Definitions containing the research ուն : 10000 Results

Անթեւ, ից

See full entry →

adj.

without wings.

NBHL (1)

Թեւաւորին եւ անթեւին հասարակ ունէր զհրաման։ Առաքեալքն անթեւք. (Եղիշ. յես. եւ Եղիշ. դտ.։)


Անթիւ, թուոյ, ոց

See full entry →

adj.

innumerable, immense.

NBHL (3)

ἁναρίθμητος. innumerus, innumerabilis. Որոյ ոչ գոյ թիւ. անթուելի. անհամար. բազում յոյժ յոյժ. համրանք չունեցօղ. սայըսըզ. հադսըզ հիսապսըզ.

Յանկէտ եւ յանթիւ աւուրն յետնում, որ ոչ ունի վախճան. (Խոսր.։)

Ութերորդի անթիւ դարուն՝ որ յաւիտեան, որում ոչ ամք՝ եւ ոչ ամիսք են թըւական. (Շ. իմ. եղակ.։)


Անթլփատ, ից

See full entry →

adj.

uncircumcised.

NBHL (2)

Արուն անթլփատ սատակեսցի։ Ամենայն անթլփատ մի՛ կերիցէ ի նմանէ։ Տալ առն անթլփատի։ Յայլազգեաց անթլփատից։ Անկանիցիմ ի ձեռս անթլփատից։ Թողուլ զորդիս նոցա անթլփատս. եւ այլն։

Ամաչեսցէ սիրտ նոցա անթլփատ։ Անթլփատ են ականջք նոցա։ Ամենայն ազգք անթլփատք են մարմնովք, եւ ամենայն տունն Իսրայէլի անթլփատք սրտիւք. (Ղեւտ. ՟Ի՟Զ. 41։ Երեմ. ՟Զ. 10։ ՟Թ. 26։)


Անթլփատութիւն, ութեան

See full entry →

s.

uncircumcision;
prepuce.

NBHL (1)

ἁκροβυστία. praeputium. Չունելն զթլփատութիւն. հեթանոսութիւն. հեթանոսք.


Անթողլի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

cf. Անթող.

NBHL (1)

Որում չէ օրէն թողութիւն տալ. աններելի. ներում չըլլալու. ավֆ օլունմայաճագ.


Անթոյն

See full entry →

adj.

without poison.

NBHL (1)

որ եւ ԱՆԹԻՒՆ. Որ չունի զթոյն. ազըսըզ, զէհիրսիզ.


Անթոռն

See full entry →

adj.

without nephews or nieces.

NBHL (2)

Ոյր չիք թոռն. թոռ չունեցօղ. թօրունսուզ.

Անորդի եւ անթոռունս. (Մխ. դտ.։)


Անթուական, ի, աց

See full entry →

adj.

innumerable.

NBHL (3)

Անհուն անթուական, կամ անուր անթուական. իմա՛, ոչ անկեալ ընդ ըուով ժամանակի, անժամանակ։ Եւ դարձեալ իբր անթիւ ասի անդ,

Հոգիք բանական, անհամարական, անհուն եւ անթուական։

Իմաստուն գտանել մի միայն՝ գո՛րծ է. իսկ վատթարացն բազմութիւն՝ անթուելի. (Փիլ. այլաբ.։)


Անժամ

See full entry →

adj.

too late;
unseasonable;
unforeseen, unexpected.

NBHL (2)

Եւ ոչ պաղատանս ընդունի, քանզի անժամ է ժամանակն. (Մանդ.։ եւ Եփր.։)

Անժամ ծախելով զինչսն՝ ի ժամու ոչ ունին տալ։ Անժամ եկի. (Մխ. առակ.։)


Անժամանակ

See full entry →

adj.

not limited or subject to time, eternal;
unseasonable.

NBHL (1)

Ասաց (Նեբրովթ) զինքն՝ հնագունիցն լինել անժամանակ Բէլ (Բահազ չաստուած). այլ անժամանակն Բէլ ծախի ժամանակաւ ի Հայկայ. (Արծր. ՟Ա. 2։)


Անժամանակապէս

See full entry →

adv.

cf. Անժամանակաբար.

