Definitions containing the research ցօղ : 800 Results

Մշտիկ, տկի, տկաւ

See full entry →

s.

holy water-sprinkler, asperges-brush;
— զոպայի, bundle of hyssop.


Մոռանամ, ացայ

See full entry →

va. vn.

to forget, to be forgetful or unmindful of, to neglect;
— զասելին, to be at a stand, to stop short, not to know what to say, to be put to a stand or to an ou-plus;
մի՛ մո ռանար զիս, don't forget me;
to be forgotten, to fall into oblivion.

NBHL (1)

եւ հ. ՄՈՌԱՆԱՄ լինի կր. նաեւ ՄՈՌԱՆԻՄ. (որպէս թէ մեռանիլ իրաց ի յուշն) λανθάνω, λήθομαι, ἑπιλανθάνω, -ομαι obliviscor, oblitus sum, latet me. Հանել յուշոյ. չյիշել. անյիշատակ թողուլ եւ մնալ. զանխուլ լինել. (լտ. մէ՛մօռ է յիշօղ, եւ իմմէ՛մօռ, մոռացօղ) մոռնալ.


Մոռացկոտ, աց

See full entry →

adj.

forgetful, unmindful, liable to forget;
cf. Մատն.

NBHL (1)

Ստէպ մոռացօղ. դիւրամոռաց. մոռացական. չյիշօղ. անհոգ. անմտադիր.


Մունջ, մնջոյ

See full entry →

adj.

dumb, mute;
cf. Համր;
— առնել, to strike dumb;
— լինել, to be mute, to become dumb or speechless.

NBHL (1)

Խուլ եւ համր եւ մունջ դեւ։ Խուլ եւ մունջ գոլով ի դիւէն. (Բրսղ. մրկ.։ (Արմատն է Ունչ. որպէս թէ ընդ ունչս եւեթ մրմռացօղ. ուստի եւ Մնչել. եւ Մնջիկ։))


Մուրող, աց

See full entry →

adj. s.

mendicant.

NBHL (1)

(ի Մուրալոյ. որպէս եւ ի Մուրանալոյ՝ Մուրացօղ) Մուրացիկ. մուրիկ. ἑπαίτος, προσαίτης, ἑπαιτέων mendicus, mendicans.


Մտագող

See full entry →

adj.

willfully forgetting, purposely omitting.

NBHL (1)

Մտօք կամ մտաւոր գող. յն. լոկ, գողացօղ. κλέπτων furans, furtim subtrahens.


Մանրիկ, նրկան, կունք, կանց

See full entry →

adj.

minute, little, very small, tiny.


Մատուցանելի, լիք, լեաց

See full entry →

adj.

offering, presenting;
cf. Մատուցական.

NBHL (1)

ՄԱՏՈՒՑԱՆԵԼԻՔ. προσφέρων, προσάγων . իբր Մատուցանօղ, կամ մատուցօղ.


Մատուցող

See full entry →

s.

offerer;
sacrificer.

NBHL (1)

Զմատուցօղսս, եւ վասն որոց մատուցանի։ Եւ զմատուցողքս պահեա՛ սրբութեամբ, եւ այլն. (Պտրգ.։ Ժմ.։)


Մարգարտերանգ

See full entry →

adj.

pearl-coloured.


Մարդապաշտ, ից

See full entry →

s. fig.

anthropolatra;
flatterer, fawner, adulator.

NBHL (1)

ἁνθρωπολάτρης anthropolatra, cultor hominis, hominum cultor. եւ բայիւ ἁνθρωπολατρέω hominem colo. Պաշտօղ զլոկ մարդ որպէս զաստուած. ուրացօղ աստուածութեան քրիստոսի.


Մարդատեաց, եցաց, ցից

See full entry →

adj. s.

hating mankind, misanthropic;
misanthrope, man-hater.

NBHL (1)

μισάνθρωπος, μισανθρωπότατος hominum osor, homini infensus, infensivus եւ κακόξενος inhospitalis. Ատեցօղ կամ թշնամի մարդկան.


Մարմնատեաց

See full entry →

adj.

despising carnal pleasures.

NBHL (1)

Ատեցօղ մարմնոյ եւ մարմնաւոր գրգանաց.


Մարտական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

of or belonging to war or battle, warlike;
warrior, combatant.

