Definitions containing the research ուն : 10000 Results

Անապականութիւն, ութեան

See full entry →

s.

incorruption;
purity, chastity.

NBHL (1)

ἁφθαρσία, incorruptibilitas Վիճակ անապական. անեղծութիւն, անմահութիւն. անախտութիւն. անարատութիւն. իֆսատ օլունմազլըգ.


Անապատանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become a desert, to be deserted;
to fall, to decay.

NBHL (1)

Զրկիլ. որբանալ. հեռի գտանիլ. ամայանալ. օտարանալ. ազատանալ. մահրում գալմագ, թէրք օլունմագ, խալի գալմագ. ἑρημόομαι, deseror, orbor.


Անապատասէր

See full entry →

adj.

loving solitude, or retired situations, retired, solitary.

NBHL (1)

Բնակութիւն ջայլամանց, զի անապատասէր է թռչունդ։ Անապատասէր թռչնոց լինել դադար. (Մխ. երեմ.։)


Անառակ, աց

See full entry →

adj.

dissolute, debauched, libertine, licentious, wanton, lewd;
prodigal, profuse.

NBHL (2)

Զտուն հայրենի անցուցեալ (էր) անառակ սեղանով. (Ոսկիփոր.։)

Անառակ խօսք, երեւմունք. (Խոսր.։)


Անառաջնորդ

See full entry →

adj.

without a guide or chief, indirected.

NBHL (2)

Առանց առաջնորդի մնացեալ. անգլուխ. անտերունչ.

Յետ մահուն Յուսկայ անառաջնորդ լինէր երկիրս Հայոց։ Անառաջնորդք եղեալ՝ իբրեւ զկոյրս մոլորեցան. (Բուզ. ՟Գ. 3։)


Անասելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

unspeakable, ineffable.

NBHL (1)

Զոր չէ մարթ ասել. անպատում. անճառ. տէնիլմէզ. վասֆ օլունմազ.


Անասնաբար

See full entry →

adv.

brutally, coarsely.

NBHL (1)

Որ ինչ միանգամ առ ի կերակուրս անասնաբար է, եւ յըմպելիս։ Անասնաբար ընդ անասունս հաւասարել. (Փիլ.։)


Անասնաբարոյ, ից

See full entry →

adj.

brutal, rude, ill-mannered.

NBHL (2)

κτηνώδης, -ες, belluinus, -um;
pecudi similis, brutus
Նմանեալն բարոյից անասնոց. ունօղ զբարս անբանից. եւ անբանական. հայվանի.

Ի ձեռս բժշկացն (եւեթ) զյոյսն ունել, եւ ի նոցանէ զառողջութիւն՝ անասնաբարոյ է. (Բրս. հց.։)


Անասնաբոյծ

See full entry →

adj.

that rears, breeds animals or cattle.

NBHL (1)

ζωοτρόφων, -ος, animalia nutriens, pecuarius. Որ բուծանէ զանասունս. հայվան պէսլեյէն.


Անասնագոյն

See full entry →

adj.

more brutal or coarse.

NBHL (3)

ἁλογώτερος, irrationabilior. Անբանագոյն քան զանասուն, կամ վատթարագոյն.

Քան զգազանսն անասնագոյն ... Ե՛ւս անասնագոյնք քան զանասունս եղեն ... Զիա՞րդ ոչ իցէ անասնագոյն քան զամենայն անասուն։ Գոյ միւս եւս պատճառք անասնագոյն եւ անմտագոյն. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. յհ.։)

Անասնագոյն էր քան զամենայն անասունս. (յն. լոկ, անասուն էր). (Կոչ. ՟Բ. 13։)


Անասնախառն

See full entry →

adj.

of or belonging to the brute creation, animal;
brutal, brutish.

NBHL (1)

Որք զանասնախառն բանսն ի բերան ունիցին, եւ շրթամբք իւրեանց պղծին. (Կանոն.։)


Անասնական, ի, աց

See full entry →

cf. Անասնախառն.

NBHL (3)

Անասնական մասունք. (Եղիշ. դտ.։)

Վաճառէին զանասնական մեծութիւնն (այս ինքն զանասունս). (Արշ.։)

Ես եղէ պատարագ վասն քո, եւ ազատեցի զքեզ յանասնական պատարագէն՝ որ ոչ ունէր զփրկութիւն. (Եփր. քրզ.։)


Անասնանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become quite a brute, to lead the life of a brute;
to be clownish or churlish, to be besotted.

