cf. Այժմեան.
· Calfa
ԱՅԺՄՈՒՍ. ՅԱՅԺՄՈՒՍ. ԶԱՅԺՄՈՒՍ. ԱՌ ԱՅԺՄՈՒՍ. Այժմ. յայժմու ժամանակի. ի ներկայումս. եւ առ այժմ. հիմակ, հիմակուց հիմա. շիմտի, շիմտիլիք. τανῦν, ἑν τῷ παρόντι. nunc impraesentiarum
Յայժմու ժամանակիս. (՟Բ. Կոր. ՟Ը. 14։)
Յայժմու յաւիտենիս. (Լմբ. պտրգ.։)
Առ ի յայժմու ճառս նպաստ լեալ։ Ոչ իսկ պիտոյ է այժմու ճառիս. (Յհ. կթ.։)
Մի՛ զայժմու կերպարանդ, այլ զառաջու գործեցեալսն նկատեալ յիշեցէ՛ք. (Պիտ.։)
Այժմու աթոռդ՝ զոր ունիս։ Այլ ազատիլ յայժմուս ախտից. (Շ. թղթ.։)
Զայժմու մի ամիս՝ յայնժամ նոքա (եգիպտացիք) տարի կոչէին. (Եւս. քր. ՟Ա։)
Միայն զայժմուս տեսանեմք առաջարկութիւն. (Լմբ. ատ.։)
Մինչեւ յայժմուս՝ եւ որք լինին. (Յիսուս որդի.։)
Իսկագոյն ասացեալն է ի վերայ այժմուցս եղելոցս. (Փիլ. լին.։)
Արհամարհել զայժմուսս։ Որք վասն պատուիրանի նորա թողին զի՛նչ եւ իցէ յայժմուցս. (Բրս. հց.։)
Այժմուքս իսկ նախ ի նմանէ նկատեցան։ Այժմուքս ո՛չ այլ ինչ՝ բայց կերակուր ցեցոյ։ Վայելչագոյն քան զայժմուսս. (Ոսկ.։)
Յիսկզբանցս մերոց ազգաց մինչեւ ցայժմուսս. (Խոր. ՟Ա. 2։)
Որ են ծածկեալ յայժմուցս։ Նշանն ահաւոր՝ այժմուցս յանդիման եղեալ. (Նար. ՟Հ՟Բ։)
Եւ ո՞ւր ցանկութիւն յանախտականսն բնութեամբ, ըստ այժմուս՝ եւ ո՛չ երբէք. իմա՛, ըստ այժմու վիճակի կամ ցանկութեան։ (Շ. թղթ.)
Ցուցից արդ այժմուս զհնոյն յիս տեսակ. (Նար. ԼԹ։)
Այժմուս ոչ ոք է տգէտ յընտրողութենէ բարւոյն։ Յառաջ քան զամենայն յաւիտեանս էր, եւ այժմուս է. (Շ. ընդհ.։)
Սակաւ ինչ ասացից յայժմուս։ Յայժմուս՝ ակամայ բռնազբօսելով։ Արգելաւ յայժմուս այսու պատճառաւ։ Յանցեալն՝ յայժմուս՝ յապագային, եւ յանըսպառ յաւիտենին. (Շ. թղթ. եւ Յիսուս որդի.։)
Ի յայժմուս եւ ի հանդերձելումն. (Ոսկիփոր.։)
Զայժմուս պատուիրէ եւ խրատ տայ. (Փիլ. այլաբ.։)
Դուզնաքեայ ինչ բան բաւականասցի առ այժմուս. (Շ. թղթ.։)
Զայժմու եւս ըմբռնեալսն. (Յհ. կթ.։)
Ի յայժմու երգեցեալ օրհնաբանութեանս. (Նար. ՂԳ։)
from this moment or time, henceforth, henceforward.
· Calfa
Յայսմ ժամանակէ. ի ժամէ աստի. արդէն, կամ արդ նորոգ. այժմ. յայժմուս. հիմակւընէ, հիմըկուց, հիմակ. շիմտիտէն. հէմէն շիմտի.
henceforth, henceforward, hereafter, for the future;
as for the rest;
now, then, but.
