Definitions containing the research իմ : 10000 Results

Նորանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become new, to be renewed;
—նայ լուսին, it is new moon.

NBHL (1)

Նորանայ երկին, եւ նորոգի երկիր։ Նորոյ երկնից՝ նորոյ երկրի, որք նորանան. (Ոսկ. նեռ.։ Շ. իմ. եղակ.։)


Նորանշան

See full entry →

adj.

prodigious, marvelous, astonishing, surprising, wonderful;
unheard of, extraordinary, incredible, paradoxical, phenomenal, monstrous;
— ինչ, phenomenon, prodigy, paradox.

NBHL (2)

Համայն հիացեալ եմ մեծապէս՝ զնորանշանդ ի քեզ տեսանելով ձեւացութիւն. (Յհ. իմ. երեւ.։)

παράδοξος, παραδοξότατος, ξένος inopinatus, inexpectatus, admirabilis, peregrinus, alienus τερατῶδης monstruosus φάσμα spectrum. Նորահրաշ. նորասքանչ. հրաշափառ, անսովոր եւ օտար. անկարծելի. այլանդակ. ահաւոր կամ զարմացուցիչ. նոր իմն.


Նորաշէն

See full entry →

adj.

new-built.

NBHL (2)

Հաստատունքն եւ նորաշէնքն թերեւս ի միոջէ իսկ որոտմանէ կործանիցին. (Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)

Ի գեղջէն, որ նորաշէնք կոչի. իմա՛ իբր նոր գիւղ.


Նորասէր

See full entry →

adj. s.

fond of novelty or news, modish, fashionable;
fashionist.

NBHL (1)

Որ արդ եւս նորոգ ամուսնութիւնք ի միմեանս հասեալ թերալից ուրախութեամբ նորասէր առագաստիցն. (՟Գ. Մակ. ՟Դ. 5։)


Նորասքանչ

See full entry →

cf. Նորանշան.


Նորավարժ, ից

See full entry →

adj.

inexperienced, unpracticed, inexpert, young, novice;
— ձի, unbroken horse.

NBHL (1)

Ձի ոք նորավարժ. (Յհ. իմ. ատ.։)


Նորափառ, աց

See full entry →

adj. s.

vain, vain-glorious, vaunting;
heterodox, heretic.

NBHL (3)

Նորափառ ամբարհաւաճ խորհուրդք։ Նորափառ հպարտութիւն, կամ իմաստ, կամ ամբարհաւաճութիւն։ Նորափառ ակօս ձգել. (Եւագր. ստէպ. յորմէ եւ Մաշկ.։)

Նորափառ դիւին զհետ երթեալ. իմա՛, սնափառութեան դիւին։

Ի նորափառսն նկրտի խորհուրդն. իմա՛, ի սնափառութիւն։


Նորափոր

See full entry →

adj.

newly dug;
engraved.

NBHL (1)

Աստուածապէս յարուցեալ ի նորափոր ի վիմէն։ Նորափոր գերեզմանն. (Շար.։ Տօնակ.։)


Նորընծայութիւն, ութեան

See full entry →

s.

outset, first steps, starting, setting out;
novitiate, probationership, time of probation.

NBHL (1)

Սկզբնաւորութիւն յիմիք կարգի.


Նորոգ

See full entry →

cf. Նոր.

NBHL (2)

Նորոգ աղետիցն։ Նորոգ իմն եգիտ զօրավիգն օգնականութիւն. (Փիլ. իմաստն.։)

Եթէ առնուցու ոք կին նորոգ, մի՛ մտցէ ի պատերազմ։ Որ արդ եւս նորոգ ամուսնութիւնք ի միմեանս հասեալ. (Օր. ՟Ի՟Դ. 25։ ՟Գ. Մակ. ՟Դ. 5։)


Նորոգագործ

See full entry →

cf. Նորագործ.

NBHL (1)

Սատակեալ նորոգագործ տանջանօք (երկնատեղաց հրոյ)։ Ձեռնարկել ի նորոգագործ իրս. (Փիլ. իմաստն.։)


Նորոգեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

mend, to do up, to repair, to restore to the first condition or state, to put in good or better condition;
to regenerate, to reform;
to renew, to renovate, to revive, to re-establish;
— զնկար, to restore a picture.

