Definitions containing the research հայր : 1084 Results

Կնքամայր, մօր

See full entry →

s.

godmother, sponsor;
— լինել, to stand -.

NBHL (1)

Մայր մարդոյն ո՛չ է մայր ընդհանուր բնութեանն, այսինքն մարդկութեանն, այլ՝ ումեմն. որպէս եւ կնքահայր այր, եւ կնքամայր կին լիցին. (Մարթին.։)


Կնքաւոր, աց

See full entry →

adj.

baptized.

NBHL (1)

ԿՆՔԱՒՈՐ իբր Կնքահայր (եթէ չիցէ այնպէս գրելի).


Կնքեմ, եցի

See full entry →

va.

to seal, to close with a seal, to affix a seal, to seal up;
to mark, to stamp, to sign;
to hide, to cover, to close, to shut up;
to confirm, to ratify, to verify;
to conclude, to decide;
to prbnounce sentence;
to seal, to complete, to terminate, to finish;
to baptize, to confer baptism;
to sign with sign of the cross, to make the sign of the cross;
դաշն հաշտութեան —, to conclude a treaty of peace.

NBHL (1)

Կնքեաց՝ թէ աստուած ճշմարիտ է։ Քանզի զնա հայր կնքեաց աստուած. (Յհ. Գ. 33։ Զ. 27։)


Կշռորդ, աց

See full entry →

s.

steel-yard;
cf. Նժար.

NBHL (1)

Տե՛ս զկշռորդս աստուածեղէն բանին. որ ետես զիս ասէ, ետես զհայր իմ. եւ ու՞ր իցէ որ ի վայր միտիցէ, կամ որի վեր ձգիցէ. (Սեբեր. ՟է։)


Հիւր, ոց, ից

See full entry →

s. fig.

guest, visitor, stranger;
— անդնդոց, Jonah.

NBHL (1)

Զաբրահամ հայր մեր՝ ուխտիւ սրբեցեր, հիւր նմա իջեր. (Գանձ.։)


Հնամի

See full entry →

adj.

old, olden, ancient, antique.

NBHL (1)

Յառաջագոյն զհայրենական հնամեացն նախնւոյն, եւ զիւր կարծեալ աստուածսն՝ չաստուածս անուանեալս. (եւ այլն. Ագաթ.։)


Հնարաւորեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

cf. Հնարաւորիմ.

NBHL (1)

Հնարաւորեա՛, գթութեանց հայր։ Վրիպելոյս ինձ հնարաւորեսցես։ Ունայն զիս առնել հնարաւորեսցի. (Նար.։)


Հնարաւորիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to invent, to find means or expedients, to contrive, to excogitate.

NBHL (1)

Հնարաւորեա՛, գթութեանց հայր։ Վրիպելոյս ինձ հնարաւորեսցես։ Ունայն զիս առնել հնարաւորեսցի. (Նար.։)


Հոգեբարձու

See full entry →

cf. Հոգաբարձու.


Հոգեզուարճ

See full entry →

adj.

joyous, gay, jovial, jocund, jolly.

NBHL (1)

Լուեալ հոգէզուարճ հայրապետին աղուանից ուխտանիսի. (Կաղանկտ.։)


Հոգեշնորհ

See full entry →

adj.

granted by the Holy Spirit;
adorned with or full of the gift or grace of the Holy Spirit;
communicating the Holy Spirit.

NBHL (1)

Հոգեշնորհ վարդապետ, կամ հայր. (Ճ. ՟Ը.։ Երզն. լս.։)


Հոգիութիւն, ութեան

See full entry →

s.

spirituality;
the proceeding of the Holy Ghost.


Ճաշակից, կցի, կցաց

See full entry →

s.

dinner-companion or table-companion, messmate, guest.

NBHL (1)

Զմեզ զամենեսեան ճաշակիցս արար նմին չարչարանա. (Եղիշ. հայր մեր.։)


Ճառ, ից

See full entry →

s. adv.

discourse, harangue, oration, sermon, allocution;
dissertation;
history;
treatise;
narration, recital;
— բարոյական, homily;
— խրատական, parenesis;
առ —ն, ըստ —ին, literally, to the letter;
— արկանել, to deliver an oration or harangue, to make a speech, to preach a sermon;
ի — առնուլ, to discourse, to speak, to talk;
to write;
— արկեալ խօսել, to descant, to hold forth, to converse, to talk, to discourse, to spout, to speechify;
գրել զ—ս պատմութեանց ուրուք, to write a biography.