NBHL (1)

Հողմունս զնոսա անուանելն՝ զսրբութիւն նոցա ցուցանէ, եւ յամենայն գրեթէ անժամանակապէս զթափանցիկն արարողութիւն. (Դիոն. երկն.։)


Անժառանգ

See full entry →

adj.

heirless.

NBHL (1)

ԱՆԺԱՌԱՆԳ գրի եւ ԱՆԺԱՌԱՆԿ. Ոյր չկայցէ արու զաւակ՝ ժառանգ զկնի իւր. անզաւակ. անորդի. ἅπαις. ժառանգ չունեցօղ. էվլատսըզ. վարիսի օլմայան.


Անժոյժ, ժուժի, ից

See full entry →

adj.

intolerant, impatient;
incontinent, intemperate, immoderate;
violent.

NBHL (1)

ἁκρατής, ἁκατάσχετος. intemperans, incontinens. Որ չունի ժոյժ. անհամբեր. անժուժկալ. անարգել. անսանձ. անկարգ. ցոփ. ի թիտալսըզ. սապըրսըզ.


Անժուժելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

intolerable, insupportable.

NBHL (1)

Անժուժելի էր սէր մարգարէին՝ զոր ունէր առ Աստուած. (Ոսկիփոր.։)


Անժուժկալ

See full entry →

adj.

impatient;
incontinent, intemperate.

NBHL (1)

Բանք անժուժկալք։ Սպառազէն անժուժկալ։ Յանուն չարութեան անժուժկալ դիւին (որ դրդէ անժուժկալ լինել). (Նար. ՟Ծ՟Ե. ՟Ծ՟Զ. եւ ՟Խ՟Ը։)


Անժուժկալութիւն, ութեան

See full entry →

s.

impatience;
intolerance;
incontinence, intemperance;
immoderation, violence.

NBHL (1)

որ եւ ԱՆԺՈՒԺՈՒԹԻՒՆ. Չունելն զժուժկալութիւն. անհամբերութիւն. կարճմտութիւն՝ որպէս տղայոց եւ կանանց. սապըրսըզլըգ.


Անժուժութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Անժուժկալութիւն.

NBHL (2)

Որպէս անժուժութիւնն Ադամայ եւ Եւայի անէծս ի վերայ էած եւ մահ, նոյնպէս եւ ծնելոցս ի նոցանէ՝ որ զնոյն անժուժութիւնն ունին. (Յճխ. ՟Թ։)

Ըստ սովորական անժուժութեան մերոյ ազգիս՝ ցրուեցան ի տունս իւրաքանչիւր. (Խոր. ՟Գ. 15։)


Անժպիտ

See full entry →

adj.

sorrowful, grave, serious (in countenance).

NBHL (1)

ԱՆԺՊԻՏ գրի եւ իբր ռմկ. ԱՆԺՄԻՏ. ἁμειδής. tristis, tetricus. Որ չունի զժպիտ. անծաղր. խոժոռ. տխուր. կիւլմէզ. չէհրէսիզ.


Անիծանեմ, ծի

See full entry →

va.

to curse, to imprecate;
to detaste, to loathe, to abhor, to forswear, to deny upon oath.

NBHL (1)

καταράομαι, ἁράομαι. maledico, execror. որ եւ ՆԶՈՎԵԼ. Անէծս հանել. ընդ անիծիւք արկանել. հակառակն օրհնելոյ. անիծել. լանէթ օգունմագ. պէտտուա էթմէք. իլէնմէք.


Անիծապարտ

See full entry →

adj.

worthy to be cursed;
cf. Անիծակուռ.

NBHL (1)

Պարտաւոր անիծից. պատճառ եւ ընդունակ անիծից.


Անիմայ, ից

See full entry →

cf. Անիմաստ.

NBHL (1)

Անիմայք էին ամենեւին, եւ ոչ ունկն դնէին ասացելոյն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 22։)


Անիմանալի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

unintelligible, inconceivable, incomprehensible.

