insupported, unprotected, abandoned.
Անպատսպար տառապեալ, կամ թշուառ, կամ անկեալ։ Ոչ անպատսպար ի մնալ թեւոց քոց օգնականութենէ. (Նար. ՟Ժ՟Է. ՟Ի՟Զ. ՟Ծ՟Զ. ՟Ղ՟Գ։)
Անպատսպարանք լինիցին ի քումմէ բարերարութենէդ. (Իմ. ՟Ժ՟Զ. 11։)
cf. Անպատսպար.
Անպատսպար տառապեալ, կամ թշուառ, կամ անկեալ։ Ոչ անպատսպար ի մնալ թեւոց քոց օգնականութենէ. (Նար. ՟Ժ՟Է. ՟Ի՟Զ. ՟Ծ՟Զ. ՟Ղ՟Գ։)
Անպատսպարանք լինիցին ի քումմէ բարերարութենէդ. (Իմ. ՟Ժ՟Զ. 11։)
want of preparation;
unfurnished state.
Ոչ գոլն յօրինեալ՝ կազմեալ պատրաստութեամբ. անզարդութիւն, անշքութիւն. անպաճոյճ գոլն.
incomprehensible.
Յիշեա՛ անպարիմանալիդ զաշխարհակեցոյց տնօրէնութիւն։ Վասն անպարիմանալի պարանոցին (մօր քո եւ կուսի), զորով փարեցար. (Բենիկ.։)
immodest, unchaste, indecent, bawdy, obscene;
dissolute, debauched;
—ս, indecently.
ἅσεμνος, incastus, impudicus, inhonoratus, ἁκάθαρτος, immundus, impurus. Օտար ի պարկեշտութենէ. անհամեստ. անամօթ. եւ Անվայելուչ. անմաքուր. աղտեղի. անսուրբ. անդէպ. էտէպսիզ, փիս, եագըշըգսըզ, պէթ.
immodesty.
ἁκοσμία. invenustas. Պակասութիւն պարկեշտութեան եւ վայելչութեան. անամօթութիւն. անպատշաճութիւն. անշնորհքութիւն. էտէպսիզլիք. էրքեանսըզլըգ.
unblamable, innocent;
not due;
— առնել՝ կացուցանել, to clear, to acquit.
Զանպարտսն պարտաւոր մահու արարեալ։ Եւ ես անպարտ եւ ատաքոյ մեղադրութեան մնացից. (Յհ. կթ.։)
invincible, unquered;
insurmountable, unsubdued.
Փորձ գտեալ եւ անպարտելի ի տրամականսն։ Երկոքումբք անպարտելի գտաւ. (Իգն. ՟Ժ՟Բ։)
indelible;
slovenly.
Ո՛չ ջինջ. անմաքուր. պղտոր.
dryness, aridity.
Ցամաքութիւն. երկիր անջրդի.
infinite, unbounded;
interminable;
unlimited;
indefinite;
incomprehensible.
Ամփոփեցար անսահման։ Որքանութիւն անսահման։ Թէպէտեւ ոչ անժամանակք ըստ անսահմանին։ Անսահման թագաւորութիւն։ Անսահման՝ ներքնային խորոց։ Անսահմանդ քո հրամանի. (Նար.։)
without limit;
indefinitely;
indeterminately.
Թէ ոք անսահման խօսէր, որպէս զբազմախօս արգելուին զնա արտաքոյ վանիցն. (Կլիմաք.։)
to listen, to obey, to give ear to, to acquiesce, to yield, to consent, to submit;
չ-, to turn a deaf ear, to refuse consent, to disobey.
Պսակն քո պատրաստեալ է. հրեշտակք անսան քեզ (Հ=Յ. մայ. ՟Ի՟Թ.։)
without bridle, without reins;
unbridled, unrestrained;
unruly, ungovernable.
Արտաքուստ անսան կացոյց զձեզ սուր. (Ածաբ. կարկտ.։)
cf. Անսասան.
Կա՛ց դու անսասանելի ի քում հաստատութեանդ. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
cf. Անսաստ.
Արտաքոյ անյագ սահմանին հանէ զմեզ (բանս) յանսաստելի անդունդս արշաւանաց իւրոց. (Վեցօր. ՟Զ։)
disobedience, contumacy, obstinacy.
