Definitions containing the research օղ : 5283 results

Նոյնաձեւ

adj.

isomorphous;
uniform.

· Calfa

NBHL (1)

Ունօղ զնոյն ձեւ. նովին ձեւով. միօրինակ. համանման.


Նոր, ոց

adj. adv.

new, fresh, young;
novel, recent, modern;
strange, extraordinary, curious;
inexperienced, unpracticed, new, raw;
newly, lately, freshly, recently;
— ինչ, curiosity;
— ոմն ղեւոնդիոս, like a second Leontius;
— նորոգող բնութեան մերոյ, the renewer of our nature;
ամիս —ոց, the month of first fruits;
—, cf. Նորանոր;
ի —ումն or —ումս, at present;
under the new dispensation, according to the christian law;
now, in the present age.

· Calfa

NBHL (1)

Նո՛ր նորոգօղ բնութեան մերոյ Յիսուս. այսինքն իբր նորափետուր յօրինօղ. (Շար.։)


Նորագործ

adj.

newly made, new, novel, fresh;
strange, surprising, curious, paradoxical.

· Calfa

NBHL (1)

Ջրոյն կենդանւոյ նորագործն աւազանի մաքրարանդ նիւթ. իմա՛, նորածնօղ, կամ հրաշափառ։


Նորակրօն, ից

s. adj.

innovator;
superstitious.

· Calfa

NBHL (1)

νεωτεροποιός, καινότερος novator. Նոր կրօնից գտակ կամ հետեւօղ. որ առնէ նորաձեւս ինչ.


Նորաճաշակ

adj.

having a novel taste, agreeable to the palate, delicious, exquisite.

· Calfa

NBHL (1)

Ունօղ զճաշակ իմն նոր եւ օտար.


Նորայ, ոց

cf. Նորային.

· Calfa

NBHL (1)

Զնորայսն իւրովքն տուժեաց կրից տաժանմամբ։ Ոչ եւս ի նորայոց անտի. ինչ կրեսցէ։ Ասէի վստահութեամբ զնորայսն։ Պօղոսի նմանի, եւ նորայոցն հոգւով. (Նար.։)


Նորային, յնոյ, յնոց

pron.

one's own, his or her own.

· Calfa

NBHL (1)

Զնորայսն իւրովքն տուժեաց կրից տաժանմամբ։ Ոչ եւս ի նորայոց անտի. ինչ կրեսցէ։ Ասէի վստահութեամբ զնորայսն։ Պօղոսի նմանի, եւ նորայոցն հոգւով. (Նար.։)


Նորասէր

adj. s.

fond of novelty or news, modish, fashionable;
fashionist.

· Calfa

NBHL (1)

Սիրօղ նորանոր իրաց. նորոգ սկսեալ սիրել կամ սիրիլ. նոր սիրելի եղեալ.


Նորատիք

adj.

of tender age, young.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ի տէգ նիզակի կամակարօղք՝ նորատիք. (Խոր. ՟Ա. 12։)


Նորացուցանեմ, ուցի

va.

to make new, to renew, to renovate.

· Calfa

NBHL (1)

Չնորացուցի ըզտիկըն հին՝ ի հնութենէ մեղաց զոգին։ Նորացուսցե՛ս զիս վերստին՝ աջըդ կարօղ հօր հըզօրին. (Յիսուս որդի.։)


Նորափառ, աց

adj. s.

vain, vain-glorious, vaunting;
heterodox, heretic.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս թէ խնդրօղ նորանոր փառաց, այլ ուղիղ եւս թարգմանելի՛ Սնափառ, զրափառ. յն. որ գրեալ է վրիպակաւ.


Նորոգիչ, չի, չաց

s.

reformer, innovator, regenerator.

· Calfa

NBHL (1)

Որ նորոգէ. նորոգօղ.


Նորուս

cf. Նորուսումն.