· Calfa
Յայսմ հետէ եւ առ յապա. հետեւաբար յայժմու ժամանակէ կամ յայսմ օրէ եւ անդր. ասկից էտեւ, ա՛լ. պունտան սօնրա. պունտան պէօյլէ. շիմտէն կէրի. արթըգ. մնաց՝ որ. գալտը քի. ἁπὸ τοῦ νῦν, λοιπόν. a nunc, իբր ab hoc tempore, dehinc, deinceps, in posterum, de caetero
banished or driven from his country;
captive, enslaved;
strange, foreign.
· Calfa
Գալ դնել զորդիսն իսրայէլացւոց յանաշխարհիկս իւրեանց. (՟Ա. Մակ. ՟Գ. 4.) այժմու յն. ի կորուստ. ἁπώλεια , այլ ըստ մեզ՝ ἁπολίτης, qui civis esse desiit.
without deformity, without defect, perfect.
· Calfa
Մայր քո ծնցի մարմին անտխեղծ (կամ անտխիղծ). (Երգ. ՟Ը. վերջ, (որ չիք յայժմու յն։))
present, new, recent, modern;
— ծնեալ, newly born;
—ք, the moderns.
· Calfa
ԱՐԴԻ, դիք, դեաց. ա. գ. ὀ, ἠ τὸ ἅρτι, νῦν, παρών recens, nuperrimus, praesens Արդեան. այժմու. առաջիկայ. ներկայ. եւ յոքն. Առաջիկայ մարդիկ, իրք, կամ կեանք կամ ժամանակք. ...
recent, new;
presently, immediately;
soon, forthwith, directly, suddenly;
առժամայս, at present, now;
for the present.
· Calfa
ներկայ. այժմու.
here;
hence.
· Calfa
παρών, -οῦσα, -ον praesens Ներկայ. առաջիկայ. այժմեան. այժմու.
proposition, proposal, project, question;
establishment, introduction, motion;
arrangement;
theme;
problem;
discourse;
—ք, premises.
· Calfa
Զայժմուս տեսանեմք զառաջարկութիւն սքանչելի։ Կարօղ է զառաջարկութիւնս տնօրինել ի բարի. (Լմբ. ատ. եւ Լմբ. պտրգ.։)
prep. adv. before, in presence of, in front of, opposite;
forward;
— իմ, before me, in my presence;
գնալ —, to go before, to precede;
— առնել, դնել, արկանել, to propose, to assert, to project, to offer, to represent, to produce to decree, to exhibit, cf. Յառաջարկել, cf. Յառաջադրել, cf. Առարկանել, cf. Մատուցանել;
to explain, to declare;
— կալ, to present one's self, to appear, to resist, to oppose, cf. Դիմադրել, cf. Տոկալ;
— կայ, v. imp. which is or are in front, forward, before;
որ —ս կայ խրատ, the present maxim;
կամքն — կան ինձ, I have the will before me;
ինձ չարն — կայ, the ill is near me;
զոր ասել կայ մեզ —, what we have to say;
ամենեցուն մեզ յանդիման լինել կայ —, it is necessary for us all to appear before.
· Calfa
Չիք ինչ հաղորդութիւն առաջի ճառին ընդ այժմուս։ (Սեբեր. Թ։)
present;
near, close;
assistant;
— տարի, the current year;
— ամիս, present month;
յ— շաբաթու, in the next week;
— լինել, to be present, to interpose;
յերեսուն — ամսեան, the thirtieth inst.;
յ—սն for the future, henceforth.
· Calfa
Անցելոյն, եւ այժմուս, եւ յառաջիկայէն փրկեսցէ. (Ժմ.։)
indecent, unbecoming, unseasonable;
absurd, clumsy, extravagant, ridiculous;
յանդէպս, indecently, unbecomingly;
awkwardly, unseasonably.
· Calfa
Դէպ ժամանակ այժմու կեանքս, եւ անդէպ՝ հանդերձեալքն. (Խոսր.։)
undivided, indivisible, inseparable;
incessant, continual;
individual, one, atom.