NBHL (1)

Նորոգես զերեսս երկրի։ Հոգի ուղիղ նորոգեա՛ ի փորի իմում։ Որ առնէ զամենայն եւ նորոգէ, եւ դարձուցանէ յայգ զստուերս մահու։ Նորոգել զուխտ հաշտութեան ընդ նոսա։ Նորոգեսցի որպէս արծուոյ մանկութիւն քո։ Ցաւք իմ նորոգեցան յիս։ Նորոգեցարու՛ք ի նորոգութիւն մտաց ձերոց։ Ի նոյն պատկեր նորոգիմք փառաց ի փառս.եւ այլն։


Նորոգիչ, չի, չաց

See full entry →

s.

reformer, innovator, regenerator.

NBHL (1)

Արդ այսց բարգաւաճ շնորհաց նորոգչաց առ միմեանս եկեալ՝ կարելն ընդ կամելն։ Այս զենումն նորոգիչ եւ զիս նորոգեսցէ՝ նորոգեալ հոգւով բոցակերպից. (Նար. ՟Ձ՟Զ. եւ Նար. յովէդ.։)


Նորոգութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Նորոգումն.

NBHL (1)

Արժան է մեզ զայս զգուշութեամբ իմանալ, եւ պահել նորոգութեամբ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 36։)


Նորոգումն, ման

See full entry →

s.

renewing, renovation, restoration, reparation, mending;
reform, reformation;
new birth, regeneration;
growing young again;
cf. Տոմար.

NBHL (1)

Արժան է մեզ զայս զգուշութեամբ իմանալ, եւ պահել նորոգութեամբ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 36։)


Նորօրէն

See full entry →

adv. adj.

in a new, unheard of or extraordinary manner, prodigiously;
unheard of, extraordinary.

NBHL (1)

Քանի՞ցս անգամ նորօրէն յանցանաց միտք իմ եղեն գտիչ։ Վասն նորօրէն հաւատոցն. (Բենիկ.։ Ճ. ՟Ա.։)


Նոցային

See full entry →

s.

their.

NBHL (3)

Զիմս խառնեալ ընդ նոցին պարտիս, եւ ի նոցայոցն զառ իս դառնութիւն կրկին առաւելեալ. (Նար. ՟Ծ։)

Պարծիմք ազգակցօքն, նոցայոքն բերկրիմք արամբք, զզօրացուցիչն փառաւորեմք. (Սարկ. պատկ.։)

Ոչ իւրովք ձեռօքն միայն գործէ, այլեւ նոցայովքն։ Զնոցայսն խորհէին։ Յետ նոցայցն ազգաց սկիզբն։ Յաղագս նոցայցն յաճախ յաջողութեանց։ Ձեռնտու նոցայցն լինելով խաղաղութեան դեղին եւ քաղաքաց։ Տօնակից լինիմք նոցայնցն փոխատրելով ուրախական կրից։ Իմանալ տիրապէս զնոցայնցն (կամ զնոցայցն) իմանալի բնութեանց կարգաւորութիւնս. (Պրպմ.։ Իսիւք.։ Փիլ.։ Պիտ.։ Շ. հրեշտ.։)


Նուագայարդար, ից

See full entry →

s.

musical composer;
song-writer;
lyric poet.

NBHL (1)

Սիմոնիդէս նուագայարդր ճանաչէր։ Անակրէոն նուագայարդար։ Պինդարոս եւ Սիմոնիդէս նուագայարդարք. (Եւս. քր. ՟Բ։)


Նուագեմ, եցի

See full entry →

va.

to sing;
to give out the tune, to strike up;
to play on a musical instrument, to execute, to perform;
— ընդ ումեք, to accompany;
— սրնդաւ, to play the flute.


Նուագերգութիւն, ութեան

See full entry →

s.

music, song, melody.

NBHL (1)

Չորքն ի նոցանէ պարզաբար առ նուագերգութիւնս առեալք. (Յհ. իմ. ատ.։)


Նուազ, ից

See full entry →

adj. adv.

of little consequence, inconsiderable, few in number;
lesser, smaller, very slight, weak, little;
thin, slender;
base, low, vile;
not so much, less but little, not over;
ոչ ինչ —, not less, not fewer;
յաւէտ կամ —, more or less;
ոչ յաւէտ եւ ոչ —, neither more nor less;
— առնել, cf. Նուազեցուցանեմ.

NBHL (1)

Օրինակ այսմ բնութեան ոչինչ արժանաւոր ունելով՝ վարիմք նուազիւք. (Բրս. ապաշխ.։)


Նուազական, ի, աց

See full entry →

adj.

diminutive, decreasing;
— պատկեր, negative picture.

NBHL (1)

Նուազականօքն արար նուազագոյն զնուազականացն իմաստ. (Ոսկ. ես.։)


Նուազեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Նուազեցուցանեմ.


Նուազութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Նուազումն.

NBHL (2)

Ի սով եւ ի ծարաւ, եւ ի ծարաւ, եւ ի մերկութեան, եւ ի նուազութեան ամենայնի։ Խորովեսցէ ի նոցանէ եւ կերիցէ, եւ վասն նուազութեան յամենայնէ թաքուսցէ յանձկութեան եւ ի նեղութեան։ Զնուազութիւն աւուրց իմոց ասա՛ ինձ։ Խորհուրդ համառօտ, սակայն յառաւելութիւն. եւ ամենայն վաղվաղուկ, սակայն ի նուազութիւն. եւ այլն։

Զնուազութիւն ոչ թաքուցանեն ո՛չ զանձանց եւ ո՛չ զընկերացն։ Ո՛չ լուար առակին, որ ասէ, թէ պարտ է զբարեկամսն նուազութեամբ ունել. (իմա, անկատարութեամբն հանդերձ). (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 41. եւ 33։)


Նուաղեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Նուաղեցուցանեմ.

NBHL (1)

Կարօտութիւն հացի եւ ջրոյ նուաղէ զմարմինն, այսպէս եւ իմ կարօտութիւնս առ քեզ նուաղէ զիմ հոգի եւ զմարմին։ Առ քեզ ցանկութիւնս նուաղէ զիմ սիրտս. (Խոսր.։)


Նուաղեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause to languish, to make languid, to weaken, to enfeeble, to debilitate, to enervate, to cause to pine away;
to darken, to obscure, to dim;
to eclipse;
to diminish.

NBHL (1)

Կարօտութիւն հացի եւ ջրոյ նուաղէ զմարմինն, այսպէս եւ իմ կարօտութիւնս առ քեզ նուաղէ զիմ հոգի եւ զմարմին։ Առ քեզ ցանկութիւնս նուաղէ զիմ սիրտս. (Խոսր.։)


Նուաղութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Նուաղումն.

NBHL (1)

Պատուհասեալ վասն իւղոյն նուաղութեան. (Ոսկ. ՟բ. տիմ. ՟Զ։ Իսկ թէ ասէր, վասն լուսոյն նուաղութեան, լինէր բուն նշանակութիւն՝ աղօտութիւն։)


Նուաճեմ, եցի

See full entry →

va.

to subdue, to vanquish, to conquer, to master, to keep under, to subject, to subjugate, to enslave, to reduce to slavery;
յինքն —, to take possession of, to make oneself master;
— զզայրոյթ, to repress one's anger or resentment.

NBHL (1)

Նուաճեցի անդրէն զաշխարն իմ։ Նուաճիցե՞ս զնա ծառայ յաւիտենական։ Զամենայն մարմինս նոցա նւաճեմք։ Նուաճեսցի երկիրն առաջի տեառն.եւ այլն։


Նուաճութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Նուաճումն.

NBHL (2)

Զի նովաւ ունիմք զնուաճութիւն երկոքին միով հոգւով առ հայր։ Որով ունիմք զհամարձակութիւն եւ զնուաճութիւն յուսով ի ձեռն հաւատոց նորա. յն. զմատչումն. (Եփես. ՟Բ. 18։ ՟Գ. 12։)

Զի նովաւ ասէ ունիմք զնուաճութիւն, ամենայն զյարդարանս, ի մի բերելով սրբով հոգւովն ի փառս հօրն ամենակալի զօրհնութիւն. (Ոսկ. եփես.։)


Նուաճումն, ման

See full entry →

s.

subjection, enslaving, submission, obedience;
detention, possession.

NBHL (2)

Զի նովաւ ունիմք զնուաճութիւն երկոքին միով հոգւով առ հայր։ Որով ունիմք զհամարձակութիւն եւ զնուաճութիւն յուսով ի ձեռն հաւատոց նորա. յն. զմատչումն. (Եփես. ՟Բ. 18։ ՟Գ. 12։)

Զի նովաւ ասէ ունիմք զնուաճութիւն, ամենայն զյարդարանս, ի մի բերելով սրբով հոգւովն ի փառս հօրն ամենակալի զօրհնութիւն. (Ոսկ. եփես.։)


Նուաստութիւն, ութեան

See full entry →

s.

abasement, undervaluing, humiliation, abjection, baseness, degradation, meanness, vileness;
առանց նուաստութեան, without meanness.