NBHL (1)

ἁνόητος. qui intelligi non potest, intelligibilis, ἁπερινόητος, qui mente comprehendi nequit, incomprehensibilis. ԶԱստուծոյ ասի որպէս անպարիմանալի, անբովանդակելի. անհասանելի. ֆէհմ օլունմազ, լաեուֆհէմ.


Անիմաստ, ից

See full entry →

adj.

foolish, senseless, insipid;
irrational, absurd.

NBHL (2)

Մի՛ իբրեւ անիմաստք, այլ իբրեւ իմաստունք. (Եփես. ՟Ե. 15։)

Զյիմար եւ զանիմաստ յարձակմունսդ ընկրկեա՛։ Ո՛չ անիմաստ է գիտութիւն. եւ եթէ ոչ անիմաստ է, իմաստական է. (Փիլ. լին. եւ Փիլ. նխ. ՟ա.։)


Անինչ, ընչի, ից

See full entry →

adj. s.

pennyless, poor;
nothingness

NBHL (2)

Ոյր ոչ գոն ինչք՝ գոյք՝ մեծութիւն. չքաւոր. աղքատ. անստացուած. բան չունեցօղ. ֆագըր, ֆուգարէ, եօխսուլ. ἁκτήμων, ἅπορος. inops, pauper.

Եթէ չկարիցես անինչ եւ առանց կարասւոյ լինել, տաջի՛ր աղքատաց յընչիցն զոր ունիցիս. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 20։)


Անհոգ, աց

See full entry →

adj. adv.

negligent, heedless, indifferent, inattentive;
confident, sure;
Անհոգ, Յանհոգս, negligently, carelessly;
confidently;
indifferently;
յ—ս կալ՝ լինել, to be negligent or indifferent.

NBHL (6)

Որ տքնի վասն նորա, վաղվաղակի անհոգ լիցի։ Հաստատուն, զգուշաւոր, անհոգ։ Մեք հաճեսցուք զնա, եւ զձեզ անհոգս արասցուք։ Կամիմ զձեզ անհոգս լինել. (Իմ. ՟Զ. 15։ ՟Է. 23։ Մտթ. ՟Ի՟Զ. 14։ ՟Ա. Կոր. ՟Է. 32։)

Ո՞չ է քեզ մեծ, զի անհոգ ես ի գիշերի, եւ անհոգ ի տունջեան, անհոգ ի տան, եւ անհոգ ի հրապարակի. (Մանդ. ՟Դ։)

Ողջունիւ ուրախութեան եւ անհոգ խաղաղութեան. (Փարպ.։)

Որ ոչ ունի հոգս զկարեւորաց. անգործ. գործատեաց. անփոյթ. հաճաթսըզ. ավարա. իհմալճը. գամսըզ. ἁπράγμων. a negotii abhorrens, otiosus, iners, ἁνάλγητος, expers doloris vel sollicitudinis, negligens.

Մի՛ լռել, կամ անհոգ լինել, այլ՝ իրաւանց ուշ ունել. (Յհ. կթ.։)

Անհոգ յիւրաքանչիւր տունս գնայցեն։ Երթայր այնուհետեւ անհոգս. (Փարպ.։)


Անհոգի

See full entry →

adj.

without soul;
spiritless;
inanimate.

NBHL (2)

Որ չունիցի հոգի էական, եւ հոգի բանական, կամ ոգի զօրութեան, կամ զհոգի շնորհաց. րուհսուզ. ճանսըզ.

Զի թէ մարդ բան ունի եւ հոգի, Աստուած անբան եւ անհոգի զիա՞րդ իցէ. (Ոսկիփոր.։)


Անհոլով

See full entry →

adj.

indeclinable.

NBHL (1)

ἅπτωτος. casu carens. Ըստ քերականաց՝ այն մասն բանի որ չունի զհոլով ըստ անուան.


Անհողմութիւն, ութեան

See full entry →

s.

want of wind, calm, serenity.

NBHL (1)

Անհողմութեան, եւ հողմոց։ Պարզք, անհողմութիւն, ամպք։ Անհողմութիւնս եւ շունչս բռնաւորս. (Փիլ. նխ. ՟բ. եւ Փիլ. քհ.։)


Անհովիւ

See full entry →

adj.

without shepherd, unattended.