· Calfa
Զքահանայականն փչումն անհատ կարդալով. իբր անընդհատ. ἅρραγον այժմու յն. ἅρωγον օգնական։
nation, people;
generation;
race;
gender;
kind, sort, quality;
sex, age, epoch;
century;
manner, way;
Գիրք —ազգաց, Book of Judges;
յագէ յազգ, from age to age, from generation to generation;
ազգ Հայոց, the Armenian nation;
Անգլիացի յազգէ, of the English nation, English;
Ամերիկացի եմ ազգաւ, I am American by birth;
— կանանց, the female sex, the fair sex, the woman kind;
— մարդկան, the human kind, humanity;
ազգով, with all the nation;
մի —, the same, the same manner, equally;
ազգք ազգք բանասիրութեան, the different kinds of literature;
ազգք եւ ազինք, all nations, all people.
· Calfa
Յիսկզբանցն մերոց ազգաց մինչեւ ցայժմուսս. (Խոր. ՟Ա. 2։)
recent, new;
cf. Արդի.
· Calfa
ԶԱՐԴԻ ԶԱՐԴԻՍ. cf. ԱՐԴԻ, ԱՐԴԻՔ։ ԶԱՐԴԻՍ. մ. τὰ νῦν nunc Այժմ. յայժմուս. հիմա, հիմաճուկ.
at present, presently, now.
· Calfa
ԶԱՐԴԻ ԶԱՐԴԻՍ. cf. ԱՐԴԻ, ԱՐԴԻՔ։ ԶԱՐԴԻՍ. մ. τὰ νῦν nunc Այժմ. յայժմուս. հիմա, հիմաճուկ.
of time;
temporal, worldly;
—ս, recent, modern, of our time.
· Calfa
Իսկ ԺԱՄԱՆԱԿԱԿԱՆՍ՝ է այժմու ժամանակիս. որ ինչ է առ մերովս ժամանակաւ. աս ատենիս. հիմակուան.
niggardliness, stinginess, sordidness, tenacity, avarice, parsimony.
· Calfa
Խափանել է յայժմուսի ժլատութեան տուողացն. (Շ. թղթ.։)
content, easy, satisfied;
— լինել, to be content, satisfied, to take it kindly.
· Calfa
Բայց դու այժմու ի մէնջ պարգիդ գո՛հ լեր. (Փարպ.։)
thickness;
solidity, density, bigness;
concretion, coagulation, condensation;
consistence;
fatness, plumpness;
plenty, abundance;
rusticity, awkwardness;
stupidity, dullness;
— ծերութեան, great old age.
· Calfa
Ի հնոց թանձրութիւնն դառնալ (յայժմու բարակութենէ սովորութեանց). (Լմբ. առ լեւոն.։)
middle, midst;
inside, interior, heart, bosom;
loins, reins;
ցաւք միջաց, lumbago;
—ք or պորտ ընդոց, hilum of beans;
հացի միջաւ, with the crum;
ի — or ի միջի, in the midst or middle of, among, between, in, into, within;
ի միջոյ, through, out of, from;
prep. adv. ընդ —, by halves;
between, among;
in, into;
through the medium of, by means of;
— ընդ —, from time to time, now and then, ever and anon;
ց-ս, down or up to the waist;
ի միջի ձերում, among you, in the midst of you;
— գիշերոյ, midnight, twelve o'clock;
— ի գիշերի, at night, in the night, by night;
ընդ — իւր, upon his loins or side;
միջովք չափ ի վեր or ի միջոյն եւ ի վեր, from the loins upwards;
միջովք չափ ի խոնարհ or ի միջոյն եւ ի խոնարհ, from the loins downwards;
յապականութեան ի միջի, from or in the midst of corruption;
պնդել զ—ս, to gird up one's loins, to put on a belt;
խորտակել զ—ս, to break one's back;
գօտի ածել ընդ — իւր, to wear a belt, girdle or sash;
արկանել քուրձ զմիջովք, to put or gird sackcloth on one's loins;
սուսեր ընդ — ածել, ածել սուր ընդ —, to gird on a sword;
— ընդ — հերձուլ, հատանել, to cut in halves;
to split into two parts;
բառնալ ի միջոյ, to annihilate, to utterly destroy, to exterminate;
անցանել, կալ ի —, to come forward, to show or present oneself;
ի — բերել, to produce, to bring forward or out, to cite, to expose;
ի անկանել, to interpose;
փոյթ ի — առնուլ, to endeavour, to study, to try, to make any effort, to be solicitous;
դաշինս ի միջի հաստատել, to make an alliance;
արի՛, ա՛նց ի —, arise, get up, come here;
քերթացք նորա չեն ի միջի, his poems are lost;
ընդ — բանից մի՛ անկանիր, do not interrupt another's discourse;
cf. Խորհուրդ;
ի մէջ, cf. Մէջ;
ի միջի, in the middle, between, among;
ի միջոյ, from the middle.
