Ունօղ զսիրտ եւ զարիութիւն առն մարդոյ. քաջասիրտ. (որպէս կին ժրագլուխ, եւ այր քաջ). էրիկ մարդու սիրտ ունեցօղ, կտրիճ.
Որպէս այրօղ. այրեցօղ. էրօղ.
Գունդ կազմէր այրընտիր բազմութեամբ ի պարսից եւ ի յունաց։ Բազում այրընտիր գնդաւ յարձակէին։ Այրընտիր զօրօք դիմեալ. (Փարպ.։)
Որ այրէ. այրօղ, այրեցօղ. էրօղ. եագան. եագար. եագըճը.
Ցորեանն եւ հաճարն ոչ հարաւ, զի ոչ էր բուսեալ. քանզի անագանավար էին։ Հաճար եւ ցորեան չհարան, քանզի անագանավար էին. (Եփր. ել.։ Կիւրղ. ել.։)
Ոչ բնիկ տէր. անհարազատ. օտար.
Հաւանէր մտանել ընդ լծով ծառայութեան անբնիկ Գուրգենայ. (Յհ. կթ.։)
Առանց գիտելոյ իւր կամ այլոց. յանգէտս. պիլմէյէրէք, պիլմէզլիյիլէ.
ՑԱդամ եւ ցԿայէն անգիտաբար հարցանէր. (Յհ. իմ. երեւ։)
Ի դիպող ժամուն, զի անդատաւոր էր քաղաքն. քարկոծեցին զստեփաննոս նախավկայն. (Պիտառ.։)
Զանդրիանդս՝ որ ի դելփն էր. ասի՝ թէ մեծագոյն է անդրիանդն. (Նոննոս.։)
Զանընդիրսն մատուցանէր պատարագս. (ՃՃ.։)
Անխղճմտութիւն առնէ զպղերգութիւն ունայնութեան մտաց։ Անխղճմտութիւն է յիմար իմաստասէր. (Կլիմաք.։)
ԱՆԽՈՒԼ որ եւ ԶԱՆԽՈՒԼ. Որպէս թէ նմանութեամբ խուլ բոլորովին. անլուր. հեռի յաղմկէ. առանձին. անյայտ. ծածուկ. գաղտնի. անմարդաձայն. բանուկ չեղած. կիզլի, սէնտասըզ. սազըր եէր. ըստ յն. նեղ, անգործ.
Տէր մեր էջ յերկնից ի հոսանուտ եւ յանկայուն յայս մեր բնութիւնս (որպէս Յովնան ի ծով). (Անան. նին.։)
ԶԱստուածն ամենեցուն տեսանել կարծեցեալ (մանովէ՝) անկեանս զկեանս իւր կարծէր. (Փիլ. սամփս.։)
Զսէր եղբարցն յանհակառակ կամսն հանգուսցէ. (Լմբ. առակ.։)
ἁπαρρασίαστος. destitutus fiducia, vel libertate. Որ չէ համարձակ կամ պարզերես. որ չունի զհամարձակութիւն. անվստահ. սիրտ կամ երես չունեցօղ. սէրպէսթ օլմայան. չէքինէն. ճէսարէթսիզ.
Չեւ համբաւեալ, կամ չեւ եւս առեալ զլուր համբաւոյն. խապէր օլմատան, խապէրի օլմայան.
Զամնեայն օրէնսն անձնիշխանաբար փոփոխել ջանայք (ասես)։ Ասացեր, անձնիշխանաբար զթլփատութիւնն մեզ ի մկրտութիւն փոխել, զայս ո՛չ մեք, այլ նոյն ինքն տէրն ի մկրտութիւն փոխել. զայս ոչ մեք, այլ նոյն ինքն տէրն փոխեաց. (Ղեւոնդ.։)
Անմաշ եւ անկէզ ի կարծրութենէ ունէր զոտն. (Նիւս. կազմ. ՟Ը։)
Մատնեաց տէր զգիւղաքաղաքն զարշակաւանն ի ձեռս հարուածոցն ... զի անմարդեցաւ. (Բուզ. ՟Դ. 13։)
τὸ ἁνηλεές cf. ԱՆՈՂՈՐՄԱԾՈՒԹԻՒՆ. Անգթութիւն. եւ Անխնայութիւն. խստութիւն. մէրհամէթսիզլիք, գըյագլըգ.
