Your research : 1 result for դեւ

Դեւ, դիւաց exact entry

s.

demon, devil, evil spirit;
gnome, spirit, genius.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

(սեռ. տր. դիւի, դիւաց) «հոգի» Պր-ղատ. տիմ., «բարի ոգի, հրեշտակ» Ոսկ. ես. Եղիշ. մանաւանդ «սատանայ, չար ոգի» ՍԳը, «քուրմ» (այս նշանակութիւնը տեսնում է Եազըճեան, Մասիս. 1885, էջ 1008 Զենոբի հետևեալ տեղում. «Պաշտօնեայք կռոցն ող-ռային չարաչար. ուր և դևքն կոծէին»). վեր-ջապէս ՋԲ դնում է «կուռք» իմաստով։ Այս բառից են՝ դիւաբախ Ագաթ., դիւագին Գ. մակ. ե. 25, դիւախանգարել Ոսկ. մ. ա. 18, դիւակամ Ագաթ., դիւահաղորդ Ոսկ. մ. գ. 11, դիւահար ՍԳր, դիւահարել Տոբ. զ. 8. Ա. գաթ. Եզն., դիւափոխիլ «դեւերը փախչիլ, խելքը գլուխը գալ» Կանոն., դիւացամոլ Ա-գաթ. § 246 (հին տպ. դիւամոլ), դիւանալ «բարկանալ» Ոսկ. ես. և մ. ա. 8. Բուզ., դի-ւապաշտ Եզն., դիւապետ «սատանաների գլխաւորը» Ոսկ. բ. տիմ. 276 (չունի ՆՀԲ), դիւատուր Ոսկ. եբր., անդև Եզն., չարադև Ե-ղիշ. Փիլ., բազմադև Եղիշ. մատն., ծանրա-դիւութիւն Փիլ. ժ. բան., մեծադիւութիւն Փիլ. յին.-արմատի անփոփոխ ձևով բարդութիւնն է ներկայացնում դևպետ «դևերի պետռ» ԱԲ. -Ինչպէս բարդութիւնները և դիւի, ղիւաց ևեռաևանները զոյց են տալիս, բառի առա-ջին ձևն էր *դէւ, ուր յետոյ է ձայնը յաջորդ ւ-ի պատճառաւ դարձաւ ե (այսպէս Տէրվ. Մասիս, 1882 հոկտ' 29 և Աճառ. Բազմ. 1898, 223)։

NBHL (4)

Ազմոդեւս դեւն չար։ Ի գայթագղութենէ դիւի։ Զոհեցին դիւաց, եւ ոչ աստուծոյ։ Ամենայն կուռք հեթանոսաց դեւք են։ Անդ դեւք կաքաւեսցեն։ Պատահեսցեն դեւք յուշկապարկաց.եւ այլն։

Զկէսն բարի դեւս, եւ զկէսն չարս անուանեցին. (Ոսկ. ես.։)

Զդեւս չար ասացեր. գոն եւ դեւք բարի, զոր եւ դուք եւ մեք հրեշտակս անուանեմք. (Եղիշ. ՟Բ։)

Սա ուրեմն աստուած՝ դեւ իւրաքանչիւր (մարդոյ) պարգեւեաց. զայս արդեօք, զոր ասեմք բնակիչ իսկ ծայրաբար ի մերում մարմնի. (Պղատ. տիմ.։)


Entries' title containing դեւ : 11 results

Բազմադեւ

adj.

who is possessed by demons;
idolator of many gods.

· Calfa

NBHL (3)

Բարեպաշտն ոչ անաստուած է, եւ ոչ բազմադեւ. (Նիւս. կուս.։)

Ոչ միայն զբազմադեւ պատանին բժշկեալ տեսանէք, այլեւ զդեւսն ի ծովն հեղձուցեալ. (Եղիշ. մատն.։)

πολυδαίμων, δεισιδαίμων multos habens daemonios, superstitiosus Որ ունի կամ պաշտէ զբազում դեւս.


Անդեդեւ

adj.

unshaken, firm, resolute.