NBHL (1)

Դէպ լինի՝ զի եւ բա՛նս անասնանայ ի ձեռն առ անասունն միտելոյ. (Նիւս. կազմ. Ի։)


Անասնասնոյց

See full entry →

adj.

cf. Անասնաբոյծ.

NBHL (1)

κτηνότροφος. Որ ինչ քաջ սնուցանէ զանասունս. խոտաւէտ եւ պարարտ (վայր). անասնաբոյծ, խաշնադարման.


Անասնիկ

See full entry →

s.

a small beast;
animalcule;
a lean beast.

NBHL (2)

Անասուն փոքրիկ կամ տառապեալ՝ ստացուած աղքատի ուրուք. հայվանճըգ.

Զիա՛րդ այնպէս դիւրաւ թոյլ ետուն լուծանել զիւրեանց անասնիկն. (Տօնական.։)


Անաստուած, ից

See full entry →

adj.

atheistic, atheist;
ungodly, irreligious.

NBHL (3)

ἅθεος, atheus. Որ չընդունի Աստուած զոք. եւ ուրացօղ ճշմարտին Աստուծոյ. պաշտօնեայ սուտ աստուածոց եւ աղանդոց. անպարիշտ. նախիւտա, տինսիզ, միւհլիտ, մէզհեպսիզ, փութփերեսթ.

Անաստուած մտածմունք։ Մոլեգնութիւն անաստուած. (Նար.։)

Դիս սնոտիս, պաշտամունս անաստուածս. (Կոչ. ԺԵ։)


Անարատ, ից

See full entry →

adj.

immaculate, without sin, innocent, irreproachable;
clear, refined;
intact, pure, whole, perfect.

NBHL (2)

Որոջ անարատ։ Գառինս անարատս։ Ոչխար կամ խոյ անարատ։ Արու կամ էգ անարատ։ Ընտրել ի մէջ անարատին եւ արատաւորին։ Մանկունս անարատս գեղեցիկս երեսօք. եւ այլն։

Հաճո՛յ լեր առաջի իմ, եւ լե՛ր անարատ առաջի Տեառն։ Ո՞ ոք իցէ մարդ՝ որ եղեւ անարատ։ Այր անարատ։ Կեանք անարատ։ Գնային յամենայն պատուիրանս եւ յիրաւունս Տեառն անարատք։ Ըստ արդարութեան օրինացն լեալ անարատ։ Հաստատել զսիրտս ձեր անարատս ի սրբութիւն։ Զի եթէ առաջինն անարատ էր, ապա երկրորդն տեղի ոչ խնդրէր։ Գիտեմ, զի անարատ զիս ոչ թողուցուս։ Յանօրէնութենէ անարատ ոչ արարեր զիս։ Անարա՛տ արա զիս ի հալածչաց իմոց. եւ այլն։


Անարատաբար

See full entry →

adv.

holily, inviolably.

NBHL (1)

Անարատապէս ունել միտս. (Մեկն. ղեւտ.։)


Անարատութիւն, ութեան

See full entry →

s.

purity, uprightness, integrity, entire state.

NBHL (1)

Զամենայն մասունս առաքինութեանցն անարատութեամբ ի կատարումն հասուցանիցէ. (Սարգ. յկ. ՟Բ։)


Անարար, աց

See full entry →

adj.

increate.

NBHL (3)

Զերկիր ... զանդունդս համատարածս ... անկազմս, անարարս. (Ագաթ.։)

Ի սկզբանէ իսկ ունէր զոսկին, այլ յանձեւութենէ եկն ի ձեւ, եւ յանարարէ արարեալ. (ՃՃ.։)

Ոչ կարէ ներգործութեամբ գոլ մարմին նախ քան ընդունել զտեսակն, զի նիւթ է անարար (այս ինքն անորակ), եւ ոչ մարմին։ Ըստ այսոցիկ որակութեանց եւ ջուրն անարար ( ի լս. անորակ) ասի. (Նիւս. բն. ՟Բ. եւ ՟Թ։)


Անարբ

See full entry →

adj.

sober, abstemious.

NBHL (1)

Սերմանեն ի նա խորհուրդս անկերս եւ անարբս եւ անքունս. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Անարգ, աց

See full entry →

adj.

worthless, contemptible, vile, abject, despicable, ignoble.

