anus, fundament.
Կերակուր յորովայն երթայ, եւ անտի ընդ սրբանն արտաքս անկանի. եւ ոչինչ պղծի մարդ նովաւ. (Մծբ. ՟Ժ՟Գ. երկիցս։)
rigorous abstinence.
Ելանել յամուր քաղաքն ապաստանի ի պահոցն սրբապահութեան։ Փոխանակ սրբապահութեանդ ձերոյ զերկնաւոր եւ զյաւիտենականն պարգեւեսցէ ձեզ կերակուր։ Զտիւ եւ զգիշեր մշտնջենաւոր սրբապահութեամբ. (Խոսրովիկ.։ Ճշ.։ Մեծոբ.։)
holily, without stain, chastely.
Եղիա յագռաւուց անտի պղծոց լինէր կերակրեալ սրբապէս. (Եփր. համաբ.։)
holy-hearted.
Սուրբ սրտիւ.
sacred asylum, sanctuary;
temple, church;
sanctifying, expiatory.
Զի՞նչ է, արասցե՛ս ինձ սրբարան. տաճար ասի՝ տաճար իմն սկզբնատիպ խորան։ Սրբարան եւ ամենեւին տաճար աստուծոյ (հոգի մաքուր). (Փիլ. ել. ՟Բ. 51։)
Խորհեցան հրկէզ առնել զսրբարանն։ Մի՛ տեսցեն աչք մեր կոխան ոտից պղծալից լեալ զսրբարանս մեր, եւ զտեղի փառատրութեան աստուծոյ մերոյ. (Ղեւոնդ.։)
Զնոյն տաճար տիրական, զսարսափելին ազանց սրբարան. (Նար. ՟Ժ՟Ա։)
Որ լինի սրբարան մեղաց, եւ ոչ ի պատիժս. (Յճխ. ՟Ժ՟Բ։)
shining in holiness, pure, clean, holy.
Պետն քրովբէից սրբափայլ զգեստաւորեալ, ի գոյն արփւոյն պճնեալ ի պատիւ սուրբ յարութեանն. (Տաղ յակոբայ.։)
polished marble.
Սրբատաշ քար. ընտիր վէմ.
to sanctify, to consecrate;
to purify;
to clean, to wipe off, to wipe dry, to spunge up;
to expiate;
to offer, to dedicate;
to observe, to keep religiously;
to absterge, to cleanse, to deterge;
— զմօրուս, to shave the beard;
— զեղնգունս, to pare the nails;
— զուռս, to prune, to lop;
հրով —, to refine by fire;
— զցորեան, to winnow.
ἀγιάζω sanctifico ἀγνίζω purifico, consecro καθαίρω , καθαρίζω purgo, mundo ὀσιόω sanctum reddo ἑκμάσσω deleo եւ այլն. Սուրբ առնել. մաքրել յաղտից հոգւոյ կամ մարմնոյ. մաքրազարդել. ի բաց ջնջել. արդարացուցանել. անպարտ առնել. նուիրական եւ սրբազան կացուցանել.
cf. Սրոբէ.
Սրոբէք կային շուրջ զնովաւ, վեց թեւք միոյ, եւ վեց թեւք միոյ. եւ առաքեցաւ առ իս մի ի սրովբէից անտի. (Ես. ՟Զ. 2. 6։ որպէս եւ Դիոն.։ Շ. հրեշտ.։ Շար. ստէպ։)
seraph-like.
Աւետիս քեզ տիրամայր՝ սրովբէանման (կամ սրովբէնըման) քրովբէաթոռ. (Նար. տաղ.։)
guarded by seraphim.
Սրովբէապահակ դրախտին՝ բացումն ամրացեալ ցանգոյն. (Սիւն. տաղ խչ.։)
cf. Սրովբէանման.
Սրովբէանման. սրովբէատիպ.
surrounded or guarded by seraphim.
Քեւ բացաւ սրովբէափակ դուռն դրախտին։ Սրովբէափակ պահէ զճանապարհս ծառոյն կենաց։ Սրովբէափակ պարիսպ, կամ ամրութիւն, կամ պահպանութիւն, կամ հուր անկիզելի. (Շար.։ Զքր. կթ.։ Բենիկ.։ Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։ Սկեւռ. ես.։ Գանձ.։ 1)
sharpness, acuteness, keenness, point;
subtilty;
rapidity, velocity, speed, celerity;
— մտաց, acumen;
— ձայնի, shrillness.
Զանօսրութիւնն կողմանց, եւ զանկեանցն սրութիւնն. (Պղատ. տիմ.։)
good-eared, sharp-eared.