· Calfa

NBHL (4)

ՅԱստուած փութալով՝ հաստատուն եւ անդեդեւ ճանապարհ ուղիղ վարեն. (Փիլ. իմաստն.։)

Անդեդեւ մնան որպէս վէմ յեզր ծովու. (Երզն. մտթ.։)

Յանդեդեւուն մտաց առեալ մեք կապեցաք եւ այլն. (Յհ. իմ. պաւլ։)

ԱՆԴԵԴԵՒ եւ ԱՆԴԵԴԵՒՈՒՆ. ἁκράδαντος. inconcusus, immotus. Որ ոչն դեդեւի. անդրդուելի. անշարժ. հաստատուն. դէփրէնմէզ. հարէքէթսիզ.


Անդեդեւուն

cf. Անդեդեւ.

· Calfa

NBHL (4)

ՅԱստուած փութալով՝ հաստատուն եւ անդեդեւ ճանապարհ ուղիղ վարեն. (Փիլ. իմաստն.։)

Անդեդեւ մնան որպէս վէմ յեզր ծովու. (Երզն. մտթ.։)

Յանդեդեւուն մտաց առեալ մեք կապեցաք եւ այլն. (Յհ. իմ. պաւլ։)

ԱՆԴԵԴԵՒ եւ ԱՆԴԵԴԵՒՈՒՆ. ἁκράδαντος. inconcusus, immotus. Որ ոչն դեդեւի. անդրդուելի. անշարժ. հաստատուն. դէփրէնմէզ, հարէքէթսիզ.


Չարադեւ, դիւի

s. adj.

evil genius, devil;
possessed with a devil;
diabolical, wicked.

· Calfa

NBHL (9)

Ա՛յ չարադեւ այր։ Զաստուածազգե՛ստ այր՝ չարադեւ ոչ ոք կոչէ. քանզի դեւք հեռի են ի ծառայից աստուծոյ. (Ճ. ՟Գ. վրք. իգնատ.։)

Վասն չարադեւ այս այր. (Պիտ.։)

Չարադեւն (յազկերտ) լի ամենայն նենգութեամբ։ Իբրեւ զքեզ եւ զչարդարեւ իշխանն քո. (Եղիշ. ՟Բ. ՟Ը։)

Չարդարեւ մտաց ստեղծուածք։ Չարադեւ արք. (Ածաբ. յայտն.։)

Երթեալ թշուառականն միաբանեցաւ ընդ չարադեւ կանայսն. (Լաստ. ՟Ի՟Գ։)

Որք վատահաճոյքն եղեն աստուծոյ, չարադեւք են։ Ոչ կամին վերամբարձ ուղղել վատշուէրքն եւ չարադեւք. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. լին.։)

Կարի յանդուգն եւ չարադեւ ոք էր. (Երզն. մտթ.։)

Իբրեւ զչարադեւ մի ոչ դադարէր յուզել եւ շարժել զբուք ձմերայնոյ. (Եղիշ. ՟Բ.) (որ հայի եւ ի ՟Ա. նշ)։

κακοδαίμων malus daemon, sive genius, perditus, miser, infelix. Ունօղ զչար դեւ ի հոգւոջ քան ի մարմնի. չար որպէս զդեւ. եւ ըստ յն. ոճոյ՝ Չարաբաստ. թշուառ. թշուառական.


Դեդեւեմ, եցի

va.

to vacillate, to stagger, to totter.

· Calfa

NBHL (2)

Իբրու զանհաստատ եւ զաննեցուկ նաւամակոյկն շարժեալ դեդեւացուցանեն։ Ամենայն ախտ հոգւոց չար են, որք շարժեն եւ դեդեւացուցանեն զնա. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Դեդեւեաց զնոսա իբրեւ զալիս ծովու. (Սիր. ՟Ի՟Թ. 24։)


Դեդեւիմ, եցայ

vn.

to vacillate, to totter, to waver, to shake, to fluctuate.

