to precipitate one's self, to fling, to cast or throw one's self headlong.
Ուր արտաւազդն արտաշիսեան քարավիժեալ խոհամանայր ի կոշտն (կամ ի կուշտն) կոհակին. (Արծր. ՟Դ. 11։)
to grow insipid, to be nauseous, to be disgustful.
whole, universal;
all, all together, generally;
even, yet, still.
Զսակաւս ի բազմացն՝ քան թէ զիսկութիւն համանգամայնիցն. (Նար. ՟Հ՟Է։)
Երբեմն համանգամայնից յիշատակօք, եւ երբեմն իւրաքանչիւրովքն. (Սարկ. լս.։)
Ի համանգամայնց ամենայնիւ կողոպուտ մնալով. (Պիտ.։)
Անփոյթ առնել ծանունցն՝ համանգամայնցն է ի բաց բարձումն. (Յհ. իմ. ատ.։)
Յաղագս համանգամայնց։ Համանգամայնք են, որոց լինելութիւն ի նմին ամանակի։ Իսկ բնութեամբ համանգամայնք, որք միանգամ հակադարձին ըստ գոլոյն հետեւութեան. (Արիստ. ստորոգ.։)
Արտադրութիւն նախկնիցն ծնանել ինձ թուի զհամանգամայնցն յեղանակս. (Անյաղթ անդ։)
Համանգամայն եղեալք՝ համանգամայն եւ լուծցին. (Պղատ. տիմ.։)
Նոյնն համանգամայն կալցի զհակակայսն. (Պորփ.։)
Ասել համանգամայն աստուած, համանգամայն որդի. (Աթ. ՟Ը։)
Զայսոսիկ ասէր բանիւք, եւ համանգամայն արդեամբք զգործն կատարէր. (Ճ. ՟Ա.։)
Ընդունին զհատուցումն բարի ըստ բարեաց գործոց, համանգամայն եւ չարեացն. (Յճխ. ՟Ժ։)
Եւ զի՞ մի մի ասիցեմ. համանգամայն ասացից. (Սարգ. յկ. ՟Դ։)
Զբան եւ զգործ համանգամայն. (Յիսուս որդի.։)
Եւ այլք բազումք, համանգամայն երկերիւր հարք. (Խոր. ՟Գ. 61։)
all the members.
of the same matter.
Մարմնոյն (ըստ երկրաչափից) հա՛րկ է ի համանիւթոյ կա՛մ երեւութեամբ եւ կամ գծիւ բաժանեալ գոլ։ Երեւեցաւ մակերեւութիւն եւ գիծ բաժանել զհամանիւթս մարմնոյ. (Անյաղթ առած.։)
equal, alike, similar;
conformable, analogous;
imitating, following;
equally, alike.
Զհամանման մարմին մեր զգենուլ ոչ գարշեցաւ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 9։)
Ո՛չ է համանման շնորհք աստուծոյ յանցանաց չարին. (Ոսկ. հռ.։)
Համանման դեղօք։ Ի համանման հաւասարաց։ համանման չարօք, կամ բարեօք. (Ագաթ.։ Մանդ. ՟Ժ՟Է։ Պիտ.։)
Համանման երկնաբերձ կայից, կամ ձեռակերտին շամիրամայ, կամ նոցին համանմանիցն։ Զմայրս եւ զհամանմանս հատանեն. (Նար. խչ.։ Յհ. կթ.։ Պիտ.։ Փիլ.։)
Պատկեր հօր՝ ո՛չ փոփոխական, այլ անփոփոխ՝ համանըման. (Շ. խոստ.։)
Մինն արբենայ, եւ միւսն բամբասէ. եւ համանման դատապարտին. (Մանդ. ՟Ժ։)
Որ համանման մեծին եղիայի եւ յովհաննու մկրտչին յանապատի բնակեցեր. (Շար.։)
cf. Համանման.
Ըստ խնամութեան, կամ ըստ այլ ինչ՝ համանմանակի պատճառացն ընտանութիւնք են. (Փիլ. բագն.։)
Նմա հաւատասցէ եւ նորուն զաւակաց՝ համանմանակի ընտանութեամբ. (Խոր. ՟Գ. 65։)
cf. Համանման.