NBHL (1)

Ընդհարցի մանուկն ընդ ծերոյն, եւ անարգն ընդ պատուականին։ Տեսիլ նորա անարգ՝ նուազեալ քան զամենայն որդւոց մարդկան։ Աստուածս համարեալ զորս եւ յանասունս թշնամեացն (կամ թշնամանացն) անարգք էին։ Չիք մարգարէ անարգ, եթէ ոչ յիւրում գաւառի եւ յիւրում տան։ Դուք փառաւորեալք, եւ մեք անարգք. եւ այլն։


Անարգաբար

See full entry →

adv.

unworthily, basely, dishonourably, vilely, meanly.

NBHL (1)

Ընդ ամենայնսն անարգաբար անցանելով՝ ընդ կերակուրս, ընդ հանդերձս, ընդ տունս. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 38։)


Անարգամեծար

See full entry →

adj.

that honours the humble.

NBHL (2)

Որ մեծարէ եւ զանարգս եւ զնուաստս. խեղճերուն ալ պատիւ ու սէր ցցնօղ.

Անարգամեծար խոնարհութեամբ արժանի համարեցար զերանութիւն մարդկան ընդունել. (Հ. կիլիկ.։)


Անարգանք, անաց

See full entry →

s. pl.

affront, offence, wrong, insult;
indignity, slight, contempt, disgrace, shame, opprobrium, discredit, blame.

NBHL (1)

ԱՆԱՐԳԱՆՔ որ եւ ԱՆԱՐԳՈՒԹԻՒՆ. ἁτιμία, ἁτιμασμός, ignominia. Անպատուութիւն. արհամարհութիւն. վատանունութիւն. նշաւակութիւն. ամօթ. այըպ, րուսվայլըգ, ըրզ նօգսանլըղը.


Անարգել

See full entry →

adj. adv.

free, unembarrassed;
without obstacle, freely.

NBHL (4)

Չունօղ արգելս. զոր չէ մարթ արգելուլ. անխափան. ազատ. համարձակ. արձակ. ἁκώλυτος, ἅσχετος, impedimenti expers, expeditus, պերի, խալի, մու աֆ.

Անվրէպ, բարեսէր, երագ, անարգել, բարերար։ Անարգել տէրութիւն, եւ հաստատուն իրաւունք. (Իմ. ՟Է. 23։ ՟Գ. Մակ. ՟Զ. 19։)

Արդ է հրաժարումն՝ առ բազմագին ստացուածն անարգել պատճառ։ Ծաղր արձակ եւ անարգել ունել՝ պղծութեան է նշանակ. (Բրս. հց.։)

Քան զանասունս անարգել են յախտս։ Ո՜վ չարեացն եւ անարգել ախտին. (Յճխ. ՟Ը։)


Անարգեմ, եցի, եալ

See full entry →

va.

to offend, to shock;
to despise, to depreciate, to disparage;
to disapprove, to disallow, to refuse, to reject;
to blame, to find fault with.

NBHL (1)

Զօրհանապազ զբանս իմ անարգեցին։ Որ անարգէք զիրաւունս. (Սղ. ԾԵ. 6։ Միք. ՟Գ. 9։)


Անարգիկ

See full entry →

cf. Անարգ.

NBHL (1)

Զեռուն անարգիկ. (Վեցօր. ՟Է։)


Անարդ, ոյ

See full entry →

adj.

uneven, unpolished.

NBHL (1)

Երկրաքարշ եւ անարգ (տունկ որթոյ). (Պիտ. ՟Զ։)


Անարդարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

unjustness, iniquity.

NBHL (1)

Անարդարութիւն, կամ անուն արդարութեան (Կոչ. ԺԴ. 49.) ըստ յն. է հոմանունութիւն։


Անարեւ

See full entry →

adj.

without sun, dark, cloudy.

NBHL (1)

Ուր չկայցէ արեւ. անլոյս. խաւարին. արեւ չունեցօղ, մութ.


Անարժան, ի, ից, աց

See full entry →

adj.

unworthy, unfit, improper;
condemnable, blamable, illegal, dishonest;
— համարել, to disdain.