· Calfa

NBHL (5)

Դեդեւի, եւ անկանի։ Այսր եւ անդր դեդեւելով։ Վեր ի վայր դեդեւեալ։ Ոգւոցն շարժել եւ դեդեւել. (Փիլ.։)

Այս օրէն է վարդապետի, զի ոչ դեդեւի, եւ ոչ սայթաքէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)

Սնափառն ի սաղմոսել կանգնի, եւ անձամբ դեդեւի. (Կլիմաք.։)

Զօրէն արբելոց այսր անդր դեդեւին. (Սարգ. յկ. ՟Դ։)

Յայս կոյս կամ յայն խաւարեալ աչօք դեդեւէին. (Լմբ. իմ.։)


Դեդեւկոտ

adj.

vacillating, wavering.

· Calfa

NBHL (2)

Որ ստէպ դեդեւի. դողդոջոտ.

Ծերն ... դեդեւկոտ մարմնով. (Լծ. նար.։)


Դեդեւումն, ման

s.

vacillation, unsteadiness, uncertainty, irresolution.

· Calfa

NBHL (4)

Դեդեւիլն. տատանումն. վարանք. անհանդարտութիւն.

Յորժամ ոչ է ըստ աստուծոյ եւ վասն աստուծոյ գործն, միշտ ի դեդեւումն է գործօղն. (Լմբ. առակ.։)

Նշանակ արբեցութեան՝ դեդեւումն մարմնոյ եւ բանի է. (Մխ. դտ.։)

Վասն ծփմանն, շարժմանն եւ դեդեւմանն. (Վրդն. դան.։)


Դեւպետ

s.

Satan.

· Calfa


Անդեւ

NBHL (2)

Ազատ ի դեւէ. ոչ դիւահարեալ. դեւ չունեցօղ. ճինսիզ.

Ո՞ ոք ի կախարդաց անցաւ եւ անդեւ եւ անմահ իցէ. (Եզնիկ.։)


Definitions containing the research դեւ : 337 results

Չարադիւակ

adj.

cf. Չարադեւ.

· Calfa

NBHL (1)

cf. Չարադեւ՝ ըստ ՟Ա նշ.


Զգետնեմ, եցի

va.

to fling down, to throw on the ground, to beat down, to overturn;
զգետնեաց զնա դեւն ի միջի անդ, the devil had thrown him in the midst.

· Calfa

NBHL (1)

Զգետնեաց զնա դեւն ի միջի անդ, եւ ել ի նմանէ. (Ղկ. ՟Դ. 35։)


Այլայլիմ, եցայ

vn.

to vary, to be altered, to change;
to degenerate, to become corrupt;
to be disaffected, to be alienated;
to be indisposed.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ տեսանէիք (զդեւս), այլայլէիք. (Կլիմաք.։)


Այս, այսու, ոց

s.

evil genius, evil spirit, demon, devil;
genius, spirit, ghost, apparition;
goblin, imp, sprite, hobgoblin, familiar, elf, fairy;
tempest, storm;
thundering noise, hurly-burly.

· Calfa

NBHL (2)

Գիտեմք՝ եթէ այսն հողմ է. քանզի յորժամ մեք ասեմք, թէ սիք շնչէ, ասորենայք ասեն, այս շնչէ։ Առաւել նմանութեամբ վարի ի մեզ՝ որպէս ոգի, իմա՛ չար կամ պիղծ, այն է դեւ. որ իբրեւ զհողմ մրրկեալ յածի եւ յուզէ զտիեզերս. πνεῦμα. spiritus

Ասի եւ դեւ՝ ոգի, այլ ոգի չար. զոր թէպէտ եւ ի մեր լեզու այս չար ասեմք, որպէս ի խարանաց հարցն մերոց առաջնոց ըստ սովորութեան ի մեզ կարգելոյ, այլ գիտեմք՝ եթէ այսն հողմ է. (Եզնիկ.։)


Այսահար, ի, աց, ից

adj.

possessed with a devil, demoniac.

· Calfa

NBHL (1)

δαιμονιζόμενος, δαιμονισθείς, ἑνεργούμενος. daemonium habens, daemoniacus, energomenus Հարեալ յայսոյ պղծոյ. դիւահար. որ եւ ասի ԱՆՄԱՔՈՒՐ. եւ ԱԽՏԱՑԵԱԼ. դեւ ունեցօղ. ճինլի. մէճնուն. տիվտար. փէրիսայ.