Ճառագայթեմ, եցի

See full entry →

vn.

to radiate, to emit rays, to shine, to blaze, to dazzle, to glitter, to sparkle, to enlighten, to scintillate.

NBHL (1)

Արեգակն գոլով հայր՝ ճառագայթեաց զորդի։ Ճառագայթեալ անբաժանաբար յինքենէ զորչի. (Կիւրղ. գանձ. յորմէ եւ Պիտառ.։)


Ճգնաւոր, աց

See full entry →

s. adj.

hermit, anchorite, solitary, recluse;
martyr;
combatant, warrior, champion, athlete;
cf. Ճգնազգեաց.

NBHL (1)

Յայտնեցաւ ճգնաւորի ումեմն։ Ո՛վ սուրբ հայր ճգնաւորաց։ Ճգնաւորօքն անապատին. (Խոր. ՟Բ. 88։ Շար.։ Յիսուս որդի.։)


Հեղինակ, աց

See full entry →

cf. Առաջնորդ;
cf. Գտակ;
cf. Մատենագիր.

NBHL (2)

ἠγεμών, ἠγούμενος . (որ եւ Հիգեմոն) dux, rector, princeps . (գտանի գրեալ եւ Հեղիւնակ, Հեղանակ) Յետինք վարեն որպէս լտ. աւգթօռ, աւթօռ. այլ առ նախնիս վարի որէս յն. իղէմօն, իղո՛ւմէնօս. լտ. տո՛ւքս. այսինքն Առաջնորդ. առաջնորդօղ. վարիչ. գլուխ. հաւակ. սկզբնահայր.

Հայաստանեայց հայր հաւատոյ հեղինակ ընտրեալ։ Գրիգորիոս հեղինակն հոգւոց. (Շար.։ Երզն. լս.։)


Հեշտաբար

See full entry →

adv.

easily, commodiously, with pleasure, willingly.

NBHL (1)

Յայնժամ յաւէտ եւ հեշտաբար հայրական խնամածութեամբ մերձ կոչել առ ինքն. (Ճ. ՟Ա.։)


Հեռաբնակ

See full entry →

adj.

living far off, remote, distant.

NBHL (1)

Վրիպեալք ի բնական հայրենի լեզուէն յաղագս հեռաբնակն լինելոյ. (Արծր. ՟Բ. 7։)


Հետ, ոյ, ոց

See full entry →

s.

trace, track, print, foot-mark;
vestige, footstep;
pace, step;
way, path;
—ք, iron rail, rail;
ի —ոյ, from behind, from the rear;
—ք նաւու, track of a ship;
—ք կառաց, cart-rut, wheel-rut;
—ք ամպոց, traces of cloud;
—ք գազանաց, trail, track or scent of animals;
—ք վիրաց, cicatrix, scar;
վաղվաղակի կամ զ—, quick ! come on ! courage !
կորուսանել զ—ս, to lose the traces of;
զ— լինել, to apply oneself, to give or addict oneself;
ընդունայն զ— եղեն, they have attempted or tried in vain.

NBHL (1)

Ժառանգեն զհայր դստերքն հետ եղբարցն. (Երզն. խր.։)


Հետեւաբար

See full entry →

adv.

consequently, in consequence, of course.

NBHL (1)

Բարւոք եւ հետեւաբար ասէ, ես ի հայր, եւ յիս հայր. (Կիւրղ. գանձ.։)


Հետեւիմ, եցայ

See full entry →

vn. v. imp.

to follow, to accompany, to attend, to go with;
to follow, to follow in the steps of, to imitate;
to follow, to go or come after, to result, to derive, to proceed, come from;
— շաւղաց ուրուք, to follow in the steps of, to go after;
— ի մօտոյ, to follow closely, near;
—ւի, it ensues, it follows.

