. ՟Ը. եւ հայր մեր։ Յճխ. թ. ՟Ժ՟Ա։ Բրս. պհ. ՟Ա։ Յհ. կթ.։ Արծր. ՟Դ. 8։ Նար. երգ.։)


Սահմանեմ, եցի

See full entry →

va.

to bound, to limit, to set bounds to, to circumscribe;
to define, to determine, to fix, to decree, to establish, to institute;
to regulate, to decide, to resolve, to propose, to deliberate, to stipulate, to prescribe;
to destine, to design, to affect;
to consist, to measure, to weigh;
յառաջագոյն or յառաջ —, to predestine, cf. Նախասահմանեմ;
— սահմանս զանձնէ իւրմէ, to bind oneself by an oath to;
— անդր քան, to confine, to banish, to exile.

NBHL (1)

Ի կատարումն ածեալ սահմանեցաք զբանս ի հայր եւ ի հոգին սուրբ. (Իգն. վերջաբ։ յասելն Շար.)


Տիրապէս

See full entry →

adv. adj.

lordly, imperiously, authoritatively, sovereignly, absolutely;
in effect, properly, truly, verily;
proper, own, real, true, genuine, veritable;
— ազատ, really free;
— հաւատք, true faith;
— բարի, real good;
— խօսելով, properly speaking;
եթէ — կամիս գիտել, if you will to know thoroughly.

NBHL (2)

Եւ հայր (ասի յաստուած) տիրապէս, որդի տիրապէս. վասն զի մերքս ոչ տիրապէս, զի եւ երկոքեան. (այսինքն կարեմք որդի լինել, ապա եւ հայր). (Առ որս. ՟Գ։)

Եթէ կամիս տիրապէս գիտել։ Այժմ զմին յերրորդութենէն ծանեաք մերդկութեամբ, թէպէտեւ ոչ կատարելապէս ... սակայն յայնմ աւուր տիրապէս տեսանեմք զհայր եւ զորդի եւ զհոգին. (Շ. մտթ.։ եւ Շ. բարձր.։)


Տհաճ

See full entry →

adj.

displeased, discontent, crabbed, cross, sulky, morose, surly, peevish, pouting.

NBHL (1)

Եւ ոչ ի վերայ միոյ տհաճեղեալ։ Երեւեցաւ տհաճ լինել վասն առաջնոյն կանանց։ Գիտակցեալ՝՝ թէ տհաճ է (կամ տհաճէ) ընդ բնակիչս աշխարհին հայրն. (Փիլ. լին.։)


Տհաճեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Տհաճիմ.

NBHL (1)

Եւ ոչ ի վերայ միոյ տհաճեղեալ։ Երեւեցաւ տհաճ լինել վասն առաջնոյն կանանց։ Գիտակցեալ՝՝ թէ տհաճ է (կամ տհաճէ) ընդ բնակիչս աշխարհին հայրն. (Փիլ. լին.։)


Տղայաբար

See full entry →

adv.

like a child, childishly, girlishly.

NBHL (1)

Մի՛ տղայաբար շատախօսք լինիջիք։ Տղայաբար խաբեալ։ Իբրեւ զբաղասէր մանկունք տղայաբար լսեն՝ զոր լսեն. (Եղիշ. հայր մեր.։ Ճ. ՟Ե.։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)


Տնկագործ, աց

See full entry →

adj. s. fig.

planter, gardener;
Creator.


Տնկուած, ոց

See full entry →

s.

plant, or anything planted.


Տնօրէն, րինի

See full entry →

s.

cf. Տնտես. director, manager, administrator.

NBHL (2)

Տնօրէն նորին հոգին ազդէր մարգարէիւս։ Իբրեւ որդի առ հայր տնօրէն մերոյ փրկութեան. (Լմբ. սղ.։)

Ո՞ արդեօք իցէ հաւատարիմ տնօրէն, զոր կացոյց եւ այլն։ Անգիտելով զհայրն եւ զարքունիսն եւ զտնօրէնսն նորա. (Իրեն. առ Լեհ.։)


Տոհմիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to take rise or origin, to descend from.


Վշտաբերութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Վիշտ.

NBHL (1)

Ի հրաշափառ գալստեան իւրոյ հայրական փառօք՝ կոծեալ ողբասջիք զանմխիթարելի վշտաբերութիւն. (Զքր. կթ. ի չրչրնս.։)


Վսեմանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to rise above, to excel, to surpass.

NBHL (1)

Զհայրն իմ եւ զքահանայապետ. (զմիտսն վսեմացեալս (կամ վսամացեալս), եւ այլն. Խոր. ՟Գ. 68։)


Տաղաւարահարք, րաց

See full entry →

s.

cf. Տաղաւարաշինութիւն.

NBHL (1)

Եւ զի այն տաղաւարահարք օրինակ էին այսր տաղաւարաց՝ որ ի պետրոսէ ասացան, ի նմին ժամու փոխանակ այսր զգալի տաղաւարացս հայր զանձեռագործ տաղաւարն ցուցանէր. (Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Բ։)


Տաղաւարահարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Տաղաւարաշինութիւն.

NBHL (1)

Եւ զի այն տաղաւարահարք օրինակ էին այսր տաղաւարաց՝ որ ի պետրոսէ ասացան, ի նմին ժամու փոխանակ այսր զգալի տաղաւարացս հայր զանձեռագործ տաղաւարն ցուցանէր. (Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Բ։)


Տաղաւարաշինութիւն, ութեան

See full entry →

s.

erecting a tabernacle or pavilion, building a hut or cottage;
տօն —ահարաց, feast of tabernacles;
scenopegia.

NBHL (1)

Եւ զի այն տաղաւարահարք օրինակ էին այսր տաղաւարաց՝ որ ի պետրոսէ ասացան, ի նմին ժամու փոխանակ այսր զգալի տաղաւարացս հայր զանձեռագործ տաղաւարն ցուցանէր. (Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Բ։)


Տանուտէրաբար

See full entry →

adv.

absolutely, despotically, independently.

NBHL (1)

Տանուտէրաբար խօսելով զնոսա, ո՛չ ասաց՝ թէ հաստատո՛ւն կացէք ի սէրն հօր, այլ՝ իմ։ Ոչ եւս աղաչանք լինին առ հայր, այլ տանուտէրաբար տայ նոցա զզօրութիւն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 30. 40։)


Տանուտէրական, ի, աց

See full entry →

adj.

appertaining to the head of a house, feudal.


Տեսանեմ, տեսի

See full entry →

va.

to see, to perceive;
to regard, to contemplate;
to observe, to consider, to remark, to examine;
to know;
to provide, to supply, to furnish;
to take care of, to tend;
to go to see, to visit;
to spy, to watch;
— զմիմեանս պատերազմաւ, to engage in war amongst themselves;
to grapple with each other;
— զպէտս ուրուք, to provide with necessaries;
զտուն —, to manage household or domestic affairs;
չ-ոյն առնել, to pretend not to see;
տեսէք զինչ լսէքդ, pay attention to what you hear;
տեսջիր, զամենայն նշանսն արասցես, take care to work all the wonders;
աստուած տեսցէ իւր ոչխար յողջակէզ, God will provide himself with a lamb for the burnt offering;
հիւանդ էի եւ տեսէք զիս, I was sick, and you visited me;
տես ինձ, see, you see;
ապա թէ ոչ՝ տեսից վասն քո, if not you will see how I will pay you;
տես քեզ արս զօրաւորս, choose valiant men to accompany you.

NBHL (1)

Յարդարութեան վաստակոցն եւ՛ զանձն եւ զհայր եւ զմայր տեսանիցէ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 14։)


Տեսուչ, սչի

See full entry →

s. fig.

inspector, director, overseer, intendant, guardian;
bishop.


