Definitions containing the research ուն : 10000 Results

Բռնակալեմ, եցի

See full entry →

va.

to tyrannize.

NBHL (1)

ԲՌՆԱԿԱԼ ԼԻՆԵԼ. ԲՌՆԱԿԱԼԵՄ. τυραννεύω, δυναστεύω tyrannidem exerceo, impero, regno Բռնանալ. իշխել. տիրել. տիրաբար կամ բռնութեամբ առնուլ, ունել. նուաճել՝ որպէս հզօր, կամ որպէս բռնաւոր հարստահարօղ.


Բռնակալու

See full entry →

cf. Բռնակալ.

NBHL (1)

Եղեն բռնակալուք եւ զօրաւորք։ Որ զերեւելի քաղաքս ունէին, պետացեալ՝ բռնակալուք եղեն. (Ասող. ՟Ա. 5։ ՟Բ. 5։)


Բռնահարեմ, եցի

See full entry →

va.

to force, to oppress, to molest;
to fist.

NBHL (1)

κρατέω, καταδυναστεύω detineo, vi subigo Բուռն հարկանելով յինքն ձգել. ըմբռնել. պինդ ունել, բռնաբարել. լլկել. յաղթահարել. յափշտակել.


Բռնահարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

vexation, oppression.

NBHL (1)

Ըստ կամացն նոցա հանդիպիլ սմա խօսքն, գեղեցիկ ուշիւ նպատակի բռնահարութեամբք եւ սոցա ունկնդրութիւնն. (Փիլ. տեսական.։)


Բռնամարտիկ

See full entry →

s.

wrestler, pugilist, boxer, athlete, martial, warliko;
inexpugnable.

NBHL (1)

Որպէս ի պատերազմունս զօրավարքն առնեն, զբռնամարտիկ տեղի ինչ հմտագունից քաջամարտացն տալով. (Ոսկ. գծ.։)


Բռնանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to encroach, to invade, to subject, to tyrannize, to rule, to reign.

NBHL (3)

Բուռն լինել եւ բուռն առնել այլոց. ըմբռնել եւ պինդ ունել. ընդ բռամբ առնուլ. բռնաբար կամ բուռն զօրութեամբ իշխել. զօրանալ ի վերայ այլոց. զօրաւոր գտանիլ, եւ բռնակալել. գոռոզանալ. հարստահարել. յաղթահերել. որպէս κρατέω, ἑπιτίθημι, καταδυναστεύω, βιάζω valeo, supero, impono, insisto

Բռնացեալ պահէր զկենդանական շունչս. (Յհ. իմ. երեւ.։)

Բռնանային ի վերայ՝ ունելով զթագաւորական տեղիսն։ Ինքն իսկ դեռ բռնացեալ ունէր զթագաւորական տեղիսն։ Անդէն մարդիկդ այդպէս բռնացան. (Եղիշ.։)


Բռնաւոր, աց

See full entry →

adj. s.

violent, impetuous;
tyrant, usurper.

NBHL (1)

Անհողմութիւնս, եւ շունչս բռնաւորս։ Յաղագս բռնաւոր թշնամանաց, հարուածոյ, վիրաց։ Բռնաւոր ահիւ հարկաւորաւ։ Ծովուն պատառեցելոյ, եւ բռնաւոր խզմամբ այրս անդր ժողովեցելոյ. (Փիլ.։)


Բռնաւորեմ, եցի

See full entry →

va.

to force;
to tyrannize, to encroach.

NBHL (1)

Բուռն առնել. բռնադատել. ստիպել. եւ Պինդ ունել զանձն իւր, կամ զայլ ինչ.


Բռնեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Ըմբռնեմ.

NBHL (2)

δράσσω, ἑγκρατέω prehendo, teneo Ի բուռն առնուլ, բռամբ պինդ ունել. ըմբռնել. արգելուլ. ունիմ, (կալայ). բռնել. դութմագ.

Որ ունիցի զնմանէ՝ որպէս որ բռնիցէ զիժ (կամ զկարիճ). (անդ. ՟Ի՟Զ. 10։)


Բռնի

See full entry →

adv. adj.

violently, forcibly, in spite of, by all means, involuntarily;
forced, violent, involuntary, constrained;
bound.

NBHL (1)

Բռնի ի քուն հարկէ մտանել։ Ի վայր կոյս բռնի քարշեալ ձգէ. (Փիլ.։)


Բռնխէթք

See full entry →

s.

cuff, boxing-match.