NBHL (1)

ἁποίμαντος. carens pastore, et pascuis. Որոյ ոչ իցէ հովիւ. անառաջնորդ, անտերունչ. անճարակ. չօպանսըզ.


Անհոտ

See full entry →

adj.

without smell.

NBHL (1)

Որ ինչ չունի հոտ զգալի, կամ չէ հոտեալ. հոտ չունեցօղ, չհոտած. գօգուսուզ.


Անհուպ

See full entry →

adj.

that does not approach, come near, touch;
inaccessible;
distant, far.

NBHL (1)

Անհուպ եթերին։ Ողջունեալ զանհուպն շրթանց։ Անհուպ մատուցման դժնեայ դժրողաց։ Անհպիցն եւ անհասանելեացն ընտանեցուցեր. (Նար.։)


Անհպարտ

See full entry →

adj.

not haughty, humble, unpretending.

NBHL (2)

ἅτυφος. minime fastosus. Հեռի ի հպարտութենէ եւ ի փքացմանէ. խոնարհ. ցածուն.

Անհպարտս եւ անանձնգովս ուսուցանէ մեզ լինել։ Ազատ կինն զանպերճն զանհպարտն զանպարծն զարդ ունիցի. (Ոսկ. մտթ. եւ Եբր.։)


Անհպելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

cf. Անհուպ.

NBHL (2)

Յաստուածային կայծակունսն ի սրովբէից անհպելին։ Մակադրեալ զքեզ անհպելի հպմամբ. (Շար.։)

Վերջինքն հրեշտակք՝ անհպելիք գոլով վեհագունիցն. (Շ. հրեշտ.։)


Անհրաժեշտ

See full entry →

adj. adv.

inevitable, indispensable, necessary;
irrevocable;
indispensably, necessarily, inevitably, irrevocably.

NBHL (2)

Որպէս պատահումն գունոյ յէութիւն մարմնոյ՝ անփոփոխ իմն եւ անհրաժեշտ. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)

Այն ճգունք՝ բարեպաշտաց անհրաժեշտք են. (Նսիւք։)


Անհրահանգ

See full entry →

cf. Անկիրթ.

NBHL (1)

Քան զամենայն ծանունս ծանրագոյն՝ մարդ անհրահանգ։ Մեծատուն անհրահանգ եւ առանց խրատու։ Ո՛չ բարւոք է, որք հրահանգեալ իցեն՝ ընդ անհրահանգս խօսել. (Ոսկիփոր.։)


Անհրաման

See full entry →

adj.

without permission or licence.

NBHL (1)

Սովորութեանց՝ զոր ունին անօրէն եւ անհրաման, կանոնս եւ ապաշխարանս սահմանեմք. (Մխ. դտ.։)


Անձայն

See full entry →

adj.

without voice;
mute, without sound;
consonant.

NBHL (4)

ἅφωνος. voce destitutus, mutus. Պակասեալ ի ձայնէ. անշշունչ. անմռունչ. անբարբառ. ձան չունեցօղ՝ չհանօղ. սէսսիզ, սէտասըզ.

Զանձայն զանմռունչ կուռսն յարգէր. (՟Գ. Մակ. ՟Դ. 19։)

Զլեզուն հատանել, ապա անձայնս ի բաց տանել եւ անբանս. (Ածաբ. կիպր.։)

Առնուին դատաւոր զանձայնն։ Անձայն ունէին դատաւոր. (ՃՃ.։)


Անձայնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

loss of voice;
aphony.

NBHL (2)

Պատուհասեցեր զծերունին անձայնութեամբ։ Այնպէս անկան, իբր զի անձայնութեամբ արգելուլ. (Ոսկ. յաւետիս. եւ Ոսկ. յհ. ՟Բ. 32։)

Անձայն գիրն ունի այսպէս. քանզի անձայնութիւն սոցա ի ձայնաւորութենէ ոմանց իմացեալ եղեւ. (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։)


Անձանձրոյթ

See full entry →

cf. Անձանձիր.

