Definitions containing the research ոյն : 10000 Results

Մեհենակապուտ

See full entry →

adj.

cf. Մեհենազերծ.

NBHL (1)

Մչ մեհենակապուտս, եւ ոչ հայհոյիչս աստուծոյն մերոյ. (Գծ. ՟Ժ՟Թ. 37։)


Մեղադիր

See full entry →

adj.

blamable, blameworthy;
— լինել, cf. Մեղադրեմ.

NBHL (2)

Մեղադիր լիցի մարդ, ինքն ցինքն ասիցէ։ Յառաջագոյն իսկ մեղադիր եղեաք հրէից եւ հեթանոսաց՝ ամենեցուն ընդ մեղօք լինելոյ։ Ո՞վ իցէ՝ որ մեղադիր լինիցի ընտրելոց աստուծոյ, եւ այլն։

Մեղադիր նմա վասն գործոյն այնորիկ լինէր.. (Ճ. ՟Բ.։)


Մեղայ, ի

See full entry →

s.

repentance, contrition, compunction, hearty sorrow;
— ! mea culpa ! I have sinned !.

NBHL (1)

Զդաւթին, ընդ մեղայն ասել, իսկոյն անցուցեր զպատիժ պարտուցն։ Ահա արդարեւ օրհնեալ է հատուած բանի՝ յուսադրական սրտի՝ այսր մեղայի. (Նար. ՟Ծ՟Է. եւ ՟Ի՟Է։)


Մեղանամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Մեղանչեմ.

NBHL (1)

Առաւել չարագոյն է, որ ընդանոյն եւ ջերմին (այսինքն ջերմ սիրելւոյն) մեղանայ. (Մանդ. ՟Ժ՟Դ։)


Մեղանչական, ի, աց

See full entry →

adj.

subject to sin, peccant, sinful;
peccable;
hurtful, detrimental, mischievous, pernicious, noxious.

NBHL (1)

Չի՛ք ոք մեղանչական եւ անօրինագոյն, քան զիս. (Սարկ. աղ.։)


Մեղանչականութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Մեղանչանք.

NBHL (1)

Ո՛չ ի սրտէն յանդգնութենէ, այլ խորհելով մեղանչականութեամբ ի նոյն կրթեալք էին. (Ոսկ. ես.։)


Մեղացային, այնոյ

See full entry →

s.

sin-offering.

NBHL (1)

Այս օրէն իցէ վասն մեղացայոյն. ի տեղւոջ՝ ուր սպանանիցեն զողջակէզն, սպանանիցեն եւ զվասն մեղացն՝ առաջի տեառն. (Ղեւտ. ՟Զ. 25։)


Մեղկեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to soften, to loosen, to slacken, to mollify;
to unman, to enervate, to effeminate, to emasculate, to render cowardly.

NBHL (2)

Մեղկեն, ի ծուլութիւնս դարձուցանեն։ Ամենայն ուստեք զանձինս մեղկեմք, եւ դիւրինս առ ըմբռնել առնեմք սատանայի։ Զախորժականսն ասաց, եւ մեղկեաց զլսողսն։ Մի՛ մեղկիցես զփոյթն։ Մի՛ մեղկէք զոլոր փութոյն ժամանակօք, այլ մանաւանդ աճեցուցէք։ Զամենայն ոք գինւով մեղկէր. (Ոսկ. ես. Ոսկ. մտթ. Ոսկ. հռ. եւ Ոսկ. ղկ.։)

Ուրախութիւնս զպնդութիւն հոգւոյն մեղկիցէ. (Մաշկ.։)


Մեղկիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Մեղկանամ.

NBHL (1)

(Ի բազում սգոյն) ջիլքն թուլանան, յօդքն լուծանին, բոլոր զօրութիւն մարմնոյն մեղկի եւ անկանի. (Մամբր.։)


Մեղկութիւն, ութեան

See full entry →

s. fig. adv.

softness, loosening, relaxation, looseness, slackness;
indolence, effeminacy, cowardice;
մեղկութեամբ, softly, indolently, effeminately, languishingly.