Այրասպան

adj.

that has killed her husband.

· Calfa

NBHL (1)

Զայրասպան դեւն (զԱզմոդ) յիւրմէ առնէն ի բաց պարուրեաց։ (Ոսկիփոր.)


Արկուած

cf. Արկած.

· Calfa

NBHL (1)

Յիմմէ արկուածին եկն ջրհեղեղն (ասէ դեւն). (Ճ. ՟Ա.։)


Արջառ, ոց

s.

ox;
—ք, cattle.

· Calfa

NBHL (1)

Արջառ, եւ ոչխար։ Ոչխարի եւ արջառոյ ծնունդ արձակեալ է։ Արջառով եւ ոչխարով։ Յարջառոց արու անարատ։ եթէ յարջառոյ մատուցանիցէ, եթէ՛ արու իցէ՝ եւ եթէ՛ էգ իցէ։ Երինջ մի յարջառոց։ Զուարակօք արջառոց։ Զուարակօք արջառոց։ Զուարակ մի յարջառոց (որ եւ ասի՝ յանդւոյ)։ Հօտիցդ, եւ արջառոցդ. (որ եւ ասի, խաշանցդեւ անդէոց). եւ այլն։


Անտարր, ի, ից

adj.

immaterial, incorporeal.

· Calfa

NBHL (1)

Անտարր (կոչէ) նախ զլուսաւորսն, զի ոչ են յայսոցիկ չորից տարերց. եւ դարձեալ անտարր ասէ զդեւս, որք անմարմինք են. (Շ. անդ։)


Աշտանակամազ

adj.

hair on end, brislly.

· Calfa


Աստուածատեաց

adj.

that hates God.

· Calfa

NBHL (1)

Աստուածատեաց խորհուրդ, կամ մարդ, կամ դեւ, գունդք։ Մարդիկ աստուածատեացք. (Փարպ.։ Կլիմաք.։ Պրոկղ. ի ստեփ.։ Լմբ. սղ.։)


Արածեմ, եցի

va.

to graze, to pasture, to keep, to take care of;
— զհողմս, to cherish vain hopes, to build castles in the air.

· Calfa

NBHL (1)

Զսիրտս ծուլացելոց անմաքուր դեւք արածեսցին. (Գէ. ես.։)


Արդիւն

cf. Արդիւնք.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ անվճար (այսինքն անգործ) կամեցաւ թէ լիցի զմարդկային միտսն լինել ի բնութիւնս, այլ՝ ներգործել, եւ արդիւնքն (կամ արդեւք, արդեօք) լինել իւրաքանչիւր ոք որ անկ իցեն նմա. (Փիլ. լին. ՟Դ. 90. Փիլ. լծ.) մեկնէ, արդիւնականս։


Առթեմ, եցի

va.

to occasion, to cause, to produce, to engender.

· Calfa

NBHL (1)

Զմեզ առթելովն (դեւք) այնչափ յանցուցին. (Լմբ. սղ.։)


Առաջարկութիւն, ութեան

s.

proposition, proposal, project, question;
establishment, introduction, motion;
arrangement;
theme;
problem;
discourse;
—ք, premises.

· Calfa

NBHL (1)

Առաջարկութիւն բերէ ի փորձ. եթէ ամենայն ի բարւոյ է, ուստի՞ է չար, եւ ուստի՞ եղեն հրեշտակք դեւք. (Մաքս. ի դիոն.։)


Բալղինջ

s.

gad-fly.

· Calfa


Բազմածին

adj.

that generates much, fruitful, fertile.

· Calfa

NBHL (1)

Բազմածին դեւ. (Նիւս Թէոդոր.։)


Ամբարհաւաճեցուցանեմ, ուցի

va.

to make proud, to render arrogant, to cause to be presumptuous.

