Definitions containing the research իլ : 9981 Results

Տորրեմ, եցի

See full entry →

vn.

to bud, to shoot, to sprout, to put forth buds.


Տուայտեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Տառապեմ.

NBHL (2)

ՏՈՒԱՅՏԵՄ մանաւանդ ՏՈՒԱՅՏԻՄ. Տառապեցուցանել. ճնշել. մաշել. եւ կր. Տառապիլ. հաշիլ ցաւօք նեղութեամբ սրտի. (հակառակն արտնլոյ, կամ շուայտելոյ)

Տուայտիմ. կարկամիմ եւ ցամաքիմ. որպէս ռմկ. քաղուիլ, ճռզիլ)։


Տուգան, ի

See full entry →

cf. Տուգանք.

NBHL (1)

Եղիցի պատմուճանի տուգանք յաղթողիս. մեկնակ տուգան զգրաւին հատուսցէ։ Գրաւականին տուգանս հատուսցուք. եւ ի քէն մահու տուգանս փոխանակ անհաւանութեան պահանջեսցուք. (Փիլ. սամփս.։)


Տուգանիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Տուժիմ.

NBHL (1)

կ. եւ հ. Տուգանս կրել. տուժիլ.


Տուժիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to pay a fine, to indemnify, to make amends, to recompense.

NBHL (1)

կ. եւ հ. Տուգանիլ. կրել վնաս իբր ի պատիժ. կորուսանել. վճարել զտոյժս. ճէրիմէն քաղել.


Տուչութիւն, ութեան

See full entry →

s.

gift, donation;
collation;
tradition;
giving in, delivery, surrender;
— օրինաց, legislation, forming laws;
— եօթանասնից, the Septuagint.

NBHL (1)

Բազմայեղց տըւչութիւնս եւ վայելչութիւնս. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Տուտն, տըտան

See full entry →

s.

extremity;
tail;
— հանդերձի, train;
skirt.

NBHL (1)

Ի տտունն (ձկան) ոտք իբրեւ զմարդոյ։ Իբրեւ զձկանց տտունս։ Սիրամարգն զտտունն բոլորակաբար շուրջ կացուցանէ զոսկէճաճանչն։ Զծերութեանն՝ օձ ի բաց մերկանայ զխորխն ի գագաթանէ գլխոյն մինչ ի տտունն։ Իժն զտտուն յոյժ շաչմամբ գնդաձեւ քարշելով. (Եւս. քր. ՟Ա։ Առ որս. ՟Է։ Փիլ. լին. ՟Ա. 33. եւ լիւս։)


Տուր, տրոյ, տրոց

See full entry →

s.

giving;
donation, gift, presents;
alms;
duty, taxes, impost;
—ք առատ՝ առնեն զբարեկամ զուարթ, short reckonings make long friends.

NBHL (1)

Ոչ ընդ չափ տրոց (յն. տուելոց) տայի աստուած, այլ ընդ կամս տալեացն. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Ժ։)


Տուրեւառ, ից

See full entry →

s. adj.

commerce, traffic, trade;
interchange, exchange;
conference, communication, correspondence, frequentation, society;
commercial, mercantile, trading;
— շնչոյ, respiration, breath;
— ամուսնութեանց, marriages, weddings;
դադարումն —ից, stagnation of business, of affairs;
ի յետին — շնչոյն, at the last moment or gasp;
— առնել, to trade, to traffic, to negotiate;
ի — գեղարդանցն ճայթիւն որոտման ելանէր, a sound as of thunder proceeded from the clash of the spears;
cf. Թեւակոխեմ.

NBHL (1)

ՏՈՒԵՒԱՌ. συνουσία, συνήθεια conversatio. Կենակցութիւն, զրոյցք. եւ Խնամութիւն. իրարու հետ առնել տալը, մէկ տեղ ելլել նստիլը.


Տպագրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

typography, impression, printing;
edition, impression.

NBHL (1)

Տպագրելն, իլն. տպաւոծութիւն, ստուերագրութիւն.


Տպանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be printed, stamped or impressed.

NBHL (2)

τυπόομαι formor, figuror, imprimor, exprimor. Դրոշմիլ որպէս տիպ եւ ի տպի. գծագրիլ իբր օրինակ. նկարիլ. ձեւանալ.

ՏՊԱՆԱԼ. Սերտիւ յարիլ. տարրանալ. յինքեան կրել հաւաստեաւ.


Տպացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Տպաւորեմ.

NBHL (1)

Սա (ղուկաս) ի չորեքկերպեան կառսն օրինակեցաւ եզամբն, եւ ի չորից գետոցն տպացոյց զնա տիգրիս. (Հ. կիլիկ.։)


Տպաւորաբար

See full entry →

adv.

symbolically, mystically, anagogically.