Մաղաքիաս հրեշտակ էր ե՛ւ տեսլեամբ ե՛ւ անունադրութեամբ։ Անունադրութիւնք գարշելեացն. (Սագ. ՟Ա. եւ ՟Բ. եւ ՟Թ։)
Որքան յերկարէր, անուշանայր. (Երզն. մտթ.։)
Բուումն անուշահոտ խնկոց զամենեցունցն հոտոտելիս անուշացուցանէր. (ՃՃ.։)
Անոստ կամ անընդոստ. անշարժ. որ վեր չցաթկէր.
ԱՇԽԱՐՀԱԾԻՆ ԱՇԽԱՐՀԱԾՆՈՒՆԴ Ի նմին աշխարհի ծնեալ. բնիկ. սեպհական. համաշխարհիկ. երկրցի, տեղացի. եէրլի.
Տրդատ, որ աշխարհածնունդ հայրենեաց որդի գտանէր. (Ագաթ.։)
Հատանէր զունկնն՝ ոչ զաջակողմանն, այլ զձախակողմանն. (Կիւրղ. ղկ.։)
Զգերին զոր առեալ էր յառաջու յերկրէն հրէաստանի. (՟Ա. Մակ. ՟Թ. 22։)
Յոյժ անընչասիրաբար ցուցանէր զիւր ախորժակսն, եւ առատաբար կայր. (Խոր. ՟Գ. 38։)
Զի՞նչ առաւելագոյն ունէր քան զառաքեալսն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 18։)
Օրինակ առընթերակայից լինէր. (Ագաթ.։ Կորիւն.։)
Քանզի ած հասոյց ի գլուխ առաքինութեանց, ապա եւ զառընթերակաց նորին զեղծագործ ապականութիւնն քակէր. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 19։)
Աբուսլիմ ոմն, որ էր քխորամանկ յաստեղագիտական աղանդն. (Ղեւոնդ.։)
Հմուտ եւ տեղեակ էր աստուածաբեր խորհրդոյն. (Ագաթ.։)
Կամարաձեւ կարակին, զոր առաջին իմաստասէրքն աստուածակամար կոչեն, յոյժ անմիտքն՝ գօտի աստուածական. (Տօնակ.։)
Ոչ միայն աստուածարեալ մարմնովն սքանչելագործէր. (Սարկ. հանգ.։)
այսինքն Ատեմ, ատէ ատէր.
Իսկ արգելաւորն առաքեաց, եւ ասէ, ո՛չ եթէ անխօս էր եւ այլն։ Եկեսցեն հարսունք ի տեսանել զքեզ, եւ արգելաւորք ի վարդապետութիւն քո. (Վրք. հց. ձ։)
Ճգնէր յեկեղեցւոջն Աստուծոյ՝ կալով միշտ ըստ օրինի արգելաւորաց. (ՃՃ.։)
Ըզհրասէրն ետուն ի հարսանիսն երկնից, ընդ որս եւ մտին արեաներանգ զգեստուք. (Շ. տաղ.։)
Սիրելի էր նմա խռովութիւն արեանհեղութեան. (Եղիշ. ՟Ա։)
Տէրն իսահակ այն ըռըշտունին՝ եպիսկոպոս արհի պանծալին։ Սուրբ սահակայ եպիսկոպոսին՝ ըռշտունեաց արհի գաւառին. (Գանձ.։)
Յաղագս շաղմանեսի, եւ արջառակաշեացն որոտմանց։ Չոր եւ կարծր արջառակաշիւք (կամ շիւք, իբր շիօք) եւ կարասեօք թնդմունս եւ հնչմունս գործէր. (Նոննոս.։)
Եւ զայս ասացեալ՝ քամահաբար ի ձիարձակարանէն արփայագնաց չինէր. (Խոր. ՟Գ. 55։)
Ասացաք, թէ խոտելի էր՝ ե՛ւ առանց օրինացն, ե՛ւս եւ օրինօքն՝ կնոջն բազմայրութիւնն. (Լմբ. առակ.։)
Աբրահամ բազմաստացուած էր. (Վրդն. օրին.։)
cf. Քերովբիմ.