NBHL (1)

Յօրանջելն եւ ձկտելն՝ լինի ի մեղկութենէ եւ ի թուլութենէ մարմնոյն. (Եզնիկ.։)


Մեղմեխանք, նաց

See full entry →

s.

dissimulation, affectation;
enticing ways, mincing air or manner, smirking, wheedling, incitement;
guile, deceit, fraud, wickedness, malice;
— աչաց, leer, sheep's eye, ogling;
— ձայնից, affected, wheedling voice.

NBHL (1)

Եթէ որդի ես աստուծոյ, մեղմեխանօք իմն զպատուոյն եւեթ ճառէ։ Մեղմեխանօք ծածկէր։ Ասէր ցնա՝ վարդապետ բարի, եւ կարծէր՝ թէ մեղմեխանօք կարիցէ ածել զնա զիւրեւ։ Մեղմեխանօք եւ նենգաւ կամէին քակել զգունդս աշակերտացն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 13։ ՟Բ. 2. 5։)


Մեղմեխութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Մեղմեխանք.

NBHL (1)

Լինիցիք իբրեւ աստուածք. տեսանե՞ս զմեղմեղութիւն թշնամւոյն. (Ոսկիփոր.։)


Մեղմութիւն, ութեան

See full entry →

s.

softening, mitigation, slackening, assuagement.

NBHL (1)

Ի հանդարտութիւն մեղմութեան օդոյն քաղցրութեան. (Նար. ՟Լ՟Դ։)


Մեղու, աց

See full entry →

s.

bee;
ձագ —աց, drone maggot;
գունդ, պարք —աց, swarm of bees;
գործասէր, ճարտար —, diligent, industrious bee;
— բզզէ, the bee buzzes.

NBHL (1)

(լծ. յն. մէ՛լիսսա. μέλισσα apis. Մեղրագործ ճանճն ոսկեգոյն՝ գործասէր եւ միաբանակեաց. ոյր զէնն է խայթոց իւր. թո՛ղ զվայրենի մեղուս ազգի ազգի. եբր. տէպպօրա.


Մեղուանոց

See full entry →

cf. Մեղուոց.

NBHL (1)

ψέλη, σίμβλον alveare, alvear, alveus. որ եւ ՄԵՂՈՒՈՑ. Մեղուաբոյն. փեթակ. պան. բճիճ, մաղ մեղուաց.


Մեղսաբեր

See full entry →

adj.

producing or causing sin.

NBHL (1)

Ի բեկման աւուրս, եւ յաւերման եւ կոտորման մեղսաբեր սրոյն. (Կիր. պտմ.։)


Մեղսասէր

See full entry →

adj.

inclined to transgress, delighting in sin, wicked, criminal.

NBHL (1)

Ի մեղսասէր բարուց։ Յաշխարհական մեղսասէր օձապատիր խաբմանց նախնոյն. (Նար. երգ.։)


Մեղսաքաւիչ

See full entry →

adj.

expiatory, expiating sin.

NBHL (1)

Մեղսաքաւիչ խորհուրդն կենդանարար։ Մեղսաքաւիչ խորհրդոյն։ Մեղսաքաւիչ պատարագ, կամ մարմին եւ արիւն տեառն, կամ սուրբ սեղան. (Յճխ. իմ. ատ։ Խոսր.։ Յհ. կթ.։ Շ. ընդհ.։ Անան. եկեղ։)


Մեղր, ղու, ղեր

See full entry →

s.

honey;
խորիսխ —, honeycomb.

