on all sides, from all parts.
Իսկ ես տառապեալս յամենուստ արմատախիլ եղէ. (Ճ. ՟Բ.։)
born late.
Յամրածնիցն մոլեալ իմն կատաղին (գթով սիրոյ) ի վերայ ծնօղքն. (Փիլ. իմաստն.։)
cf. Յամեմ.
Յամր գտանիլ. դանդաղիլ. յամել. յամենալ. յուլանալ. ծուլանալ.
slowness, tardiness, delay, retardation;
sluggishness, idleness.
Զի մի՛ զսահմանեալ ժամանակն ծախեսցէ ճանապարհագնացութեանն յամրութեամբ. (Փիլ. յովն.։)
evident, apparent, plain, visible, manifest, clear;
expressive, significative.
Իբր ո՛չ աննմանութեան է յայտական։ Ոչ յայտականք զղջման են. (Փիլ. լին.։)
expressive, significative.
Ճառդ յայտանշան է. իսկ նշանակն զայն զեկուցանէ, եւ այլն. (Փիլ. լին. ՟Դ. 134։)
evidently, manifestly, clearly, obviously, palpably, visibly;
notoriously, publicly, openly, overtly;
intelligibly, explicitly;
without disguise, frankly, freely, boldly.
Յայտնապէս ի քաղաք մտանել։ Աստուած մեր յայտնապէս եկեսցէ։ Խնդրեցից վրէժ յայտնապէս։ Ետես ի տեսլեան յայտնապէս։ Յայտնապէս ասէ։ Գրեսցե՛ս ի վերայ քարանցն զամենայն զօրէնս զայսոսիկ յայտնապէս յոյժ։ Գրեա՛ զտեսիլդ զայդ յայտնապէս ի տախտակս.եւ այլն։
evident, clear, manifest, notorious, recognisable, obvious, explicit, apparent, palpable, visible;
cf. Յայտնապէս;
— է, it is clear, it is evident, that is of course;
— լինել, to be manifest, to appear;
— առնել, to manifest.
Ճառդ յայտնի է։ Ճառիդ յայտնի եղելոյ։ (կամ որ նոյն է), Ճառիդ յայտնոյ. (Փիլ.։)
evidence, manifestation, enunciation;
disclosing, unveiling;
apparition;
revelation, Apocalypse;
Epiphany, Twelfth-day, Twelfth-night;
coming, appearing of our Lord;
divine oracle;
ծածկուկ —ք, the Apocrypha.
φανέρωσις, δῆλος, δήλωσις manifestatio, patefactio, declaratio ἑπιφάνεια apparitio σαφήνεια perspicuitas եւ այլն. (լծ. թ. այտընլըգ ). Յայտնի եւ երեւելի գոլն. յայտնելն, եւ յայտնիլն. արեւանման երեւումն. տեսիլ. բացումն. բացերեւութիւն. բացայայտութիւն. պարզութիւն. պայծառութիւն. լոյս կամ ազդեցութիւն աստուածային.
ՅԱՅՏՆՈՒԹԻՒՆ. ἁποκάλυψις apocalypsis, revelatio. Գիրք Յայտնութեանն Յովհաննու. եւ նոյն իսկ տեսիլն նորա.
cf. Յայտնութիւն.
Յայտնելն, իլն. յայտնութիւն.
to be devoid of modesty, to behave impudently, to lead an unchaste life.
որ եւ ՅԱՅՐԱՏԻԼ. Անառակիլ. անամօթիլ.
cf. Յանկ.
ՅԱՆԳ կամ ՅԱՆԿ ԵԼԱՆԵԼ, կամ ՀԱՍԱՆԵԼ. ἁναπληροῦμαι, ἑκβολήν ἕχω adimpleor, cesso. Կատարիլ. ի գլուխ ելանել. գլխաւորիլ. լրանալ. դադարել. սպառիլ. լմըննալ.
rhymed;
accomplished, finished, ended.
