majestic, glorious, august, illustrious.
Մեծափառ պատիւ, կամ փարթամութեան իրք, կամ եկաւորութիւն, կամ օր. (Բուզ. ՟Դ. 20։ Պիտ.։ Սհկ. կթ. արմաւ.։ Տօնակ.։)
cf. Մեծիմաց.
ՄԵԾԻՄԱՍՏ ՄԵԾԻՄԱՑ. Քաջիմաստ. քաջիմաց. իմաստութեամբ մեծ. նրբամիտ. հանճարեղ. մտացի, զգօն. զգօնական. խելացի.
of vast intellect, very wise, — learned, — ingenious.
ՄԵԾԻՄԱՍՏ ՄԵԾԻՄԱՑ. Քաջիմաստ. քաջիմաց. իմաստութեամբ մեծ. նրբամիտ. հանճարեղ. մտացի, զգօն. զգօնական. խելացի.
distinct, one only;
cf. Մեկին.
Մեկնակն եւ աննմանակն լեառն աստուծոյ. (Տօնակ.։)
cf. Մեկոնիոն.
ՄԵԿՈՆ ՄԵԿՈՆԻՈՆ. ռմկ. մեգ. դաղմ. մագ. յն. միգօն. μήκων papaver. Բոյս՝ որ ունի ծաղիկ գեղեցիկ, այլ դիւրաթօթափ. եւ ունդ նորա մանր՝ բազմաթիւ, որ լինի թմրադեղ.
poppy.
ՄԵԿՈՆ ՄԵԿՈՆԻՈՆ. ռմկ. մեգ. դաղմ. մագ. յն. միգօն. μήκων papaver. Բոյս՝ որ ունի ծաղիկ գեղեցիկ, այլ դիւրաթօթափ. եւ ունդ նորա մանր՝ բազմաթիւ, որ լինի թմրադեղ.
neocorus, guardian or maintainer of the temples.
νεώκορος curator, cultor vel cultrix templi. Զարդարիչ մեհենի. ջերմ պաշտօնեայ կռոց. քուրմ վերակացու եւ պաշտպան մեհենաց.
temple building.
Շինել շինէին (զաշտարակն) ի պաշտօն դից անձանց իմն՝ անուն մեհենաշէն կապեալ դիւաց առ իւրեանց որդիսն թողուլ. (Ագաթ.։)
love of evil.
Յաղագս ծուլութեան եւ մեղսասիրութեան։ Ի պատճառս անդարձութեան մերոյ. եւ ի մեղսասիրութենէ. (Շ. ընդհ.։ Տօնակ.։)
expiation.
Եւ ապա կարգեաց զտօն մեղսաքաւութեանն. (Տօնակ.։)
gladiatorial;
relating to duels;
gladiator;
duelist;
cf. Մենամարտութիւն.
Ըմբիշ ես մենամարտ։ Ի մենամարտս՝ բարւոք մատուցեալն ըստ օրինի տեառն. (Տօնակ.։ Երզն. լս.։)
cf. Մենարան.
Առ կրօնաւորսդ, որք ի վանորայս, եւ ի մենաստանս բնակէք. (Շ. ընդհանր.։)
vest, garment.
Բառ ռմկ. մինթան. (լծ. յն. իմա՛դիօն ). ἰμάτιον vestimentum. այսինքն Զգեստ. հանդերձ.
dead, deceased, defunct;
dead body, corpse;
ընդ —ս համարել, to believe or take for dead;
օր մեռելոց, All Soul's day;
ցուցակ մեռելոց, register of the dead;
պաշտօն մեռելոց, office for souls in purgatory;
cf. Ննջեցեալ.
metal, mineral;
—ք, mine;
exile, banishment;
դնել, արտասահմանել ի —ս, to banish, to exile, to send into banishment;
արկանել ի —ս, to arrest, to imprison.
Բառ ռմկ. մեդալ, միդալ. յն. մկէ՛դալլօն, լտ. մէդա՛լլում. Հանք. բովք. թ. մատէն. այսինքն հրահալելիք. եւ տեղի նոցա.
silk;
անգործ —, raw silk;
գործարան —ի, silk-manufactory.