NBHL (1)

ՄԱՐՏԱԿԱՆ. φιλόνικος studiosus victoriae. Մարտիկ. մրցօղ. ըստ յն. յաղթասէր.


Մեհենակապուտ

See full entry →

adj.

cf. Մեհենազերծ.

NBHL (1)

ἰερόσυλος sacrilegus. Կապտիչ կողոպտիչ սպասուց մեհենին. գողացօղ նուիրական իրաց. մեհենազերծ. տաճարակապուտ. սեղանակապուտ.


Մեղկ, ից

See full entry →

adj. fig.

soft, loose, slack, flabby;
weak, faint, nerveless, indolent, effeminate, languid, cowardly;
slothful, sluggish.

NBHL (1)

Զհեզն բարկացօղ գործէ, եւ զյոյժն պինդն մեղկ առնէ. (Իսիւք.։)


Մեղմագոյնս

See full entry →

adv.

cf. Մեղմ.

NBHL (1)

Փոխարկեցեր զբնութիւն հրային՝ ի մեղմագոյն ցօղ երկնային. (Յիսուս որդի.։)


Հով, ոյ

See full entry →

adj. s.

cool, fresh, bracing;
cool, coolness, freshness;
*cf. Հողմ;
folds caused by the wind draping;
—, տեղիք —ոց, —ոց գետին, cool, shady places;
country residence;
ի — ելանել, to go into the country, to breathe the fresh air of the country.

NBHL (1)

ψυχρός frigescens, frigidus. Զով. ցուրտ. ցօղագին. պաղուկ .... (լծ. եւ ռմկ. հով, հողմն. եւ հավա)


Հովանաւոր, աց

See full entry →

adj. fig.

shaded, shady, covered;
covering, protecting;
— ապարանք, house shaded by trees;
գահոյք —, bed with testers.

NBHL (1)

Հովանաւոր լինի մեզ եւ ցօղաւոր վարք յաղագս առաքինութեան հովանեօքն շիջուցանելոյ զտապն. (Նիւս. երգ.։)


Հունձք, հնձոց

See full entry →

s.

harvest;
crop;
summer;
— խոտոյ, hay-making;
ժամանակ հնձոց, reaping, harvest-time, mowing-time;
(խոտոյ) hay-time;
երգ հնձոց, harvest-home;
առատ —, abundant harvest;
ոսկեփայլ, — փունջ —, golden harvest;
յաւուրս հնձոց, in harvest-time.

NBHL (1)

Հնձել զհունձս։ Յաւուրս հնձոց ցորենոյ։ Հնձոցն գարեաց։ Սերմն եւ հունձք։ Աղաչեցէ՛ք զտէր հնձոց, զի հանցէ մշակս ի հունձս իւր։ Բազում համբարս դնէ ի հունձս։ Որպէս ցօղ ամարայնի, եւ անձրեւ ի հունձս.եւ այլն։


Հուր, հրոյ

See full entry →

s. fig. adj.

fire;
fire, heat, spirit, ardour;
passion, love, flame;
fiery, igneous;
—ն անշէջ, hell, hellfire;
շրջմոլիկ —, night-fire, Will-o' the wisp, Jack-o' lantern, ignis fatuus;
— արկանել, վառել, to set on fire, to light, to kindle, to make a fire;
— հարկանել, արկանել, տալ, հրով or —բ դատել, to set fire to, to burn, to set on fire, to inflame;
ի — եւ ի սուր սպառել, մաշել զամենայն, to put every thing to fire and sword, to destroy by burning;
to chastise with fire and sword, to punish severely;
ի — այրիլ, տոչորիլ, to be burnt, consumed by fire;
իւղ արկանել զհրով, to add fuel to the flames;
— առնուլ, to catch or take fire, to fire or blaze up;
չառնուլ —, to miss fire;
— վարեալ բորբոքէր ի գաղղիա, all France was on fire, all in a blaze;
ի — ! ի — ! հարաւ զտանէ, fire ! fire ! the house is on fire !
առ սէր քո տայր զինքն or մատնէր զանձն եւ ի —, he would go through fire and water for your sake.

