ζηλωτής, ζηλότυπος . (ի τύφος որ է թ. թիւթմէք եւ թուֆան ). aemulator, aemulus. (եբր. քանա, քաննա. ի քէնա, որ է քէն, քին. վասն որոյ նոյն է սիմոն կանանացի, եւ շմաւովն նախանձայոյզ. κανανίτης cananita, cananaeus ). Յուզեալ կոծեալ նախանձու՝ առաւել որպէս օրինաւոր նախանձաւորութեամբ. նախանձաւոր. նախանձախնդիր. եռանդնոտ.
Թոքին ի ձեռն հանապազորդ շարժման ձգելով առ ինքն զաղին՝ ընդարձակէ առ ի ձգումն օդոյն զանցս մտիցն, եւ նգելով դարձեալ ի դուրս փչել զ՝ի ներքս արգելեալն պատրաստէ. (Նիւս. կազմ. ՟Լ՟Բ։)
Զթոյնսն ներքսադրեաց (կամ ներքսադրեաց). (Վրք. հց. ՟Զ. ձ։)
Միւս եւս այլ ամիս յաւելումք ի վերայ երկոտասան ամսոյն, որ կոչի նհանջեալ. զի յայն ամս քանզի պակաս գտանի թիւք ընթացից լուսնի քան զթիւս արեգական, այս այսպէս կազմեցաւ, զի նհանջեալ ամօք լիցի ... Նհանջեալ ամիսքն ձգեսցեն ածցեն զմեզ. (Շիր. զատիկ.։)
Չորս ամօք նհանջիլ եղանակացն՝ երեսուն ամն ի նոյն կացուցանէ զպատկեր աւուրն. (Տօնակ.։)
Ունօղ զնմանութիւն տերեւոց նշի, եւ նոյնպիսի սաղարթուց.
Զբիծ մեղաց լուծանէ զնորա ծնելոցս աւազանաւ ի հոգւոյն. (Յճխ. ՟Բ։)
Առ հոգւոյն նուաստացուցիչսն ասէր. (Շ. թղթ.։)
Զնոյնդ եւ զաքարիաս նօթճէր նոր սիոնի, ուրախացի՛ր, զի թագաւոր գայ քեզ յաւանակաւ՝ առնել փրկութիւն. (Գանձ.։)
Բազում սգաւորաց զակնկալութիւն՝ յուսոյն նօթճեաց. (Ագաթ.։ Կորիւն.։)
προσηνής blandus, lenis. Շողոմ ողոքիչ. շողոմարար. փաղաքուշ. քծնօղ. բարեմոյն. սուտակասպաս.
Ո՞ր ի գազանաց չարագոյն խածանէ. յընտանեաց շողոքորթն, եւ յօտարաց զրպարտողն. (Պիտառ.։)
Է շան եւ՛ պահպանողականն, եւ՛ շողոքորթել իւրոյն, եւ՛ ի բաց վարել զայլոյն. (Դիոն. ածայ.։)
Ասմազուն (այսինքն երկնագոյն). լուրջ շուշան ծաղիկ. (Գաղիան.։)
Սուսան ասմաճուն. երկնագոյն շուշան։ Օրիսէ. երկնագոյն շուշանի տակ։ Կարմիր սուսան կամ շուշան. տիլէ օտ. քեկլիկ չիկտէմի. զուզղում զըլըճի. (Բժշկարան.։)
Ծաղկեսցէ անապատն իբրեւ զշուշան (ջրային, լս. նոնոփար) երկու ազգք եւ երկու գոյն է ծաղիկս այս. սպիտակ է եւ դեղին. ի ճախիճս եւ ի տղմուտ տեղիս ծնանի. եւ եղեգնաձեւ աճեցեալ, ի վեր քան զջուրն զծաղիկն ցուցանէ. (Գէ. ես.։)
Երկին կոչեմք՝ առ ի սահման զերնոյն զնոյնն գոլով. եւ ողիմպոս վասն բոլորափայլ գոլոյն։ Ողիմպոս, զոր ասեն աստուածոցն վայր զգուշագոյն. քանզի ամենայն մարդիկ իղձ առնելով զձեռսն յերկինս վերաձգեն. (Արիստ. աշխ.։)
Գալուստ յողջոյն. ողջոյն տալն. ասելն ո՞ղջ իցես.