Ոչ յարարչէն, այլ յանսաստութենէ ստունգանողին։ Անսաստութիւնն եւեթ՝ որ արտաքոյ աստուծոյ կամացն գործիցի, պատճառ չարեաց իմանալի է. (Եզնիկ.։)
without seed;
unfruitful, barren.
Մի՛ եղիցի անսերմն (կամ անսերմ) եւ ամուլ յերկրի քում. (Ել. ՟Ի՟Գ. 26։)
impure, unclean;
unholy, profane.
ἁκάθαρτος, ἁνόσιος, ἅναγνος. non sanctus, immundus, impurus, impius. Ոչ սուրբ. անսրբազան. անմաքուր. պիղծ. խառնակ. անարժան. կամ Պիղծ համարեալ ըստ օրինաց. նափաք, հարամ, միւրտար. տե՛ս (Ղեւտ.։ Թուոց, ստէպ։)
wheel;
— մեքենայի, — of a machine;
— յեսանի, grindstone;
— խորտկաց, jack;
— տղայոց, gig;
— առաջակողման նաւին, capstern, capstan.
Տեսանէի անիւ. եւ կերպարանք անուոցն, որպէս թէ շրջիցի անիւ ի մէջ անուոյ։ Չորք անիւք պղնձիք. եւ գործ անուացն իբրեւ զգործած անուոց կառաց։ Անիւք կառաց նոցա իբրեւ զմրրիկ։ Ի շառաչելոյ անուոց նորա։ Իբրեւ զփոշի անուոյ ի փոթորկէ մրրկեալ։ Ի ձայնէ որոտալոյ քոյ անուի։ Արա՛ զնոսա որպէս զանիւ, որպէս զեղէգն առաջի հողմոյ։ Անիւ կամնասայլի։ Իբրեւ զանիւս կամնասայլից։ Արկանէ զնոքօք անիւ (ի կոխումն եւ ի ջարդումն)։ Ընկրկեալ անիւն ի գուբն (ի յետին հոլովման կենաց)։ Գառէ հրով զանիւ ծննդեան (զշրջան կենաց). եւ այլն։ (Իսկ Ել. ՟Ժ՟Դ. 25.)
Մանկունքն եւ փոքունքն առ նուաստս եւ անարգ իրս հպին, առ գունդս եւ անիւս, եւ յայլ բազում խաղալիկս. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 25։)
unwashed, impure.
որ եւ ԱՆԼՈՒԱՑ. ἅνηπτος. illotus. Ոչ լուացեալ. անմաքուր. չլուացած. եայանմամըշ.
infallible;
sure.
իբր անառիկ. անքոյթ. էմին.
firm, unshakeable;
indissoluble, incorruptible;
inviolable.
Պահեա՛ զհօտս քո անխախուտ։ Զկուսական արգանդն անխախուտ պահեաց. (ՃՃ.։)
cf. Անխախուտ.
Անխախտ մնալով կնքոյն. (Մխ. ապար.։)
to be economical;
to spare, to except;
to respect;
to preserve.
Որում ոչ անխայեցեր զբժշկութեան ձեռնատուութիւն։ Մի՛ անխայեր զազատարարդ քո բան. (Նար. ՟Ծ՟Ը. ՟Հ՟Ը։)
purity, unmixed state;
intemperance.
Ի ներքոյ լի են յափշտակութեամբ եւ անխառնութեամբ։ Զի մի՛ փորձեսցէ զձեզ սատանայ վասն անխառնութեան ձերոյ. (Մտթ. ՟Ի՟Գ. 25։ ՟Ա. Կոր. ՟Է. 5։)
sincere, ingenuous;
loyal, faithful;
simple, unadulterated;
well disposed;
sincerely;
loyally, faithfully, with simplicity, innocently.
ἅδολος. doli expers, non adulteratus. Հեռի ի խարդախութենէ. ո՛չ խարդախօղ, եւ ոչ խարդախեալ. աննենգ. բարեմիտ. միամիտ. հարազատ. մաքուր. անարատ. հագըգէթլի. սատէ տիլ, տօզրու.
