master of a house, head of a family;
landlord, house-holder;
patriarch, chief of a tribe or race;
— տարւոյ, the Sun's house.
· Calfa
ՏԱՆՈՒՏԷՐ ՏԱՐՒՈՅ. Ըստ աստեղաբաշխից՝ Մի մի ի կենդանատեսակաց. իսկ ըստ ախտարաց՝ կարծեցեալ աստղ իշխօղ ծննդաբանութեան, կամ գլխաւորն յայն ինչ աստեղատան.
tortures, in torment;
tormenting;
torturer, executioner.
· Calfa
βασανιζόμενος cruciatus, qui poenam subit. Պատժաւոր կրօղ զտանջանս.
torturing, setting on the rack;
tormentor, torturer, executioner.
· Calfa
κολάζων, τιμωριτής punitor, tortor եւ այլն. Որ տանջէ. տանջօղ, չարչարիչ. դահիճ.
full of, or loaded with vine-branches;
— անիւ, overshot mill-wheel.
· Calfa
Մակդիր ընտիր այգւոյ՝ կամ որթոյ իբր ունօղ տաշտից. տաշտագեղ. ուռճացեալ. սաղարթազուարճ. յն. քաջաճիւղ, կամ բարեբարունակ. εὑκληματοῦσα palmitibus frondescens, frondosa.
accuser, informer, plaintiff;
— լինել cf. Դատախազեմ.
· Calfa
ἁντίδικος, κατήγορος adversarius, accusator Ոսոխ. հակառակորդ ամբաստանօղ ի դատաստանի.պ. տատխահ ... Տե՛ս (Ես. ՟Խ՟Ա. 11։ Գծ. ՟Ի՟Ե. 16։ Նար. ՟Ի՟Բ. ՟Կ՟Ե։)
that condemns;
that damns.
· Calfa
Դատապարտօղ. որ դատապարտէ։ (Նար. ՟Ժ՟Դ. ՟Ծ՟Ա. ՟Ձ՟Բ. եւ Նար. խչ.։)
adj. adv. emptyhanded, without a present, without offering.
· Calfa
Ունայնաձեռն. ձեռնունայն. ձեռքը պարապ, ընծայ չունեցօղ՝ տալու, կամ առած.
emptying, vacuum, space;
evacuation;
vacuity;
vacancy;
exhaustion;
idleness, sloth-fulness, laziness, leisure.
· Calfa
Դատարկութեամբն եւ անգործութեամբն։ Դրժօղ դատարկութեամբն խամանալ. (Պիտ.։)
judge;
arbiter;
counsellor, corrector;
bailiff;
police-officer;
censurer, critic.
· Calfa
պ. պատվէր, տավէր. κριτής, δικαστής judex Որ ունի զպաշտօն դատելոյ յատենի. դատօղ զդատաստան. իրաւարար.
judgement.
· Calfa
Զարքայութիւնն յաղթօղ, զդատողութիւնն անպատիժս. (Նար. գանձ խչ.։)
completion of a century.
· Calfa
Դար է, որ կարօղ գոյ յերկուս զոյգս (կամ հաւասարս) բաժանիլ. որպէս չորք, վեց ... Ընդհանուր սկիզբն դարիցն եւ կոճատացն միակն է, իսկ դարին երկեակն. (Սահմ. ԺԴ։)
cf. Դարանագործ.
· Calfa
ἑνεδρεύων (դարանօղ), ἕνεδρον (դարան). insidiator, insidiosus Որ նստի ի դարան. դարանագործ. որոգայթադիր. դաւաճան.
cf. Դարպաս.
· Calfa
Բացաւ դուռն դարապասու հօրն իւրոյ։ Ելին ծնօղքն նորա ի դարապասէն։ Ի ներքս ի դարապասս ոչ կամի մտանել. (Ճ. ՟Զ.։)
of routine, habitual.
· Calfa
Որ վերստին առնու զիմն. կրկնօղ. յամառ. ունակացեալ.
careful of;
who nourishes.
· Calfa
Որ դարմանէ. խնամօղ. սնուցիչ, եւ այլն.
adj. s. fraudulent, fallacious, disloyal;
impostor;
felon, cheat, prevaricator, sycophant, traitor.
· Calfa
ἑπίβουλος insidiator, insidiosus Դաւօղ. նենգօղ. դարանակալ. որոգայթադիր. սատան. նենգնգործ.
to betray, to defraud, to deceive, to prevaricate.