NBHL (1)

Նրբագոյնն եւ թեթեւագոյնն ի չորից տարերաց՝ այրեցօղ եւ լուսատու. եւ ամենայն նիւթ հրացեալ. կրակ. խարոյկ. ջահ. բոց։ Նմանութեամբ՝ Վառեալ սէր, բարկութիւն, ցանկութիւն, տենդ, եւ այլն.


Հսկեցող

See full entry →

adj.

cf. Հսկող.

NBHL (1)

Զարմասցո՛ւք ընդ հսկեցօղ ազգն սագաց. (Վեցօր. ՟Ը։)


Հսկող

See full entry →

adj.

watchful, vigilant.

NBHL (1)

Զարմասցո՛ւք ընդ հսկեցօղ ազգն սագաց. (Վեցօր. ՟Ը։)


Հրային, այնոց

See full entry →

adj.

igneous, fiery, pyric, ardent.

NBHL (1)

Փոխարկեցեր զբնութիւն հրային՝ ի մեղմագոյն ցօղ անձրեւին. (Յիսուս որդի.։)


Հրաշադէտ, դիտի

See full entry →

adj. s.

fond of portents or prodigies;
soothsayer, conjurer.

NBHL (1)

ՀՐԱՇԱԴԷՏ որ եւ ՆՇԱՆԱԴԷՏ. τερατοσκόπος prodigiorum inspector. Որ դիտէ զսուտ հրաշս. կամեցօղ տեսանել կամ ցուցանել զկախարդական նշանս.


Հրընկէց

See full entry →

adj.

fire-hurling, thunder-striking, fulminating;
— բարկութիւն, thunder.

NBHL (1)

πυροβόλος ignes jaculans. Ընկեցօղ զհուր. հրացան. շանթառաք.


Ձանձրանալի

See full entry →

adj.

tiresome, tedious, fastidious, troublesome;
disgusting, cloying.

NBHL (1)

Եւ իբր Ձանձրացօղ. ձանձրացկոտ.


Ձիւնանման

See full entry →

adj.

snow-like.

NBHL (1)

Ամպ ամարայնւոյ՝ ցօղ ձիւնանման. (Տաղ.։)


Մակադրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

imposition, superposition;
surname.

NBHL (1)

Վերահայեցօղք չափաբերապէս մակադրութեանց. իմա՛ յաւելուած կամ առաւելութիւն ուսման աստեղաբաշխութեան։


Մահաբեր, ից, աց

See full entry →

adj.

mortiferous, death bringing, destructive, baleful, deleterious, deadly, fatal.

NBHL (1)

Ոչ անկի ի վերայ ձեր ցօղ, լերի՛նք մահաբեր. (Կիւրղ. թագ.։)


Մամուլ, մլոց

See full entry →

s.

press;
wine-press, cider-press, oil-press;
— պտուտակաւոր, screw press;
— կերպասուց, calender, hot press;
— տպագրութեան, printing press;
— ջրաբաշխական, hydraulic, water press;
— դրամակոփ, balancier beam.

NBHL (1)

որպէս Բառ այլազգական. իմամ եւ իւլամէ. կարդացօղք այլազգեաց.


Մամուռ, մռոց

See full entry →

s.

moss;
lichen;
seaweed.

NBHL (1)

Մարմինք նոցա որպէս զքար, որ զմամուռն յինքեան ունի։ Մարմինն իբրեւ զմամուռս քարի ներկեցաւ ի ցօղոյ եւ ի ցրտութենէ. (Ճ. ՟Բ.։ Գրք. հց. ՟Ը։)


Մանր, նու, նունք, նունց

See full entry →

adj. adv. fig.

small, minute, little, fine, subtile;
slender, thin, slight;
—, —նունս, scantily, in small portions, minutely;
in retail, in detail;
— or — հատանել, կոտորել, to cut into small bits or pieces, to mince, to hash, to divide into morsels;
to cut thin;
— փշրել, to pound, to beat small, to triturate, to grind, to crush;
— պատմել, ասել, to relate or narrate minutely, circumstantially;
— ժպտել, to smile;
— ծամել, to chew or masticate well, to chew the cud, to ruminate;
to examine, to study, to ruminate on;
—նունս դրոշմել, to write or note down in detail;
— միտ դնել, ի քնին արկանել, to ponder on, to consider or examine minutely, thoroughly.