NBHL (2)

Բարձրութիւն աստուածութեան, նուաստութիւն մարդկութեան. (Յհ. իմ. երեւ.։)

Ի ձեռն իմոյ նուաստութեան զայնպիսին քակտեաց արձան. (Մագ. ՟Խ՟Է։)


Նուիրեմ, եցի

See full entry →

va. adj.

to offer, to present, to give;
to dedicate, to vow, to devote;
to ordain;
to consecrate;
to sacrifice;
— or — նուէրս, to pour out libations to;
— զանձն, to devote, to sacrifice oneself;
— զդիս, to honour idols with offering;
—եալ, to be ordained or consecrated;
— կռոց, consecrated to idols.

NBHL (3)

ἀγιάζω, καθαγιάζω sanctifico, consecro. Մատուցանել զո՛ր եւ է նուէրս, աստուծոյ, կամ եկեղեցւոյ, կամ մարդոյ. ձօնել. ընծայել. տալ, կամ ուխտել զիմն կամ զանձն. որ եւ ասի Սրբել աստուծոյ զիմն, կամ սրբել՝ այսինքն օրհնել քահանայից զնուէրս. տե՛ս (Թուոց. ՟Ժ՟Ը. 9. 29։ Ղեւտ. ՟Ը. 9։ ՟Բ. Մնաց. ՟Ի՟Դ. 33։ Երեմ. ՟Ժ՟Բ. 3։)

Կամ ἁνατίθημι devoveo. Վերադրել զիմն ի տաճար. եւ նզովել զիմն, այսինքն ուխտել աստուծոյ՝ կորուսանել զայն ինչ. (Ղեւտ. ՟Ի՟Է. 28. 29։ Թուոց. ՟Ժ՟Ը. 14։ Յուդթ. ՟Ժ՟Զ. 23։)

Կամ σπένδω libo, liquida offero. Նուիրանոցաւ ճաշակ ինչ մատուցանել՝ հեղլով ի պատիւ աստուծոյ զշիթս գինւոյ, իւղոյ, կաթին, ջրոյ, եւ այլն. (Ծն. ՟Լ՟Ե. 14։ Ել. ՟Լ. 10։ Թուոց. ՟Ի՟Ը. 7։ ՟Բ. Թագ. ՟Ի՟Գ. 16։ Երեմ. ՟Է. 17.) եւ այլն. Յորս կայ եւ նուէր անձին՝ հեղլով զանձն առաջի տեառն։ Որպէս եւ (Փիլիպ. ՟Բ. 17։ ՟Բ. Տիմ. ՟Դ. 6։)


Նունուֆար

See full entry →

s. bot.

nenuphar, water-lily.

NBHL (1)

ՆՈՒՆՈՒՖԱՐ կամ ՆՈՆՈՒՖԱՐ. Բառ ռմկ. որպէս նիլուֆէր ... Շուշան ջրային՝ լայնատերեւ, բուսեալ ի լճակս։ Ըստ Մենինսքեայ՝ նիմֆէա, որ է ըստ հյ. հարսնամատն։ Ըստ ոմանց եւ ազգ սմպուլի։ Բժշկարան.։


Նպաստամատոյց

See full entry →

cf. Նպաստաւոր.

NBHL (1)

(Յաղօթս եկեղեցւոյ) միմեամբք միմեանց օգնական լինել. (եւ նպաստամատոյց՝ առ աստուած. Խոսր.)


Նպաստաւոր

See full entry →

adj.

helping, succouring, propitious, favourable.


Նպաստեմ, եցի

See full entry →

vn.

to help, to assist, to succour, to relieve;
to second, to favour, to supply, to serve, to contribute.

NBHL (2)

Որք նպաստեալ իմում տկար խորհրդոյս՝ աղաչեմ, սատարեցէ՛ք. (Փարպ.։)

Ընդդէմ պատկառանք անհամարձակելիք քոյին դիմացդ նպաստեցիր. (Նար. ՟Խ՟Զ։)


Նպերտ

See full entry →

adj.

poor and proud.

NBHL (1)

Հպարտ. ամբարհաւաճ. անձնացոյց. բան կամ քեսիմ ծախօղ.


Նռնենի, նւոյ, նեաց

See full entry →

s.

pomegranate-tree;
—ք, դրախտ նռնենեաց, pomegranate-grove.

NBHL (1)

Այգիք, նռնենիք։ Դրախտ նռնենեաց։ Յօշարակէ նռնենեաց իմոց. (Թուոց. ՟Ի. 5։ Օր. ՟Ը. 8։ ՟Ա. Թագ. ՟Ժ՟Դ. 2։ Երգ. ՟Դ. 13։ ՟Ը. 2. եւ այլն։)


Նստուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to place on a seat, to seat, to place, to put;
to push in, to thrust;
— զզօրս, to encamp, to pitch a camp;
— զքաղաքաւ, to besiege.