Կատարեալ թուով եւ յանգականաւ տասնեկին. (Փիլ. լին. ՟Բ. 32։)
to be ended, finished, bounded;
to drive at, to tend to, to come to, to be reduced, to dwindle, to result;
to discharge, to flow or to fall into, to empty itself.
cf. Յանգեցուցանեմ.
ՅԱՆԳԵՄ եցի. չ. ՅԱՆԳԻՄ. եցայ. ձ. λήγω, καταλήγω, περάτομαι desino, desio, cesso, terminor, concludor συμπεριφέρομαι conversor եւ այլն. որ եւ ՅԱՆԿԻՄ. Յանգ ելանել. աւարտիլ. կատարիլ. վերջանալ. դադարել. բերիլ. ի դէպ գալ. յարմարիլ. յարիլ. յանգչիլ.
Տասնեկաւ ամենակատարիւ յանգեցելոց։ Որք միանգամ մակացութեամբ հանճարոյ Աստուծոյ յանգեալք լինին, դարձեալ շարժին. քանզի վախճանք նոցա՝ այլոց են սկզբունք. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. այլաբ.։)
relation, affinity, conformity, similarity;
fitness, suitableness.
ՅԱՆԳՈՒԹԻՒՆ կամ ՅԱՆԿՈՒԹԻՒՆ. συγγένεια affinitas, convenientia եւ այլն. Յանգ գոլն. հարակցութիւն. ազգակցութիւն. յարաբերութիւն. բերումն. յանկաւորութիւն. յանկչիլն. դիպողութիւն. յարմարութիւն. յարումն. կախումն. կապակցութիւն. մերձաւորութիւն. հանգանակութիւն. հանդիպումն.
Ո՛վ կին, քաղաք մեք եմք քեզ. բայց դու միաբանութեամբ յանգութեամբ միայն զուգեցար ընդ օտարին (Սամփսոնի). (Փիլ. սամփս.։)
end, termination, close, conclusion;
cadence;
repose, rest;
meeting, rencounter;
— ածել, բերել, առնել, to put an end to, to finish, to terminate;
գալ ի —, գալ — կատարելութեան, to be perfected, to arrive at perfection.
ՅԱՆԳՈՒՄՆ կամ ՅԱՆԿՈՒՄՆ. λῆξις, κατάληξις , πέρας, συμπέρασμα, συνεμπτώσις, ἁπάρτησις terminatio, terminus, consummatio, cessatio, quies, finis, conclusio. Յանգիլն. յանգ. աւարտ. եզր. վախճան. սահման. հանգիստ. դադարումն. լրումն. կատարումն.
Յանգումն է աճման (ամն հասակի ՟Ի՟Ա)։ Յանկումն տուընջեան, եւ գիշերոյ սկիզբն. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. լին.։)
Յանգումն առնուլ. կամ գալ ի յանգումն. այսինքն առնուլ զկատարումն, կամ զեզր կատարելութեան. (Փիլ. այլաբ.։ Դիոն.։)
Առաքեալ ճառագայթս աջոյ ական ի ձախկոյս, իսկ ձախուն յաջկոյս, եւ ի յանգմանէն նոցա կատարիլ կոնոսն. իմա՛ հանդիպումն. որ եւ ՅԱՆԳՈՒԹԻՒՆ։
to be attached or affectioned to, to get fond of, to conceive an affection or liking for;
to repose, to cease.
(զկատարեալն եւ զանցեալն ի փոխ առնու ի բայէս Յանկիմ, Յանկուցանիմ, եւ այլն) - ՅԱՆԳՉԻՄ ՅԱՆԿՉԻՄ. καταπαύομαι, ἑπαναπαύομαι quiesco, requiesco ἑθίζομαι, νομίζω adsuefio. Հանգչիլ. հանդարտել. յարիլ. յենուլ. կապիլ ի սէր. ընդելնուլ.