Ի գեղեցկութիւնս հոգւոյն՝ վաստակքն ոսկեզարդին. (Եւագր. ՟Ժ՟Ա։)
Յերիս բաժանի առ աստուած սիրոյն համբարձումն, ի ծառայականն, ի վարձկանականն, ի յորդիականն. (Տօնակ.։)
Չորեքանկիւնի ձեւդ ամենայն ուրեք եդեալ՝ հաստատութեամբ ունի, ուղղանդիւնիս կատարելով։ Բաղկացաւ յուղղանկիւնոյ. քանզի ուղղանդիւնին բաղկացաւ եւ այլն։ Բնականագոյն թիւ՝ յուղղանկիւնոյ եռանկիւնոյն զօրութենէ. (Փիլ.։)
Կենարարին շրթամբք երանեալ, եւ բարերարութեամբ բարձրելոյն հօր ուշադրեալ եւ իմաստնացեալ. (Նար. առաք.։)
Զնոյնս եւ բարէստեղծողն աստուած պատուիրանադրեաց։ Որ զսոյն միշտ իւր ի յիշումն առնել մեզ պատուիրանադրեաց. (Թէոդոր. մայրագ.։ Խոսր. պտրգ.։)
(Դատաւորք) մի՛ յառաջագոյն պակուսցեն, եւ մի՛ յառաջեսցեն եւ զյանցուցեալսն։ ատուհասակոծ արասցեն. (Փիլ. լին. ՟Դ. 70։)
կապեալս կուտեալս պարշարեալս պահէ։ Նոյնպէս եւ (Ոսկ.՟բ. տիմ. ՟Ղ եւ այլն։)
ՈՒղիղ գտանել մարդոյն՝ եւ պտղատու. (Նար. երգ.։)
Պտղաքաղ այգւոյն մի՛ լինիցիս, Ղեւտ. (՟Ժ՟Թ. 10։)
Ընդ խայծել խաղողոյն՝ պտղաքաղ եղեալ գտաք, թէ եւ այլն. (Հին լծ. եւագր.։)
Պրրին օգտակար է լուծման փորոյն. (Բժշկըն։ Եւ յօրինակս ինչ Գաղիան.։)
Ընդ բազում տեղիս գտանին ջերմուկք . (Վեցօր. ՟Դ.) ի յն. ասի ջերմագոյն որակք։
Սիրէր աստուած զերկիրն զայն վասն սգայուն ամանոյն, որ պաշտեցաւ ի նոսա աստուածութիւն. (Եփր. թուոց.։)
Նոյն ընդ Սեաւ.
Մին ի հոգւոյն սրբոյ յղացեալ, իսկ միւսն սերմանական ի զաքարիայէ սաղմնառեալ. (Եղիշ. մկրտ.։)
Կոյսն անփորձ էր, եւ երաշտ ի սերմանական ցօղոյն. (Ոսկ. ես.) (որ ի Ճ. ՟Գ. սերմնական)։
Ձեռս վաղվաղակի դնէք ի վերայ տգիտաց. թողում ասել զսիմոնեանն ախտ ախտանալոյն, դատեսցին տուօղքն եւ առօղքն։ Թէ առեր մամոնայ եւ ձեռնագրեցեր զոք, զյուգայեան եւ զսիմոնեանն ախտացայք զախտ. (Խոսր.։)
ՕՁԱՃԱՇԱԿ ՍՈՂՆԱԿ. Եւայ, օրինակ զգայութեան իբր սողնակի, ճաշակօղ ի պտղոյն պատրանօք բանսարկու օձին.
Յառաջագոյն ըստգիւտ զնա, զի տրուպ զպատուիրանն աստուծոյ արար. (Եփր. աւետար.։)
ՍՏՈՐԱԴԱՍԱԿԱՆ եղանակ բայի, է յետինն ի հինգ եղանակաց ըստ յունաց, ի մեզ նոյն ընդ ըղձականի, եւս եւ ընդ սահմանականի՝ յաւելուածով շաղկապի կամ միջարկութեան.