· Calfa
Սպանէր ընդ մէջ տաճարին մահու եւ ընդ այժմու կենացս. (Իսիւք.։) cf. ԸՆԴ։
jargon, brogue, cant.
· Calfa
ԿՈՐՃԱԼԵԶՈՒ ԿՈՐՃԱՅ. Որոյ բարբառն է փոքր մի թիւրեալ եւ խանգարեալ, կամ խորթ եւ կորդ. որպիսի էր բնակչացն յաշխարհին կորճէից ի հայս, որ կոչին գորդայք, կորդուք, կորդուացիք, սահմանակիցք մարաց. յորմէ եւ այժմու բնակիչք այլազգիք քիւրտ կոչին, եւ աշխարտն քիւրտիստան.
harmonically, harmoniously.
· Calfa
Փոքր ինչ արդեօք առասպելաւ վարիլ պարտ է, եթէ հանդերձեալ եմք ներդաշնակապէս յայտնել զայժմու ասացեալդ. (Պղատ. օրին. ՟Դ։)
present, actual;
adj. s. gr. present.
· Calfa
ἑνεστώς, παρών praesens, quod adest. Որ ի միջի աստ յանդիման կայ արդ եւ այժմ. առաջիկայ. այժմու. արդի. այժմեան ժամանակ ընդ մէջ անցելոյն եւ ապագայի. եւ Անցաւոր կենցաղս. առջեւնիս եղածը, հիմակուան.
new, fresh, young;
novel, recent, modern;
strange, extraordinary, curious;
inexperienced, unpracticed, new, raw;
newly, lately, freshly, recently;
— ինչ, curiosity;
— ոմն ղեւոնդիոս, like a second Leontius;
— նորոգող բնութեան մերոյ, the renewer of our nature;
ամիս —ոց, the month of first fruits;
—, cf. Նորանոր;
ի —ումն or —ումս, at present;
under the new dispensation, according to the christian law;
now, in the present age.
· Calfa
new-fashioned, innovated, newly found out or invented;
modish, capricious, fantastical;
—ք, fashion, mode, novelty;
նորաձեւս առնել՝ ձեւել՝ մուծանել, cf. Նորաձեւեմ.
· Calfa
Ատելութիւն նորաձեւ աւանդութեանց ոչ տայ տեղի։ Զի՞նչ էր պատուիրանն այն. յայժմու՞ գրելոցս, եթէ այլ ինչ նորաձեւ. (Շ. թղթ.։)
fantastic, imaginary, visionary, false, apparent, chimerical;
shadow, image, phantom, spectre;
idol, image;
rough-draught, sketch;
—ք, manes, shades, apparitions, ghosts, visions;
—ք մարդկան, statue, likeness;
— պղծութիւն, nocturnal pollution.
· Calfa
Գոյ զմտաւ ածել զայժմու զերեւեալսդ ոչ գոլ ճշմարտութիւն, այլ՝ ճշմարտութեան ուրուական։ Ոչ ինչ աւելի քան զհայելի եւ զառակս դնէ ... ի փոքունս յուրուականն. (Առ որս. ՟Բ. ՟Է։)
certain short Armenian canticles or hymns so called.