· Calfa

NBHL (1)

Զխորհուրդն ամբարհաւաճեցուցանեն (դեւք). (Կլիմաք.։)


Ամենաչար

adj.

worst, very bad;
very wicked, very malicious, execrable, abominable.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենաչար դեւքն. (Յհ. իմ. պաւլ.։)


Ամենապիղծ

adj.

very unclean, most impure, execrable, detestable.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենապիղծ դեւն. (Ոսկ. մտթ.։)


Ամուսնացուցանեմ, ուցի

adj.

to marry, to give in marriage, to wed.

· Calfa

NBHL (1)

Ամուսնացուցաք զսրտնութիւն մեր ընդ դեւն բարկութեան. (Լմբ. ատ.։)


Անդրաբերութիւն, ութեան

s.

metaphor;
transposition.

· Calfa

NBHL (1)

Զդեդեւումն անդրաբերութեան". յն. մի բառ. (Նիւս. կազմ.։)


Աններելի, լւոյ, լեաց

adj.

unpardonable;
intolerable.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն այսորիկ են աններելի դեւք, զի ամբարտաւանք են. (Լմբ. սղ.։)


Աննեցուկ

adj.

without support.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրու զանհաստատ եւ զաննեցուկ նաւամակոյկն շարժեալ դեդեւացուցանեն։ Իբր զնաւ աննեցուկ յեղեալ կործանեսցէ. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. ել. ՟Բ. 115։)


Անպարտական, ի, աց

adj.

not guilty;
innocent.

· Calfa


Անկածութիւն, ութեան

s.

fallen state, humiliation.

· Calfa


Անմարմին, մնոց

adj.

incorporeal, immaterial.

· Calfa

NBHL (1)

Հրեշտակք, եւ դեւք, եւ ոգիք մարդկան՝ անմարմինք են։ Որ ինչ անմարմին է, նա պարզ բնութիւն է. (Եզնիկ.։)


Անբան, ից

adj. s. irrational;
dumb;
animal;
blockhead.

· Calfa

NBHL (1)

Ետես զդեւսն, զի կային տխուրս եւ անբանս. (Վրք. հց. ԺԹ։)


Անձնդիւր

adj.

given to pleasure, to one's own comforts, lazy, dissipated;
selfish;
comfortable.

· Calfa

NBHL (1)

Փափուկն եւ անձնդեւրն չէ՛ արժանի (կերակրոյ). (Ոսկ. ՟ա. տիմ.։) յն. եթէ ոք թողու կամ ընդարձակէ զանձն իւր։


Ազդեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Ազդեմ

· Calfa

NBHL (1)

Թշնամին իմ դեւն զկոյս ոմն ազդեցոյց բերել առ իս ձեռագործ վշոյ. (Վրք. հց. ՟Ի՟Ա. ձ։)


Ախտարք, րաց

s. pl. horoscope, nativity, stars.

· Calfa

NBHL (1)

Սիրեցեր զդեւս, եւ զախտարս, եւ զտարերաց նմանութիւնս։ Զախտարաց եւ ժամուց տուրեւառիկ գեղազանակս. (Եփր. ի ծաղկազարդ.։ Տօմար.։)


Ահարկեմ, եցի, կեալ

va.

to terrify, to affright.

· Calfa


Բառաչեմ, եցի

vn.

to bellow, to low;
to roar.

· Calfa


Բեկանեմ, բեկի

va.

to break;
to break to pieces;
to crack, to split;
to dishearten.

· Calfa

NBHL (1)

Ձայն որոտման ահաղ սաստիկ բեկանէ զսիրտս մարդկան. իսկ սորտ բարբառս բեկանէ զդեւս յիշխանութեան նոցա։ Մեզ յայտ լիցի՝ որպէս բեկանին նոքա. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 6. եւ այլն։)


Բէեղզեբուղ

s.

Beelzebub;
satan, devil.

· Calfa

NBHL (1)

Բէհեղզեբուղաւ իշխանաւն դիւաց հանէ գա զդեւս. (Մտթ. ՟Ժ. 25. ՟Ժ՟Բ. 24. 27։ Մրկ. ՟Գ. 2. եւ այլն։)


Բժժանք, նաց

s. pl. talisman, amulet, phylactery.