Թերեւս ընդդէմ ոք գայցէ ինձ ի սրունկն լսողաց անտի։ Ընդդէմ բախիցէ ոք ի սրունկն լսողաց անտի. (Կոչ. ՟Բ. եւ ՟Ժ՟Դ։)
ՍՐՈՒՆՔ եւ ՍՐՈՒՆԳՆ կամ ՍՐՈՒՆԿՆ. κνήμη tibia, crus, sura σφόδρον, -ρα malleolus pedis. (լծ. հյ. Կրուկ. կրունկն. լտ. սո՛ւրա, գռո՛ւս ). Որպէս թէ սրինգ. Սրնգաձեւ ոսկր ոլոգաց հանդերձ մսովն. մասն բարձից ոտից ի ծնգաց ցգարշապարս կամ ցկոճն. ճիվ.
Յաղագս սրուանցն եպիպտիդոսի։ Կապեցաւ զսրուանցն։ Խորտակեցին զսրունս նորա. (Նոննոս.։)
broken-hearted, discouraged, dejected, despondent;
astonished, frightened;
— առնել, to dishearten, to discourage, to deject, to take away a person's courage, to disconcert;
to dismay, to frighten, to strike with astonishment;
— լինել, to be broken-hearted, disheartened, down cast, dispirited, desponding, to lose or want courage;
to be frightened, dismayed.
ἕκθυμος . Բեկեալ սրտիւ. սրտակոտոր. ահաբեկեալ. սասանեալ. խոնարհեալ. սիրտը կոտրած, կտրած, փրթած.
Յայնչափ քաջութեան մրտի մանկանցն եօթանեցունց սրտաբեկ լինէր թագաւորն. (՟Բ. Մակ. ՟Է. 39։)
Պահապանացն սրտաբեկ ոգէսպառ ի քաղաքն անկեալ։ Ելեալ անտի սրտաբեկ գնացին ի տաճար. (Ագաթ.։ Տէր Իսրայէլ. յուլ. ՟Ժ՟Ե.։)
cf. Սրտաբեկ առնեմ.
ՍՐՏԱԲԵԿԵՄ ՍՐՏԱԲԵԿԻՄ. Բեկանել զսիրտ. բեկանիլ սրտի. սրտաբեկ ահաբեկ լինել.
faint-heartedness, dejection, despondency, discouragement, consternation.
Բեկումն սրտի. ահ եւ դողումն. լքումն.
knowing all hearts.
καρδιογνώστης qui corda novit, scrutator animi. Գիտակ սրտի. քննիչ գաղտնեաց սրտի. ծածկագէտն աստուած.
auricles of the heart.
Դուրք կամ դրունք սրտի. ախոնդանք առ սրտիւ.
disheartened, dismayed, struck with consternation.
Որպէս թափեալ սրտիւ. անսիրտ. սրտաբեկ. սրտատրոփ. լքեալ. անյոյս. ահաբեկ. այլայլեալ սրտիւ.
Սրտաթափ արարեր զմեզ միով ակամբ քով։ Ի գութ եւ ի սէր նորա ուրախութեամբ սրտի սրտաթափ լինիմք. (Զքր. կթ.։ Լմբ. սղ.։)
consternation, dismay.
Լքումն սրտի. դողումն.
cf. Սրտաբախ.
Թնդեալ սրտիւ. սրտատրոփ. սիրտը թունդ ելած՝ վախէն.
hearty, sincere;
heartily, sincerely.
Լիասիրտ. լի սրտիւ. խնդալից.
Յայնմանէ սրտակտուր եղաք ի ձէնջ. (Սիւն. առ պտր. անտիոք.։)
grateful, delightful, pleasing.
Հաճոյական սրտի. կամակ. որ է ըստ սրտի. սրտին ուզածը՝ սիրածը.
cf. Սրտաշարժ.
Ճմլօղ սրտի. եւ Ճմլեալ սրտիւ.
to strike with consternation, to terrify, to appall.
Պախեալ՝ պակուցեալ՝ պաղեալ՝ բախեալ սրտիւ. (լծ. սրտաբախ, եւ սրտավախ) յն. պէսպէս բառիւք. որպէս ռմկ. սիրտը փրթիլ, հոգեվարք քաշել, խիստ վախնալ.
re-animated, encouraged;
courageous, intrepid.
Պինդ կամ պնդեալ սրտիւ. քաջասիրտ. արի. արիական. անվեհեր. ժիր. անմեղկելի.
Յուսով մեծութեամբ յաղթանակին սրտապինդ եւ համբերօղ լիցի ի մարտս։ Այլ միայն սրտապինդ լիցուք ի ճաշակելն։ Որ սրտապինդ լինի ի բազմապատիկ նեղութիւնս թշնամւոյն, փրկի ի տեառնէ. (Լմբ. սղ.։)
to take to heart, to get angry, to chafe.
ՍՐՏԱՌԻԼ. Սրտմտիլ. սրտնիլ. նեղասրտիլ. զայրանալ. դժուարիլ. սրդողիլ, սրտոտիլ.