· Calfa
ՀԱՐՑՆԱՓԱՌ որ եւ ՓՈՔՐ ՀԱՐՑ կոչի. Փառ, եւ փառեր հարցիցն. որ են ի հին ժամագիրս կամ յերգարանս որպէս համառօտ շարականք ի տեղի այժմու ընդարձակ հարցներոյն. զոր օրինակ.
plaything, toy, knick-knack, trinket;
trifle, trash, thing of nought;
game, play;
touch, feeling;
վաճառող —լեաց, toy-man;
մի ժամավաճառ լինիր ի —լիս, do not waste your time with trifles.
joint, articulation, socket.
· Calfa
Զերիվարական խաղալիսն բացատրեսցուք. այժմու յն. παιδεία, կրթութիւն։ Կայ եւ ի Գաղիանոսի.
cf. Ճշմարտապատում.
· Calfa
Եւ այժմու տեսողացս ճշգրտապատում մատենագրութիւնս երեւեսցի. (Մագ. ՟Ի՟Ե։)
mother, mamma;
matrix, mould;
mother, author, cause, source, spring, rise;
cf. Մայրագիր;
— անասնոց, dam, mother;
— թռչնոց, mother, ben;
մեծ —, grand-mother;
— հասարակաց, our common mother, earth;
— եկեղեցի, եկեղեցեաց, mother church;
cathedral, basilic;
— լեզու, mother tongue;
— քաղաքաց, metropolis, capital;
— արեւու, the west, sun-set;
— վանից, մարց պետ, abbess, prioress;
— գեղեցիկ, nurse, wet nurse;
foster-mother;
անգործութիւնն է — ամենային ախտից, idleness is the mother of all vice;
ազնիւ, գորովագութ —, good, tender mother;
անպիտան, չար —, bad, ill-natured mother;
— լինել, to be a mother;
կորուսանել զ— իւր, to lose one's mother;
ի — դարձուցանել, to put out, to extinguish or blow out;
թաղիլ ի —ն ամենեցուն, to return to mother earth;
արեգակն ի —ն դառնայր or մտանէր, the sun was setting.
· Calfa
Զմայրս եւ զեղեւնափայտս հարցուք. յայժմու յն. գրի՝ մորենի։
cedar;
pine-tree;
cedrine, made of cedar.
· Calfa
Զմայրս եւ զեղեւնափայտս հարցուք. յայժմու յն. գրի՝ մորենի։
cf. Իշխանակից.
· Calfa
Եղիցես ընդ իս միաբան բնակել հոմիշխան. (Պտմ. աղեքս. (այժմու յն. μονοκράτωρ իբր միահեծան. այլ ըստ յն. ὀμοκράτωρ ).)
hope, hopes, expectation, longing;
confidence, trust;
դեռածին, հաւաստի, կենդանի, եռանդուն, մխիթարիչ, մեծ, կոյր —, renewed or reviving, well-grounded, lively, ardent, solacing, great, blind hope;
ընդունայն, տկար, անստոյգ, պատիր or խաբէական, սուտ, խուսափու, անմիտ —, vain, weak, uncertain, delusive or deceitful, false, fleeting, foolish hope;
նշոյլք յուսոյ, the rays of hope;
բառնալ զ—, to take away or put out hope;
զհետ գնալ սնոտի յուսոյ, to abandon oneself to chimerical hopes, to hunt a shadow;
սնոտի յուսով պարարել, ի սնոտի — կապել, to nourish oneself with vain hopes;
քաղցր յուսով պարարիլ, to hug oneself with the delightful hope;
գեղեցիկ յուսով պարարել, թարթափեցուցանել զոք, to feed or entertain one with flattering hopes or chimeras, to keep one in suspense;
to ridicule, to deride;
վհատիլ ի յուսոյ, to lose hope;
հատանել զ— իւր, to despair, to give up all hope, to be in despair;
յուսով կեալ, to live in hopes;
դնել զ— իւր ի վերայ ուրուք, to build on one's hopes;
— տալ, to cause to conceive hopes, to give hope, to inspire with hopes;
ի դերեւ հանել զ— ուրուք, to deceive one's hopes or expectations;
լնուլ, կատարել զ— ուրուք, to fulfil a person's hopes;
ծփել ընդ մէջ յուսոյ եւ երկիւղի, to hover between hope and fear;
— է ինձ, I have some hopes;
— մի այսպիսի է ինձ զի, I hope that, I am in hopes that;
— իմ է, that is my only hope;
փակեալ յամենայն յուսոյ ակնկալութեան, hopeless;
— եւս շիջեալ էր յիս, hope died within me;
բարձաւ ամենայն — փրկութեան, all hope of safety was lost;
պակասեալ յամենայն յուսոյ փրկութեան, despairing of life;
հատաւ — նրան, he despaired;
հատաւ — մեր, our hope is vanished;
դու ես միակ — իմ, all my hopes are in you;
cf. Հատանիմ;
արծարծել զ—, to revive hope.