(որ եւ յն. մէ՛դաքսա, մէդա՛քսիօն. որպէս բառ օտար լեզուի. զի ըստ բնիկ յն. ասի սիրիգօն ի սիր, այսինքն շերամ որդանէ). μέταξα, μετάξιον, σηρικόν sericum. Թել եւ հիւսք շերամ որդան. եւ Կերպաս ի նոյն ի նիւթոյ.
naked, bare;
unadorned, plain, simple, evident;
impudent, brazen-faced;
without;
evidently, obviously, palpably;
— ընդ — մարտընչել, to wrestle naked.
Կռոցն պաշտօն ոչ մերկ ընդ մերկ վաղվաղակի ի ներքս եմուտ յաշխարհ. (Սարկ. պատկ.։)
barenecked;
naked, clear, evident, open, frank;
nakedly, clearly, overtly, plainly;
— առնել, to make evident, to reveal, to discover, to unveil;
ամենայն ինչ — կայ առաջի նորա, all things are naked and opened unto the eyes of him.
Եւ զի՞նչ է մերկապարանոցն. ի սովորութենէ մորթոցն՝ յորժամ յարենէ (ի զենլեաց. յն. աբօ նէրի՛օն ) մերկանայցեն, ասէ զմերկապարանոցն. դարձեալ զենուցու ոք ինչ, եւ զմորթ մարմնոյն մերկանայցէ, զամենայն իսկ զներքին անդամսն առաջի աչաց իւրոց յայտնէ. (Ոսկ. եբր.։)
pastorally.
Հովուաբար առաջի հօտին ընթանալ, կամ արածել, եւ այլն. (Ածաբ.։ Սարգ.։ Տօնակ.։)
the pastoral art, shepherdism.
ποιμαντική officium pastorale. Հովուական պաշտօն. հովուելն.
shepherd's dwelling.
Ժողովելն ի հովուանոցն։ Ընթեռնուն ի հովուանոցսն. իսկ առ մսրովն սաղմոսել։ Ի հովուանոցէն գան ի բեթղեհէմ. (Տօնակ.։)
chief shepherd;
Jesus-Christ;
pontiff, archbishop.
Հովիւքն օրինակք եկեղեցւոյ հովուապետաց, որ տքնին ի վերայ խաշանց. (Տօնակ.։)
pastorate, pastorship;
pastoral care, cure of soils.
(գրի վրիպակաւ եւ Հովութիւն) որ եւ ՀՈՎՈՒԱԿԱՆՈՒԹԻՒՆ. Հովիւ գոլն. գործ եւ պաշտօն հովուի. առաջնորդութիւն.
subjection, dependence;
vassalage;
submission, obedience, deference, subordination;
devotedness, devotion;
care, attention;
— օրինաց, veneration, respect for the laws.
ՀՊԱՏԱԿՈՒԹԻՒՆ. որպէս Հպատականք. εὑπρόσεδρον assiduitas, perduratio ἑπιμέλεια procuratio. Հանապազորդութիւն ի սպասու. պաշտօն. ուշադրութիւն եւ խնամարկութիւն.
proud, arrogant, haughty, lofty, lordly, overbearing, imperious, supercilious, vain.
ὐπερήφανος, ὐβριστής, ἁλαζών superbus, arrogans, jactabundus. (լծ. հյ. Պարծօղ. յն. էբէ՛րթիս կամ իբէ՛րդադօս. ամբարձեալ, եւ վերագոյն. ուստի լտ. սուբէրպուս ). Ամբարտաւան. բարձրամիտ. բարձրայօն. փքացեալ. փառասէր. արմարհոտ. սոնք եւ սէք.
cf. Հուպ.
Փրկութեան կենաց հպաւոր։ Անմատչելեաց հպաւոր։ Երկնայնոց կրօնից հպաւոր. (Նար.։)
cf. Հսկութիւն.
ՀՍԿՈՂՈՒԹԻՒՆ ՀՍԿՈՒԹԻՒՆ ՀՍԿՈՒՄՆ. ἑγρήγορησις, ἁγρυπνία vigilia, vigilantia. Արթնութիւն. տքնութիւն. տքնելն. եւ Ցայգապաշտօն ի նախատօնակս.