Հհամանման գտեալ. եւ նմանօղ լեալ.
Հհամանմանեալ մեծին եղիայի, եւ յովհաննու մկրտչին. (Շար.։)
Հհամանմանեալ առաքելապատիւ հօր. (Ճ. ՟Ը.։)
Զառիստակէս փոխան յղեալ, որ իւր որդի համանմանեալ։ Ի քաջութեան գովաբանեալ, մինչ տրդատայ համանմանեալ. (Շ. վիպ.։)
Ի համանմանեալսն լուսոյ ընթացեալ. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Ե։)
cf. Համանման.
Ոչ յօտարազգին, այլ միայն յիւրում համանմանին դեգերեալ. (Պիտ.։)
Զի սիրէ առ համանմանիսն իւր հասանել վրիպեալն ի ճշմարտութենէն. (Յհ. իմ. պաւլ.։)
Դասուց վերնոց համանմանի թէոդորոս այրն ցանկալի. (Գանձ.։)
similarity, conformity, analogy.
Ի համանմանութիւն նոցին բորբոքեալ։ Յօրինէ զդասակարգութիւն աստիճանաց տաճարին ի համանմանութիւն երկնաւորացն պարուց։ Նմին է համանմանութիւն։ Ի համանմանութենէ վերջանան։ Բարւոք պահսեցուք զհամանմանութիւն հրեշտակական կարգաւորութեանցն. (Լմբ. սղ. Լմբ. ստիպ. Լմբ. պտրգ.։)
having the same sign.
Որ ունիցի զնոյնպիսի նշան յո՛ր եւ է կարգի, համանման. ըստ յն. նմանակիր. ὀμοιοπάθος
Քանզի համանշան (կամ համնշան) ի նմանութենէ անտի խնդրէր լսել մարդն, եկն էառ փրկիչն համանշան նմանութիւնս. (Կոչ. ՟Ժ՟Բ։)
having the same meaning or signification, synonymous.
synonymy.
unanimity.
cf. Անուանակից;
name-sake.
Զհամանուն իւր գաւառս. (Յհ. կթ.։)
Զադամ (որ եւ ատամ ), որ էր համանուն հասարակաց ազգի. (Եւս. քր. ՟Ա։)
Թագաւորեցուցանէ մերս արտաշէս զհամանուն իւր զարտաշէս։ Եւ համանուանն արտաշրի. (Խոր. ՟Բ. 50։ ՟Գ. 51։)
Զերկուս արսն համանուանս. (Յհ. կթ.։)
Բազում էին համանունք դաւիթ. (Շ. բարձր.։)
Ի ձեռն յեսուայ համանուանն Յիսուսի. (Տօնակ.։)
Ի բազմապատկապէս եղելոց հեշտութեանց, ոմանք սուտք, եւ ոմանք ճշմարիտք, մտացն, մարմնոյն ... այս ամենայն ցուցանեն զհեշտութիւն համանուն. (Նիւս. բն.։)
Ինքնեղ նաւահանգիստն (գովելի) քան զայն՝ որ յարուեստիցն, համանուն ունելով կոչումն. (Պիտ.։)
Զեկեղեցի իմացարո՛ւք, համանունք գոլով միմեանց, ժողովուրդ, եւ ժողովարան. (Շ. թղթ.։)
Համանուն է հողմն՝ հոգւոյն (յեբր. եւ յն) վասն անօրութեանն։ Քրիստոս, որ է օծեալ. եւ որք հոգեւոր ծննդեամբն եղաք նմա որդիք, կոչեցաք համանուն նորին քրիստոնեայք. (Լմբ. իմ. եւ Լմբ. առակ.։)
homonymously.
Որոց անուանք երկաքանչիւրոց նոցա համանունաբար միմեանց կիրակոս ճանաչիւր. (Յհ. կթ.։)
Երկինք անուանեաց համանունաբար հրեղէն երկնից վերին յարկին. (Ոսկիփոր.։)
Հրեշտակք անուանին ամենայն երկնային դասապետութիւնքն համանունաբար։ Որպէս ձեռքն գործոց է պաշտպան, այսպէս եւ գործն նորին համանունաբար կոչի ի գրոց (ձեռք). (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)
Զհամանունաբար ասիլն եւ քրիստոս եւ որդի եւ տէր. (Պրպմ. ՟Ի՟Զ։)
homonymy.