NBHL (1)

Նստոյց զուղտսն արտաքոյ քաղաքին առ ջրհորոյ ջրոցն. իմա՛, մակաղեցոյց. չոքեցուց։


Նրբեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Նրբացուցանեմ.

NBHL (3)

(Պահք զմարմինն) մաշէ եւ անօսրացուցանէ եւ նրբէ. (Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)

Այնքան նրբեն եւ նուազեցուցանեն նոքա՝ զորոց բանս է, որ վասն քրիստոսի մարմնոյն մտածութիւնք եւ ճառք, մինչ զի առ աչս երեւութեան կարծիս արկանել մարմնացելոյ բանին. (Յհ. իմ. երեւ.։)

Նրբելով եւ ի կարծիս ձգելով զխորհուրդ ներմարդութեանն։ Այլ զտնօրէնութիւն խորհրդոյ նրբեալ՝ զուղղութիւն խորհրդոյդ իմացի՛ր. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)


Նքողումն, ման

See full entry →

s.

debility, languor, atony.

NBHL (1)

Թօթափեալք այսր անդր սակս նքողմանն, եւ ընդ միմեանս հարեալ կործանէին զիրեարս. (Յհ. կթ.։)


Շալակեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

to put on the shoulders, to load;
to load oneself with, to take upon one's back.

NBHL (1)

Եդ զնա ի վերայ վիմի, եւ մտեալ ի ներքոյ՝ շալակեաց զնա. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա։)


Շահաբեր

See full entry →

adj.

profitable, lucrative, advantageous, gainful, fruitful, proficuous;
նաւ —, merchant-ship.

NBHL (1)

Շահաբեր կեանք, կամ գործք, կամ պիտոյք, կամ իմաստք. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։ Պիտ.։ Շ. այբուբ.։)


Շահական

See full entry →

cf. Շահականացու.

NBHL (1)

Քաղցր եւ շահական է նոցա խօսք բամբասանաց զմիմեանց։ Շահականացու եղեւ, եւ օգտակար. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ. եւ ՟Ժ՟Ա։)


Շահականացու

See full entry →

adj.

lucrative, useful.

NBHL (1)

Քաղցր եւ շահական է նոցա խօսք բամբասանաց զմիմեանց։ Շահականացու եղեւ, եւ օգտակար. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ. եւ ՟Ժ՟Ա։)


Շահապետ, աց

See full entry →

s. fig.

vice-roy;
governor;
prefect;
mayor;
chamberlain;
guardian;
— դաշտաց, dryad;
— անտառաց, sylvan, satyr.

NBHL (1)

Նհանգք ինչ իցեն գետոց, եւ եւ շահապետք վայրաց։ Ինքն կերպարանի կա՛մ ի վիշապի կերպարանս, կա՛մ ի նհանգի իմն, եւ ի շահապետի։ Զոր շահապետ վայրաց կոչեն. (Եզնիկ.։)


Շահասէր, սիրաց

See full entry →

adj.

interested, selfish, venal, mercenary, covetous.

NBHL (1)

Հակառակ շահասիրացն՝ ստոցն վարդապետաց. (Նախ. ՟ա. տիմ.։)


Շահավաճառ, աց

See full entry →

s.

cf. Շահավաճառութիւն;
trader, merchant;
— լինել, to trade, to traffic, to deal.

NBHL (2)

Որք շահավաճառ համարին զաստուածապաշտութիւնն։ Այլ շահավաճառ մեծ աստուածապաշտութիւն է բաւականութեամբ հանդերձ։ Զմեծութիւն ծովու դիեցուսցէ քեզ, եւ զշահավաճառաց առ ծովեզր բնակելոց. (՟Ա. Տիմ. ՟Զ. 5. 6։ Օր. ՟Լ՟Գ. 19։)

Ոչ աշխատիմք շահավաճառ եղեալք ի բարի յայսմ վաճառման. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 21։)


Շահաւէտ, ւետաց

See full entry →

cf. Շահաւոր.

NBHL (1)

Շահաւետ, եւ ողրոմելի պատմութիւն. (Կլիմաք.։)


Շահաւոր, աց

See full entry →

adj.

profitable, advantageous, useful, fruitful, lucrative, interesting.

NBHL (1)

Տարերք առանձինն ապականիչք են միմեանց, եւ խառնեալ ընդ ընկերի՝ օգտակարք եւ շահաւորք. (Եզնիկ.։)