· Calfa

NBHL (1)

ՆՈՐՈՒՍ ՆՈՐՈՒՍՈՒՄՆ. νεοδίδακτος recens doctus, qui nuper didicit. Նոր ուսեալ կամ ուսանօղ. նորամարզ. դեռակիրթ. համբակ. նոր սորվօղ.


Նորուսումն, ման

s. adj. new-student or scholar.

· Calfa

NBHL (1)

ՆՈՐՈՒՍ ՆՈՐՈՒՍՈՒՄՆ. νεοδίδακτος recens doctus, qui nuper didicit. Նոր ուսեալ կամ ուսանօղ. նորամարզ. դեռակիրթ. համբակ. նոր սորվօղ.


Նուագածու, աց

s.

musician.

· Calfa

NBHL (1)

ἁνακρουόμενος pulsator. Որ ածէ կամ յածէ ի ձեռսզնուագարան. հարկանօղ զնուագ.


Նուազ, ից

adj. adv.

of little consequence, inconsiderable, few in number;
lesser, smaller, very slight, weak, little;
thin, slender;
base, low, vile;
not so much, less but little, not over;
ոչ ինչ —, not less, not fewer;
յաւէտ կամ —, more or less;
ոչ յաւէտ եւ ոչ —, neither more nor less;
— առնել, cf. Նուազեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Նուազ, այսինքն նուրբ ասի ի վերայ նորա, զամենայն ծանրութեամբ եւ հեռակցութեամբ զանց արարեալ, եւ յամենայն անարգելաբար մտեալ։ Եւ ամենայնի պատճառ է նուազ. քանզի ոչ ուրեք գտցես զնուազին էութիւն անհաղորդելի. այսպէս է առնլի նուազն ի վերայ աստուծոյ, ներգործօղ եւ թափանցիկ մինչեւ ցորոշումն սրտից. (Դիոն. ածայ.։)


Նուազական, ի, աց

adj.

diminutive, decreasing;
— պատկեր, negative picture.

· Calfa

NBHL (1)

Նուազեալ. յետնեալ. ունակ կամ յայտ արարօղ նուազութեան. նուազ.


Նուազամիտ

adj.

short-witted.

· Calfa

NBHL (1)

Նուազ մտօք. տկարամիտ. չափաւոր մտօք. խելքը քիչ՝ կարճ, քիչ մը խելք ունեցօղ.


Նուաղ, ից

adj. gr.

languid, languishing, weak, drooping, feeble, faint, pining away;
less;
dark, obscure;
subtile.

· Calfa

NBHL (1)

Խօսիս նուաղս եւ աղօտս, եւ լսօղ ոչ ոք. (Մաշկ.։)


Նուաճեմ, եցի

va.

to subdue, to vanquish, to conquer, to master, to keep under, to subject, to subjugate, to enslave, to reduce to slavery;
յինքն —, to take possession of, to make oneself master;
— զզայրոյթ, to repress one's anger or resentment.

· Calfa

NBHL (1)

Սակաւիկ ինչ նշանակաւ նուաճեալ զհայցօղն (տեսութեան իւրոյ), եւ զբնականն աներեւոյթ պահել. (Ագաթ.։)


Նուիրաբեր, աց

adj.

carrying and offering a present, offering.

· Calfa

NBHL (1)

φέρων offerens. Բերօղ եւ մատուցօղ աստուծոյ զնուէրս.


Նուիրագործեմ, եցի

va.

to sacrifice, to celebrate mysteries;
to consecrate, to offer.

· Calfa

NBHL (1)

Քահանայապետ՝ այցելութեամբ նախախնամօղ, նուիրագործեա՛ այժմ զաղօթս ամենեցուն. (Տաղ.։)


Նուիրական, ի, աց

adj.

sacred, consecrated, holy, divine;
— եւ փրկաւէտ երգ, toast, health.

· Calfa

NBHL (2)

Նուիրական առաքեալն Պօղոս։ Զնուիրական առաքելոյն կարծեմ։ Յեստեայ երեք նուիրական կոյսք (քրմուհիք). (Եւս. քր. ՟Ա։)

ՆՈՒԻՐԱԿԱՆ. իբր Նուիրակատար. նուիրագործօղ. τελεστικός consecrativus.


