Definitions containing the research ամ : 10000 Results

Ըմբոշխնեմ, եցի

See full entry →

va.

to taste, to eat, to feed on;
to enjoy, to delight in, to take pleasure in;
to gain, to obtain, to possess;
to chew, to masticate, to break with the teeth;
— զպատիւ, զվարձս, զփառս, զպսակ, to obtain honours, to gain recompense, or reward, to acquire glory, to win crowns;
— զուսոմն, զմահ, զեպերանս, to acquire knowledge;
to die;
to be despised, contemned, abused.

NBHL (6)

ԸՄԲՈՇԽՆԵՄ ԸՄԲՈՇԽՆԻՄ. ἁπολαύω, ἁπόνυμι fruor (իբր համբէշխուն, այսինքն հաղորդ սեղանոյ լինել. ի պ. բէշխուն, սեղան, սուֆրա) Վայելել ի սեղան կերակրոյ կամ յուտելիս. որպէս զմայլիլն է առաւել վայելել յըմպելիս. եւ Առնուլ զճաշակ եւ զհամ ուտելեաց. եւ նմանութեամբ՝ Ճաշակել եւ վայելել յամենայն բարեաց. ի կիր արկանել ախորժանօք. վարել ըստ հաճոյս. ժառանգել.

Ոչ փշրեցեր զպարս ատամանցս յըմբոշխնելն զքեզ անսահմանելի։ Որ տաս պատանեկաց աղորիս ըմբոշխնելիս. (Նար. ՟Ե. եւ ՟Կ՟Գ։)

եւ սուրբ խորհուրդն, որ ճաշաժամն կոչի ... նախ զանձինսն զգեստաւորել Աստուծոյ արժանաւորին, եւ ապա զայս ըմբոշխնել. (Ճ. ՟Թ.։)

Զի եւ աստ ըմբոշխնիցեմք զբարիսն զգուշութեամբ, եւ անդ վայելիցեմք ի փառսն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 24։)

Ըմբոշխնել, ընբոշխնել, կամ ընդբոշխնել. վայելել, ուտել, ճաշել, մաշել. (Հին բռ.։)

Եւ եւս ասի նմանութեամբ.


Ըմբոշխնիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Ըմբոշխնեմ.

NBHL (6)

ԸՄԲՈՇԽՆԵՄ ԸՄԲՈՇԽՆԻՄ. ἁπολαύω, ἁπόνυμι fruor (իբր համբէշխուն, այսինքն հաղորդ սեղանոյ լինել. ի պ. բէշխուն, սեղան, սուֆրա) Վայելել ի սեղան կերակրոյ կամ յուտելիս. որպէս զմայլիլն է առաւել վայելել յըմպելիս. եւ Առնուլ զճաշակ եւ զհամ ուտելեաց. եւ նմանութեամբ՝ Ճաշակել եւ վայելել յամենայն բարեաց. ի կիր արկանել ախորժանօք. վարել ըստ հաճոյս. ժառանգել.

Ոչ փշրեցեր զպարս ատամանցս յըմբոշխնելն զքեզ անսահմանելի։ Որ տաս պատանեկաց աղորիս ըմբոշխնելիս. (Նար. ՟Ե. եւ ՟Կ՟Գ։)

եւ սուրբ խորհուրդն, որ ճաշաժամն կոչի ... նախ զանձինսն զգեստաւորել Աստուծոյ արժանաւորին, եւ ապա զայս ըմբոշխնել. (Ճ. ՟Թ.։)

Զի եւ աստ ըմբոշխնիցեմք զբարիսն զգուշութեամբ, եւ անդ վայելիցեմք ի փառսն. (Ոսկ. մ. ՟ա. 24։)

Ըմբոշխնել, ընբոշխնել, կամ ընդբոշխնել. վայելել, ուտել, ճաշել, մաշել. (Հին բռ.։)

Եւ եւս ասի նմանութեամբ.


Ըմբռնեմ, եցի

See full entry →

va.

to take, to surprise, to hold, to seize;
to entrap, to catch again, to retake, to grapple, to match;
to reach;
to comprehend, to conceive, to undertake;
ձուկն —, to catch fish, to fish;
— զոք բանիւք, to surprise, to convince or confound one in argument;
to address or question with art, insidiously.