Արտասուք զաչս հոգւոյն սրատես եւ քաջիմաց առնեն. (Անան. զղջ.։)
Արուեստ իմ գոյն է բաղդատօղ, սրատեսացն եմ ես խնդրօղ. (Կրպտ. ոտ.։)
Սրբասացութեներ կարգաւ. Բազմութիւնք հրեշտակաց եւ այլն։ Զկնի սրբասացութեանն՝ յառաջ բերել խորհրդոյն. (ժմ։ Տօնաց.։)
Զնոյն մեղս՝ զոր այլոց վաղուց գործեալ իցէ, գործիցեմք։ Նա եւս վաղուց եկեալ էին, եթէ ոչ աստուծոյ երկայնամտութեան էր խափանեալ. (Ոսկ. ես.։)
Երէկ եւ ի վաղուց (կամ, եւ վաղուց) հետէ. Եւ ոչ ի վաղուց հետէ յաւուրցն առաջնոց։ Յառաջագոյն գիտեն ի վաղուց հետէ. (Իմ. ՟Ժ՟Ա. 15։ Ես. ՟Խ՟Ը. 7։ Գծ. ՟Ի՟Զ. 5։)
Զնոյն մեղս՝ զոր այլոց վաղուց գործեալ իցէ, գործիցեմք։ Նա եւս վաղուց եկեալ էին, եթէ ոչ աստուծոյ երկայնամտութեան էր խափանեալ. (Ոսկ. ես.։)
Երէկ եւ ի վաղուց (կամ, եւ վաղուց) հետէ. (Եւ ոչ ի վաղուց հետէ յաւուրցն առաջնոց։ Յառաջագոյն գիտեն ի վաղուց հետէ. Իմ. ՟Ժ՟Ա. 15։ Ես. ՟Խ՟Ը. 7։ Գծ. ՟Ի՟Զ. 5։)
Մի՛ ոք վայրական փոփոխումն զանմարմնոյն կարծեսցէ։ Վայրական փոփոխմամբ կարծես առաքեալ. (Սեբեր. ՟Ե։)
Ի հեշտութեանց՝ գոլով սոյն զէն արիութեան, եւ յաշխարհիս ըղձից հոգւոյ վերածական։ Տեսակ սորա է գուժարկու մեռելութեան, եւ զօրութիւն՝ արագ առ կեանս վերածական. (Շ. ոտ. բարձր.։)
Առ վեհագոյնսն նուաստիցն վերածականքն զօրութիւնք. (Դիոն. ածայ.։)
Յարաբիա տակաւին եւս երեւի գերեզման արդարոյն։ Յետ հարցանելոյն տակաւին եւս ոչ ծանեան. (Նախ. յոբ.։ Իգն.։)
Տապալեցոյց զվէմն ի բերանոյ ջրհորոյն. (Ծն. ՟Ի՟Թ. 10։)
Երթալ ի հեռաւոր եւ ի տարաշխարհական ճանապարհ։ Չի՛ք ինչ հանգոյն այնմ հանգստեան, յորժամ անխիղճ մտօք ոք զայն զտարաշխարհական ճանապարհն (երկնից) երթայցէ։ Ի տարաշխարհական գերութենէ զերծեալ ապրեսջիք. (Ոսկ. ես.։)
տեասեալ զտիտանեանն զկայն վիթխարի եւ աշխոյժ, զգերամբարձեալն մարմնոյն տրամադրութեամբ՝ աստուածօրէն իմն պատուով պատուեցին, նեբրովթ կոչելով, բէղ, բահաղ, դիոս, որմըզդ, արամազդ. (Յհ. իմ. պաւլ.։)
տեասեալ զտիտանեանն զկայն վիթխարի եւ աշխոյժ, զգերամբարձեալն մարմնոյն տրամադրութեամբ՝ աստուածօրէն իմն պատուով պատուեցին, նեբրովթ կոչելով, բէղ, բահաղ, դիոս, որմըզդ, արամազդ. (Յհ. իմ. պաւլ.։)