NBHL (1)

Ալիք եւ անդունդք զնաւորդս նեղիցեն, ձմեռն եւ սառնամանիք զհողագործսն, եւ բռնխէթք զըմբշամարտիկսն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 23. յն. բուռն հարուածք։)


Բռնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

violence, force, concussion, constraint;
usurpation, tyranny;
push, assault, vehemence, vivacity, transport;
fury, phrensy, impetuosity.

NBHL (1)

Բռնութիւնք զիրաւունս ոչ տան ճանաչել. (Փարպ.։)


Բտեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Բուծանեմ.

NBHL (1)

Հեշտասէրն՝ որ բտէ զմարմինն որպէս զանասուն, հրոյ ժառանգ է։ Բտէիք զմարմինս ձեր հանգստեամբ եւ մեղօք. (Եփր. վաշխ.։ եւ Ոսկիփոր.։)


Բտկան

See full entry →

adj.

fattened.

NBHL (1)

Իբրեւ զբտկան անասուն պարարին՝ թոյլ տալով Աստուծոյ. (Վրդն. սղ.։)


Բրածոյ

See full entry →

adj. s.

hollowed;
—ք, fossil.

NBHL (1)

Շիրիմս քարակոփս, եւ տունս բրածոյս յօրինէ. (Յհ. կթ. (եթէ չիցէ գրելի՝ Բռածոյ։))


Բրդազգեաց

See full entry →

adj.

hairy, furnished with wool, covered with mourning, woolly.

NBHL (1)

Որ զգեցեալ ունի ի բնէ զբուրդ. բրդեղ. բրդոտ, բրդլախ.


Բրդգզեալ

See full entry →

adj.

ragged, tattered.

NBHL (1)

ԲՐԴԳԶԵԱԼ կամ ԲՐԴԱԳԶԵԱԼ. Ունօղ զհանդերձ պատառատուն՝ որպէս զբուրդ գզեալ. քճքճեալ. գըզգըզած՝ քըճքըճած հագուստով, քրջեր հագած.


Բրդոռ

See full entry →

s.

ospray.

NBHL (1)

Անուն թռչնոյ.


Բրէտ

See full entry →

s.

wasp.

NBHL (1)

Զազգս մանունց եւ զանզօր թռչնոց զբրիտաց. (Վեցօր. ՟Ը։)


Բրիչ, ըչի, ըչաւ

See full entry →

s.

hoe, pickaxe, spade, mattock.

NBHL (1)

Վերակացուք մարդկան ունին բանիւն կակղել զխստութիւն մտաց իբրեւ բրչաւ. (Իգն.։)


Բրտացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to make hard, coarse, thick or rusty.

NBHL (1)

(Անշնորհակալուն լինել) այնպէս բրտացուցանէ եւ կսկծեցուցանէ զոգիս, որպէս սառն զմարմինս. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 25։)


Բօթաբեր, աց, ից

See full entry →

adj.

that brings sad news, sorrowful;
bearer of unhappy news.

NBHL (1)

Յորժամ բօթաբերն զերկեղ մահուն պատմէ. (Մաշկ.։)


Գ (kim)

See full entry →

s.

the third letter of the alphabet and the second of the consonants. It is sometimes confounded with or used for the letters կ and ք;
three;
third.

NBHL (2)

կ. մանաւանդ թէ զկնի ն տառի՝ գ հնչի կակուղ որպէս կ. վասն որոյ եւ անխտիր գրի, անգիւն, անկիւն. վտանգ, վտանկ. ժանգ, ժանկ. տունգ, տունկ. եւ այլն. որպէս եւ գայթակղիմ, գայթագղիմ. կղերք, գղերք։

Առ փափկութեան տառիս գ, երբեմն յայլ լեզուս նոյն բառ գտանի առանց այսր տառի. զոր օրինակ, գառն, գարուն, գիտեմ, գինի. ըստ յն. ասի, առին կամ առնիօն, էար կամ ար, իտէօ, իտա, ինօս, եւն։


Գագաշոտ

See full entry →

adj.

lecherous, lewd, immodeste.

NBHL (1)

Գագաշեալ, եւ պագշոտ. յն. μοιχός շուն.


Գադիշ, դշի

See full entry →

s.

heap of sheaves or bundles of cut corn.

NBHL (1)

στοιβή acervus Դէզ. բարդ. խուրձ որայից. օրան. եւ Հունձք, կալ. եըզըն, քուտէ. ըստ եբր. հարմա, կատիշ.