NBHL (2)

καταλαμβάνω, ἑπιλαμβάνω, δράσσομαι , κατέχω եւ այլն. apprehendo, comprehendo, capio, detineo եւ այլն. Գրի եւ ԸՆԲՌՆԵԼ. (իբր ընդբռնել, համբռնել) Պինդ բռնել, այսինքն ի բուռն արկանել, զբռամբ ածել. ունիմ, կալայ. պինդ ունել. կաշկանդել. ձերբակալ առնել. հասանել. տիրել. որսալ. ժառանգել. բռնել, ափ ձգել.

Իսկ ըմբռնել մտօք, է Հասու լինել, կամ հասկանալ. իմանալ. ի միտ առնուլ.


Ըմբռնողութիւն, ութեան

See full entry →

s.

hold, retention, surprise;
comprehension, perception;
— ախտից, attack, fit, stroke.

NBHL (2)

ԸՄԲՌՆՈՂՈՒԹԻՒՆ կամ ԸՄԲՌՆՈՒԹԻՒՆ. κατάληψις comprehensio δραστήριον efficacitas որ եւ ԸՄԲՌՆՈՂԱԿԱՆՈՒԹԻՒՆ. Կարողութիւն ըմբռնելոյ ձեռօք կամ մտօք. ոյժ. ներգործականութիւն.

Որք զԱստուծոյ բնութիւնն ի ներքս առնեն իւրեանց հասանօղ ըմբռնողութեանն (կամ ըմբռնութեանն). (Նիւս. կազմ.։)


Ըմբռնումն, ման

See full entry →

s.

cf. Ըմբռնողութիւն.

NBHL (4)

Ըմբռնման ձեռին։ Մատչել յըմբռնումն ոտիցն։ Ի սանձս կապոյ երասանաց ըմբռնման։ Անխզելի ըմբռնմամբ։ Անզերծ տագնապին ըմբռնման. (Նար.։)

Ըմբռնմամբ ձգէ առ ինքն. (Մագ. ՟Ի՟Թ։)

Ի զանազան մեղացն ըմբռնմանէ վարանեալ են տրտմութեամբ. (Լմբ. պտրգ.։)

Կամ Ըմբռնելն մտօք. հասումն. հասկընալը, ճանաչողութիւն.


Ըմպակ, աց

See full entry →

s.

cup, drinking-glass.

NBHL (1)

ԸՄՊԱԿ որ եւ ԸՄՊԱՆԱԿ. ԸՄՊԻԿ. Անօթ ըմպելոյ՝ մեծ կամ փոքր. իբրու ποτήριον poculum, calix κρατήρ crater որ եւ Խառնարան. գաւաթ. թաս.


Ըմպակից, կցի, կցաց

See full entry →

adj.

commensal, mess-mate.

NBHL (1)

Ովարիստէսն (յն) ըմպակից եւ խաղակից նշանակէ գոլ Արամազդայ. (Պղատ. մինովս.։)


Ըմպահկեմ, եցի

See full entry →

vn.

to resist, to growproud, ferocious, to rebel;
cf. Ըմպահկեցուցանեմ.

NBHL (4)

ԸՄՊԱՀԿԵՄ ԸՄՊԱՀԿԻՄ. ἁφηνιάω, ἁφηνιάζω habenas detracto et excutio, frena non patior, contumaciter resisto գրի եւ ԸՄԲԱՀԿԵԼ, ԸՄԲՊԱՀԿԵԼ, ԸՄՊՀԿԵԼ, եւ այլն. իբր Անպախուց լինել, այսինքն աներասանակ, ապարասան, անսանձ. ընդվզիլ. անսաստել. ըմբոստանալ. հեստել. վտարանջել. ապստամբիլ. անհնազանդիլ արհամարհանօք. ընդհարկանիլ կամ բախիլ ընդ վեհի. եւ Խստերախ լինել ձիոյ. գլուխ քաշել.