Ոչ ձմեռն յանկչէր, եւ ոչ նաւն դադարէր։ Զի՞ ոչ յանգչէր ձմեռն. (Փիլ. յովն.։)
cf. Յանդգնեցուցանեմ.
ՅԱՆԴԳՆԵՄ ՅԱՆԴԳՆԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. θρασύνω audacem reddo. Տալ յանդգնիլ. գրգռել՝ սադրել ի յանդգնութիւն.
to render impudent or rash, to embolden.
ՅԱՆԴԳՆԵՄ ՅԱՆԴԳՆԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. θρασύνω audacem reddo. Տալ յանդգնիլ. գրգռել՝ սադրել ի յանդգնութիւն.
to dare, to be bold enough, to be audacious to do or say any thing, to have the hardihood or boldness to, to arrogate, to presume, to grow insolent or saucy;
to venture, to attempt, to run the risk.
τολμάω, θρασύνομαι audeo, praesumo ἑπιχειρέω manum admoveo, aggredior. Յանդո՛ւգն բերիլ. յանչափս համարձակիլ. ժպրհիլ. ժտիլ. իշխել. ձեռներէց լինել.
before, in the presence of, in the face or sight of, hard by, against, opposite, over against, in the view of, in the face, publicly, in public;
դէմ —, face to face;
front to front;
— իմ, before me, in my presence;
— եկեղեցւոյ, in face of the church;
— ամենայն աշխարհի, in the face of the whole world;
— ամենեցուն, publicly, before all people;
ասել —, to say to one's face;
— առնել, կացուցանել, ածել, to present, to offer, to introduce, to represent, to exhibit, to set before the eyes to show, to remonstrate;
— առնել, to reprove, to reproach, to blame;
— լինել, կալ, to present oneself, to appear, to make one's appearance before, to show oneself;
— մատչել, կալ, to appear before.
ՅԱՆԴԻՄԱՆ ԼԻՆԵԼ, կամ ԿԱԼ. συνίσταμαι, παρίσταμαι constituor, asto, adsto ἑντυγχάνω ad orandum accedo. Ներկայանալ. կալ առաջի կամ զառաջեաւ. երեւիլ. տեսաւորիլ.
present, assisting, in the presence of;
assistant.
Ակն սպիտականայ այժմ ի յանդիմանակայ սպիտակէն. իսկ յոչն յանդիմանակացէն ոչինչ կիրս կրէ. իսկ միտքն եւ ի վերայ ոչ յանդիմանակացին շարժին. (Փիլ. այլաբ.։)
to reprehend, to reprimand, to blame, to reproach, to cast in one's teeth, to chide, to rebuke sharply, to revile, to rate, to scold;
to present, to represent, to show, to demonstrate, to discover, disclose or unveil;
to prove, to convince.
ἑλέγχω, ἑξελέγχω arguo (լծ. հյ. առակել), redarguo, inrepo, corripio, convinco. Յանդիման ցուցանել. յանդիման առնել զյանցանս ուրուք, եւ կշտամբել, խրատել. մեղադրել. ի դատ կոչել. հրապարակել. դատ առնել. յատեան հանել. կր. կշտամբիլ. եւ յատեան ելանել. ի դատ մտանել.
ՅԱՆԴԻՄԱՆԵԼ. ἑνδείκνυμι ostendo. Յանդիման առնել. նշանակել. յայտնել. ցուցանել. կր. ի յայտ գալ. յանդիման կալ. երեւիլ.
cf. Անզգայիմ;
to be or become apathetic;
to be out of one's senses.
to be passionate, hasty, irascible.
ՅԱՆԿԱՐԾԱՑԱՍՈՒՄՆ ԼԻՆԵԼ. ἁκροχολέω excandesco ira. Յանկարծ բերիլ ի ցասումն. ստէպ զայրանալ.
cf. Յանկարծ.
Յանկարծօրէն ի վերայ անկեալ. կամ լիցի յաջողութիւն. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
providently, carefully, diligently.