Գազանաբարոյ, ից

See full entry →

adj.

brutal, beastly, fierce, inhuman, savage, wild, rude.

NBHL (1)

ԳԱԶԱՆԱԲԱՐՈՅ ԳԱԶԱՆԱԲԱՐՈՒ. θηριώδης ferus, belluinus, saevus Բարոյիւք նման գազանաց. ունօղ զբարս գազանականս.


Գազանագոյն

See full entry →

adj.

ferocious, savage.

NBHL (1)

Գազանագոյն քան զամենայն կենդանիս վարազ, կամ առիւծ։ Յաղագս գազանագունին կենդանւոյ փղի. (Եզնիկ.։ Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. լիւս.։)


Գազանական, ի, աց

See full entry →

adj.

brutal, beastly, fierce, wild.

NBHL (1)

Գազանական հաւք, շունք, դեւք. (Մագ.։ Նար.։)


Գազանակերպ

See full entry →

adj.

like a wild beast.


Գազանասիրտ

See full entry →

adj.

ferocious heart.


Գազանասնոյց

See full entry →

adj.

that produces or nourishes wild beasts.

NBHL (1)

Որ սնուցանէ, կամ ունի յինքեան զգազանս.


Գազանուտ

See full entry →

adj.

abounding in wild beasts.


Գերակատար

See full entry →

adj. s. gr.

supreme, highest, greatest;
preterpluperfect.

NBHL (2)

Գերակատար փառք, կամ մտածութիւն, կամ իմաստունք. (Անան. ի յովնան.։ Մագ. ՟Ժ՟Ե։ Շ. ատ.։)

Գերակատար հունձք. իսպառ հասունացեալք. (Երզն. քեր.։)


Գերահռչակեմ, եցի

See full entry →

va.

to celebrate, to praise publicly, to render famous.

NBHL (1)

Իմաստութիւն ի քաղաքաց աշտարակս եւ ի դրունս գերահռչակի. (Լմբ. առակ.։)


Գերահրաշ, ի, ից

See full entry →

adj.

astonishing, surprising, marvellous, very admirable, miraculous.

NBHL (1)

Գերահրաշ բարունակք յէէն զարգացեալք եւ ծաղկեալք. (Նար. գանձ առաք. եւ Նար. մրգ.։)


Գերամբարձ

See full entry →

adj.

very elevated, lofty, high.

NBHL (1)

Գունակ գերամբարձ գնդին (գնտոյ երկնից). (Ասող. ՟Գ. 47։)


Գերանաձեւ

See full entry →

adj.

in the shape of a beam.


Գերանանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become a beam, to make one's self a beam.


Գերանդազէն

See full entry →

adj.

armed with scythes.

NBHL (1)

Գերանդազէն կառքն՝ սուր ունէր ի նմանութիւն գերանդոյ, մի յայս կողմ կառացն, եւ մի յայն ... եւ յերկուս կողմանսն զզօրսն իբրեւ զորայն հնձէր. (Կեչառ. աղեքս.։)


Գերաշխարհ

See full entry →

adj.

celestial, divine, supernatural, extraordinary;
excellent, rare, peculiar.

NBHL (1)

Ըստ գերաշխարհայնոցն (վերնոց) սիրոյ տարփման։ Պատարուն գոլով իմաստութեամբ աշխարհայնով եւ գերաշխարհայնով. (Շ. թղթ. եւ Շ. հրեշտ.։)


Գերաշխարհիկ

See full entry →

cf. Գերաշխարհ.

NBHL (1)

Ակն կալեալ մնային գերաշխարհիկքն ամենայն (զուարթունք)։ Խառնին ի դասս անմարմնոցն տօն գերաշխարհիկ տօնել. (Տօնակ.։)


Գերապանծ

See full entry →

adj.

glorious, illustrious, superb, excellent.

NBHL (1)

Գերապանծին պահպանութիւն առիւծուն, մարթի նշանակել նաեւ քաջիկ պանծացեալ։ (Խոր. ՟Բ. 67.)


Գերապատուութիւն, ութեան

See full entry →

s.

reverence.

NBHL (2)

Պարունակօղ գերապատուութեամբ ընդհանուր թագաւորութեանց. (Շ. թղթ.։)

Գօտիս (ունէին) ոսկեղէնս՝ վասն բնական կարողութեան եւ գերապատուութեան. (Լմբ. յայտն.։)


Գերբնապէս

See full entry →

adv.

cf. Գերբնաբար.