NBHL (1)

Գլուխ իմ լցաւ ցօղով. վարս քո (կամ վարսքս) մանր անձեւով ցայթեաց. (Սիւն. տաղ.։)


Ներկանեմ, կի

See full entry →

va.

to dye, to colour, to tinge;
— ի կարմիր, to give a red dye to, to dye red.

NBHL (1)

Սաստկացեալ աղտով եներկ (կամ էներկ) զիս։ Ի ցօղոյ երկնից մարմին նորա ներկաւ (կամ ներկեաւ)։ Արկեալ զիւրեւ հանդերձ ներկեալ արեամբ։ Մորթս խոյոց կարմիր ներկեալ։ Խոյրս ներկեալս.եւ այլն։


Նիւթեմ, եցի

See full entry →

va.

to spin, to twist;
to weave, to plait;
to prepare, to form, to project, to design;
to cause, to produce, to excite;
to contrive, to machinate, to plot;
— զնենգութիւն, to weave plots or snares, to conspire, to plot, to lay snares;
դաւ —, to frame or plot a treacherous design, to hatch treason;
կործանումն —, to ruin, to cause the ruin of;
չարիս — ումեք, to meditate evil against a person, the ruin of;
— խորհուրդս չարութեան, to meditate gloomy, foul or heinous thoughts;
— անձին չարիս or զկորուստ, to contrive one's own ruin;
— նիւթ, to accumulate;
— զգործն, to undertake, to execute, to put into execution;
լրբենի սէր նորա մահ նիւթեաց նմա, his infamous passion cost him his life.

NBHL (1)

Այր բարկացօղ նիւթէ զկռիւս. (Առակ. ՟Ժ՟Ե. 18։)


Նշանակաբար

See full entry →

adv.

symbolically, allegorically, mystically.

NBHL (1)

Նաշնակաբար ցօղն բանն է աստուածային։ Եգիպտոսի թագաւորն, որ է նշանակաբար միտք մարմնական։ Զտեսակն մտաց՝ զոր նշանակաբար երկին կոչեաց, եւ զտեսակն զգայութեան՝ զոր նշանակաբար երկիր անուանեաց. (Փիլ. ստէպ։)


Նուազամիտ

See full entry →

adj.

short-witted.

NBHL (1)

Նուազ մտօք. տկարամիտ. չափաւոր մտօք. խելքը քիչ՝ կարճ, քիչ մը խելք ունեցօղ.


Նուաճեմ, եցի

See full entry →

va.

to subdue, to vanquish, to conquer, to master, to keep under, to subject, to subjugate, to enslave, to reduce to slavery;
յինքն —, to take possession of, to make oneself master;
— զզայրոյթ, to repress one's anger or resentment.

NBHL (1)

Սակաւիկ ինչ նշանակաւ նուաճեալ զհայցօղն (տեսութեան իւրոյ), եւ զբնականն աներեւոյթ պահել. (Ագաթ.։)


Նուիրաբեր, աց

See full entry →

adj.

carrying and offering a present, offering.

NBHL (1)

φέρων offerens. Բերօղ եւ մատուցօղ աստուծոյ զնուէրս.


Շահապ

See full entry →

cf. Շահապետ.

NBHL (1)

արաբ. սահըպ, սահապ. οἱκονόμος procurator, dispensator ὀ ἑπι τῆς πατριῆς qui est super familiam, parentelam ἑθνάρχης praepositus gentis. որ եւ ՇԱՀԱՊԵՏ. Տէր. իշխան. պետ. ստացօղ. նախարար. նահապետ. վերակացու. հազարապետ. ոստիկան. փոխարքայ. ազգապետ.


Շահեկան

See full entry →

cf. Շահական.

NBHL (1)

Արտասուքն ցօղ շայեկան ամպոց։ Ոռոգեցայ բազում անգամ անձրեւով շահեկանաւ. (Մամբր.։ Սարկ. աղօթ.։)


Ոճ, ոյ, ով

See full entry →

s. bot. adv.