· Calfa
Յոյսք առ կենդանեօք՝ անյոյսք մեռանին. լինի գ. եւ ա. այսինքն կա՛մ այժմու ակնկալութիւնք շիջանին, եւ կամ յուսացեալքն ի սնոտիս՝ անյոյս մնան։
written in vain.
· Calfa
Ի նանիր գրեալ. κενή γραγή . կամ ըստ այժմու յն. նոր գրեալ. καινή γραφή (զի քէնի՛ է նանիր, սին. եւ քաինի՛, որ հնչի քէնի՛, է նոր. թ. եէնի ).
cf. Յառաջաբան;
the being the first to speak;
prediction.
· Calfa
Յառաջաբանութիւն արար առ այժմու ճարտարաբանութիւնս. (Իսիւք.։)
cf. Մշտագոյ.
· Calfa
(Հանցո՛ւք փառս) յանցեալն՝ յայժմուս, եւ յապագայ, երրորդութեանն մշտակայ. (Շ. խոստ.։)
kiss, embrace;
*buss;
sweetness, affability, familiarity;
union, joint, joining together;
spondee;
sweet-tempered, affable, benign, gentle, mild, meek;
propitious, favourable;
agreeing, unanimous;
— ձեռաց, hand-kissing;
յուդայի, մատնչի, a traitor's kiss;
— տալ ումեք, to embrace, to kiss;
to buss;
տալ միմեանց — խաղաղութեան, to give the kiss of peace;
ի — ածել, to familiarize, to tame, to domesticate;
հաշտ եւ — առնել, — յարդարել, to appease, to calm, to pacify, to reconcile;
գալ ի —, to get or grow tame, familiar, to be tamed;
— եւ կամակ բարս ստանալ, to be good-tempered, gentle, amiable.
· Calfa
Առաջնոց չվնասակարութեան գազանացն մարդոյ՝ այժմու համբոյրս եւ ընտելութիւնս վկայեն։ Զառիւծու կորիւն սնուցեալ ածէ ի համբոյր եւ ի քծինս. (Եզնիկ.։)
wash-hand basin;
basin or tub to wash in;
lavatorium;
lavabo.
· Calfa
անարատ արասցէ զառ աստուած դարձն, զոր սրբազանն լուարանն՝ որ յօրէնսն, եւ այժմու լուացումն յայտնէ. (Մաքս. անդ։)
concord, agreeing, unanimous, conformable.
· Calfa
Համաբան գոլ զհինն այժմուս։ Աւուրց ամսոյն են զուգաթիւ եւ համաբան. (Երզն. մտթ. եւ Երզն. ոտ. երկն.։)
wrapper, envelope;
packing.
· Calfa
Պատեալք ի սուտ պատատանս. (Թղթ. բարուք.) ուր այժմու յն. ψευδή δ’ἕστι , այսինքըն սուտ են. այլ մերն ընթեռնոյր δεσμή , որ է կապք։
equally perfect.
· Calfa
Տղայակից եղեւ, եւ աճակից, եւ կատարելակից. (Աթ. ՟Ա։ (այլ այժմու յն. կերողակից եղեւ, կամ հացակից։))
inoffensiveness, harmlessness.
· Calfa
Առաջնոց չվնասակարութեան գազանացն՝ մարդոյ այժմու համբոյրս եւ ընտելութիւնս վկայեն. (Եզնիկ.։)