NBHL (1)

Ոմանք տեսիլ տպաւորաբար եւ օրինակաբար տեսին։ Յայտ արար մարգարէն տպաւորաբար. (Ճ. ՟Գ.։)


Տպաւորեմ, եցի

See full entry →

va.

to form, to figure, to model;
to imprint, to print, to mark;
to grave, to engrave;
to inculcate, to impress.

NBHL (2)

τυπόω figuro, signo, fingo, formo, pingo ἁποτυπόω transformo. Տպացուցանել. ձեւացուցանել. նկարագրել. գծագրել. նմանեցուցանել. օրինակել. եւ Կերպարանել, իլ. ձեւացնել, նմանցընել.

Ի կողէ տպաւորէր զկինն. (Փիլ. այլաբ.։)


Տպաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s. fig. chem.

impression, stamp, print, mark, figure, form;
impression;
— գործել յոք, to produce an impression on a person;
fixation

NBHL (2)

τύπωσις, ἁποτύπωσις, διατύπωσις, τύπος եւ այլն. Տպաւորելն եւ իլն. իրն տպաւորեալ. տիպ. կնիք. նմանութիւն. պատկեր. ձեւ. օրինակ.

Սկիզբն առնէ այլոց աստուածազանագոյն տպաւորութեանց. (Փիլ. այլաբ.։)


Տռիփք, տռփից

See full entry →

s.

eros, lust;
cf. Տռփանք.

NBHL (1)

Տռիփք ցանկութեան ոչ չափաբար աճեալ սաստկանան. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Տռփական, ի, աց

See full entry →

adj.

concupiscible, sensual, libidinous, amorous.

NBHL (1)

Տռփական կերակրօքն ի ծառոյն (գիտութեան)։ Համբերէր վասն տռփական (կամ տրփական) սիրոյն։ Ուսանել անասնոյն այնմիկ եւ զտռփական կեղծաւորութիւնս. (Յհ. իմ. եկեղ.։ Վրք. հց. ՟Ի՟Ա։ Փիլ. լիւս.։)


Տռփամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Տռփանամ.

NBHL (1)

ՏՌՓԱՄ կամ ՏՌՓԱՆԱՄ. ἑράω (լծ. եռալ) amo, amore prosequor, cupio, adfecto. Տռիփս կրել. տռփիլ. ցանկալ. տենչալ. վառիլ մարմնաւոր կամ հոգեւոր սիրով.


Տռփանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to love to distraction, to be madly in love with;
to love tenderly, to covet, to long for, to desire ardently, to wish eagerly, to burn for, to be athirst for.

NBHL (1)

ՏՌՓԱՄ կամ ՏՌՓԱՆԱՄ. ἑράω (լծ. եռալ) amo, amore prosequor, cupio, adfecto. Տռիփս կրել. տռփիլ. ցանկալ. տենչալ. վառիլ մարմնաւոր կամ հոգեւոր սիրով.


Տռփանք, նաց

See full entry →

s.

amours, amorous desire, concupiscence;
cupidity, strong desire, ardent wish;
եղանակ —նաց անասնոց, rutting-season, rutting-time.

NBHL (1)

ἕρως amor, desiderium, cupido, libido. Տռիփք. տարփանք. տենչ. ցանկութիւն. սէր սաստիկ. Որ ի մահկանացուսն տռփանք ցանկութեանն էին։ Տռփանք ցանկութեան ձգեալ։ Յաղագս տռփանաց խաղուց. (Փիլ. իմաստն.։)


Տռփաւոր

See full entry →

adj. s.

libidinous, luxurious;
Cupid.

NBHL (1)

Տռփող, ցանկացօղ. եւ Չաստուած սիրոյ. Ἕρως Cupido, amor. Յաղագս տռփաւորին, եւ երկնային աստղկանն ... Ընդհանուր աշխարհական տռփաւորն. (Փիլ. տեսական.։)


Տռփիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Տռփամ.

NBHL (1)

Ի տռփեցելոց (կր. իբր սիրեցելոց) դաս եւ ի կարգ ածելով, վնաս գործեաց եւ տռփողացն ի հարկաւորպագոյնսն ... յանփութութենէն եւ ի տռփելոյն ծախուց. (Փիլ. տեսական.։)


Տռփութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Տռփանք.

NBHL (1)

Տռփութիւն ցանկութեան։ Ըստ գարշելի տռփութեան. (Փիլ. լիւս.։ Նոննոս.։)


Տտպեմ

See full entry →

va.

to sour, to render acrid.