Եւ սրտառեալ թաագաւորն՝ հրամայեաց հարկանել զնա ջալոտիւք։ Զորոյ մերձաւոր սպանեալ էր ի կարճոյ. եւ սրտառեալ կայր վասն այնոսիկ. (Վրդն. պտմ.։)
touching the heart, moving, affecting, tender;
touched, moved;
eager, desirous, burning for;
angry, displeased, shocked, wounded, exasperated;
heart-of-fending, mournful, heart-piercing.
Որպէս Սրտառեալ, սրտմտեալ, կամ սիրտն այրեալ, սրտակիզեալ. ուստի ՍՐՏԱՌՈՒՉ ԼԻՆԵԼ. κατάπτομαι tangor, ferior, lacessor. Նեղասրտիլ. զկծիլ. դժուարիլ՝ որպէս կարեվէր խոցեալ սրտիւ. սրտջանալ.
Կամ ա.մ. որպէս Սրտաբեկ. սրտակոտոր. սրտակտուր. հաշեալ մաշեալ սրտիւ. լքեալ. թախծեալ. թաշխծալից. տրտում. ցաւագին. կարօտ. զրկեալ.
Սրտաբեկ սրտառուչ շրջել (զղջմամբ)։ Սրտաբեկ սրտառուչ դառնալոց է։ Սրտառուչ սրտաբեկ կացուցին։ Որոյ չարիք ի մտի կան. սրտառուչ լերդակեղի (կամ լերդակիզի)։ Հերձուածողք սրտառուչ սրտաբեկ յահեղ դատաստանին. (Ոսկ. եբր. եւ Ոսկ. ես.։ Բուզ. ՟Գ. 10։ եւ Կորիւն.։ Սեբեր. ՟Ե. ՟Զ։)
heart-sick;
compassionate, sorry, afflicted.
Ունօղ զցաւ սրտի՝ առ խօթութեան կամ կարեկցութեան. ցաւագար, եւ ցաւակից.
compassion, pity;
distress, anguish, grief;
heart-burn;
սրտացաւութեամբ, compassionately, pitifully.
Սրտցաւութիւն. ցաւակցութիւն սրտի. կարեկցութիւն. եւ ճիգն մեծաջան, այլ վարի առեալ ի գործիականն՝ Սրտացաւութեամբ. որպէս մ. Կարեկցաբար, եւ Ընտանեբար. γνήσιως genuine συμμισοπονήρων una odio habens malitiam եւ πονικώτερος laboriosus. իբրու բազում ճգամբք.
Սրտի մտօք սրտացաւութեամբ խնդրէ։ Որ կամիցի ծունրդրութեան ազգ գտանել սրտացաւութեամբ. (Եւագր. ՟Ժ. ՟Ի՟Է։)
ardent, eager, fervent, tender.
Եռանդնոտ սրտիւ՝ ջերմեռանդն.
heart-burning, heart-rending, heart-wounding, poignant, bitter.
Լերդակեղ. բերօղ կեղ եւ վէրս սրտի.
heart's ease.
Դիւրութիւն սրտի. սրտի դիւր. անդորրութիւն ոգւոյ.
indignation, passion, vexation, anger, ire, spite, wrath, rage;
շիջուցանել զբոց սրտմտութեան, to stifle, smother or suppress the fire of one's indignation;
cf. Հրաբորբոք.
θυμός ira, indignatio ὁργή ( էօվքէ, էորքէ ) iracundia. Ցասումն. բարկութիւն. զայրոյթ. վառումն ոգւոյ ի վրէժխնդրութիւն սրտի մտօք.
Սրտմտութիւն է եռանդն շուրջ զսրտիւն՝ արեանն, ի վերածխութենէ մաղձոյ կամ ի պղտորմանէ եղեալ. վասն որոյ եւ դառնութիւն ասի, եւ ցասումն. (Նիւս. բն.։)
relief, alleviation, solace, ease, consolation, soothing, comfort, balm;
diversion, recreation.
παραμυθία solatium, consolatio, exhortatio θεράπευμα, μείλειγμα mitigatio, lenitas, recreatio. Սփոփութիւն. մխիթարութիւն. սրտի դիւր. զուարճութիւն. զբօսանք. զովացումն. դեղ եւ դարման զօրանալոյ բնութեան. բուժումն. մխիթարանք.
Երեսք զսփոփանս ձեւացուցանէ, եւ արտասուքն զդառնութիւն սրտին ճշմարտէ։ Խառնեցից ընդ տխրութեանս զսփոփանսդ։ Որ ինձ յուսահատութեանն է, քեզ սփոփանաց է. (Նար.։)
to spread, to disseminate, to disperse, to scatter, to strew, to sow, to propagate, to diffuse;
to pour out or forth, to open;
սփռել ծաղիկս, to strew with flowers.