style;
phrase;
method, system, formula;
rank, order, manner, fashion, form;
behaviour, conduct;
dogma, doctrine;
culm or stalk of gramineous plants;
pannier, basket;
— լեզուաց, the character or genius of a language;
— սուրբ գրոց, language of the Scriptures;
ճեմական, բանաստեղծական, ճարտասանական, արձանական, գոթացի, լակոնական, մարոտեան, մեղրածորան ոճ, academical, poetical, oratorical, lapidary, gothic, laconic, marotic, mellifluent or honied style;
բարձր, վսեմ, վայելուչ, յարդարուն, պարզ, կորովի, քաղցր, հեշտ, բարեխառն ոճ, elevated or high, sublime, elegant, florid, simple, nervous, mellifluous, fluent or easy, temperate or moderate manner or style;
ընտանի, կատակաբան, երկայնաբան, անհարթ, խիստ, թոյլ or տկար ոճ, familiar, burlesque, prolix o diffuse, harsh or rough, hard, languishing style;
մաքրել զոճ, to purify, to refine the style;
յոճ եւ ի կարգ մուծանել, to reduce to method, to put in order;
ոճով մանր հայել, to fix, to rivet the attention;
մանգաղ արկանել յոճ ընկերին, to put a sickle unto one's neighbour's standing corn;
գարին յոճ կայր, the barley was green;
cf. Բաղշտակ;
acre (measure of lands);
ոճով, methodically;
distinctly, precisely;
continuously, in detail;
suitably, properly, to the purpose;
նովին ոճով, in the same style.

NBHL (1)

καλάμη, στάχις, ἁμητός calamus, spica, culmus, seges, messis եւ այլն. Աճեցուն եղէգն ցորենոյ եւ այլոց արմտեաց. ծղօտ. ցօղուն, եւ հասկ հնձելի. որ ասի եւ Հունձ.


Ոռոգումն, ման

See full entry →

s.

watering;
irrigation, sprinkling;
water-retting, steeping;
աւազան ոռոգման, retting-pool, retting-tank, retting-pit, retting-pond.

NBHL (1)

Ոռոգմունք կարի պիտոյ են առ ամենայն բոյսս սերմանեալս։ Ի ցօղս եւ յանձրեւս եւ յոռոգմունս. (Ագաթ.։ Բուզ. ՟Դ. 12։)


Ոսկենման

See full entry →

adj.

gold-like.

NBHL (1)

Առաւօտուն ցօղն իջանէր, ոսկէնըման ճաճանչ փայլէր. (Շ. եդես.։)


Ոսոխ, աց

See full entry →

s.

adversary, enemy, opposite;
antagonist, rival, competing.

NBHL (1)

ՈՍՈԽ ἁντίδικος adversarius, litigans κατήγορος accusator. գրի եւ ՕՍՈԽ, ԱՒՍՈԽ. (լծ. ոխ. եւ էօճ ). Հակառակորդ յատենի կամ ի կռուի. դատախազ. թշնամի. դիմամարտ. ախոյեան. դէմ եղօղ՝ կեցօղ.


Ոտնառեմ, եցի

See full entry →

vn. fig. va.

to slip, to slide, to glide, to take a false step;
to stumble, to trip, to commit a fault;
to cause to slip.

NBHL (1)

Զի մի՛ անարուեստ եւ անճահ բաժանմամբ գրոյն՝ զընթերցօղն ոտնառելով սայթաքեսցէ ի հանդէսն. (Գրչ. գէորգ.։)


Որդիատեաց

See full entry →

adj.

hating one's progeny.

NBHL (1)

μισότεκνος qui liberos odit, filiis suis infestus. Ատեցօղ զորդի իւր.


Մտացի, ցւոյ, ցեաց

See full entry →

adj.

reasonable, rational, sensible, intelligent, wise, judicious.

NBHL (1)

νοῦν ἕχων, νοήμων mentis compos, intelligens, prudens, sollers, acutus. Միտս ունօղ. տիրապէս մտաւոր. մտավարժ. հանճարեղ. բանիբուն. ուշեղ. ուշիմ. խելք ունեցօղ, խելացի.


Մրցական, ի, աց

See full entry →

cf. Ըմբիշ;
cf. Ըմբշական.

NBHL (1)

ἁθλητήρ, ἁθλητικός certator, athleta, athleticus πυκτικός ad luctam sive pugilatum aptus. Մրցօղ. որ կարէ մուցացի կռուիլ. ըմբիխ. եւ Որ ինչ ա՛նկ է մրցողաց.


Մօտագնաց

See full entry →

adj.

accompanying, proceeding together, or in proximity.

NBHL (1)

Որ մօտ գնայ, ի մօտուստ ընթացօղ.