Տօնէաք հսկողութեամբ. (եւ երգօք հոգեւորօք. Վրդն. յանթառամն.։)
Էր երբեմն հսկումն մեծ տօնին զատկաց. (Եւս. պտմ. ՟Զ. 9։)
Գիշերն հսկումն (կամ հսկում) է սաղմոսիւք եւ ընթերցմամբ գրոց. (Տօնաց.։)
Առնեմք ըստ ամենայն կիրակէի հսկումն. որպէս զի լիցի յամէն տարին հսկումն յարութեան ՟Ծ՟Բ. առնեմք իսկ եւ յայլ տէրունական տօնսն հսկումն. (Ժմ. յն.։)
watching, wakefulness, sleeplessness;
vigilance.
ՀՍԿՈՂՈՒԹԻՒՆ ՀՍԿՈՒԹԻՒՆ ՀՍԿՈՒՄՆ. ἑγρήγορησις, ἁγρυπνία vigilia, vigilantia. Արթնութիւն. տքնութիւն. տքնելն. եւ Ցայգապաշտօն ի նախատօնակս.
Տօնէաք հսկողութեամբ. եւ երգօք հոգեւորօք. (Վրդն. յանթառամն.։)
Էր երբեմն հսկումն մեծ տօնին զատկաց. (Եւս. պտմ. ՟Զ. 9։)
Գիշերն հսկումն (կամ հսկում) է սաղմոսիւք եւ ընթերցմամբ գրոց. (Տօնաց.։)
Առնեմք ըստ ամենայն կիրակէի հսկումն. որպէս զի լիցի յամէն տարին հսկումն յարութեան ՟Ծ՟Բ. առնեմք իսկ եւ յայլ տէրունական տօնսն հսկումն. (Ժմ. յն.։)
watch, vigil;
vigil, eve of a feast.
ՀՍԿՈՂՈՒԹԻՒՆ ՀՍԿՈՒԹԻՒՆ ՀՍԿՈՒՄՆ. ἑγρήγορησις, ἁγρυπνία vigilia, vigilantia. Արթնութիւն. տքնութիւն. տքնելն. եւ Ցայգապաշտօն ի նախատօնակս.
Տօնէաք հսկողութեամբ. եւ երգօք հոգեւորօք. (Վրդն. յանթառամն.։)
Էր երբեմն հսկումն մեծ տօնին զատկաց. (Եւս. պտմ. ՟Զ. 9։)
Գիշերն հսկումն (կամ հսկում) է սաղմոսիւք եւ ընթերցմամբ գրոց. (Տօնաց.։)
Առնեմք ըստ ամենայն կիրակէի հսկումն. որպէս զի լիցի յամէն տարին հսկումն յարութեան ՟Ծ՟Բ. առնեմք իսկ եւ յայլ տէրունական տօնսն հսկումն. (Ժմ. յն.։)
renouncing, abdicating, resigning, taking leave of;
resignation;
leave of absence;
տալ — ողջոյն, to take one's leave, to say good-bye, to bid farewell to;
— կեանք, retired or solitary life.
Հինգ հրաժարական պատգամք. (Տօնակ.։)
Հրաժարական (կամ հրեշտակական) զգեցեալ ես կերպարանս. այսինքն կրօնաւորական. (Վրք. հց. ՟Բ։)
cf. Հրաժարումն.
ՀՐԱԺԱՐՈՒԹԻՒՆ ՀՐԱԺԱՐՈՒՄՆ. ἁποταγή renuntiatio եւ այլն. Հրաժարելն. հրաժեշտ. չյօժարելն. խորշումն. արգելումն. մեկնիլն. չու. ելք յաշխարհէ, որպէս մահ, եւ կրօնաւորութիւն.
renouncing, giving up, resignation, renunciation, abdication;
dismission;
departure from this life, decease, death;
monastic life;
—ումն յանձնէ, ի կամաց անձին, resignation, self-denial, thorough self-forgetfulness, abnegation.
ՀՐԱԺԱՐՈՒԹԻՒՆ ՀՐԱԺԱՐՈՒՄՆ. ἁποταγή renuntiatio եւ այլն. Հրաժարելն. հրաժեշտ. չյօժարելն. խորշումն. արգելումն. մեկնիլն. չու. ելք յաշխարհէ, որպէս մահ, եւ կրօնաւորութիւն.
mixed with fire.