NBHL (1)

Հետեւել հայրենի առաքինութեան, կամ հաւատոյ առաջնոց իսրայէլականաց, կամ ընդ համառօտ հաւաստութիւն։ Ումպէտ գործոց հետեւիք։ Փառաց հետեւեցաւ։ Յէժարութեամբ հետեւի ուղիղ շաւղաց. (Խոր.։ Արծր.։ Յհ. կթ.։ Խոսր.։ Մաշտ.։)


Հիմն, մանց

See full entry →

s. chem.

foundation;
base, basis;
foot, bottom;
back, back part;
foundation, establishment;
— աղանալի, salifiable base;
— ի վեր, from top to bottom;
thoroughly, utterly;
— ի յատակ, to its very foundations;
down to the ground, to the bottom;
— or հիմունս արկանել, to lay the foundations of, to found;
— ի վեր առնել, կործանել, տապալել, յատակել, to cast to the earth, to throw, cast or pull down, to overthrow, to overwhelm, to subvert, to demolish, destroy or ruin utterly;
ի հիմանց կործանիլ, to be overthrown;
— լինել իրիք, to be the foundation of;
անկանիլ հիման, to have laid the foundation;
ի վերայ հաստատուն հիման, on a solid foundation.

NBHL (1)

Զվէմն՝ զոր հայր եդ հիմն նոր սիոնի, զծայր անկեան՝ զոր եդ որդի հիմն եկեղեցւոյ, եհան ի լեառնն, զի դիցէ զվէմն ի վերայ գլխոյ նրա (Մեկն. ղկ.։)


Հինահալած արշաւանք

See full entry →

sn.

aggression, assault by brigands.

NBHL (1)

Փոխեցին զաթոռ հայրապետութեանն աղուանից ի չորայ քաղաքէ ի քաղաքն պարտաւ վասն հինահալած արշաւանացն թշնամեաց խաչին քրիստոսի։ Մինչեւ ցգետն եփրատ հինահալած արարեալ արշաւանօք զհետ ընթանայր թշնամին։ Հինահալած արշաւանօք տարեալ զնոսա անցուցանէր ընդ գետն. (Կաղանկտ.։)


Ծնանիմ, ծնայ

See full entry →

va. vn. fig.

to beget;
to give birth, being or life to, to bring forth a child, to lie in, to be delivered;
to procreate, to produce;
to be begotten, engendered, produced, born;
to originate, to arise, to spring;
to pullulate, to bloom;
to emanate, to issue, to proceed;
— — կենդանեաց, to engender, to litter, to bring forth;
վերստին —, to be regenerate, born again;
to revive, to come to life again;
— Հօր, to procreate;
վերստին — մկրտութեամբ, to be new-born or regenerated by grace;
որդիս —, to bring forth a child, to be delivered of a child;
ծնաւ որդի or մանուկ արու, she brought forth or was delivered of a male;
գոգցես յայն ծնեալ էր or թուէր իմն յայն ծնեալ he seemed born for;
գետք զխորս ծնանին, the rivers nourish the sea;
երեսք որ ծնանիցին ի հայելւոջ, a figure horn or reflected in a mirror;
այտի ծնաւ քերթուղութիւն, thence poetry was born.

NBHL (1)

Ծնար հայրաբար. սնուցեր դայեկապէս. (Նար. ՟Ե։)


Ծնելութիւն, ութեան

See full entry →

s.

child-birth, birth;
generation.

NBHL (1)

որպէս ն. Ծնանելն, ծնողութիւն. հայրութիւն. մայրութիւն.


Ծնիչ, չի, չաց

See full entry →

adj. s. geom.

generating;
generator;
parents, progenitors;
generant.


Ծնողաբար

See full entry →

adv.

fatherly, motherly, like a father or mother.

NBHL (1)

հայրաբար, կամ մայրաբար.


Ծնողական, ի, աց

See full entry →

adj.

concerning or relating to parents, paternal or maternal.

NBHL (1)

γεννητικός, γενητικός generans, efficiens. իբր generativus, effectivus. կամ genitori vel genitrici proprius. Սեպհական ծնողի եւ թնողութեան. հայրական, մայրական, արտադրական, եւ արտադրօղ.


Ծնողասէր

See full entry →

adj.

loving, fond of one's parents.

NBHL (1)

Սիրօղ զծնօղս իւր. հայրասէր. մայրասէր.


Ծնողութիւն, ութեան

See full entry →

s.

generation, paternity, maternity.

NBHL (1)

Ծնօղն գոլ. հայրութիւն. մայրութիւն. իբր γέννησις generatio, paternitas, maternitas.