· Calfa
Որդիք դաւաճանօղք. (Նար. ՟Ղ՟Բ։)
cf. Դաւաճան.
· Calfa
ԴԱՒԱՃԱՆԻՉ ԴԱՒԱՃԱՆՈՂ. ἑπίβουλος insidiosus Դաւադիր. դաւօղ, խարդաւանօղ.
Դու ես դոցա դաւաճանիչ ի մեղսն, եւ ոչ ինքեանք նորին սիրօղք. (Լմբ. սղ.։)
Դաւաճանօղ եւ ամբարտաւանագոյն գազան լինիցի. (Պղատ. օրին. ՟Է։)
to defraud, to cheat, to contrive.
· Calfa
Ըստ բազմապատիր նենգութեան բարոյից դաւօղ աղուեսուց խորամանկեալ. (Նար. ՟Կ՟Թ։)
vacillation, unsteadiness, uncertainty, irresolution.
· Calfa
Յորժամ ոչ է ըստ աստուծոյ եւ վասն աստուծոյ գործն, միշտ ի դեդեւումն է գործօղն. (Լմբ. առակ.։)
apothecary;
that prepares tinctures, physic or poison.
· Calfa
Որ կազմէ զդեղ բժշկական. դեղ շինօղ. (Ոսկիփոր.։)
ԴԵՂԱԳՈՐԾ. Կազմօղ կամ պատրաստօղ զմահադեղ. զէհիր շինօղ
ԴԵՂԱԳՈՐԾ. Գործօղ դեղով ներկոց. նկարիչ.
who applies a plaister or administers medicine;
hair-pencil to dye the eyes.
· Calfa
Դնօղ զդեղ որպիսի եւ իցէ. cf. Դեղդիր.
spice, aromatic or medicinal drug.
· Calfa
Զցօղն յիւղ դարձուցանէ ... եւ այլովք բանջարօք ի դեղախունկս. (Սեբեր. ՟Ը։)
that gives medicaments;
poisoner;
sorcerer, bewitcher.
· Calfa
φαρμακεύς confector medicamentorum եւ veneficus, facinator Տուօղ զդեղ, մանաւանդ զմահադեղ, կամ զկախարդական բժժանս. կախարդ. ամոքիչ.
to poison;
to infect with poison;
to physic;
to dye.
· Calfa
Ի պօղոսէ սամոստացւոյ դեղեալ. (Մագ. ՟Ա։)
recently born or produced;
that has recently engendered.
· Calfa
Զոր սովոր են մանկանց դեռածնաց առնել ծնօղք. (Յիշատ.։)
Եւ իբր Արդ իսկ ծնօղ լեալ, կամ ծնեալ զզաւակ.
ambassador, messenger, envoy;
legate.
· Calfa
ἅγγελος nuntius Պատգամաւոր. հրեշտակ. պատուիրակ. միջնորդ բանից ի մէջ տէրութեանց. խապար տանօղ.
s. pl. vanity, uselessness, privation, want.
· Calfa
Վարժօղքն (աշակերտաց) պղերգագոյնք՝ ի բարի յուսոյն միշտ լքուցանելով՝ ի դերեւանս զնոցա զառածեն զոգիս, ախմարագոյնս յոյժ գործելով։ Փարատել զտաղտկալի դերեւանս անգործութեան՝ յառաջադէմք ելով. (Պիտ.։)
cf. Դէմք;
— դնել, to propose, to purpose, to design;
զ— ունել, to oppose, to resist, to face, to endure, to thwart, to cross;
ի դիմի հարկանել, to encounter, to assail, to attack;
to strike, to oppose;
prep. adv. — ընդդէմ, opposite;
directly, diametrically;
prep. adv. — յանդիման, before, opposite, in presence;
publicly, openly, in face;
— ի —, — առ —, face to face, man to man;
ի դիմի, before, opposite to.