Տեսչութիւն, ութեան

See full entry →

s.

Providence;
direction, inspection, superintendence, survey, watch;
incarnation;
police;
government;
աստուածական, վերին —, Divine Providence.

NBHL (1)

Վասն մարմնաւոր տեսչութեանն տեառն։ Որ ըստ էուեւեանն անմայր եւ ըստ տեսչութեանն անհայր։ Ոչ միշտ կամէր նշանս ցուցանել, զի մի՛ բնաւ զտեսչութեանն իրս ապականեսցէ։ Ոչ մերժի յիւրմէ պատուոյն վասն տեսչութեանն։ Սկիզբն առնել բանին յառաջին տեսչութենէ անտի փրկչին մերոյ. (Սեբեր. ՟Է։ Մանդ. ի ծն.։ Ոսկ. մ. ՟Բ. 4։ Պրպմ. ՟Խ՟Զ։ Եւս. պտմ. ՟Ա. 1։)


Տեւեմ, եցի

See full entry →

vn.

to last, to persevere, to continue;
to endure, to support, to bear;
— ի մարմնի, to live, to subsist;
ժուժկալեալ տեւէր չարչարանաց, he patiently suffered the tortures.

NBHL (1)

Ժուժկալեալ տեւէր չարչարանաց գանից։ Ուստի գթած հայրն ոչ տեւեալ (այսինքն չհանդուրժեալ՝) միշտ բարկութեամբ ըզմեզ խրատեալ (այսինքն խրատել). (Շ. տաղ լուս. եւ Շ. վիպ.։)


Տէր, տեառն, տերանց, տեարց

See full entry →

s. gr.

God, the Lord;
Sir, lord, master, Mister, Mr.;
possessor, owner, master;
Reverend, Rev.;
ով —, Lord! o Lord! good God! Heavens! goodness! good gracious!
— արքայ, Sire!
— իմ արքայ, o King! o Majesty!
— իմ, My Lord;
— թովմաս, Mr. Thomas;
Rev. Thomas;
— լինել, կալ, to be or become master of, to be lord over, to rule, to overcome, to master;
յամի տեառն, in the year of our Lord, Anno Domini;
յիս տէր, oh my lord! I pray you my lord! tell me my lord!
յի՛ս դարձ տէր, oh king hear us! — բայի, objective or accusative case;

NBHL (1)

Յաստուծոյ հօրէ մերմէ, եւ ի տեառնէ յիսուսէ քրիստոսէ։ Օրհնեալ է աստուած, եւ հայր տեառն մերոյ յիսուսի քրիստոսի։ Ոչ ոք կարէ ասել տէր զյիսուս, եթէ ոչ հոգւովն սրբով։ Այլ հոգի նոյն է. այլ տէր նոյն է. այլ աստուած նոյն է. եւ այլն։


Տէրունական, ի, աց

See full entry →

adj.

Lord's, dominical;
— աղօթք, the Lord's prayer;
— տուն, church;
— օր, sunday;
— գիրք, Holy Scriptures.

NBHL (1)

Որպէս եւ Տէրունական աղօթք ասի հայրմերն, զոր քրիստոս ուսոյց։


Վաճառարան, աց

See full entry →

s.

market-place, bazaar;
emporium;
counting-house.

NBHL (1)

Զմանկունս ազատս յաղագս հայրենեաց պարտուց ձգեալ ի վաճառարանն. (Բրս. վաշխ.։)


Վաճառիկ

See full entry →

adj.

saleable, marketable, venal;
— լինել, to be sold, disposed of.