Ծանիր, ուստի է ի քեզ գոլդ, տուրեւառութիւն օդոյդ։ Մինչեւ ցյետին տուրեւառութիւն շնչոյն։ Ի սաստիկ կսկծմանէն զտուրեւառութիւն շնչոյն խափանէ։ Իբր զկենդանութիւն իսկապէս, եւ զշնչոյ տուրեւառութիւն հաւաստի. (Ածաբ. աղք.։ Ոսկ. յհ. ՟Բ. 39։ Շ. ՟ա. յհ. ՟Խ՟Դ։ Նար. ՟Ժ՟Բ. եւ ՟Հ՟Ա. ՟Հ՟Դ։)
Րախանայ այսօր երկինք։ Րախացեալ տեսլեամբ լուսոյն դասք առաքելոցն. (Շ. տաղ.։)
Ցրտահարեցան երեսք նորա յեղեմնախառն ցրտոյն. (Եփր. թագ.։)
Ճառագայթատեսիլ լուսով շուրջանակի փայլատակունս ընդունել։ Որպէս զճառագայթս իսկ զգեցեալ այնպէս պայծառագոյն առնէ, ոչ յերկիր ծագեալ զփայլատակունս, այլեւ քան զերկինս ի վեր տարածեալ։ Բացեալ տեսանելեացն՝ փայլատակունս արձակէր լուսոյ. (Փիլ. լին. ՟Գ. 43։ Ոսկ. մ. ՟Ա. 15։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 11։)
Եւ փղձկելն հաղորդ է բարւոյ՝ ըստ նորին շարժելոյն. (Դիոն. ածայ.։)
Ի փղձկել (կամ փղծկել ) գթոյն՝ զառուս արտասուաց արձակեսցուք։ Խանդակաթ սիրովն փղձկի յարտասուս։ Պատատեալ ի ցանկութենէ սրտի՝ փղձկիս. (Լմբ. պտրգ. Լմբ. սղ. Լմբ. առակ.։)
Զպարզեալ գինին վաճառեցաք, եւ հեղձեալ փղձկիմք (կամ փղծկիմք ) ի դառնութենէ մրրոյն. (Նեղոս.։)
Եւ փղձկելն հաղորդ է բարւոյ՝ ըստ նորին շարժելոյն. (Դիոն. ածայ.։)
Ի փղձկել (կամ փղծկել ) գթոյն՝ զառուս արտասուաց արձակեսցուք։ Խանդակաթ սիրովն փղձկի յարտասուս։ Պատատեալ ի ցանկութենէ սրտի՝ փղձկիս. (Լմբ. պտրգ. Լմբ. սղ. Լմբ. առակ.։)
Զպարզեալ գինին վաճառեցաք, եւ հեղձեալ փղձկիմք (կամ փղծկիմք ) ի դառնութենէ մրրոյն. (Նեղոս.։)
Զփոխարէնսն հատուցանել ծնողացն։ Արդ արարէք զդարձ փոխարինին ի նոյն։ Զդարձ փոխարինին յանձինս իւրեանց ընդունէին. (՟Ա. Տիմ. ՟Ե. 4։ Եսթ. ՟Ժ՟Ղ. 9։ Հռ. ՟Ա. 27։)
Նոյն ինքն գործն՝ որոյ այս փոխարէն է, միւս եւս պարգեւ գոլ։ Ակն ունելով հատուցման փոխարինին։ Եւ անդրադարձ փոխարինի՝ բազումերկանցն պատշաճի. (Շ. մտթ. եւ Շ. բարձր. եւ Շ. վիպ.։)
ՓՈԽԱՐԷՆ. գ. որպէս Յաջորդ, կամ ի տեղի նախնոյն կարգեալ.
Ի սանդահարիլն մանրիլ եւ փոճոկել ի նմանութիւն հընդոյն. այսինքն ընգոյ. (Նոննոս.։)