Յանկարծակի ըմպահկելով դժոխախեռ յոխորտանօք։ Որպէս զկարի ոք ըմպահկող եւ առլցեալ ամբարտաւանութեամբ։ Ուստի եւ ոչ անմասն ի հրահանգից կրթութենէ ազգ ձիոյս՝ առ ի զխակ եւ զըմպահկօղ ապերասանութիւն նուաճելոյ՝ հնազանդ. (Պիտ.։)

Գազանային եւ անընդել զայրացմամբ ընդդէմ յարիցէ, ըմպահկեսցէ, խրոխտասցի. (Ոսկիփոր.։)

Զառաջին յարձակմունսն ոգւոյն ընդ կրուկն դարձուցանէ՝ ըմպահկեցուցեալ նախախնամութեամբ, զի մի՛ գահավէժ լիցի. (Փիլ. լին. ՟Դ. 65։)


Ըմպահկիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Ըմպահկեմ.

NBHL (3)

ԸՄՊԱՀԿԵՄ ԸՄՊԱՀԿԻՄ. ἁφηνιάω, ἁφηνιάζω habenas detracto et excutio, frena non patior, contumaciter resisto գրի եւ ԸՄԲԱՀԿԵԼ, ԸՄԲՊԱՀԿԵԼ, ԸՄՊՀԿԵԼ, եւ այլն. իբր Անպախուց լինել, այսինքն աներասանակ, ապարասան, անսանձ. ընդվզիլ. անսաստել. ըմբոստանալ. հեստել. վտարանջել. ապստամբիլ. անհնազանդիլ արհամարհանօք. ընդհարկանիլ կամ բախիլ ընդ վեհի. եւ Խստերախ լինել ձիոյ. գլուխ քաշել.

Յանկարծակի ըմպահկելով դժոխախեռ յոխորտանօք։ Որպէս զկարի ոք ըմպահկող եւ առլցեալ ամբարտաւանութեամբ։ Ուստի եւ ոչ անմասն ի հրահանգից կրթութենէ ազգ ձիոյս՝ առ ի զխակ եւ զըմպահկօղ ապերասանութիւն նուաճելոյ՝ հնազանդ. (Պիտ.։)

Գազանային եւ անընդել զայրացմամբ ընդդէմ յարիցէ, ըմպահկեսցէ, խրոխտասցի. (Ոսկիփոր.։)


Ըմպահկեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to restrain, to bridle, to repress, to tame, to break in.

NBHL (1)

Զառաջին յարձակմունսն ոգւոյն ընդ կրուկն դարձուցանէ՝ ըմպահկեցուցեալ նախախնամութեամբ, զի մի՛ գահավէժ լիցի. (Փիլ. լին. ՟Դ. 65։)


Ըմպահկումն, ման

See full entry →

s.

cf. Ըմպահկանք.


Ըմպանակ

See full entry →

s.

drinking vase;
dish, mug, cup.

NBHL (2)

Ըմպանակք երկու յերկոսին ձեռին, մինն արեամբ, եւ միւսն կաթամբ։ Գինիս յեղաշրջեալ ... ըմպանակս կորուսեալ. (Նար. լ. եւ ՟Կ՟Զ։)

Անուշահամ ախորժ բաժակ, տօնասիրաց գոլ ըմպանակ. (Գանձ.։)


Ըմպելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj. s.

potable, drinkable;
drinker;
drink, draught, beverage, liquor, potation;
cf. Ըմպակ;
զովացուցիչ —, refreshing draught;
կերակուր եւ —, food and drink;
թակոյկք եւ —ք, vessels and drink;
ի տուն ըմպելեաց մի մտանիցես նստել ընդ նոսա՝ ուտել եւ ըմպել, thou shalt, not go into the house of feasting to sit with them tp eat and to drink;
անուշակ —, cf. Օշարակ;
— քդից, cf. Նեկտար.

NBHL (2)

Քամահել տան զկերակրօք եւ զըմպելօք (եօք)։ Ասի առ մանկունս բժշկաց, զի ըմպելւոյ պէտք՝ ո՛չ է կերակուր, այլ՝ կառք կերակրոց. (Փիլ. լին.։)

Յաւար էառ զսուրբ սպասս պաշտամանցն, եւ ետ որդւոց իւրոց եւ հարճից անմաքուր խրախճանութեանցն ըմպելիս. (Լմբ. ատ.։)


Ընգղայք

See full entry →

s. pl.

fabulous monsters, Erinnys, Furies.