NBHL (1)

Ռետին, եւ մեղր, եւ խունկ։ Բղխէ զկաթն եւ զմեղր։ Զի՞նչ քաղցրագոյն քան զմեղր։ Համ նորա իբրեւ զխորիսխ մեղու։ Կերայ զհաց իմ մեղու իմով։ Ճաշակեցի սակաւ մի ի մեղուէս յայսմանէ.եւ այլն։


Մեղրածուծ

See full entry →

s. bot.

melilot;
hoar-hound.

NBHL (1)

ՄԵՂՐԱԾՈՒԾ կամ ՄԵՂՐԾՈՒԾ. Անուն ճանճի. ազգ շանաճանճի ի գոյն պրասի։ πράσσιον prassio, marrubium, marrubis. ... (Գաղիան.։ Բժշկարան.։)


Մենաճիւ

See full entry →

adj.

hoofed, having hoofs.

NBHL (1)

Միաճիւք կենդանեացն արագագլորք են. եւ հաստատագոյն երկաճիւքն՝ միւսոյ օգնական մատչելով կճղակացն. (Իրեն. առ Լեհ.։) որպէս յն. μονώνυξ, μονόνυχος ... unicae ungulae, solidas ungulas habens.


Մենամարտիկ

See full entry →

s.

gladiator, wrestler, gymnast, athlete;
— կռիւ, cf. Մենամարտութիւն;
— լինել, cf. Մենամարտիմ;
— ոգորել, cf. Մենամարտիմ.

NBHL (1)

Ի մենամարտիկ լինել վկային՝ զարմացաւ տէրն, եւ յանչափ սիրոյն յարեաւ պսակել զնա. (Եփր. ի ստեփ.։)


Մեռանիմ, ռայ

See full entry →

vn.

to die, to expire, to breathe one's last, to give up the ghost, to depart this life, to pay the last debt to nature;
to mortify one's body;
մահու —, to be punished with death, to suffer capital punishment;
— ի մարտ պատերազմի, to die on the breach, to be slain in action;
— ի վերայ ազգին, ի սէր հայրենեաց, to die for one's country;
— քաջութեամբ, պատուով, to die on the field of honor;
մերձ է ի —, he is at the last gasp, he is expiring, dying;
որպէս կեայ ոք այնպէս եո մեռանի, people generally die as they live.

NBHL (1)

Յորժամ հոգին արձակի ի մարմնոյն, մեռեալ կոչեցաւ. (Յճխ. ՟Ժ՟Է։)


Մեռեալ, ելոց

See full entry →

adj. s.

dead, deceased, defunct;
dead body, corpse;
ընդ —ս համարել, to believe or take for dead;
օր մեռելոց, All Soul's day;
ցուցակ մեռելոց, register of the dead;
պաշտօն մեռելոց, office for souls in purgatory;
cf. Ննջեցեալ.

NBHL (3)

Յարեաւ աբրաամ ի մեռելոյն իւրմէ։ Թաղեցից զմեռեալս իմ։ Թաղեա՛ զմեռեալն քո։ Մերձենայցէ ի վիրաւոր կամ ի մեռեալ։ Ի մեռեալս ազատ։ Յարիցեն մեռեալք։ Եհերձ ճանապարհ ընդ մէջ կենդանեաց եւ մեռելոց։ Վասն կենաց զմեռեալն աղաչէ.եւ այլն։

Յամենայն գազանաց ... որ մերձեսցի ի մեռեալ նոց, եւ որ բառնայցէ ի մեռելոց նոցա։ Ի մսոյ նոցա մի՛ ուտիցէք, եւ ի մեռեալ նոցա մի՛ մերձենայցէք։ Տեսին մեռեալ ընկեցեալ ի ճանապարհին. եւ առիւծն կայր առընթեր մեռելոյն. եւ այլն։

ՄԵՌԵԼՈՑՆ գ. ՄԵՌԵԼՈՅԹՔ. որ եւ ասի ՄԵՌԵԼՈՑՆ. Ծախք ի թաղումն եւ ի հոգեւոր օժանդակութիւն մեռելոյն. եւ Որ ինչ իցէ վախճանելոյն.