NBHL (3)

Անարժանիւ ոմամբ սուտանուն քահանայիւ. (Խոր.։)

Անարժան է այնքան երանութեանն՝ յանարգսն եւ ի փոքունս իջանել. (Նիւս. բն.։)

Անարժան ուսմունք, կամ հարուածք. (Եղիշ. ՟Բ։)


Անարժանի

See full entry →

adv.

cf. Անարժան;
յ—, unworthily.

NBHL (1)

Յարժանի եւ յանարժանի բռնաբար ունէին. (Եփր. թագ.։)


Անարիւն, րեան, րեանց

See full entry →

adj.

that has no blood, bloodless;
that does not bleed.

NBHL (1)

ἅναιμος, sanguinecarens. Ոյր կամ ուր չիք արիւն. արուն չունեցօղ. գանսըզ.


Անարծաթ, աց, ից

See full entry →

adj.

moneyless, poor;
gratuitous, gratis.

NBHL (1)

Չունօղ կամ չխնդրօղ զարծաթ. եւ որ ինչ լինի առանց արծաթոյ. ἁνάργυρος, argento carens եւ argento non comparatus.


Անարծաթասէր

See full entry →

adj.

that does not love money, generous, liberal.

NBHL (1)

ἁφιλάργυρος, Ոչ սիրող արծաթոյ եւ մեծութեան. անընչասէր. ըստըկի վըրայ աչք չունեցօղ.


Անարմատ

See full entry →

adj.

without roots, rooted

NBHL (2)

Որ չունի արմատս. տէօքսիւզ. ἅριζος. radice carens.

Ուր ոչ լինի արմատ, կամ տունկ. անբոյս. անբեր.


Անարուեստ, ից

See full entry →

adj.

of no trade, or profession;
artless;
guileless;
immaterial, simple, natural;
rough, rude.

NBHL (1)

Զանարուեստ եւ զանդուռն լեզուն կարկեցուցանել. (Պրպմ. ԼԸ։)


Անարօր

See full entry →

adj.

uncultivated, waste;
intact, chaste.

NBHL (1)

Մեղր՝ պտուղ քաղցր եւ անարօր։ Զքաղցունսն գործեալ պար մեղուացն՝ մատուսցեն տռփողացն անարօր. (Ածաբ. նոր կիր.։ Մագ. ԿԲ։)


Անարօրադիր

See full entry →

adj.

cf. Անարօր.

NBHL (1)

Ունի անարօրադիր բոյսս բիւրաստեղունս. (Նար. մծբ.։)


Անաւարտ

See full entry →

adj.

infinite, interminable, endless, continual, perpetual;
not finished.

NBHL (3)

ἅπειρος. infinitus, sine termino. Ոյր չիք ծայր եւ աւարտ. անսահման, անհուն, անվախճան. անզրաւ. ծար ճոթ չունեցօղ. նիհայէթսիզ.

Որ աւարտուն, եւ որ անաւարտ։ Աւարտնոց եւ անաւարտից։ Աւարտեալն եւ անաւարտն՝ ստորոգականացն միայն գոյ հաւաքաբանութեանց։ Այսոքիկ ամենեքեան անաւարտք են հաւաքաբանութիւնք. (Անյաղթ ի ԺԴ. գլ. Արիստ.։ Իսկ անդ.)

Կոչեցին անաւարտունք. իմա՛ անաւարտք, ոչ աւարտունք։


Անբաժ

See full entry →

adj.

without portion, destitute, unprovided for;
indivisible, inseparable.

NBHL (2)

ἁμέτοχος, ἅμοιρος. non particeps, expers, carens. Չունօղ զմասն եւ զբաժին. անմասն. անկցորդ. անունակ. հեռի. օտար. զուրկ, հեռու, առանց. լագասըզ. պէրի. մահրում. պինասիպ.

Անմասն եւ անբաժ է սա ի բարւոյն բնութենէ։ Երկնայինն ի հողեղէն գոյացութենէն անբաժ է։ Անբաժ ի բարի յուսոյ։ Անապակ ահք՝ բարի յուսոյն անբաժք։ Ձայնի անբաժ է յօդաւորի անասունդ. (Փիլ.։)


Անբաժանելի, լւոյ

See full entry →

adj.

cf. Անբաժան.

NBHL (4)

ἁδιαίρετος, ἁχώριστος. indivisibilis, inseparabilis. Որ չէ՛ բաժանելի. անանջատ. անմեկնելի. անզատելի. անհատանելի ի մասունս. այրըլմազ, թագսիմ օլունմազ, լա իւնֆէք.