Նուիրակատար

adj. s.

consecrating, sacrificing;
priest.

· Calfa

NBHL (2)

Աստուածայնոցն կամ սրբազանիցն նուիրակատարից։ Զհամակարգսն քո աստուածատեակ նուիրակատարս։ Աստուածասէր նուիրակատարն յայտնաբանօղ է աստուածապետականին ընտրութեան։ Աստուածապետականն մեր եւ առաջին նուիրակատարն՝ մարդասէրն Յիսուս. (Դիոն.։)

ἰεροτελεστής sacerdos, sacrorum collator, qui sacris initiat. Կատարիչ նուիրաց եւ նուիրական իրաց, կամ անձանց. սրբազնակատար. նուիրագործօղ. քահանայ.


Նուիրատու, աց

cf. Նուիրատուր.

· Calfa

NBHL (1)

Տուօղ զնուէրս կամ զերախտայրիս. նուիրաբեր, պտղաբեր յեկեղեցի.


Նուիրեմ, եցի

va. adj.

to offer, to present, to give;
to dedicate, to vow, to devote;
to ordain;
to consecrate;
to sacrifice;
— or — նուէրս, to pour out libations to;
— զանձն, to devote, to sacrifice oneself;
— զդիս, to honour idols with offering;
—եալ, to be ordained or consecrated;
— կռոց, consecrated to idols.

· Calfa

NBHL (2)

Աստուածայինն եւ սրբազան նուիրօղն մեր։ Առ ի յաստուածայնոցն սրբազան նուիրողաց մերոց պարգեւեցան մեզ. (Դիոն.։)

Նուիրօղ իւր սովորեաց կոչել (Դիոնեսիոս) կա՛մ զաստուածային առաքեալն Պօղոս, կամ զսուրբն յեռոթէոս. (Մաքս. ի դիոն.։)


Նպաստ, ից

s. adv.

aid, assistance, succour, help, favour, subsidy, support, relief, resource, means;
ի —, in support of, on behalf or in favour of;
— մատուցանել, to aid, to succour, to help;
to care, to take care;
— լինել, cf. Նպաստեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ինչս եւ փոյթ եւ վերակացութիւն՝ զամենայն ինչ նպաստ լիցուք յընկերացն օգուտ։ Պատճառ եւեթ խնդրէ այն հուր, զի սակաւիկ մի անդր կայծակունս նպաստ լինիցիս, եւ զողջոյն իսկ զբոց բարերարութեան բորբոքես. Եւ եթէ հաւատոցն պէտք իցեն՝ ասեն, զի՞նչ պիտոյ իցեն պահք. զի ընդ հաւատոցն եւ այն եւս ոչ սակաւ նպաստ լինի զօրութիւն (այսինքն զզօրութիւն)։ Տե՛ս զՊօղոսի այնչափ ուղղութիւնս։ յանձնէ նպաստ լինէր, եւ զամենայն շնորհացն համարէր։ Զշնորհսն ունէր յօգնականութիւն, եւ չհամարէր բաւական, այլ՝ ազգի ազդի նեղութիւնս նպաստ լինէր. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. եփես.։)


Նպարակաւոր

adj.

laden with provisions.

· Calfa

NBHL (1)

Որ բարձեալ տանի զնպարակս. յն. բարձօղ զհացս կամ զուտելիս.


Նպերտ

adj.

poor and proud.

· Calfa

NBHL (1)

Հպարտ. ամբարհաւաճ. անձնացոյց. բան կամ քեսիմ ծախօղ.


Նռնենի, նւոյ, նեաց

s.

pomegranate-tree;
—ք, դրախտ նռնենեաց, pomegranate-grove.

· Calfa

NBHL (1)

Նռնենին յառաջ մինչչեւ նռամբն հասեալ՝ չվայելչացուցանէ զկերօղսն։ Զտեսութիւն պարտիզին, զորթոյ, զնոճի, զնռնենոյ. (Նար. երգ.։)


Նրբափողոց, աց

s.

lane, alley, narrow path.