Տտպիմ

See full entry →

vn.

to grow sour.


Տրամաբան, ից

See full entry →

s.

logician.

NBHL (1)

Մեծն պղատոնէս հարցմունս եւ պատասխանիս. ի տրամաբանսն իւրում գրեաց. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Տրամաբանական, ի, աց

See full entry →

adj.

logical.

NBHL (1)

Զխորհուրդս մտածութեանս այսորիկ տրամաբանականքն կոչեն ապացուցական. (Փիլ. լիւս.։)


Տրամաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

logic;
սուտ —, paralogy.

NBHL (1)

յայտ առնէ ի փիլիպպէի տրամաբանութեանն. (Անյաղթ պորփ.։)


Տրամագիծ

See full entry →

cf. Տրամաչափ.

NBHL (1)

Ութսներեակն բաղկացեալ յերկուց առաքինի տրամագծաց, յայնմանէ որ յերկպատիկսն եւ յերեքկիսն ըստ աղիւսաձեւոյ չորեքկարգեան. (Փիլ. լին. ՟Գ. 38. (զոր օրինակ 6. 8. 9. 12. որ է 35։ եւ 6. 9. 12. 18, է 45. իսկ 35 եւ 45 են 80)։)


Տրամադրութիւն, ութեան

See full entry →

s. gr.

dispositio;
class of verbs.

NBHL (2)

Վայրենի ախտիցն տրամադրութիւն։ Իրիցագոյն է քան զանիրաւութիւն արդարութիւն. եւ քան զիւրաքանչիւր ոք ի հակռակ տրամադրութեանցն. (Փիլ. լին.։)

ՏՐԱՄԱԴՐՈՒԹԻՒՆ. Ըստ փիլիսոփայից Որակութիւն դիւրաշարժ՝ հակադրեալ հաստատուն ունակութեան.


Տրամախօսութիւն, ութեան

See full entry →

s.

dialectics;
dialogue.

NBHL (1)

Զասացելոցն, զոր ի տրամախօսութեան առնուիր ի մէջ. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Տրամանցանակ

See full entry →

adj.

philosophic, historical.

NBHL (1)

Ի քերթողութենէ՝ ի բաց կացեալք, տրամանցանակ բանս, եւ կամ տրամաբանակս շարադասութիւնս թողին. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Տրամաշրջիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to go round about, to travel over, to wander here and there.

NBHL (1)

διαπεριπατέω deambulo. Այսր անդր շրջիլ. յածիլ. պըտըտիլ.


Տրեխաւորիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to put on sandals.

NBHL (1)

Տրեխս ագանիլ. կօշկաւորիլ. չարըխ հագնիլ.


Տրոհութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Տրոհումն.

NBHL (2)

ՏՐՈՀՈՒԹԻՒՆ ՏՐՈՀՈՒՄՆ. διαίρεσις, διάκρισις, διαστολή divisio, dijudicatio, secretio եւ interpunctio. Տրոհելն, իլն. բաժանումն. որոշումն. զանազանութիւն.

Մահ տրոհութիւն եւ զատուցումն է մարմնոյ եւ հոգւոյ. (Փիլ. այլաբ.։)


Տրոհումն, ման

See full entry →

s. gr. chem.

division;
abduction;
diaeresis;
sorting, choice.

NBHL (2)

ՏՐՈՀՈՒԹԻՒՆ ՏՐՈՀՈՒՄՆ. διαίρεσις, διάκρισις, διαστολή divisio, dijudicatio, secretio եւ interpunctio. Տրոհելն, իլն. բաժանումն. որոշումն. զանազանութիւն.

Մահ տրոհութիւն եւ զատուցումն է մարմնոյ եւ հոգւոյ. (Փիլ. այլաբ.։)


Տրորիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to rot, to become rotten, to grow putrid or corrupt, to spoil;
to fester.

NBHL (2)

ἁπορρύω diffluo, defluo. (լծ. եւ հյ. տեռիլ. եւ լտ. թէռօ. մաշել) Ծորիլ. ծիւրիլ. տորոմիլ. փտիլ. նեխիլ. հալիլ մաշիլ. քամիլ. ապականիլ. լուծանիլ. քայքայիլ.

Թիկունքն այտուցեալ տրորեցան. (Հ. կիլիկ.։)


Տրորումն, ման

See full entry →

s.

corruption, putrefaction, rottenness;
festering.

NBHL (1)

Տրորիլն.


Տրոփեմ, եցի

See full entry →

vn. va.

to stamp on the ground;
to trample or tread under foot;
ոտս or զոտս — ի վերայ, to despise, to insult, to outrage.