NBHL (1)

(իբր դեւք ընկղմեալք, կամ ընկլուզեալք) ἑρινύς furiae Առասպելեալ հրէշք կամ այսք ծովու.


Ընդաբոյս

See full entry →

adj.

innate, native, natural, habitual.

NBHL (1)

Հեզութեամբ ընդունիջիք զբանն ընդաբոյս. (Յկ. ՟Ա. 21։)


Ընդականութիւն, ութեան

See full entry →

s.

mild or gentle looking, affectionate or tender care, protection.

NBHL (1)

Հայեացք ական՝ քաղցր կամ պաշտպանողական. Նազար.


Ընդակեր

See full entry →

adj.

that eats pulse.

NBHL (1)

ԸՆԴԱԿԵՐ կամ ԸՆՏԱԿԵՐ. cf. ՈՒՆԴԱԿԵՐ, եւ ԸՆԴԱԲՈՒՏ.


Ընդակից, կցի, կցաց

See full entry →

adj. s.

dwelling with;
neighbouring, familiar;
playfellow, comrade.

NBHL (1)

Ագահութիւն ... եւ այլ ամենայն հոյլքն՝ ընդակից մարդկան՝ ախտիցն. (Նիւս. կուս.։)


Ընդաղօտատեսիլ

See full entry →

adj.

seeing dimly;
— առնել, to darken, to obscure.

NBHL (2)

Ընդ աղօտ տեսօղ. նսեմ տեսութեամբ.

Կամաւոր բարուք զաչս ոգւոց ընդաղօտատեսիլ արարին. յն. աղօտացուցին. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Ընդաճեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Անդաճեմ.

NBHL (1)

Ընդաճէր զմոգութիւն եւ զքաւդէութիւն եւ զամենայն ուսմունս աշխարհին իւրոյ. (Եղիշ. ՟Բ։)


Ընդառաջեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Ընդ առաջ ելանեմ.

NBHL (1)

Սպասեսցուք պատրաստեալք արթնութեամբ ընդառաջել. (Շար.։)


Ընդարձակաբան

See full entry →

adj.

diffuse, extended;
prolixious.

NBHL (1)

Ունիմք եւ առ այս ճշգրիտ եւ ընդարձակաբան վկայութեամբ հարցն զթուղթ Գերմանոսի. (Գր. տղ. թղթ.։)


Ընդարձակեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to dilate, to enlarge, to make greater, to increase, to augment, to extend, to prolong;
to disband, to relax, to spread, to widen, to reach, to stretch, to give ground, to amplify;
— բանիւ, to exaggerate;
to relax, to give repose to;
to tranquilize;
ընդարձակելով — զձեռն յօք or ումեք, to open the hand, to give freely, to be generous;
— ումեք, to give rest or repose, liberty, license.

NBHL (5)

πλατύνω, ἑμπλατύνω dilato ἁνοίγω aperio Լայնել. բանալ. տարածել. համարձակ եւ ազատ առնել. անդորրացուցանել. դիւրել. ճոխացուցանել. թողացուցանել. լանցընել, մենծցընել.

Ընդարձակել զսահմանս, կամ զտեղի խորանաց, զգնացս. (Ել. ՟Լ՟Դ. 24։ Օր. ՟Ժ՟Բ. 20։ Ես. ՟Ծ՟Դ. 2։ Սղ. ՟Լ՟Է. 37։)

Ընդարձակեցաւ բերան իմ ի վերայ թշնամեաց իմոց. (՟Ա. Թագ. ՟Բ. 1։)

Ընդարձակելով ընդարձակեսցես նմա զձեռն քո, կամ զձեռն քո յաղքատ եւ ի տառապեալ եղբայր քո. (Օր. ՟Ժ՟Ե. 8. եւ 11։)

Անձրեւաւն ընդարձակեաց ամենայն զօրացն նորա. (Եւս. պտմ. ՟Ե. 5։)


Ընդարձակութիւն, ութեան

See full entry →

s. fig.

extent, extension, size, latitude, greatness, width, amplitude, amplification, enlargement;
diffusion;
field;
capacity, capaciousness;
disengagement, relaxation, freedom, liberty.