Ի մէնջ սա առատապէս յանձանձաբար լուիցէ. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)
care, pains, solicitude, assiduity;
management, gestion, expedition.
Յանձանձելն, իլն. խնամակալութիւն. դարման.
acceptable, worth accepting or taking;
voluntary, avowed, accepted;
— պատուիրան, positive precept.
Հայցեմք ի ձէնջ զերկու իրս. զոմն հրաժարական, եւ զոմն յանձնառական։ Այսոքիկ յանձնառականք, յորոց ունիմք հնար շեղիլ. (Վրդն. պտմ.։)
acceptance, acceptation, consent, engagement, avowal, approbation.
Երկու ունի դստերս տնկակիցս միտքն. խորհուրդք, եւ յանձնառութիւն. (Փիլ. լին. ՟Դ. 55. 56։)
commission, order;
recommendation;
mission;
delegation;
solicitation.
Յանձնարարութիւն Ոնեսիմայ ծառայի փախուցելոյ. (Նախ. փիլեմ.։)
acceptation.
Յարձակումն լինի ոգւոցն եւ շարժումն. եւ սորա առաջինն զհետ երթայ յանձնկալութիւն, կամ օտարութիւն։ Յանձնկալութիւն ասելով Աբրահամու, այո՛։ Ոչ մտին, այլ խոտորեցան. ունին յառաջտտութիւնս, ոչ ամենակատար յանձնակալութիւնս. (Փիլ. լին.։)
fault;
sin.
Բազումք (ի) յանցիցն ի պայծառ յայտնութենէ խաբեալք. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)
to commit a fault, error or crime;
to transgress, to trespass, to sin;
to fall in error, to fail, to do amiss, to stumble, to go astray;
to abuse, to offend, to give offence, to wrong, to injure;
cf. Թեթեւ.
παραβαίνω transgredior πλημμελέω delinquo ἀμαρτάνω pecco παραπίπτω decido σφάλλω erro, labor եւ այլն. որ եւ ՅԱՆՑԵԼ. Անցանել զօրինօք. զանցանել ըստ պատուիրան. պատուիրանազանց լինել. մեղանչել. անիրաւիլ. առնել ինչ վնասակար. սխալել. վրիպակս գործել.
faulty, guilty, delinquent, culpable, criminal;
— օրինաց, transgressor, violator, criminal, delinquent;
— զանձն դաւանել, խոստովանել, to confess one's fault, to plead guilty.
Որ յանցաւորքն էին, ոչ կամէին առանց մեծի ապաշխարութեան գալ եւ խառնիլ. (Եղիշ. ՟Գ։)
cf. Յանցանեմ.
Եթէ յայսցանէ ինչ յանցիցես։ Որ զայսն կարծէ, յանցիցէ. (Փիլ.։)
cf. Յանցանք.
Ոչ ինչ ամենեւին յանցումն ընդունել տեղւոյն՝ վասն երեւելոյ յայտնութեանն Հօր. (Փիլ. ել. ՟Բ. 32։)
Իսկ (Փիլ. քհ. ՟Ժ՟Բ.)
setting or laying a snare;
lying in wait;
cunning, deceitful.
Որոգայթադիրք եւ դարանամուտք՝ ի ծործորս եւ ի զանխուլս սիրեն թաքչիլ. (Գէ. ես.։)
to set or lay snares or traps, to entrap;
to wait in ambush for, to waylay;
to surprise, to deceive.
Որոգայթեաց օձն զեւայ։ Սովոր է որոգայթող թշնամին հպարտութեամբ գայթագղեցուցանել զմեզ։ Իրաւունքն ոչ որոգայթէ զնա վասն հեշտախտութեանն։ Այս որոգայթէ զնա ի պատուհաս քաղաքական օրինացն։ Արդարն յորոգայթելն (այս ինքն որոգայթիլն) ի նոյնն՝ անբերելի բոցով տոչորի. (Լմբ. առակ.։)
cf. Որոճիմ.