Ըստ կարողութեան՝ աստուածականին համանունութեան արժանաւորի։ Սերովբէին համանունութեամբ կոչելն (զերեւեալն եսայեայ), յաղագս կիզողութեան ի մեղացն ջնջումն. (Դիոն.։)
Զանուանսն քննել եւ հարցանել, եւ մի՛ պատրել եւ խաբիլ համանունութեամբքն. (Փիլ. լին. ՟Դ. 243. որպէս եւ Շ. բարձր. եւ Շ. թղթ.։ Լմբ. սղ.։)
cf. Անհամանամ.
Նոյն ընդ անհամանալ. անհամնալ. պադսըզլանմագ. μωραίνομαι. որ եւ մորոսանալ. յիմարիլ. եւ անհամեստ լինել. լտ. լայնաբար ասի evanesco փճանալ. եւ infatuor, stulte ago. խենդենալ.
equivocal;
cf. Համանուն;
cf. Երկդիմի.
Թագաւորէ վաղարշ ի ՟Լ՟Բ ամի հոմանուանն (կամ համանուանն) իւրոյ վաղաշայ պարսից արքայի. (Խոր. ՟Բ. 65։)
Որ է յաթոռ սուրբ գրիգորոյ, գոլ հոմանուն համանմանոյ։ Զիւր սիրեցեալ որդիացեալ, եւ զհոմանունըն հաստատեալ. (Շ. խոստ. եւ Շ. վիպ.։)
cf. Համանուն.
of the same name;
cf. Համանուն.
god-wit;
heath-cock.
• ՆՀԲ մեկնում է «թուի որս ի պէտս դա-համանց կամ խորտկաց, և կամ առան-ձին անուն էրէոյ, յն. δαίς, որ է խոր-տիկ»։ ՋԲ «միս երէոց կամ խորտիկք»։ Առաջին անգամ ԱԲ դնում է ուղիղ ձե-
Բառ անյայտ, որ թուի Որս ի պէտս դահամանց կամ խորտկաց. եւ կամ առանձին անուն էրէոյ. (լծ. յն. տաի՛ս կամ տէ՛ս, որ է խորտիկ)
whole, entire, total, complete;
all, entirely;
together, all together, together with;
even, yet, still;
—, —իւ, totally, completely, wholly, thoroughly;
— եւ այնպէս, even though, even if, however, nevertheless;
— եւ այնպէս ոչ յագեցա՞ր, what, and you are not yet satiated?
— ասել, ասացեալ, in short, in a word.
• , ի հլ. «ամբողջ, բովանդակ, բոլոր, ամէնքը» Պիտ. «բոլորովին» Նար. «համանռամայն, ամբողջովին, միանգա-մայն» Խոր. Պիտ. Սահմ. «ի վերայ այսր ամենայնի, բայց դեռ» Եզն. Փարպ. փիլ. որից համայնաջինջ Պիտ. Նար. համայնա-պատում Նար. համայնազնեան Տաղ. համայ-նացում (նոր բառ)։
condition, quality, state;
kind, species, nature;
details, circumstances, particulars;
attribute, disposition, situation;
way, manner;
model;
proof;
— ժամանակին, actual state of things;
ստիպողական —, emergency;
յամենայն —նս, in any way, at all events.
• ՆՀԲ ի համ և գալ կամ համանգա-մայնք։ Պատկ. Изсльд. էջ 11 զնդ. han-ǰamana, պրս. anǰuman, սանս. sanga-mana «ժողով»։ Հիւնք. պրս. hangām «ժամանակ» բառից։
(ի համ, գալ, կամ համանգամայնք) τρόπος modus κατάστασις conditio եւ ἑξεύρεσις inventio ἁπόκρισις responsio եւ այլն. Ամենայն որպիսութիւն իրաց միանգամայն խորհեալ. պարագայք. վիճակ. եղանակ. օրինակ. պատճառք. ցոյցք. պէտք. ընտրութիւն. քննութիւն. տեղեկութիւն՝ սարօք իւրովք
as, like, after the manner of;
almost, nearly;
cf. Հանգունակ.