NBHL (4)

πλάτος, πλατεῖα, τὸ εὑρύχωρον, ἅνεσις spatium, latitudo, dilatatio, laxitas Ընդարձակն գոլ՝ ըստ ամենայն առման, հակառակն անձկութեան.

Ընդարձակութիւն քաղաքի, կամ տան, սրահի, սրտի, եւ այլն։ Շնորհեաց նոցա ընդարձակութիւն, եւ արար թողութիւն՝ ելանել եւ շինել զԵրուսաղէմ. (՟Ա. Եզր. ՟Դ. 62։)

Ընդարձակութիւն պատմութեան, կամ լեզուի, ապացուցի, խորհրդոց Քրիստոսի, ձեռին, կամաց, կեղոյ չարի։ Յընդարձակութեան վայելումն։ Առնել ընդարձակութիւն ի վրդովմանց։ Կապելոց կամ նեղելոց ընդարձակութիւն, եւ այլն. (Խոր.։ Պիտ.։ Լմբ.։ ՃՃ. եւ այլն։)

Սակաւ ինչ ընդարձակութիւն տացուք բանիս։ Թէ կամիս ընդարձակութիւն տալ բանիս. (Երզն. մտթ.։)


Ընդարմ

See full entry →

cf. Ընդարմացեալ.

NBHL (2)

Արմատ Ընդարմանալոյ. իբր Ընդարմացեալ ինչ. զոր Անյաղթն ստուգաբանէ ըստ համեմատութեան յունականին ի վերայ մարմին բառի այսպէս.

Ի մարմնի գոլ, որ է ընդարմն, թմուր, խօլ. զի ընդարմացեալ է հոգի ի նմա, եւ ինքն ընդարմանայ ի գերեզմանի. (Վրդն. յանթառամն.։)


Ընդարմացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va. fig.

to benumb, to lull asleep;
to chill;
to stupefy.

NBHL (1)

Ընդարմացոյց զամոլաջիլ զըստին Յակոբայ։ Ընդարմացոյց զամոլաջիլ նորա. (Ծն. ՟Լ՟Բ. 25. 32։)


Ընդգճիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to fall on one's knees;
to coil one's self up.

NBHL (1)

Ընդգճեալ ի ծունկս՝ երկիրպագանէր։ Ընդգճեալ առաջի արտօսրաթոր կականմամբ. (Յհ. կթ.։)


Ընդգոգեմ, եցի

See full entry →

va.

to take or receive to one's bosom, to make welcome.

NBHL (2)

ἑγκολπόω insinuo, in sinum colligo, constringo Ի գոգն ժողովել. ամփոփել. պարունակել իբրեւ ի ծոցի. ծոցը առնուլ, իր մէջը ունենալ.

Զամենայն տիեզերս (համեմատեալ) առ երկինս, որ զնոսա զամենեսեան յինքն ընդգոգեալ ունի. (Կոչ. ՟Զ։)


Ընդգրկեմ, եցի

See full entry →

va.

to embrace, to clasp in ones arms, to clasp or throw one's arms round, to hug;
to undertake;
— զձեռն ի վերայ լանջաց, to remain with the arms crossed.

NBHL (2)

Ի գիրկս ըստ նմանութեան մանկամօր առեալ՝ ընդգրկեալ բերէին. (Ագաթ.։)

ԸՆԴԳՐԿԵԼ, կամ ԸՆԳՐԿԵԼ գրի երբեմն որպէս Ընկրկել. յետս ընդ կրուկն տանել. կասեցուցանել.


Ընդդիմաբախ

See full entry →

adj.

resistent, solid, hard, compact, opaque.

NBHL (2)

(Փորձութիւնք ի թշնամեաց յաճախէին ընդդէմ Փրկչին). որում ընդդիմաբախ եղեալք լուծանէին, եւ յոչինչ համարեալ լինէին. (Աթ. ՟Ը։)

Սաստիկ հնչմունս ընդդիմաբախեալք անչափութեամբ ճայթմանն. (Բրս. արբեց.։)


Ընդդիմաբախութիւն, ութեան

See full entry →

s.

resistance, hardness, solidity.

NBHL (1)

ἁντιτυπία renixus, durities Դիմակացութիւն պնդութեամբ. կարծրութիւն.