NBHL (1)

Չէ՛ պարտ նախատել, եւ ոչ զոտս ի վերայ տրոփել, այլ՝ խրատել։ Մի՛ ոտս տրոփիցես ի վերայ անկելոյն, այլ ողորմեսջիր եւ կանգնեսջիր։ Իշխան աշխարհիս եկեալ հասեալ՝ ծաղր առնէ, զոտս ի վերայ տորոփէ. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. փիլիպ.։)


Տրպանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to degenerate, to become abject, vile, mean, base.

NBHL (1)

Տրուպ եւ յետնեալ գտանիլ.


Տրտմակից լինիմ

See full entry →

vn.

to compassionate, to be afflicted for another, to share another's grief or care.

NBHL (2)

ՏՐՏՄԱԿԻՑ ԼԻՆԵԼ. συλλυπέομαι, συναλγέω condoleo, contristor. Կցորդ լինել տրտմութեան այլոց. ցաւակցիլ. կարեկցիլ. վշտակից լինել.

Տրտմակից եւ ցաւակից լինել։ Ո՞վ եղիցի տրտմակից ինձ. (Փիլ. իմաստն.։ Յհ. կթ.։)


Տրտմեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to displease, to discontent, to afflict, to chagrin, to pain, to grieve;
to cast a gloom over, to darken.

NBHL (1)

λυπέω contristo, dolore afficio. Տալ այլում տրտմիլ. տխրեցուցանել. լցուցանել տրտմութեամբ՝ ցաւօք՝ վշտօք. դառնացուցանել. խռովեցուցանել. տրտմեցնել. սիրտը ցաւցընել.


Տրտմիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be displeased, afflicted, grieved, chagrined, to sorrow, to take to heart, to repine, to fret.

NBHL (2)

λυπέομαι, συλλυπέομαι tristor, moereo, doleo σκυθρωπάζω vultu tetrico et tristi sum στυγυάζω pro inviso habeo ἁθυμέω animum despondeo եւ այլն. Տրտում եւ տխուր լինել. տրտմութիւն կրել. տխրիլ. թախծիլ. խռովիլ. նեղիլ. վշտանալ. դժուարիլ. զչարիլ. խոժոռիլ. տրտմիլ, ցաւիլ, երեսը կախել, նեղանալ.

Զտրտմութիւն՝ զոր տրտմեցայք վասն խօթութեան նորա. (Ոսկ. փիլիպ.։)


Տրտնջեմ, եցի

See full entry →

vn.

to grumble, to murmur, to complain, to cry out, to quarrel.

NBHL (1)

γογγύζω (լծ. գանգատել) murmuro, mussito, musso, obmurmuro καταλαλέω obloquor. որ եւ ՏՐՏՆՋԱԼ. Տրտունջ առնել. (իբր ընդ ունչս տրտմել կամ տռտռալ) քրթմնջել. շշնջել. մրմնջել տժգոհութեամբ. գանգատ ունել. բողոքել. չարախօսել զանձանց եւ զիրաց՝ որ չիցեն ըստ հաճոյս անձին. տռտռալ. մրմռալ. գանկըտիլ.


Տրցակ, աց

See full entry →

s.

bundle, bunch;
— խոտոյ, truss, bottle;
— փայտի, faggot, bundle of wood;
— մագնիտական, pencil of magnetic rays;
առնել տրցակ or տրցակեմ, to truss, to tie in a bundle, to bottle, to bind up in faggots.

NBHL (1)

Հրամայեաց տալ բարսղի երիս տրցակս խոտոյ. (Հ. կիլիկ.։)


Տքնեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to keep up, to keep awake.

NBHL (1)

Տալ տքնիլ. արթուն պահել։ (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)


Տօթահար

See full entry →

adj.

parched with heat.

NBHL (1)

Իբրեւ տօթահարք յօժարացան մտանել ի մէջ ջրոցս. (Թէոփիլ. ՟խ. մկ.։)


Տօթանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be consumed by heat, to burn.

NBHL (1)

καυσόομαι aestuo calore. Տօթով տոչորիլ, տօթակէզ լինել. շողէն երիլ մրկիլ.


Տօնական, ի, աց

See full entry →

adj.

festive, festival;
holy, solemn, public;
— օր, feast-day, holiday;
— գիրք, cf. Տօնացոյց.

NBHL (1)

Երրեակն է կատարելագոյն տօնականաց պատարագացն. (Փիլ. լին.։)


Տօնականութիւն, ութեան

See full entry →

s.

feast.

NBHL (1)

Տօն գոլն կամ պահիլն աւուր. տօնախմբութիւն. տօն.