• «նման, պէս» ՍԳր. Եւս. քր. «նմանապէս» Կորիւն. «իբր, մօտաւորապէս» Եւս. քր. որից հանգունակից Սեբեր. հանգու-նաւոր Ոսկ. մ. բ. 18. հանզունապատիւ Գնձ. երկնահանգոյն Շար. Նար. խչ. հանգունական Երզն. ոտ. երկն.-բառիս հետ նոյն են՝ հան-գունակ «նման» Սեբեր. (որից հանգունա-կացեալ Անան. եկեղ. հանգունակեալ Շնռոհ ոտ. ևն), համգունակ «նոյնպիսի, նման» ռիտէ միայն ԱԲ. համագունակ «համանման» Շիր.։
verbose;
talker.
Ե՛ւ բազմաբան է բարի պատճառն ամենայնի, ե՛ւ սակաւաբառ, համանդամայն եւ անբան (այսինքն անճառելի). (Դիոն. ածայ. ՟Ա։)
cf. Ամոլ.
ԱՄՈԼՔ Ի ՏԱՌՍ. Տառք լծորդք ընդ միմեանս վասն համանմանութեան ձայնից, որպէս մ, պ, բ, փ, որք երբեմն փոխանակեն զտեղի իրերաց՝ ընդ նովին լծով մտեալ, մանաւանդ ի լծորդութիւնս բայից յունաց.
that hears, understands easily or readily;
that has fine ears.
Եւ համանդամայն սոցունց արագալուր զգայութիւն. (Պղատ. տիմ.։)
act of raising;
carriage;
subtraction;
exception;
suppression, repeal, derogation;
degradation, dissolution, extinction;
deduction, defalcation.
Անփոյթ առնել ծանունցն՝ համանգամայնցն է ի բաց բարձումն. (Յհ. իմ. ատ.։)
all, total, entire;
— ոչ, ոչ —, — սիկ ոչ, not, none, never, nothing;
—, — իսկ, totally, entirely, absolutely;
ընդ —, everywhere;
throughly.
ԸՆԴ ԲՆԱՒ. մ. ἑν ᾦ τὸ πᾶν, τοῦ παντός, τὰ παντά per omnia, universim Ընդ ամենայն տեղիս. եւ Ընդ ամենայն. համանգամայն.
divisible.
Որպէս, Աստուած էր ինքն եւ մարդ համանգամայն, ո՛չ ոմն Աստուած, եւ ոմըն մարդ՝ բաժանական. (Երզն. ոտ. երկն.։)
to consist;
to be composed, constructed, constituted.
Ներհակքն ոչ կարեն համանգամայն ի միում (ենթակայի), եւ ի նոյն ժամանակի բաղկանալ։ (Ապականութիւն) ոչ կարէր ի միասին ընդ գոլոյն բաղկանալ. (Յհ. իմ. երեւ.։)
of many colours;
more, much, various.
Զբազմագոյն երանգսն։ Պտղոց բազմագունացեւ համանդամից. (Միսայէլ խչ.։)
to promise, to engage, to pledge ones word;
to vow;
to protest;
to offer, to proffer;
to propose.