Ընդդիմաբան, ից

See full entry →

adj. s.

opposite;
contradictory;
contradicter, opponent;
— լինել, cf. Ընդդիմաբանեմ.

NBHL (1)

Ասէ Յովբ առ բարեկամսն ընդդիմաբանս. (Արշ.։)


Ընդդիմաբանեմ, եցի

See full entry →

vn. va.

to contradiet, to counteract, to contest, to answer;
to object, to oppose.

NBHL (2)

Առ այսպիսի առաջարկութիւնս հերձուածողացն ո՛չ է դժնդակ՝ ընդդիմաբանել։ Ո՞վ ոք համարձակեսցի՝ որոց հոգւովն խօսեցան՝ ընդդիմաբանել. (Կիւրղ. գանձ.։)

Ընդդիմաբանէ այսպիսին Աստուծոյ դատաստանացն։ Ի հնազանդութիւն ժողովեաց զմեզ, եւ ամենեքին ընդդիմաբանեմք։ Աւելորդ ընդդիմաբանէք ո՛վ եբրայեցիք. (ՃՃ.։)


Ընդդիմաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

contradiction, disputation;
antiphrasis.

NBHL (3)

ἁντιλογία contradictio, controversia ἁνθυποφορά objectio Դիմախօսութիւն. առարկութիւն. հակառակութիւն, պատասխանատուութիւն. կշտամբութիւն. հակասութիւն. ներհակութիւն.

Առանց ամենայն ընդդիմաբանութեան՝ նուազն ի լաւէն օրհնի եւ սրբի։ Ընդդիմաբանութիւն, որպէս ի (դիմաց) հերձուածողաց. (Կիւրղ. գանձ.։)

Ոչ տիրապէս առ նա հանդիպի ընդդիմաբանութիւնս, այլ ամենից սխալողաց. (Նար. ՟Խ՟Ը։)


Ընդդիմադարձ, ից

See full entry →

adj.

opposite, contrary.

NBHL (2)

Ի պատուհասեալն զընդդիմադարձ յամառեալսն՝ հրով լեալ քինախնդիր. (Տօնակ.։)

ԸՆԴԴԻՄԱԴԱՐՁ ԼԻՆԵԼ կամ ԿԱԼ. Ընդդէմ դառնալ. հակառակիլ.


Ընդդիմադարձիմ

See full entry →

vn.

to oppose, to resist.

NBHL (1)

cf. ԸՆԴԴԻՄԱԴԱՐՁ ԼԻՆԵԼ կամ ԿԱԼ. յն. դիմախօսել.


Ընդդիմադարձութիւն, ութեան

See full entry →

s.

opposition, resistance;
antiperistasis.

NBHL (2)

Կամ ἁντιστροφή inversio, conversio retrorsum, reciprocatio Դէմ առ դէմ դարձուած՝ շրջումն՝ հայեցուած.

Մեղուացն մաղքն ստեղծանին յարմարեալք ի միմեանց վեցանկիւնի բջջօքն, եւ ընդդիմադարձութեամբք. (Առ որս. ՟Է։)


Ընդդիմադրեմ, եցի

See full entry →

va.

to oppose, to object.

NBHL (2)

Ի տնօրէնութեան խաչին ձեւով տիգին ընդդիմադրեաց զկողն. (Ոսկ. յադամ.։)

Ընդդիմադրեն՝ օրինացն Քրիստոսի գործասէրք՝ մահու եւ կենաց. (Համամ առակ.։)


Ընդդիմադրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

opposition, objection.

NBHL (1)

Նոցա չարութեանն ընդդիմադրութեամբ զստացեալ բարիս առաւելապէս պայծառացուցանել։ Մեծի օրինաց սիրոյ ընդդիմադրութիւն. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. պտրգ.։)


Ընդդիմախօս

See full entry →

adj.

cf. Ընդդիմաբան.

NBHL (1)

Մի՛ ընդդիմախօս լինել հրամանաց թագաւորին. (Վրք. ոսկ.։)


Ընդդիմախօսութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Ընդդիմաբանութիւն.