Անխարդախ արասցես (յերեսաց դիւաց) զքո շնորհեալ շունչ մարմնոյս։ Վերածեալ ի փառս՝ անխարդախ ծնունդս եւ անեղծ ժառանգս. (Նար. ՟Ժ՟Բ. եւ Նար. առաք.։)
not scrupulous;
unexceptionable.
ԱՆԽԻՂՃ որ գրի՝ եւ ԱՆԽԵՂՃ Ուր չիք խիղճ ստգտանաց, կամ խիճ՝ որ տացէ գթել մտաց. անստգիւտ. անարատ. անկեղծ. ողջամիտ. ἁπρόσκοπος. inoffensus, ἁνυπόκριτος, non simulatus, ἁδιάκριτος, non dijudicatus եւ այլն. խղճմտանքը մաքուր.
Մայր քո՝ որ ծնաւ մարմին անխիղճ։ Մարմին անխեղճ։ Անխիղճ էր մայրն անարատ. (Վրդն. երգ.։)
to be careless.
Մի՛ յաղագս այսր (կենաց) փութոյ զտիրական քո կեանսդ անխնամեսցես։ Հայել յինքեանս, եւ մի՛ ինչ՝ որ ի բժշկութիւնս երթան՝ անխնամել. (Բրս. հայեաց.։)
imprudent, indiscreet;
inconsiderate, unadvised, rash.
Անմաքուր կենդանի է ուղտ, եւ անխոհեմ. (Գէ. ես.։)
imprudence.
ԱՆԽՈՀԵՄՈՒԹԻՒՆ ԱՆԽՈՀՈՒԹԻՒՆ ἁβουλία, παραφορά. imprudentia, consilii inopia, amentia. Անխոհականութիւն. անխորհրդութիւն. անմտութիւն. անխելքութիւն. ագըլսըզլըգ. նատանլըգ. թէտպիրսիզլիք.
inconsiderate, rash, imprudent;
cf. Անխորհրդաբար.
Ոչ նորոգ եղեւ սկիզբն ձերոյ փրկութեան իբրեւ փոքու ինչ եւ անխորհուրդ իրի. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Բ։)
inconsiderateness, rashness, temerity.
Պակասութիւն խորհրդոյ. անխոհութիւն. անխոհեմութիւն. ἁβουλία. imprudentia. անմտածութիւն, անխելքութիւն. միւլահազա էթմէմէսի. ագըլսըզլըգ.
indocility;
irregularity, licentiousness;
incorrigibleness.
Կարծրացեալ անխրատութեամբ սիրտ քո՝ խոտորեսցի. (Լմբ. սղ.։)
inconsumable;
incombustible.
Քաղաքս ի քումմէ մտանելոյդ՝ անծախ եւ անվնաս մնասցէ. (Փիլ. յովն.։)
ignorant;
unknown;
foreign;
ignoble, obscure;
յանծանօթս, ignorantly, unwittingly;
incognito, without being known;
յանծանոթս — լինել, to be in disguise;
to feign or counterfeit.
որ եւ ԱՆԾԱՆ. ἅγνωστος, ignotus, ἁγνοούμενος, non notus. Ոչ ծանուցեալ. օտար. անգիտելի. անյայտ. թաքուն. աննշան. եւ անիմանալի. անհաս. չճանչցուած. թանըլմազ. նամալիւմ.
unbegotten, unborn;
barren, steril.
Որդի անծնին ի կուսութենէ քումմէ ծնանի. (ՃՃ.։)
cf. Անծննդական.
Եօթն ի ներքոյ տասնեկին անծնունդ է (այլոյ թուոյ), եւ անծին (յայլմէ թուոյ). (Վանակ. տարեմտ.։ եւ Արշ. ՟Լ՟Ա։)
not agitated by the waves, calm, peaceable.
ἁκύμαντος Անալէկոծ. անքոյթ ի ծփանաց. տաշկասըզ. գումսուզ.
proper, fit;
— է, it ought, it is right, it is proper;
յ— ելանել, to be completed, accomplished, finished.