Ուղտն նշանակ յիշատակի, վասն զի որոճայ զկերակուրն՝ վերստին աղալով եւ ծասկելով. (Փիլ. լին. ՟Դ. 92։)
Որ զայլոց մեղս որոճիցէ, եւ զիւր ուղղութիւնս, կրկինս վնասեսցէ. (Ոսկ. փիլիպ. յորմէ եւ Սարգ. յուդ. ՟Բ։)
to seek, to search, to inquire after or into, to make search, to ferret, to investigate, to rummage;
to louse;
— զերկիր, զքաղաք, to explore, to spy out.
ՈՐՈՆԵԼ. φθειρίζω pediculos quaero, sive venor. Ոջիլ քաղել, կտուել. քթուել, քթռըտել.
to distinguish, to discern;
to divide, to separate;
to decide, to determine;
to specify;
to choose, to select;
to excommunicate.
ՈՐՈՇԵԼ. որպէս Ի բաց որոշել. զատուցանել. տրոհել. մեկնել. ուրոյն դնել. բաժանել. անջատել. կր. զատանիլ. մեկնիլ. հեռանալ. զատել, զատուիլ.
cf. Որոշումն.
ՈՐՈՇՈՂՈՒԹԻՒՆ ՈՐՈՇՈՒԹԻՒՆ. ἁφορισμός, διάκρισις segregatio, discretio, distinctio. Որոշելն, իլն. ընտրողութիւն. ընտրութիւն. զանազանութիւն.
Հատած եւ մեկնած որոշութեան. (Փիլ. լին. ՟Ա. 64։)
cf. Որոշումն.
ՈՐՈՇՈՂՈՒԹԻՒՆ ՈՐՈՇՈՒԹԻՒՆ. ἁφορισμός, διάκρισις segregatio, discretio, distinctio. Որոշելն, իլն. ընտրողութիւն. ընտրութիւն. զանազանութիւն.
Հատած եւ մեկնած որոշութեան. (Փիլ. լին. ՟Ա. 64։)
belly, paunch;
womb, uterus, matrix;
պտուղ —ի, fruit of the womb, child;
հերձումն —ի, gastrotomy;
կարան —ի, gastroraphy;
կերակուր —ի, belly-timber;
յագուրդ —ի, bellyful;
ծառայ —ի, gastrolater, fond of one's belly, dainty;
կաղ յ—է մօր իւրոյ, born-lame, lame from the womb;
խճողել զ—, to cram or stuff one's belly or guts, to glut oneself;
գնալ ի վերայ —ի, to go upon its belly, to crawl along;
անկանել ի վերայ —ի, to fall down flat on the face;
աստուածացուցանել զ—ն, to make a god of the belly;
որոց աստուած —ն իւրեանց, whose God is their belly;
ցաւէ — իմ, my stomach aches.
Որ ինչ միանգամ որովայնի է, եւ որք ընդ որովայնիւ հեշտ ցանկութիւնք. (Փիլ. լին.։)
gastromaniac.
Ընդ որովայնամոլս եւ ընդ շատխօսս. (Փիլ. ել.։)
gastromany.
Որովայնամոլութիւն եւ կնամոլութիւն։ Անյագութիւն եւ որովայնամոլութիւն. (Փիլ.։)
Սատանայ նախ որովայնամոլութեամբ։ սպառազինեցաւ, եւ յաղթեաց պատերազմին. (Թէոփիլ. պհ.։)
gormandizing, gluttony, voracity.
Զի՞նչ օգուտ իցէ արբեցութիւնն, որովայնապարարութիւնն։ Ի գինըմպութիւնն եւ յորովայնապարարութիւնն. (Ոսկ. փիլիպ.։ Լմբ. առ լեւոն.։)
quantity.
Որակութեան կցորդութիւն ունիմ, ըստ որում մարդս եմ. եւ քանակութեան կամ որչափութեան. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
quality, condition, state.
Որպիսութիւն, քանիութիւն, առինչ. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)