NBHL (1)

Ծառայիցն ազատութիւն, եւ վաճառիկ ստացուածոցն ի բաց գնացումն։ Յոբեղինին, յորում վաճառիկ ստացուածոցն, եւ արծաթագին ծառայիցն ազատութիւն լինէր։ Ազատութիւն ամենայն հարկաւոր ծառայութեան անդոց եւ հայրենեաց ի վաճառիկ ստացողաց. (Ածաբ. պենտեկ.։ Խոսրովիկ.։ Տօմար.։)


Վայելեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

to enjoy, to taste of, to possess, to have the enjoyment of;
to relish, to taste with pleasure;
to become, to fit, to sit well on;
to be proper, suitable, meet, to beseem;
— յարգասիս քրտանց, to enjoy the fruit of one's labours;
հանդերձս այս վայելէ քեզ, this coat fits you well.

NBHL (1)

Ի հայրենական խնամսն վայելիցեմք։ Զի զամենայն երանութիւնսն յուսով վայելեսցուք։ Վայելեցէ՛ք զանճառ բարիսն։ Վայելեա՛ ապա գոնէ զայժմու ժամանկս։ Զայս վարեսցուք, եւ որ գալոցն է աշխարհ, զայն վայելեսցուք. (Յճխ. ՟Ժ. ՟Ժ՟Ա. ՟Ի։ Ճ. ՟Գ.։ Վրդն. յանթառամն.։)


Վայելչակից

See full entry →

adj.

equally decorous;
enjoying together.


Վայրագանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become savage, wild or rude, to grow fierce, worse.

NBHL (1)

Եւ մեք անբնակ իմն վայրագացեալ (զրկեալ ի հայրապետանոցէ). (Յհ. կթ.։)


Վայրաքարշութիւն, ութեան

See full entry →

s. fig.

giving oneself up to the vanities of the world, vileness, baseness.

NBHL (1)

Զհանդիսից եւ զճգնաց ժամանակս՝ զբաղմանց եւ վայրաքարշութեանց առնեմք ժամանակ։ Բայց դու մի՛ իրս արհամարհ վայրաքարշութեան համարիր (զծոցն հայրենի). (Սարգ. ՟բ. պ. ՟Ա։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 14։)


Վանական, ի, աց

See full entry →

s. adj.

cenobite, monk;
prior, superior, abbot;
conventual, claustral, monastical, cenobitical.

NBHL (2)

ՎԱՆԱԿԱՆ. որպէս Վանահայր. հայր վանից. աբբայ.

Հայր Սարգիս Հոռոմոսի վանաց վանական, եւ հայր Ստեփանոս Սեւանայ վանաց վանական. (Ասող. ՟Գ. 8։)


Վանականութիւն, ութեան

See full entry →

s.

priorship, priorate, dignity of a prior;
monachism, monastic or conventual life.

NBHL (1)

Ի ժամանակս թոդկայ վանականութեան (կամ հայրապետութեան). (Մամիկ.։)


Վարեմ, եցի

See full entry →

va.

to labour, to cultivate, to plough, to till;
to sow;
to lead, to conduct, to guide;
to lead away, to drive, to cause to go;
to chase away, to drive out, to expel, to dispossess;
to draw or carry along, to drag along;
to direct, to guide, to govern, to rule, to manage;
to use, to employ, to make use of, to handle, to wield;
to thrust in, to drive into, to fix in;
cf. Վարիմ;
— ամենազօր իշխանութիւն, to wield absolute authority;
գերի or ի գերութիւն —, to catch, to make captive, prisoner, to reduce to slavery;
— զկեանս, կենցաղ, to live;
դատ —, to act against, to pursue to justice;
to be concerned in a law-suit;
— ի խաղաղութիւն, to make peace, to pacify, to appease, to accommodate;
— զճանապարհ, to travel;
to go, to walk, to march;
— զնաւ, to navigate, to steer a ship;
յառաջ —, to drive forward;
to urge or push on.

NBHL (1)

Քո հայր վարէ տեսչութիւնդ (զնաւս ի վերայ ջուրց)։ Վարեսցէ զաշխարհ սրբութեամբ եւ արդարութեամբ։ Արդար ես, եւ արդարութեամբ վարես զամենայն.եւ այլն։