· Calfa
Մինչ անձն ասես, ընդէ՞ր հրաժարես զնա դէմ ասել ... քանզի իւրաքանչիւր առանձնաւորեալքն ի տեսակին դէմ անուանի. որպէս ի մարդկանէ պօղոս յատկացեալ՝ դէմ առկոչի. իսկ յանմարմնոցն գաբրիէլ առանձնացեալ՝ դէմ անուանի. սապէս, յանեղագոյն էութենէն՝ հայր կամ որդի կամ հոգի առանձնակի յիշեալ՝ դէմ առասի։ Զի որով իւիք նշանակեսցի դէմն, նոյն եւ առանձնաւորութիւն նմին եղիցի. (Յհ. իմ. երեւ.։)
fit, proper, suitable, decent, convenient;
accident, case, incident, hazard, chance;
ի — լինել, to suit, to be proper or fit;
ի — ժամանակի, in due time;
— լինել, to chance, to happen, to fall out accidentally;
ի — գալ՝ ելանել՝ պատահել, to agree, to suit, to be convenient;
to succeed, to happen;
ի — է, it is hecoming, necessary;
— է, it is possible;
— թուիլ, to appear suitable;
եթէ — տացէ, if by chance;
— եղեւ ընձ, it has happened to me;
— եղեւ ի միում աւուրց, it happened one day;
towards, with respect to, in the place where;
to the side of;
— եւ —, very suitable;
properly;
—ու —, fixedly, attentively;
— նկատել, to look at with surprise or astonishment.
· Calfa
ԴԷՊ, դիպի, ի դիպում. ա. προσήκων, καθήκων, εὕκαιρος, ἑπιτήδιος conveniens, idoneus, opportunus Դիպօղ. յարմար. պարտուպատշաճ.
guard, guardian, inspector;
spy;
sentinel, sentry;
informer, emissary;
examiner;
object, design, end;
observatory;
— ունել, առնել, to look, to observe attentively.
· Calfa
σκοπός speculator Տեսուչ. նկատօղ ի բարձր վայրէ. շուրջ հայեցօղ.
to be angry, haughty, to become atrocious or fierce.
· Calfa
Կարօղ էիր առնել զդժուարանալն եւ զդժնելն. (ՃՃ.։)
implacable, inexorable.
· Calfa
δύσερις contentiosus, morosus Ունօղ զհեռ դժոխային կամ դժնդակ. (շփոթի ի գրչաց եւ ընդ ԴԺՈԽԱԽԵՌ).
(Մախացօղք) են ստոյգ դժոխահեռ պատերազմողք։ Յոյժ օգտակարագոյն կենցաղոյս դժոխահեռդ է կորնչել այր. (Պիտ.։)
to regard with a rancorous or malevolent eye, to detest, to hate, to envy.
· Calfa
Սատանայ խենթացեալ ընդ սուրբ վարս նորա։ Հաշտեցաք ընդ խեթացօղ ազգն հրէից. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա։ Երզն. մտթ.։)
to strike, to clash, to shock, to knock, to hit;
to vex, to torture;
— եղջերօք, to butt;
to toss, to gore.
· Calfa
Զեղջերացն պահպանողականութիւնն ... եւ խեթելով զհակառակօղսն. (Շ. հրեշտ.։)
that butts, clashes
· Calfa
Որ խեթկէ. խայթիչ. ընդոստուցիչ. դրդիչ. խթօղ, խոթօղ, զարնօղ, դրդօղ.
s. anat. cerebellum, coats of the brains, meninges.
· Calfa
μήνιγξ meninx, membrana cerebrum foris tegens ἑγκέφαλος cerebrum παρεγκεφαλίς cerebellum, pars cerebri durior et siccior. Թաղանթ կամ միզն պատօղ խելաց՝ այսինքն ուղղոյ. պարուտակ, մաշկ ուղղոյ. լայնաբար՝ Ուղեղ եւ գլուխ. ըղեղին դրսի մաշկը.
buffoon, jester, banterer, wag, mimic, merry-Andrew, fool;
scurrilous, waggish, jocular, given to buffoonery or raillery.
· Calfa
Բամբասօղ է կամ խեղկատակ. (Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Զ։)
to be disobedient, insubordinate, to rebel, to revolt, to be disheartened;
— ի սանձուց, not to obey the bridle;
— զայրագին ի վերայ միմեանց, to be furiously maddened one against, the other.
· Calfa
Խեռելն նոցա բազում անգամ, եւ արտաքոյ օրինացն գործել։ Տանջէին զնոսա իբրեւ զտղայս խեղեալս յուսմանէ։ Ոչ խեղէ, եւ ոչ ստահակէ։ Ստահակ եւ խեղօղ է ազգ ծառայից. (Սարգ. յկ. ՟Ե. եւ ՟Ը։ եւ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Զ։)
made of brick or baked earth;
—ք, —անօթք, crockery, earthen-ware, delft-ware.
· Calfa
Պօղոս էր խեցեղէն, եւ եղեւ ոսկեղէն, եւ խորտակեցաւ. (Ոսկ. ՟բ. տիմ.։)