Մեռելոյթք

See full entry →

s.

funeral expenses;
the goods of the deceased.

NBHL (1)

ՄԵՌԵԼՈՅԹՔ. որ եւ ասի ՄԵՌԵԼՈՑՆ. Ծախք ի թաղումն եւ ի հոգեւոր օժանդակութիւն մեռելոյն. եւ Որ ինչ իցէ վախճանելոյն.


Մեռելոտի, տւոց

See full entry →

adj. s. fig.

dead;
carcass;
idols, image.

NBHL (2)

θνησιμαῖον morticinum. Մեռեալն կենդանւոյն. դի. գէշ. շաղիղ. դիակունք, եւ դիք հեթանոսաց.

Քան զշուն մեռելոտի գարշելի եղեալ։ Զէշս եւ զձիս մեռելոտիս առ սովոյն վտանգի անխտիր ուտէին. (Սարգ. յկ. ՟Դ։ Եղիշ. ՟Գ։)


Մեռելութիւն, ութեան

See full entry →

s.

deadness, want of animation, privation of life;
mortality;
mortification;
— արգանդի, the being past bearing, impotence, sterility.

NBHL (4)

Յորժամ մեռելութեան մեռելոյն հաւատասցեն, ապա եւ ի յարութեանն չլինիցի երկմիտ. (Սեբեր. ՟Բ։)

Զի՞նչ քան զմեռելութիւն քառօրեայն դիոյ առ կենդանութիւն մեզ անյուսագոյն. (Նար. ՟Ժ՟Ա։)

Նախ քան զմահ՝ մեռելութիւն, անփառութեամբ յաթոռոյն ի վայր կործանեալ. (Խոր. ՟Գ. 68։)

Վախճան մարմնոյ ընդ հոգւոյն մեռելութեան հասանէ նմա. (Շ. ընդհանր.։)


Մեռուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause the death of, to put to death, to kill;
to mortify.

NBHL (1)

Եթէ մեռանիմք, կեանք (կամ կեամք). եւ եթէ մեռուցանեմք, մեզ նոյն կեանք առաջի կան։ Լաւագոյն զմեռանիլն կամին՝ քան զմեռուցանելն. (Եղիշ. ՟Ե։)


Մեռօրինակ

See full entry →

adj.

deathlike.

NBHL (1)

Որ ինչ լինիցի հանգոյն մեռելութեան. մահահանգոյն. (զոր օրինակ է քունն)


Մեսեդի

See full entry →

s.

anthem at vespers.

NBHL (1)

Զմեսեդիքն ի կարգն ասա՛ յամէն իրիկուն մեկ մի. եւ ի մեսեդոյն ձայնն զուղիցին. (Տօնաց.։)


Մեստիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be fortified or strengthened by, to be consolidated.

NBHL (1)

Էին պատրաստեալք յառաջագոյն մեստեալ մահիճք երկաթիք յառաջահոգութեամբ, զի մի՛ անհնարին ծանրութեամբ փղացն բակցի. (Փիլ. լիւս.։)


Մետասանեքեան

See full entry →

adj. s.

cf. Մետասանեքին.

NBHL (1)

Մետասան փեղկ գործեսցես զնոսա. չափ նոյն եղիցի մետասանեցունց փեղկիցն. (Ել. ՟Ի՟Զ. 8։ ՟Լ՟Զ. 15։)


Մետասանեքին, եցունց

See full entry →

adj. s.

all the eleven.

NBHL (1)

Մետասան փեղկ գործեսցես զնոսա. չափ նոյն եղիցի մետասանեցունց փեղկիցն. (Ել. ՟Ի՟Զ. 8։ ՟Լ՟Զ. 15։)


Մետաքսառէչ

See full entry →

adj.

having the warp of silk.