· Calfa

NBHL (1)

Փորօղ պողոտային, նրբափողոց ճանապարհին՝ որ հանէր ի վերին մայրաքաղաքն սրբոց. (Արծր. ՟Գ. 2։)


Նօթ, ի

s.

minium, red lead, ruddle, vermilion.

· Calfa

NBHL (1)

Շինեցիր քեզ տուն պատշաճօղ, վերնատուն հովանոց, յօրինեալ պատուհանիւք, տախտակամայրս ի մայրից, ծեփեալ նօթիւ. (Երեմ. ՟Ի՟Բ. 14։)


Նօտար, աց

s.

notary.

· Calfa

NBHL (1)

Նօտարն նշանօղ լսի, որ ի թղթի զբան ինչ նշանէ. (Մարթին.։)


Շաբաթամուտ, մտից

s.

officer on duty for the week, septimarian;
sabbath-eve.

· Calfa

NBHL (1)

Երրորդ մասն ի ձէնջ մտցէ շաբաթամուտ (յն. մտցէ զշաբաթ)։ Ամենայն որ ելանիցէ ընդ շաբաթամուտսն։ Զմտօղսն ի շաբաթամուտսն հանդերձ ելողօքն ի շաբաթամտէն. (՟Դ. Թագ. ՟Ժ՟Ա. 5. 7. 9։)


Շահաբեր

adj.

profitable, lucrative, advantageous, gainful, fruitful, proficuous;
նաւ —, merchant-ship.

· Calfa

NBHL (1)

ἑμπορευόμενος mercaturam exercens եւ κερδαλέως, εὕπορος lucrosus, quaestuosus, utilis. Բերօղ զշահ, զվաճառաշահութիւն. շահեկան. օգտակար.


Շահասէր, սիրաց

adj.

interested, selfish, venal, mercenary, covetous.

· Calfa

NBHL (1)

Սիրօղ զշահ անձին իւրոյ. օգտախնդիր՝ հանդերձ վնասու այլոց. ագահ.


Շահավաճառ, աց

s.

cf. Շահավաճառութիւն;
trader, merchant;
— լինել, to trade, to traffic, to deal.

· Calfa

NBHL (1)

ՇԱՀԱՎԱՃԱՌ. ա. ἕμπορος mercator, negotiator. Վաճառական. առուտուր ընօղ. պազիրկեան.


Շահեկան

cf. Շահական.

· Calfa

NBHL (1)

Արտասուքն ցօղ շայեկան ամպոց։ Ոռոգեցայ բազում անգամ անձրեւով շահեկանաւ. (Մամբր.։ Սարկ. աղօթ.։)


Շահեցուցանեմ, ուցի

va. fig.

to be lucrative or profitable;
to invent money profitably;
to instruct, to edify.

· Calfa

NBHL (2)

Փոխանակ շահեցուցանելոյ զլսօղսն՝ գայթակղեցուցանեմ. (Լմբ. պտրգ.։)

Լռութիւն է գործ խոնարհութեան, եւ շահեցուցանօղ, եւ սիրելի ամենեցուն. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Զ։)


Շահիմ, եցայ

vn. fig.

to gain or profit by, to make a profit, to draw an emolument from;
to obtain, to win, to carry away or off;
բազումս —, to gain much, to make a great profit;
— զկեանս, to escape, to save oneself from peril;
— զմահ, to escape death, to have a narrow or hair breadth escape;
— զվիշտս եւ զվնաս, to avoid this harm and loss, not to suffer, to escape suffering;
— զոք, to edify, to set a good example;
չիք ինչ շահելոյ, there is nothing to be gained.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ գովեստ շահեսցուք, այլ զլսօղսն շահեսցուք. (Ոսկ. գծ.։)


Շաղախաբեր

adj.

mud-bearing (swallow).