ՔԵՐՈՎԲ ՔԵՐՕԲ ՔԵՐՈԲ ՔԵՐՈՒԲ ՔԵՐՈՎԲԷ ՔԵՐՈԲԷ ՔՐՈՎԲԷ ՔԵՐՈՎԲԻՄ ՔԵՐՈԲԻՄ. Բառ եբր. քերուպ. յոքնակի՝ քերօպիմ, քէրուպիմ. χερούβ, χερουβείμ, -βίμ, -βεῖν, -βίμ cherub, cherubim, -bin. Վերին դաս զուարթնոց զկնի Սրովբէից, քառակերպեան երեւեալ ի տեսիլս, եւ քառաթեւ եւ բազմաչեայ հրացայտ. եւ նկար կամ քանդակ գրուագաց նոցա ի նոյն նմանութիւն. ասի եւ զբանսարկութենէն՝ որ երբեմն գլուխ էր հրեշտակաց.
Ձգեաց քերոբ մի զձեռն իւր ի միջոյ քերովբէիցն։ Ի մէջ հրոյն՝ որ էր ի միջոյ քերովբէիցն։ Ընդ օծելոյ քրովբէին ետու զքեզ ի լեառն Սուրբ Աստուածոյ։ Ի լեռնէն Աստուածոյ իջոյց զքեզ քերովբն վարսաւոր։ Հրամայեաց քերովբէից՝ բոցեղէն սրոյ շուրջանակաւ պահել զճանապարհս ծառոյն կենաց. (Եզեկ. ՟Ժ. ՟Ի՟Ը. ՟Խ՟Ա։ Ծն. ՟Գ. 24։)
cherub;
cherubim.
ՔԵՐՈՎԲ ՔԵՐՕԲ ՔԵՐՈԲ ՔԵՐՈՒԲ ՔԵՐՈՎԲԷ ՔԵՐՈԲԷ ՔՐՈՎԲԷ ՔԵՐՈՎԲԻՄ ՔԵՐՈԲԻՄ. Բառ եբր. քերուպ. յոքնակի՝ քերօպիմ, քէրուպիմ. Վերին դաս զուարթնոց զկնի Սրովբէից, քառակերպեան երեւեալ ի տեսիլս, եւ քառաթեւ եւ բազմաչեայ հրացայտ. եւ նկար կամ քանդակ գրուագաց նոցա ի նոյն նմանութիւն. ասի եւ զբանսարկութենէն՝ որ երբեմն գլուխ էր հրեշտակաց.
Ձգեաց քերոբ մի զձեռն իւր ի միջոյ քերովբէիցն։ Ի մէջ հրոյն՝ որ էր ի միջոյ քերովբէիցն։ Ընդ օծելոյ քրովբէին ետու զքեզ ի լեառն Սուրբ Աստուածոյ։ Ի լեռնէն Աստուածոյ իջոյց զքեզ քերովբն վարսաւոր։ Հրամայեաց քերովբէից՝ բոցեղէն սրոյ շուրջանակաւ պահել զճանապարհս ծառոյն կենաց. (Եզեկ. ՟Ժ. ՟Ի՟Ը. ՟Խ՟Ա։ Ծն. ՟Գ. 24։)
chersonese, peninsula, (Crimea).
ՔԵՐՍՈՆ կամ ՔԵՌՍՈՆ. (ի յն. խէ՛ռսօն, խէ՛րրոն. թ. գըռ, խըռ. այսինքն չոր եւ ցամաք, ամայի. յորմէ քէռսօ՛նիսօս, կամ քէրըընիսըս. խըռըմ, գըրըմ ). Ցամաք կղզի. ցամաք ջրապատ յամենայն կողմանց իբր կղզի. ցամաք ջրապատ յամենայն կողմանց իբր կղզի, այլ կից ընդ ցամաք երկիր միով ծայրիւ. որպիսի են խըռըմ, եւ մօռա.
to detach, to separate, to extrange, to remove, to take away;
— ի ստենէ զորթն, — զմանուկն ի կաթին սովորութենէ, to wean;
— զսիրտ յաշխարհէ, ի հեշտութեանց, to wean or detach one's heart from worldly matters.
Յինքենէ անջատեալ որոշէ եւ ի բաց քեցէ։ Միջնորդ լինի եւ դատաւոր երկոցուն կողմանց, որք ի միմեանց քեցեալ թուին, սէր եւ միաբանութիւն գործելով. (Փիլ. ել. եւ Փիլ. իմաստն.։)
Կամէր զնա քեցել ի ճշմարիտ եւ յուղիղ կրօնիցն. (Աթ. անտ.)