NBHL (1)

Բերէին զգոյնագոյն նարօտս պատանաց, զմետաքսառէչս եւ զոսկեթելս կերպասուցն. (Ագաթ.։)


Մերակերպ

See full entry →

adj.

of our form or nature, human, incarnate.

NBHL (1)

Ի նոյն մերակերպացեալ մարմնոյն զէականն աղբերացուցեալ փայլակօղ ճառագայթ. (Խոր. վրդվռ.։)


Մերասեռ

See full entry →

cf. Մերասեր.

NBHL (1)

Հաճոյք գտան մերասերքս (մարդիկ)։ Զմերասեր մարմնոյն արեգակնափայլ լուսազարդեալ զդէմսն. (Նար. ՟Լ՟Դ. եւ Նար. մծբ.։)


Մերասեր, ից

See full entry →

adj. s.

of our nation, national;
of our nature, our;
— բնութիւն, humanity;
—ք, our conationals, fellow-countrymen, compatriots;
mankind, the human race.

NBHL (1)

Հաճոյք գտան մերասերքս (մարդիկ)։ Զմերասեր մարմնոյն արեգակնափայլ լուսազարդեալ զդէմսն. (Նար. ՟Լ՟Դ. եւ Նար. մծբ.։)


Մերատիպ

See full entry →

cf. Մերակերպ.

NBHL (1)

Եղիա՝ հրոյն վերամբարձեալ կառօք ... յողջոյն եկեալ մերատիպ էական լուսոյն. (Խոր. վրդվռ.։)


Մերժումն, ման

See full entry →

s.

expulsion;
repulse, rebuff, refusal, denial;
disapproval.

NBHL (1)

Ողբային զմերժումն ի վարդապետութենէ սրբոյն. (Ճ. ՟Ա.։)


Մերկաբար

See full entry →

adv.

nakedly, openly, plainly, clearly.

NBHL (1)

(Խորհուրդն չարութեան) յայտնեցաւ մերկաբար. (յն. մրկագոյն) (Եւս. պտմ. ՟Ը. 5։)


Մերկամարտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

wrestling naked.

NBHL (1)

Զմերկամարտութեանն զոմանս ասացաք։ Յոյժ յաւէտագոյն մեզ այսպիսի մերկամարտութիւնս. (անդ։) cf. ՄԵՐԿԱԿՐԹՈՒԹԻՒՆ։


Մերկապարանոց

See full entry →

adj. fig. adv.

barenecked;
naked, clear, evident, open, frank;
nakedly, clearly, overtly, plainly;
— առնել, to make evident, to reveal, to discover, to unveil;
ամենայն ինչ — կայ առաջի նորա, all things are naked and opened unto the eyes of him.

NBHL (2)

Փոխանակ պատառելոյ պատմուճանին, եւ մերկապարանին լինելոյ՝ զմերկացեալս ի կենաց լուսոյն ծածկեա՛ աստուածային ողորմութեամբդ. (Բենիկ.։)

Եւ զի՞նչ է մերկապարանոցն. ի սովորութենէ մորթոցն՝ յորժամ յարենէ (ի զենլեաց. յն. աբօ նէրի՛օն ) մերկանայցեն, ասէ զմերկապարանոցն. դարձեալ զենուցու ոք ինչ, եւ զմորթ մարմնոյն մերկանայցէ, զամենայն իսկ զներքին անդամսն առաջի աչաց իւրոց յայտնէ. (Ոսկ. եբր.։)


Մերկացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Մերկանամ.

NBHL (1)

Մերկացոյց ի նմանէ զպատիւն արքունի. կամ զնա ի պատուոյն, ի փառաց. (Եղիշ. ՟Ը. եւ այլն։)


Մերկեմ, կացի

See full entry →

va. vn.

cf. Մերկանամ.

NBHL (1)

կր. կեա՛ց - ἑκδύνω, ἁπεκδύω exuo ἁποκαλύπτω revelo, retego. Նոյն ընդ Մերկացուցանել. հանել, հանուիլ.