Հրախառն սուրբ արիւն. (Անյաղթ եւ Շ. բարձր.։ Տօնակ.։ Բենիկ.։)
cf. Հրահոսան.
Հրահոս վտակօք։ Գետք հրահոսք։ Հրահոս բաժակին։ Լեառն հրահոս. (Շար.։ Մանդ. ՟Ը։ Տօնակ.։ Մագ. ձ։)
pyramid;
cf. Հրակերպ.
Ի սինայ լերինն հրաձեւ ձայնիւ. (Տօնակ.։)
to command, to order, to enjoin, to impose, to prescribe;
to permit, to allow, to authorize;
to establish, to settle, to dispose;
ոչ —, to forbid, to prohibit, to proscribe, to interdict.
Զի՞նչ. լո՞ւռ լիցուք ամենեւին. զայս ոչ հրամայիմք (առնել), այլ քննել զգիրս. (Տօնակ.։)
command, authority.
Պաշտօն եւ գործ հրամանատարաց.
cf. Հրանիւթեայ.
Բաժանեալ ի լեզուս հրանիւթս՝ նստաւ ի վերայ. (Տօնակ.։)
admirable, wonderful;
astonishing, surprising.
Տաճար հրաշազան։ Հրաշազան խաչ, կամ պատկեր, եկեղեցի, տեսիլ, յօրինուած, գործք, պատուհաս. (Յհ. իմ. եկեղ. ։ Նար. խչ.։ Ճ. ՟Ա.։ Հ. կիլիկ.։ Արծր. ՟Ա. 15։ Երզն. լս.։ Տօնակ.։ Ոսկ. ես.։ Նչ. եզեկ.։)
extremely well narrated;
relating wonders;
mysterious.
Հրաշապատումն եզեկիէլ. (Տօնակ.։)
cf. Սքանչելատեսիլ.
Հրաշատեսն եզեկիէլ. (Նչ. եզեկ.։ Տօնակ.։ Հ. կիլիկ.։)
attractive, enticing, alluring, engaging, seducing, insinuating, tempting, captivating.
Հրապուրական քո բանիւքդ ծովացուցեր։ Լուաւ զբանս գայթակղեցուցչացն զհրապուրականս. (Յհ. իմ. երեւ.։ Տօնակ.։)
fire-lighter;
stoker, fireman;
bellows blower;
ardent, inflamed, burning.
Հրավառ բնութիւնն պատեալ զդալար սաղարթիւք մորենւոյն։ Հրավառ բնութիւն (հուրն աստուած) զկոյսն չ բոցակիզեաց. (Լծ. կոչ.։ եւ Տօնակ.։)
Պահէր զկրօնաւորն յամենայն հրավառ նետից. (Վրք. հց. ՟Գ։)
bonfire.
Զի՞նչ պատճառաւ սկսանիմք հրավառութեամբ զնախատօնակ գալստեանս. (Տօնակ.։)
shower of fire;
volley of musketry, discharge of fire arms;
report, detonation;
thunder-bolt.
Որոտմունք եւ հրացանութիւնք. (Բրս. սահմ. կրօն.։)
inviter, host, hostess.
ἁπαγγελτήρ, παραγγελλεύς nuncius, denunciator, invitator. որ եւ ՀՐԱՒԻՐԱՏՈՒ. Պաշտօնեայ հրաւիրօղ ի կողմանէ տանուտեառն կամ հանդիսադրի.
in an angelic manner, angelically;
like a messenger.
Ի պատմել զհրեշտակաբար կարգացն զուղղութիւն։ Վասն հրեշտակաբար կրօնիցն առաքինութեան. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 11։ Կորիւն.։)
inhabited by angels.
Ուր հրեշտակք կամ հրեշտակակրօն անձինք բնակին.
like an angel, angelically.
Հրեշտակապէս՝ որ եմք յաշխարհի, տօնեսցո՛ւք աստուծոյ. (Ժմ. յն.։)
cf. Հրեշտակատիպ.
Զարդափայլեալն գոլով։ Եւ ինքն մարիամ հրեշտակատեսիլ կուսութեամբն անկապուտ գոլով. (Զքր. կթ. յորմէ եւ Տօնակ.։)