NBHL (2)

Ամենայն ուրեք զանամօթութիւն հրէիցն ըմբերանէր զընդդիմախօսութեանն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 30։)

Զընդդիմախօսութիւն փորձողացն յամօթ առնել. (Բրսղ. մրկ.։)


Ընդդիմակ, աց

See full entry →

adj. s.

contrary, opposite;
opposite extremes, adversity, disgrace, calamity;
— զօրութիւն, coercive power;
—ս դնել, to oppose, to contract.

NBHL (2)

Ամենայն ընդդիմակք՝ միմեանց ապականիչք։ Որք բոլորովին ընդդիմակքն են ոչինչ ունին հաւասար. (Նիւս. ամ. չար.։)

(Նեստոր) ընդդիմակ թուղթս գրելով ուղղափառութեան հաւատոյ. (Աբր. մամիկ.։)


Ընդդիմակալութիւն, ութեան

See full entry →

s.

resistance.


Ընդդիմակայ

See full entry →

cf. Ընդդիմակաց;
— ցաւք or —ք, adversity, calamity.

NBHL (1)

Որ ոք կամ որ ինչ ընդդէմ կայ. դէմ կեցօղ կամ կայնօղ կամ եղօղ.


Ընդդիմակայութիւն, ութեան

See full entry →

s.

opposition, resistance;
confutation, refutation, dispute, controversy.

NBHL (2)

ἕνστασις adversatio, argumentum ad refellendum adversarium Ընդդէմ կալն. պնդելն զիւր բան՝ եղծմամբ բանից հակառակորդին.

Պատահեմ ձեզ Ընդդիմակայութեամբ։ Եւ է ընդդիմակայութեան գործ, եւ այլն. (Սահմ. ՟Ա։) (ուր լրագրոյն է յն. իսկ ի հյ. թերի, մինչեւ շփոթիլ ընդ Ընդդիմայարակայութեան)։


Ընդդիմակայումն, ման

See full entry →

s.

cf. Ընդդիմակայութիւն.

NBHL (2)

Արդ եղծանելով զառաջին ձեռնարկութիւն եղծանողացն զիմաստասիրութիւն, պիտանանամք ընդդիմակայման. հին տպ. պիտանացու է եւ ընդդիմակայումն. յն. վարեմք զընդդիմակայումն. (Սահմ. ՟Ա։)

Մերթ որպէս Ընդդիմակայութիւն. դիմամարտութիւն.


Ընդդիմակաց, աց

See full entry →

adj.

that resists, opposite, contrary.

NBHL (1)

Հոսումն՝ հաստատութեամբ իւիք զօրաւորաւ եւ ընդդիմակացաւ արգելանի. (Բրս. չար.։)


Ընդդիմակացութիւն, ութեան

See full entry →

s.

opposition, resistance.

NBHL (1)

ἕνστασις, ἁντίστασις resistentia եւ այլն. Ընդդէմ կալն. դիմամարտութիւն. ճիգն ընդդէմ կալոյ.


Ընդդիմակրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

antipathy.

NBHL (1)

ἁντιπάθεια antipathia Դիմամարտութիւն յօժարութեանց կամ բնութեանց.


Ընդդիմահար, աց

See full entry →

adj.

ppposite, that opposes, resists;
hard, solid, opaque.

NBHL (5)

ԸՆԴԴԻՄԱՀԱՐ որ եւ ԴԻՄԱՀԱՐ. ἁντιτυπής, -πός ictum repellens, repercutiens, durus, asper Որ կարծրութեամբ կամ պնդութեամբ, եւ խտութեամբ կամ թանձրութեամբ ընդ առաջ ելանէ իբրեւ դիմակալ հարողի.

Բազմամարմին եւ ընդդիմահար եւ խոշոր. (Նիւս. կազմ. ՟Թ։)

Զամենայն կարծրութիւն փշրես, զամենայն ընդդիմահար վանես, զամենայն խստութիւն վատնես. (Նար. ՟Ի՟Ը։)

Կամ Ընդդիմակաց. դիմակալ. հակառակ. ներհական.

Ստութեանն ընդդիմահարք։ Առանց ընդդիմահարի պաշտօնեայք։ Անջրպետութիւն գոլով ընդդիմահար բանիցդ, կամակար մտօք մեղանչելն, եւ ակամայ գայթակղելն. (Լմբ. ովս. եւ Լմբ. սղ.։)