Համեմատութեամբ անկից իւրաքանչիւր ումեք։ Կամեցեալ ինչ իմանալ յարժանաւորացն եւ յանկից։ Գործեսցէ զանկսն իւր։ Իւրաքանչիւր ուրուք զըստ անգիցն ի կիր առեալ։ Շարժեսցին ի մտացն առ անգսն իւրեանց։ Զզոյգն եւ զիւր անգն։ Զանգ եւ զդէպ անուն գաւառականաց՝ ոչ յապաղեաց կոչել քոյր. (Փիլ.։)
fallen;
abject, vile, despicable;
booty, spoil.
Անկածն մեղօք։ Փոքունց եւ անկածից։ Հզօրն յանկածէ (կամ յանկարծէ) պատկառէ. (Նար. ՟Ձ՟Բ. ՟Կ՟Թ. եւ Մծբ.։)
to lay the groundwork of lace;
to weave;
to twine.
Երկոքումբք կողմամբք (նեղութեան եւ անդորրութեան) անկանէ զառաքինութիւնս արդարոց. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 8։)
to fall;
to chance, to happen;
to descend, to flow;
to steal away, to slip away, to escape;
to fall to ruin, to decay, to be impaired, to decline, to fail;
to place one's self, to fix one's self, to belong, to have relation to;
to put down, to deposit;
to pass away;
— ընդ, to undergo;
to sink under;
— երեսաց, to be put out of countenance, to be abashed;
— զբանիւք, to hold a long discourse;
— յոք, to associate with (any one), to be intimate with, to confide in;
— ի միտս՝ զմտօք՝ ի սիրտ, to remember, to recall, cf. Յիշեմ;
— ի ճանապարհ՝ իչու՝ յուղի, to voyage, to travel, cf. Ուղեւորեմ;
— ի վերայ, to come upon unawares, to attack, to surprise;
— ի մտաց, to become made, to lose one's reason, cf. Խելագարիմ, cf. Յիմարանամ;
— ի կենաց, to die, to lose one's life;
— ի յուսոյ, to lose hope, to become desperate;
— ի վերայ երեսաց, to fall upon one's face, to prostrate;
— յոտս ուրուք, to throw one's self or fall at the feet of some one;
— ի ձեռս ուրուք, to fall in the bands or power of some one;
— ընդ ումէք՝ ընդ միմեանս՝ այր ընդ այր, to come to blows, to fight, to combat, to quarrel, to dispute;
— յիշխանութենէ, to lose one's authority, to fall from one's power.
Անկաւ նմա քուն ծանր թանձրամած. (Բուզ. ՟Դ. 8։)
that does not take bribes, incorruptible, honest.
Անկաշառ է գթութիւնդ քո. (Վրդն. սղ.։)
that cannot be plundered or robbed.
Առանց կապտեալ լինելոյ. անվնաս. անքոյթ.
Փրկեսցէ անկապուտ զանձն քո. (Առակ. ՟Ի՟Բ. 23։)
sure, certain, indubitable;
cf. Անկասկածելի.
Կամ ուր չիք ինչ կասկած. անվտանգ. անքոյթ. ապահով. էմին. սաքին. ἁνενδοίαστος, ἁνυπόπτευτος. non dubitatus, non suspectus.
without order, in disorder, disorderly, irregular, confused, indistinct, not methodical;
intemperate, inordinate, immoderate, excessive, licentious;
յանկարգ, cf. Յանկարգ
Եւ արտաքոյ կարգի կամ բնութեան. անսովոր. օրանսըզ. ատէթտէն խարիճ.
Եւ եթէ այս անկա՛րգ եւ արտաքոյ յարմարականին ասացեալ եղեւ. (Պիտ.։)
cf. Անկարծ.
Որ չէր կարծելի. անկարծ. արտաքոյ կարծեաց. անակնունելի. յանկարծական. եւ Նորահրաշ. հրաշափառ. նոր իմն. որպէս յն. ἁδόκητος, παράδοξος եւ այլն. inopinatus, inexpectabilis եւ այլն.
that does not eat;
not eaten;
that has nothing to eat, famished.
Սերմանեն ի նա խորհուրդս անկերս եւ անարբս եւ անքունս. (Վրք. հց. ՟Բ։)
cf. Անկերպարանութիւն.
Անկերպ եւ անկերպարան գոլն. տձեւութիւն. անշքութիւն. տգեղութիւն. պիչիմսիզլիք. չիրքինլիք. ἁμορφία. deformitas.