Խոստանային զարհաւիրս եւ զխոստովանութիւնս հալածել յանձնէ ախտացելոց. Խոստացաւ տալ յարքունիս վաթսուն քանաքար։ Խոստացան եւս խաչինս տալ նոցա։ Սկիզբն արասցուք բանիցդ խոստանալոց։ Զայն ինչ՝ որ թագաւորին խոստացեալ էր, ողջ ոչ կարէր առնել։ Զխոստումն՝ զոր խոստացավ համան արքայի։ Երդմամբ խոստացաւ տալ նմա (յն. խոստովան եղեւ)։ Բայց զայս խոստանամ քեզ (յն. խոստովանիմ)։ Խոստովան գիտել զաստուած (յն. խոստովանին)։ Խոստան տալ նմա արծաթ։ Խոստացաւ տալ նմա զսա ի բնակութիւն. եւ այլն։
promise, engagement, obligation;
word, word of honour, good faith;
offer, tender;
protestation, declaration;
profession;
— տալ, to give one's word, to promise;
պահել զ—, կալ ի խոստման, to keep one's word or promise;
չպատել զ—, չկալ ի խոստմանն, to break one's promise, to fail to keep one's word;
մեծամեծ խոստմունս առնել, to promise mountains of gold, wonders;
սնոտի խոստմունք, vain or empty promises, fair words only;
սնոտի խոստմամբք պարարել, to nourish with vain promises
Զխոստումն՝ զոր խոստացաւ համան արքայի. (Եսթ. ՟Դ. 7։)
time;
year;
century, epoch, period;
age;
the end of life, death;
the present life, our times;
season;
opportunity, leisure;
appointment;
ճշմարիտ —, true or correct -;
միջին —, mean -;
արեւային — solar -;
աստեղական —, sideral -;
դիշերահաւաստրային —, equinoctial season, equinox;
—ք Թագաւորաց, The Books of Kings;
անցանել զ—օք, to grow old, to advance in years;
— պատեհի գտանել, to find a favorable moment;
յօգուտ վարել զ—ն, to make a good use of time;
կորուսանել, անցուցանել զ—ն, to lose, to waste one's time, to while away;
դէպ —, a favorable moment;
—ի մնալ, սպասել, or սպասել դիպող —ի, to wait the favorable moment;
— առնուլ, գտանել, to find a favorable occasion or opportunity;
ընտրել զ—ն, cf. Ընտրեմ;
ոչ բազում —ք են, a short time since, not long since, lately, of late;
ոչ սակաւք են, a long time since, a long, long while ago, long since;
առ այնու —օք էր տեսանել, then one saw, it was at that period one saw;
առ —օք Վարդանայ Մեծի, in the time of Vardan the great;
յաւուրս —աց սորա, of his epoch;
ի վաղեմի —սն, in remote ages;
ի սուղ, ի սակաւ —ի, in a short time, in a moment;
ի միում, ի նմիմ —ի, at the same time;
ի յետին —ս, in these latter times, years or days;
անդստին ի —աց անտի, or յառաջին —աց, thenceforth, from the earliest or olden times;
առ նովին —օք, towards this period, about the same time;
հզօր ի —ին, powerful at that time;
— ինչ, some time, a short time;
առ — մի, provisionally, for a certain period, for the present;
—աւ, with time, in the course of time, in time, in the long run;
ընդ or ըստ —ս —ս, from time to time, at intervals, now and then, ever and anon;
զայնու or առ այնու —աւ, զայնու —օք, ընդ —ս, or յամս —ացն այնոցիկ, առ սովիմբ, or զսովին —աւ, ընդ —ս ընդ այնոսիկ, ընդ ամս —ացն այնոցիկ, then, at that time, in those times, at that epoch, during that century;
ի —ին՝ յորում..., in the time when...;
ընդ ամենայն —ս, at all times;
—աւ, once upon a time;
once there was;
formerly;
— ինչ առնել առ ձեզ, I shall remain some time among you;
—ս ձիգս, long time;
բազում —ս աշխատ եղէ ի վաստակս այս, this work has cost me much time;
բազում —ի պէտք են առ այս, that requires much time;
անցանէ —ն, time flies.
time;
time;
tense.
Չափեալքն ժամանակաւ՝ հոմանունաբար ժամանակք կոչին, որպէս շարժութիւնք աստեղաց, եւ արեգական. եւ վարքս մեր։ Ոչ շարժութիւն ի մասունս տուընջեան եւ գիշերոյ մեկուսութեանցն է ժամանակ, այլ՝ համանուն ժամանակի. (Մաքս. ի դիոն.։)
of time;
temporal, worldly;
—ս, recent, modern, of our time.
Ամենայն որ լինելութիւն մարմնական ունի, համանգամայն եւ ժամանակական՝ ապականացու է եւ մահկանացու. (Նիւս. բն.։)
the eleventh letter of the alphabet and the fifth of the vowels;
twenty, twentieth.
Ի ՄԻԱՍԻՆ. Իբր Միանգամայն. համանգամայն. (օտար ոճով. )
to be impudent, shameless, insolent;
to lose all sense of shame, to lay aside decency, to become shameless, to lead a debauched life;
to dare;
լկնիլ աչաց, to look impudently;
cf. Լկնիմ.