Յաղագս անբաժանելի եւ Սուրբ Երրորդութեանն։ Բնութիւնն մշտնջենաւոր եւ անբաժանելի։ Բաժանելով զանբաժանելին՝ ուրացան, եթէ Բանն մարմին եղեւ։ Անբաժանելի է մարմինն ի Բանէն։ Հոգի է Աստուած, նոյն ինքն անբաժանելի, ոչ ունելով տեղի՝ ուր ոչ է. (Աթ.։)

Ելուզմունք բարունակացն ընդ գերակայ ծայրս ծառոցն շարամանեալք, ոյց գրեթէ անորիշ յիրերաց եւ անբաժանելի թուէր յանկութիւն. (Պիտ.։)

Սեռն որպէս սեռ՝ անբաժանելի գոլով, ոչ ունի զանազանութիւն. (Անյաղթ պորփ.։)


Անբաժանաբար

See full entry →

adv.

indivisibly.

NBHL (1)

Անորիշ եւ անբաժանաբար սահման ունելով. (Զքր. Ծն.։)


Անբաժանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

indivisibility.

NBHL (2)

ἁμερεία, τὸ ἁχώριστον. indivisibilitas, inseparabilitas. Անբաժանելի գոլն՝ պէսպէս օրինակաւ. թագսիմ օլունմազլըգ.

Գերազանցեալ անբաժանութիւն բոլոր աստուածականին միութեան։ Վասն պարզութեանն եւ միութեան գերաբուն անբաժանութեանն. (Դիոն. ածայ.։)


Անբաժին

See full entry →

cf. Անբաժ.

NBHL (1)

իբր անբաժան. անբաժանելի. անքակ. անմեկնելի. ἁδιαίρετος, ἁμέριστος, ἁδιάζευκτος. թագսիմ օլունմազ, այրըլմազ.


Անբախտ

See full entry →

adj.

unfortunate, unhappy.

NBHL (1)

Զհիմունս նորա անբախս եւ անշարժելի եւ հաստատուն պահեա՛. (Մաշտ.։)


Անբաղայ

See full entry →

adj. adv.

irreproachable, irreprehensible;
frank, sincere;
irreproachably;
frankly, openly.

NBHL (1)

Անբաղայ ազատութեամբ ի բաց զհոգս ընկենլով աշխարհականս։ Իրաւունքդ ոչ տան թոյլ (գողոյն) աստուստ անբաղայս անցանել գնալ։ Զի երթեալ անբաղայ զիւր ինքեան մահու տարցի վճիռ. (Պիտ.։)


Անբամբաս

See full entry →

adj.

that does not calumniate, that does not detract;
irreproachable, irreprehensible.

NBHL (2)

ἁκατηγόρητος, ἁνεπίληπτος. accusationi non obnoxius, irreprehensus. Որ ոչն բամբասի. ազատ ի բամբասելի իրաց. անպարսաւ. անմեղադրելի. անստգիւտ. այպ օլունմազ, այըպսըզ, զայրի մու աթէպ.

Եղիցի վերակացուն անբամբաս յամենայնի. (Յճխ.։)


Անբան, ից

See full entry →

adj. s.

irrational;
dumb;
animal;
blockhead.

NBHL (6)

Որոյ չիք բան, այս ինքն բանականութիւն, եւ խօսք. անասուն. հայվան, զայրի նադըգ. ἅλογος. irrationalis, carens ratione etverbo.

Եթէ էր երբեմն՝ որ ոչ ունէր բան, նա ուրեմն յայնժամ անբան էր. (Մագ. ՟Ե։)

Ոչ ոք ասիցէ յողջախոհից՝ անբան գոլ երբէք զմիտսն. քանզի ոչ երբէք եղիցի միտք, թէ ոչ ունիցի բան. (Կիւրղ. գանձ.։)

Անբան մասունքն հակառակին կործանիլ ի մեղսն, եւ բանականն ընդդէմ դարձեալ՝ ոչ տայ թոյլ. (Լմբ. սղ.։)

որպէս անխօս. անբարբառ. անշունչ. անձայն.

Զլեզուն հատանել, անձայնս ի բաց տանել եւ անբանս. (Ածաբ. կիպր.։)