Ծնունդ, ծննդեան, ծննոդոց

See full entry →

s.

childbirth, confinement, delivery, lying-in;
birth, nativity, filiation;
origin, rise, source;
generation, race, offspring;
infant or child;
fruit, production;
effect;
horoscope, nativity;
—ք, posterity, children, descendants;
խթումն ծննդեան, Christmas-eve;
— Քրիստոսի, Christmas, nativity of our Lord;
—ք or գիրք ծննդոց, Genesis;
վերստին —, regeneration, renewing;
միւսանգամ —, resurrection;
— մտաց, conception, conceit;
— լուսնի, new moon;
— փոխոյ, interest;
usury;
— կենդանեաց, brood, litter, covey;
մերձ ի —, near lying-in;
about to bring forth young;
կալ ի ծննդոց, to cease from bearing, to become sterile;
օր ծննրոց, anniversary of birth-day;
երկիր ծննդեան իմոյ, my native country or soil, birth-place, home.

NBHL (1)

Ծնունդ չար զհայր իւր անիծանէ։ Ծնունդք եւ որդիք ձեր։ Ծնունդք նոցա ընդ նոսա։ Զծնունդս ենակայ։ Ի ծննդոցն ռափայ կամ սկայից։ Ծննդեամբք որովայնի, եւ ծննդեամբք խաչանց քոց։ Օձք ծնունդք իժից։ Եւ ահա ծնունդ մարախոյ գայր։ Մի՛ եղիցի ծնունդ որթոյ։ Գիտէի ոչ զնա, թէ ծնունդ որթոյ։ Գիտէի ոչ զնա, թէ ծնունդ իցէ սոցա. եւ այլն։


Ծնօղ

See full entry →

cf. Ծնող.

NBHL (1)

ԾՆՕՂ կամ ԾՆՈՂ. γονεύς, γονεῖς parens, parentes γενητής, γεννήτωρ, γεννήτειρα genitrix. Որ ծնանի կամ ծնեալ է զզաւակ. հայր, կամ մայր.


Ծոց, ոյ

See full entry →

s. mar.

bosom, lap;
cavity;
pocket;
— ծովու, gulf, the bosom or depth of the sea;
— գետոց, channel of a river;
— լերանց, cavern, grotto;
— կառաց, the interior of a carriage;
— անկեան, sinus. — նաւու, the keel of a ship;
գորք ամփոփման —ոյ նաւին, the hold of a ship.

NBHL (1)

Ի ծոցոյ հօր առաքեալ։ Ի հայրական ծոցոյ. (Շար.։)


Ծոցածին, ծնի

See full entry →

adj. fig.

born in the bosom;
the Only Begotten Son.


Ծրագիր, գրաց

See full entry →

s. adj.

sketch, outline;
project, draught, plan, design;
written, described, traced;
— դրական, graphical.

NBHL (1)

Զհայրենական մատեանսն ... եւ ծրագիր կարգեալս. (Ագաթ.։)


Կազմած, ոց

See full entry →

s.

apparatus;
preparing, preparation;
goods, furniture, household effects;
moveables, utensils;
equipage;
armour;
cf. Կազմութիւն;
— մարմնոյ, constitution, temper;
- պատերազմականք, military stores;
- ձիոյ, harness, caparisons, trappings;
— նաւու, rigging;
astronomical instruments.

NBHL (1)

Առին զյակոբ հայրն իւրեանց, եւ զկազմած։ Զկազմածն եւ ղաւարն։ Զսուսերն իմ եւ զկազմած իմ։ Ձիովք եւ ամենայն խաչամբք, եւ ամենայն կազմածովք իւրեանց։ Ամենայն կահիւ եւ կազմածով իւրեանց։ Այս է կազմած աշտանակին։ Զկազմածդ զայդ, ոսկի, արծաթ.եւ այլն։


Կաթնածուծ

See full entry →

adj.

sucking the breast.