NBHL (1)

Անձանձրոյթ երկասիրելովն, կամ կալով ի սպասաւորութեան։ Անձանձրոյթ պշնուն զգիշերս ողջոյն. (Պիտ.։)


Անձեռագործ

See full entry →

adj.

not made by hands, natural, spiritual.

NBHL (1)

Պարիսպս անձեռագործս ունելով. (Պտմ. աղեքս.։)


Անձեռնարկելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

that cannot be taken in hand, extremely difficult;
untractable.

NBHL (2)

Թէպէտ եւ ինձ յոյժ ծանունք են, եւ անձեռնարկելիք. (Նանայ. յռջբ։)

Ինձ յոքունց տարացոյց վկայս կացուցանել ո՛չ է անձեռնարկելի. (Մագ. ՟Ի՟Ա։)


Անձեռնընդել

See full entry →

adj.

untameable, savage, wild

NBHL (1)

Զօրէն շանց վայրենեաց եւ անձեռնընդելից։ Յընդելեաց եւ յանձեռնընդելից յանասնոց յանբաւ կոյտս։ Զանցուցանելով եւ զվայրենագունօքն եւ զանձեռնընդելիւքն՝ զառիւծուք եւ զկոկորդիլոսիւք։ Վայրենեացն եւ անձեռնընդելեացն. (Փիլ.։)


Անձեռնկալ

See full entry →

adj.

helpless, without succour.

NBHL (1)

Որ չունի զձեռնկալու. անօգնական. ձեռք բռնօղ մը չունեցած.


Անձկալի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

narrow;
desirable.

NBHL (2)

ἑπιπόθητος. desiderabilis, optatus. Արժանի անձկալոյ. կարօտով սիրելի. ցանկալի. բաղձալի. տենչալի. կարօտալի. կարօտով փափաքելի, սիրուն. արզուլայաճագ. միւրատ էտէճէք.

Անձկալի սրտիւ ակն ունել գալստեան Քրիստոսի յերկնից, (Մաշտ.։)


Անձկանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be narrow;
cf. Անձկամ.

NBHL (1)

ԱՆՁԿԱՆԱՄ որ եւ ԱՆՁԿԱԼ. ποθέω, ἑπιποθέω. desidero, concupisco. Անձուկ ունել կամ կրել. կարօտանալ. ցանկանալ. փափաքել. հասրէթ չէքմէք, արզուլամագ, միւրատ էթմէք.


Անձնակամ, աց

See full entry →

adj. adv.

voluntary, with good will;
free;
— կամօք, willingly.

NBHL (2)

Կարգեաց զբանաւորս, զխօսունս՝ իմաստունս անձնակամս. (Բուզ. ՟Դ. 5։)

Անտէրունչք եւ անձնակամք. (ՃՃ.։)


Անձնական, ի, աց

See full entry →

adj.

personal;
hypostatical;
own.

NBHL (1)

Յանձնական էութեան իւրում զիւրն ունի, այլ վասն երեւելի արարածոցս առեալ նմանութիւն. (Ագաթ.։)


Անձնակից, կցի, կցաց

See full entry →

adj.

unanimous, with one accord.

NBHL (1)

ὀμόψυχος. unanimis. Համաշունչ. համակամ. մէկ սիրտ՝ մէկ հոգի.


Անձնապանծ

See full entry →

adj.

boastful, full of vanity;
— լինել, to be extolled.

NBHL (1)

Այնու գունակ տեսանէին անձնապանծ լիեալ. (Պիտ.։)


Անձնասիրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

selfishness, self-love;
egotism.

NBHL (3)

Անձնասիրութիւնն լինի արգել հա՛րթ իմանալոյ զիրաւունս. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 11։)

Անձնասիրութեանն թշնամի իմաստունն է, սիրելով զարժանիսն սիրոյ՝ զարդարութիւն եւ զճշմարտութիւն. (Փիլ. լին.։)

Զի մի՛ անձնսիրութեամբն եւ զիրաւունսն եւս կորուսանիցէ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 16։)