Լկտանան, եւ շուայտին համանգամայն կերակրովք. (Մանդ. ՟Թ։)
cf. Լկտամ.
Լկտանան, եւ շուայտին համանգամայն կերակրովք. (Մանդ. ՟Թ։)
self-moving, automatic;
presumptuous;
forward.
որք ինքնաշարժ ախտիւք, եւ բռնակալաց աշխարհի համանօք զանձինս իւրեանց յայս աստիճան հոգեւոր բարձրութեան ձգեն. (Շ. ընդհ.։)
to expose to public notice;
to conceal, to hide;
to dissemble, to play the hypocrite.
Առ ի զբարեբախտագոյնսն ի նոցանէն ընդունելով վայելս։ Առ ի յոքնապատիկն վերաբերելով հանդէս։ Առ ի գազանակուր լինելով։ Առ ի հասարակաբար զամենայն սերմանիսն համանգամայն բուսուցանելով. (Պիտ.։)
cf. Առնչական.
Այսոքիկ առինչունակին են, եւ առինչունակն՝ որքանաբար մինն ասի՝ նոյնքանաբար եւ միւսն եւս։ Առինչունակն համանգամայն պարտի գոլ. (Անյաղթ պորփ.։)
theologian.
Վասն է՞ր աստուածաբանքն զամենայն երկնայինսն համանգամայն հրեշտակս կոչեն։ Առ ի սրբազանից աստուածաբանիցն։ Ոմն յաստուածանիցն զաքարիա։ Այլ ոմն յաստուածաբանիցն եզեկիէլ. (Դիոն. ստէպ։ եւ Շ. հրեշտ.։)
even;
conjoined, united, equal, alike, similar;
level, without odds, equally;
close to;
conjointly, with, together;
pair, couple;
—ք, —ք կշռոց, balance;
a coach and two or four;
— պարանոցին, nape of the neck;
— մի եղանց, a yoke of oxen or bullocks;
—ք իշոց, a couple of asses;
—ք կաքաւուց, ատրճանակաց, brace of partridges, of pistols;
— մի կօշկաց, a pair of boots;
—, — ընդ, directly, forthwith, as soon;
— ընդ բանին եղեւ, no sooner said than done;
—ս —ս, in pairs, by twos, two and two.
ԶՈՅԳ ԸՆԴ, կամ (լոկ) ԶՈՅԳ. Ի միասին եւ նոյնժամայն. համանգամայն.
synonymous;
equivocal;
cf. Հոմանուն.
Իբր Զուգանուն. համանուն. հոմանուն.
isomorphism.
Կերպարանակցութիւն. համանմանութիւն.
of thesame religion.
ὀμιότροπος similibus praeditus moribus Համակրօն. համանման վարուք եւ կարգօք.
participation;
isomeria.
ἱσομοιρία aequa portio, aequalitas Հաւասար մասն եւ բաժին. հաւասարութիւն. համեմատութիւն. համանմանութիւն. եւ Մասնակցութիւն.
that holds the same course, companion on the road.
Ճանապարհակից. ընթացակից. հաւասար յընթացս. համանման. ծննդակից. սննդակից. ընդակից.
equally, alike, likewise.
equal to God;
(the Man-God).
companion, comrade, partner;
female companion;
consort;
fellow;
agent;
neighbour;
partaker;
peer;
clerk;
assistant;
չիք իմ —, I am peerless, I have no equal;
— զընկեր, այր զ—, one to another, mutually;
երդուան այր —ի իւրում, they bound themselves by mutual oaths.
sky-high, much elevated.
cf. Գրագէտ.
Այս ինձ ճառ՝ յաղագս գրականաց, համանգամայն եւ գրոց։ Յետ գրականին փանդեռնահարն մեզ ասելի է. (Պղատ. օրին. ՟Է։)
tooth, notch.
Իսկ (Երզն. քեր.) Դանտան դնէ իբր համանուն ընդ Հեւան։
straw-berry;
arbute-berry;
տունկ —ի, straw-berry-plant.