NBHL (1)

Կաթնածուծ եւ ջամբակեր. (Եղիշ. հայր մեր.։)


Հակառակ, աց

See full entry →

adj. prep. adv. adv. fig.

contrary, opposite;
adversary, hostile, unfavourable, inimical;
discordant;
incompatible;
against, contrary to;
opposite, facing, in front of;
զնորին —ն, նմին or նորին —, ի —էն, ընդ —ն, on the contrary, on the wrong side;
against the grain, in a contrary sense, backwards;
ամենեւին իսկ —, directly or diametrically opposite, quite the reverse;
— ուղիղ մտաց, in spite of sense and reason;
— կամաց նորա, against his will or grain, in spite of him;
forcibly;
— կալ, to stand, remain, stay or stop in the face of, in front;
to oppose, to withstand, to resist, to make head against, to cope with;
— լինել, to be contrary, to oppose;
ընդ —ս լինել միմեանց, to be at variance;
—, ի —ն or ընդ —ս ելանել, մտանել, ընթանալ, լինել, to oppose, to form an opposition to, to rise up or against, to go against, to run counter, to withstand, to counteract, to thwart, to cross;
ընդ —ս ելանել, cf. Հակամտեմ.

NBHL (1)

Զհակառակ չարն ունիք ձեզ հայր. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 14։)


Հաղորդասէր

See full entry →

adj.

communicative.

NBHL (1)

(Աստուած) է հաղորդասէր, եւ ճշմարիտ թագաւոր եւ հայր. (Շ. թղթ.։)


Համաբնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

homogeneousness, connaturality, consubstantiality.

NBHL (1)

Սուրբ աստուած եւ տէր՝ հայր, եւ որդի, եւ սուրբ հոգի՝ համաբնութիւն. (Տաղ.։)


Համագոյ, ից

See full entry →

cf. Համագոյակից.

NBHL (1)

Որ համագոյդ ես խորհրդոցն հայրենի. իմա՛ խորհրդակից, որպէս էակից, եւ ոչ որպէս օտար ոք խորհրդական։


Համագոյակից

See full entry →

adj.

consubstantial;
—գոյք, creation, all creatures, the universe, nature.

NBHL (1)

Համագոյակցիդ քո։ Հնազանդութիւն համագոյակցին առ ամենահայրն՝ մարդկութեամբ. (Նար. գանձ հոգ.։ Շ. բարձր.։)


Համագոյութիւն, ութեան

See full entry →

s.

consubstantiality.

NBHL (1)

Զհամագոյութիւնն որդւոյ առ հայր ուսուցանէ. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Ը։)


Համագործ

See full entry →

adj. s.

cooperative;
cooperator.

NBHL (2)

Ծանիցո՛ւք զհայրն ամենակալ, եւ զորդին համազօր, եւ զհոգին համագործ. (Յճխ. ՟Բ։)

Փառաւորի եւ ինքն հայր՝ որպէս ունելով որդի ըստ ամենայնի նման, եւ հաւասարափառ, եւ համագործ իւր. (Պրպմ.։ ՟Լ՟Գ։)


Համագործութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cooperation.

NBHL (1)

Համագործութեամբ կամեցաւ յիւր փառացն հաղորդութիւն վերածել. եղերո՛ւք ասէ գթած, որպէս եւ հայրն ձեր, եւ այլն. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Ե։)


Համազօր

See full entry →

adj.

equal in power;
equivalent, equipollent, adequate;
— լինել, to be equivalent.


Համազօրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

equivalence, equipollence.

NBHL (1)

Այլ այնմ՝ որ կարողն է, ո՛չ միայն հայր, այլեւ որդի եւ հոգի՝ սակս համազօրութեանն. (Շ. յուդ. ՟Ի՟Գ։)


Համաձայն

See full entry →

adj. mus. adv.

concordant, consonant, conformable;
in unison;
unanimously.

NBHL (1)

Համաձայնաբար հայր անուանել զաստուած. (Լմբ. պտրգ.։)


Համաձայնութիւն, ութեան

See full entry →

s. fig. mus. gr.

concord, unison, consonance, concordance;
conformity, unanimity, union;
unison, tune;
concordance.

NBHL (2)

Գովէ զհամաձայնութիւն. զի աստուած զմարդն հաղորդ կենդանի ստեղծ։ Զվահանայ հայրապետին զհամաձայնութիւնն առ մեծ եկեղեցին հոռոմոց. (Լմբ. ժղ. եւ Լմբ. ատ.։)

Երկու աստուածք՝ ոչ են (հայր եւ որդի), վասն զի մի է բնութիւնն, եւ նոյն կամք, եւ մի համաձայնութիւն. (Աթ. ՟Ը։)