Սփռեաց զնոսա տէր աստուած անտի ընդ երեսս ամենայն երկրի։ Ի նոցանէ սփռեցան ընդ ամենայն երկիր։ Սփռեցաւ ժողովուրդն ընդ ամենայն երկիրն եգիպտացւոց՝ ժողովել եղէգն առ ի յարդ։ Որպէս սփռեաց զորդիսն ադամայ։ Սփռեցա՛յք ընդ ժողովուրդդ, եւ ասացէ՛ք։ Սփռեցան ի քաղաքէն յայնմանէ այր իւրաքանչիւր ի բնակութիւնս իւրեանց.եւ այլն։
Զաւետիս հոգւոյն սրբոյ ընկալեալ՝ սփռեաց՝ զայս. յն. եհեղ։
basket.
ՍՓՐԻԴ կամ ԸՍՓՐԻԴ. որ եւ ՍՓԻՒՐԻԴ, ՍՓԻՐԻԴ, ՍՊՐԻԴ, ՍՓՐԻԹ, եւ ՓԻՒՐԻՏ. Բառ յն. ըսփիռի՛ս, ըսփիռի՛տիօն. լտ. սփօ՛ռդա, սփօ՛ռդուլա. σπυρίς, σπυρίδιον sporta, fiscella, sportula, corbis, corbula, calatus vimineus, vas junceum. Զամբիւղ, կողով, սապատ՝ պրտուեղէն կամ ի սիրայէ արմաւոյ.
charming, surprising, ravishing, bewitching, wonderful.
Տգիտին ոչ առնին զարմացուցիչք եւ սքանչացուցիչք. (Վեցօր. ՟Գ։)
thaumaturgus, wonder-worker;
miraculous, prodigious, wonderful.
Ե՞ն յաշխարհի արք սուրբք եւ սքանչելագործք։ Սրբոյն գրիգորի սքանչելագործի։ Սրբոյն նիկողայոսի սքանչելագործ հայրապետի. (եւ այլն. Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։ ՃՃ.։ Հ։ Տօնաց.։)
doing wonders, working miracles;
prodigy, miracle, portent.
Իմաստունն գիտասցէ զպատիւ արարչին սքանչելագործութեան։ Մի՛ զարմանար ընդ աստուծոյ առ այդ սքանչելագործութիւն։ Ելին յերուսաղէմ տեսանել զփրկիչն մեր քրիստոս վասն լրոյ համբաւուց սքանչելագործութեանցն. (Ագաթ.։ Եղիշ. դտ.։ Խոր. ՟Բ. 29։)
prodigious, stupendous, wonderful, marvelous, divine.
Սքանչելահրաշ տաճարին պաշտօնեայք։ Գետահերձ մաշկեակն սքանչելահրաշ փայլեալ արուեստիւ. (Անան. եկեղ.։ Նար. ՟Հ՟Ե։)
wonderful, superb, majestic, very glorious, imposing.
Սքանչելի շքով. մեծապատիւ.
cf. Սքանչելատեսիկ.
Սքանչելատեսակ եւ չքնաղազարդ պատմուճան։ Սքանչելատեսակ որդի իւր՝ մանուկ տիօք. (Անան. եկեղ.։ Տէր Իսրայէլ. օգոստ. ՟Ժ՟Թ.։)
charming, ravishing, beautiful to behold, imposing, delighting the eye, graceful, superb.
Սքանչելատեսակ եւ չքնաղազարդ պատմուճան։ Սքանչելատեսակ որդի իւր՝ մանուկ տիօք. (Անան. եկեղ.։ Տէր Իսրայէլ. օգոստ. ՟Ժ՟Թ.։)
admirable, stupendous.
Սքանչելի արուեստիւ եղեալ. եւ Սքանչելի արուեստից արարօղ.
cf. Սքանչումն.
Զմանանայն դնել ի պահեստի ի յիշատակ սքանչիցն, եւ ի խորհուրդ կուսին։ Ով սքանչիցս. թերահաւատից ի նշանացն սքանչից։ Զանճառելի զսքանչս։ Զչքնազ եւ զանծանօթ սքանչից ունէր պատմել։ Այնչափ սքանչիցն հրաշագործօղ։ Ի ձեռն սքանչից ի միտս եկեալ։ Այսօր ի լբման՝ սքանչիցն հրաշական. (Նխ. Ել։ Նանայ։ Ճ. Գ. Ոսկ. Գծ։ Երզն. մտթ. գնձ։)
dressed in a monkish habit;
monk or nun.
Լամբատիանոսք (աղանդաւորք) զսքեմաւորացն պոռնկութիւն կատարեալ բարի ասեն. (Ոսկիփոր։)