NBHL (2)

Կատուն եղեւ գերբն, եւ անկաւ ի յալիւր տուն. գան մկունքն, եւ ասեն. ո՛վ դու չար, քո հաւատովդ, (ոչ հաւատամք, թէ) դու գերբն ես. (Վրդն. առակ.։)

Յենթակայէ ունել ընդունելութիւն բաղկացուցանէ գերբնապէս. (Մագ. ՟Հ՟Զ։)


Գերդաստան, նաց

See full entry →

s.

goods, possessions;
fireside, family, house.

NBHL (1)

οἷκος, οἱκία, θεραπεία, ἁνδραπόδα familia, famulatus, ministerium, comitatus Որպէս թէ կերտաստան, այսինքն բնակարան հանդերձ բնակչօք եւ ամենայն սպասուք. Տուն, ըստ որում Տան ծառայք. ընդոծինք. կարգ պաշտօնէից.


Գերեզմանատեղի

See full entry →

s.

cemetery, church-yard.

NBHL (2)

Կոչեցաւ վանքն այն գերեզմանատուն սուրբ վարդապետաց. (Ուռհ.։)

Հաստատեցի ի Սանահնիս սուրբ աստուածածնիս, որ էր գերեզմանատուն նախնեաց մերոց, զսուրբ կաթողիկէքս Սանահնոյ ի ծնողաց իմոց գերեզմանատունս բագրատունեաց. (Յիշատ.։)


Գերեթափ

See full entry →

adj. s.

redeemer, that delivers slaves.

NBHL (2)

Գերեթափ, եւ ազատարար ամենեցուն. (Օրբել.։)

Թէպէտ գուն գործեալ բազումս ջանացին գերեթափ լինել, ոչ կարացին. (Ուռպ.։)


Գերծանեմ, ծի

See full entry →

va.

to shave;
to make bald.

NBHL (2)

Գերծցէ (կամ գերծեսցէ) զամենայն զմազ իւր։ Զտեսիլ մօրուաց մի՛ գերծուցուն։ Յաւուրն եօթներորդի գերծցի։ Եգործ զմօրուս նոցա, կամ զնոսա։ Ապա թէ գերծուցում (կր), մեկնեսցի յինէն զօրութիւն իմ։ Եգործ զեօթանասին գիսակս գլխոյ նորա։ Գերծի՛ր, եւ կտրեա՛ ի վերայ փափուկ որդւոցն քոց.եւ այլն։

Եգիպտացիքն եւ զբոլորն գերծուն զմարմինն, ուր ծածկէ եւ ստուերացուցանէ մազն զմարմինն։ Որք ուսանին ի վարդապետացն, զանուսմնութիւն ի բաց գերծուն. (Փիլ. լին.։)


Գերծեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Գերծանեմ.

NBHL (2)

Գերծցէ (կամ գերծեսցէ) զամենայն զմազ իւր։ Զտեսիլ մօրուաց մի՛ գերծուցուն։ Յաւուրն եօթներորդի գերծցի։ Եգործ զմօրուս նոցա, կամ զնոսա։ Ապա թէ գերծուցում (կր), մեկնեսցի յինէն զօրութիւն իմ։ Եգործ զեօթանասին գիսակս գլխոյ նորա։ Գերծի՛ր, եւ կտրեա՛ ի վերայ փափուկ որդւոցն քոց.եւ այլն։

Եգիպտացիքն եւ զբոլորն գերծուն զմարմինն, ուր ծածկէ եւ ստուերացուցանէ մազն զմարմինն։ Որք ուսանին ի վարդապետացն, զանուսմնութիւն ի բաց գերծուն. (Փիլ. լին.։)


Գերծում, ծի

See full entry →

va.

cf. Գերծանեմ.

NBHL (2)

Գերծցէ (կամ գերծեսցէ) զամենայն զմազ իւր։ Զտեսիլ մօրուաց մի՛ գերծուցուն։ Յաւուրն եօթներորդի գերծցի։ Եգործ զմօրուս նոցա, կամ զնոսա։ Ապա թէ գերծուցում (կր), մեկնեսցի յինէն զօրութիւն իմ։ Եգործ զեօթանասին գիսակս գլխոյ նորա։ Գերծի՛ր, եւ կտրեա՛ ի վերայ փափուկ որդւոցն քոց.եւ այլն։

Եգիպտացիքն եւ զբոլորն գերծուն զմարմինն, ուր ծածկէ եւ ստուերացուցանէ մազն զմարմինն։ Որք ուսանին ի վարդապետացն, զանուսմնութիւն ի բաց գերծուն. (Փիլ. լին.։)