Հոռոմ, ի, ոց

See full entry →

s. adj.

roman, latin;
greek.

NBHL (3)

ՀՈՌՈՄ ῤωμαῖος romanus, romaeus. գրի եւ ՀՈՌՈՎՄ. իբր Հռոմ, այսինքն Հռովմայեցի. սեպհական կոչումն լատին ազգի իտալացւոց բնակելոց ի հռովմ քաղաքի եւ ի սահմանս նորա. այլ ի փոխադրիլ կայսրութեան ի բիւզանդիոն՝ յոյնք եւս սկսան ի նոյն անուն կոչիլ.

Գրեաց ի լեզու հոռոմ։ Այս ի լեզուէ անտի հոռոմէ առաւ ի յոյն այսր. (Եւս. պտմ. ՟Ե. 5։ ՟Ը. 17։)

Բայց ի հոռոմ գիրս եւս յայտնագոյն զսոյն գտանեմ. (Լմբ. սղ.։)


Հոսական, ի, աց

See full entry →

cf. Հոսանուտ.

NBHL (1)

Որպէս ըզջուրս այս որ առ մեզ՝ է հոսական։ Այլեւ զպայծառ լուսոյն աղբիւր միշտ հոսական. (Երզն. ոտ. երկն.։)


Հոսանուտ

See full entry →

adj. fig. s.

flowing, running, fluid;
transitory, transient;
fluid;
ելեկտրական — electric fluid.

NBHL (2)

Ջրոյն՝ երկակի, ոմն գէջ, եւ ոմն հոսանուտ՝ սեռք սորա. (Պղատ. տիմ.։)

Ի հոսանուտ վայրէ կենցաղոյս (հանգոյն գետոյ). (Յհ. իմ. եկեղ.։)


Հոսեմ, եցի

See full entry →

vn.

to shed, to spill, to pour out;
to flow, to fall, to drop;
to gush, to stream, to run;
to scatter, to disperse;
to winnow, to fan;
to precipitate;
— յորդաբուխ արտօսր, — իբրեւ զհեղեղ զարտասուս, to shed tears abundantly, in torrents;
— հողմոյ, to cast to or throw to the winds;
cf. Հոսիմ.

NBHL (1)

Ցրուեցից զձեզ ընդ ամենայն ազգս, զոր օրինակ հոսի հոսչաւ։ Իբրեւ զփոշի հոսեալ ի կալոյ։ Իբրեւ զունգ յարդի հոսեալ յերեսաց հողմոյ։ Հոսեսցէ զնոսա յայնկոյս գետոյն։ Հոսեցից զնոսա ընդ գաւառս։ Մանրեսցէ եւ հոսեսցէ զամենայն թագաւորութիւնս։ Զչորրորդ մասն հոսեսցես հողմոյ։ Որպէս փոշի՝ զոր հոսէ հողմ ի վերայ երեսաց երկրի.եւ այլն։


Հոսիչ, չի, չաց

See full entry →

adj. s.

shedding, pouring out;
scattering, spreading;
dispersing;
winnowing-fan.

NBHL (2)

Զհոսիչս ծխոյն շարաւոյ. (Իմ. ՟Ժ՟Ա. 19։)

Որոշումն հոսողին՝ երկրորդ գալուստն քրիստոսի. հոսիչն՝ յանդիմանութիւնն. Եփր. աւետար.։ Ի նոյն միտս ասի եւ Հոսող՝ որպէս հոսիչ, այսինքն հեծանոց.


Հովանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to grow cold, to become cool, to get fresh;
to grow cool or cold, to cool down, to become lukewarm or careless;
— օդոյ, to grow chilly.

NBHL (1)

Ոչ ի սառնամանեաց ձմերայնոյն հովանային, եւ ոչ ի տապոյ խորշակին ջեռնուին. (Եղիշ. ՟Բ։)