· Calfa

NBHL (1)

Բերօղ զշաղախ կամ զկաւ.


Շաղակրատ, աց

s.

great talker, babbler, chatterer, tattler;
talebearer, scold;
—ք, immodest dance, tarantella.

· Calfa

NBHL (1)

Ունայնաբան շաղակրատ։ Պատրեալ հաւանեցայք շաղակրատիդ։ Բանորսօղք, խաբեբայք, շաղակրատք։ Իբրեւ երկն եւ ծնունդ շաղակրատ մտաց ընդ վայրաճառիս. (Նար. ՟Ծ՟Զ։ Ճ. ՟Գ.։ Փարպ. Նար. մծբ.։)


Շաղակրատեմ, եցի

vn.

to prate, to chat, to babble, to tattle, to prattle.

· Calfa

NBHL (1)

Շաղակրատէ շրթամբքն, որում ոչ համաձայնի միտքն։ Ախմարք են, եւ անկարգ եւ յիմար բանից շաղակրատօղք։ Չեմ ես յիմարեալ, որ լռեմս, այլ նոքա՝ որ շաղակրատեն զոր ոչն գիտեն. (Լմբ. ժղ. եւ Լմբ. թղթ. առ լեւոն։)


Շաղաշոյտ

adj.

cf. Շաղաշուտ.

· Calfa

NBHL (1)

Մարդք շաղաշոյաք, եւ երից դանգաց դինք. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 12. յն. դանից արժանի. որպէս ռմկ. զամար օղլանը։)


Շաղաւաշուրթն, շրթանց

adj.

insinuating, false, double-tongued;
cheating, fraudulent.

· Calfa

NBHL (1)

στρεβλός τοῖς χεῖλεσιν perversus labiis κόλαξ assentator . իբր Շեղեալ շրթամբք, կամ շաղաւ (որպէս ռմկ. շէլլաֆ ) ի շուրթն. յն դիւրաշրջիկ շրթամբք. եւ Փաղաքուշ, որպէս Շաղակրատ. շաղփաղփ աղճատաբան. շատախօս. շողոմարար. քծնօղ. Հին բռ. թեթեւամիտ, կամ ցոփտխօս.


Շաղբալու

s.

mimic, buffoon.

· Calfa

NBHL (1)

μιμητικός imitabundus. Ծաղրածու միմոս. հետեւօղ այլոյ, նմանեցուցիչ.


Շաղկապ, աց

s. gr.

junction, bond, union;
conjunction.

· Calfa

NBHL (1)

Իամստասիրութիւնին առաւել շաղկապ ընտանութեան, որ հարաղատութեան ծնօղ. (Մագ. լ։ Շաղկապ զչունչ ի մէջ եդեալ. Շար.։)


Շաղփաղփեմ, եցի

vn. va. cf. Շաղփաղփիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Սքանչանամ, որո՞վ ամօթով դու առաջի թագաւորիդ շաղփաղփիս։ սոքա տեսանին զինքեանս պարտեալս, արդ շաղփաղփին։ Անուսմնութեամբ ձերով զայդպիսիդ զօղջեալ շաղփաղփիք. (Ճ. ՟Բ. եւ Ճ. ՟Գ.։)


Շաղփաղփիմ, եցայ

vn.

to talk nonsense, to tell idle stories, to babble, to gossip, to cackle, to tittle-tattle;
to dote, to rave.

· Calfa

NBHL (1)

Սքանչանամ, որո՞վ ամօթով դու առաջի թագաւորիդ շաղփաղփիս։ սոքա տեսանին զինքեանս պարտեալս, արդ շաղփաղփին։ Անուսմնութեամբ ձերով զայդպիսիդ զօղջեալ շաղփաղփիք. (Ճ. ՟Բ. եւ Ճ. ՟Գ.։)


Ուսումնատուր

s.

teacher;
mathematical master.

· Calfa

NBHL (1)

Տուօղ ուսման. դասատու ուսմանց, եւ ուսումնականութեան, այսինքն մաթէմադիգայի.