· Calfa


Բովեմ, եցի

vn.

to be able;
to suffer;
to wait, to expect.

· Calfa

NBHL (2)

Ասեն դեւքն. զի ոչ բովեաց, եւ ոչ եմուտ ի վանս. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա։)

Նախանձով չար դիւացն յաղթեալ մարդ, վասն զի ոչ կարէր բովել բարիատեացն եւ նենգաշոտն դեւ. (Դամասկ.։)


Բռնակալու

cf. Բռնակալ.

· Calfa

NBHL (1)

Յերեսաց նորա խորտակին ազգք՝ բռնակալուք՝ թագաւորք. որպէս փարաւոն եւ այլք, եւ սատանայ եւ դեւք։ Զոր եւ ի սատանայ, եւ ի բռնակալուս պա՛րտ է իմանալ. (Արշ.։)


Բռնամահ

adj. s.

died by a violent death, killed, murdered;
self-murderer.

· Calfa

NBHL (1)

Վաստակեցաւ ի բռնամահ վկայիցն համբերութեանց։ Մոլորին ի մարդ բռնամահ։ Զոր ասենն, թէ Քրիստոս մարդ էր, եւ դադարեաց (ի կելոյ) իբրեւ զռնամահ, ասասցե՛ն, որո՞յ մարդոյ բռնամահի աշակերտօք ամենայն երկիր լցաւ. որո՞յ մարդոյ բռնամահի անուամբ դեւք ելանեն։ Չգիտեն, թէ բռնամահ է՝ որ իւրովք կամօք զինքն հանէ ի կենացս. (ՃՃ.։)


Բռնամարտիկ

s.

wrestler, pugilist, boxer, athlete, martial, warliko;
inexpugnable.

· Calfa

NBHL (1)

Դժնդակ եւ բռնամարտիկ դեւք ի քաղաքն ժողովեցան. (Ոսկ. ես.։)


Գազանագոյն

adj.

ferocious, savage.

· Calfa

NBHL (1)

Եւս գազանագոյն այն դեւ է։ (Ոսկ.մ. ՟Բ. 3. եւ 12։)


Գազանական, ի, աց

adj.

brutal, beastly, fierce, wild.

· Calfa

NBHL (1)

Գազանական հաւք, շունք, դեւք. (Մագ.։ Նար.։)


Գազանացուցանեմ, ուցի

va.

to render fierce or cruel.

· Calfa

NBHL (1)

Գազանացուցանեմ զսիրտս մարդկան (ասէր դեւն). (Ճ. ՟Ա.։)


Դժուարաբաց

adj.

obscure, that is not clear or open.

· Calfa

NBHL (1)

Են դեւք, որ ի բերանն նստին, եւ զփակեալն դժուարաբաց առնեն. (Կլիմաք.։)


Դիմամարտիկ

cf. Դիմամարտ.

· Calfa

NBHL (1)

Իբր զդժնդակ դեւս դիմամարտիկս։ Ախոյեանն դիմամարտիկ դիւաց ներհակաց. (Նար.։)


Դիւաբար

adv.

diabolically.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ զդեւ. որպէս զսատանայ.


Դիւաբնակ

adj.

where demons dwell.

· Calfa

NBHL (1)

Ուր դեւն է բնակեալ. բնակարան դիւաց եղեալ.


Դիւագին

adj.

devilish, furious, desperate.

· Calfa

NBHL (1)

Մոլեգին. կատաղի որպէս զդեւ.


Դիւանամ, ացայ

vn.

to torment, to play the devil, to enrage.

· Calfa

NBHL (1)

Լինել որպէս զդեւ. եւ Դիւագնիլ, մոլեգնիլ ցասմամբ.


Դիւթեմ, եցի

va.

to charm, to enchant, to conjure, to fascinate.

· Calfa

NBHL (1)

Հանեալ էր զդեւն յաղախնոյ անտի, որ դիւթէրն շրջէր. (Եփր. ՟գ. կոր.։)