ԵԼԱԳ կամ ԵԼԱԿ. Պտուղ բուսոյ յերեսս երկրի կարմրերանգ եւ ախորժահամ. խմորուկ. իտ. ֆրա՛կօլա։ Ա՛յլ է եւ համանման պտուղ թփոյ.
cf. Ելագ.
ԵԼԱԳ կամ ԵԼԱԿ. Պտուղ բուսոյ յերեսս երկրի կարմրերանգ եւ ախորժահամ. խմորուկ. իտ. ֆրա՛կօլա։ Ա՛յլ է եւ համանման պտուղ թփոյ.
remedy, medicine, medicament, purgative, potion, draught;
spice, drug;
cure, dressing;
poison, venom;
ink;
die, colour;
amulet, talisman;
— դալար, grass, herbage, green;
nacea;
dress;
verdure;
ամենաբոյժ —, panacea;
— մատուցանել, to physic, to dress;
— առնուլ, to take a remedy;
to take poison;
անոյշ՝ դառն՝ սաստիկ՝ գօրաւոր՝ ազդու —, sweet, bitter, violent, powerful, efficacious remedy.
to roll;
to wheel;
to surpass, to excel;
to bend, to incline;
— զձեռն, to extend or stretch out the hand;
— զոք զինքեամբ, to win over, to attract, to gain one's favour;
զյունովք — խորհրգովն, to be on the Greeks side, to be a partisan of the greeks;
— զփայլումն արեգական, to din, offuscate, darken or eclipse the splendour of the sun.
Քար սուլ եւ հարկանօղ ի համանմա քարէ մաշի, եւ սրութիւն գլի. (Կլիմաք.։)
to confound, to convince, to cover with shame.
Դժպարտեցոյց զհաման. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)
of prosopopoeia, that partakes of prosopopoeia;
allegorical, metaphorical.
Զբան եւ ըզգործ համանգամայն առ իս փոխեալ դիմառական. (Յիսուս որդի.։)
groin;
loins, reins;
hip, haunch, thigh;
knees;
lap;
առաջակողմն —նաց, mons Veneris;
քունջ —նաց, groin;
ելանել յերանաց ուրուք, to be horn of, to spring from the loins of;
լինել յերանս հօր իւրոյ, to be yet in the loins of his father;
զ—նս ածել ի վերայ, to infork, to mount, to ride.
μηρίον, μηρία ilia, ilium, femur ὁσφύς lumbus Երեւելի մասն ի մարմնի կից ընդ համանուն մասունսդ Երի, Երիկամունք, Երաստան, եւ Առականք, հանդերձ զստիւ եւ ազդերբ. այսինքն սկսեալ ի կողից եւ ի միջաց եւ ի վայր մինչեւ զբարձս. վարի կողերը ու մէջքը, նստուկը, աճուկը, պուտը.
divinity, false god;
idol;
կարգել ընդ դիս, to deify, to place in the number of gods;
գաշտային —, the rural gods.
Մարտակիցք մեր աստուածք՝ համանգամայն եւ դիք. եւ մեք իսկ ստացուածք աստուածոց եւ դից. (անդ. ՟Ժ։)
parent, compatriot;
national, of the same nation;
allied to, near, like, similar, analogous.
consanguinity;
affinity, alliance by marriage;
analogy, likeness, resemblance.
Կցորդութիւն. մերձաւորութիւն. ընտանութիւն. համանմանութիւն. համեմատութիւն.
Ազգակցութիւն մարդկան ընդ վերնոց բնակութեանցն։ Եղբայրասէր կրօնաւոր ազգակցութիւն ունի առ Քրիստոս։ Լուսինն առ մեզ ունի ազգակցութիւն խոնարհութեամբն։ Ազգակցութիւն իմն առ նախկինսն համանգամայնքն ընդունին։ Խեցեաւն սրբէր զամանն խեցեղէն. ազգակցութեամբն զազգակիցն մխիթարէր։ (Յհ. իմ. եկեղ.։ Նեղոս.։ Շ. բարձր.։ Անյաղթ համանգ.։ Իսիւք.։)
company on the same throne.
Արժանի լեալ երկրորդ աթոռակցութեան իմոյ համան. (Եսթ. ՟Ժ՟Գ. 3։)