Definitions containing the research քո : 5989 Results

Բրտանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become rude, rough, gross or uncivil;
to thicken.

NBHL (1)

σκληρύνομαι duresco, ξηραίνομαι areo, aresco, τυλοῦμαι calleo, πήγνωμαι pangor, algeo Բիրտ լինել իրաց, այսինքն խիստ եւ պինդ կամ կարծր՝ որպէս բիր կամ փայտ. խստանալ. կոշտանալ. պնդանալ. պաղիլ. չորանալ. քոս կապել. պնտանալ, պինտնալ, կարծրնալ, սառիլ, փատ կտրիլ.


Բքաբեր

See full entry →

adj.

stormy;
snowy, full of snow.

NBHL (1)

Եւ Որ բերէ յինքեան զբուք. բքով լի.


Բքայոյզ

See full entry →

cf. Բքաբեր.

NBHL (1)

Յուզեալ բքով. մրրկայոյզ. բքախառն.


Գադիշ, դշի

See full entry →

s.

heap of sheaves or bundles of cut corn.

NBHL (1)

στοιβή acervus Դէզ. բարդ. խուրձ որայից. օրան. եւ Հունձք, կալ. եըզըն, քուտէ. ըստ եբր. հարմա, կատիշ.


Գազ, ի

See full entry →

s. bot.

tragacanth;
milk-vetch;
cubit.

NBHL (1)

ԳԱԶ որ եւ այլազգերէն՝ կէզ, խէս, խազ. որպէս Անուն փշոյ, գուցէ նոյն ընդ Ոքոզ, Ակքան. ըստ ոմանց եւ Կնիւն, կամ խոտ չոր.


Գազան, աց

See full entry →

s.

wild beast;
brute, animal, beast.

NBHL (2)

θηρίον fera, belua Կենդանի վայրենի եւ պատառօղ. որ եւ ԷՐԷ. (լծ. լտ. ֆէրա) որպիսի են չորքոտանիք առանձնակեացք՝ դժնեայք, ճիրանաւորք, ժանեւորք, եւ կատաղիք յերէվայրիս. ճանվար, ճանավար. եէպան հայվանը.

Արկանէր զգազանօքն։ Զանձն իւր ի մէջ գազանացն թաքուցեալ ապրեցոյց. (Եղիշ. ՟Զ։)


Գազանաբոյծ

See full entry →

adj.

keeper of a menagery.

NBHL (1)

Ելին երկու գազանաբոյծք, եւ շողոքորթէին նմա, զի մտցէ ի դառագդղն իւր. (Ճ. ՟Ա.։)


Գազանամիտ, մտաց

See full entry →

adj.

brutal, beastly, fierce, savage, inhuman, cruel.

NBHL (1)

Զգազանամիտս անմաքուր. (Նար. ՟Հ՟Ե։)


Գերակայութիւն, ութեան

See full entry →

s.

eminence, height, pre-eminence, superiority.

NBHL (1)

Ակնարկեա՛ յիս յանբաւ գերակայութենէդ քումմէ. (Ճ. ՟Ա.։)


Գերահռչակեմ, եցի

See full entry →

va.

to celebrate, to praise publicly, to render famous.

NBHL (1)

Զանհամեմատ քո մեծութիւնդ, կամ զարժանապատիւ ձեր տէրութիւնդ գերահռչակել։ Գերահռչակեալ ես։ Չքնաղապէս գերահռչակի. (Նար. կուս. եւ Նար. առաք.։)


Գերանաձեւ

See full entry →

adj.

in the shape of a beam.

NBHL (1)

Նկատեա՛ ճշդիւ զգերանաձեւ մեղսդ ի քում ականդ։ Զանձին գերանացեալ մեղս ոչ տայ տեսանել. (Խոսր. ժմ. եւ Խոսր. պտրգ.։)


Գերանանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become a beam, to make one's self a beam.

NBHL (1)

Նկատեա՛ ճշդիւ զգերանաձեւ մեղսդ ի քում ականդ։ Զանձին գերանացեալ մեղս ոչ տայ տեսանել. (Խոսր. ժմ. եւ Խոսր. պտրգ.։)


Գերաշխարհիկ

See full entry →

cf. Գերաշխարհ.

NBHL (1)

Առ ստրուկս եւ ներքոյ անկեալս, առ սեպուհս եւ գերաշխարհիկս (ազատս, կամ ազնուականս աշխարհի). (Նար. ՟Գ։)


Գերապանծ

See full entry →

adj.

glorious, illustrious, superb, excellent.

NBHL (1)

Երկոքումբք գերապանծ եւ անհամեմատ եղեալ. (Մագ. ՟Ժ՟Դ։)


Գերբնաբար

See full entry →

adv.

supernaturally.

NBHL (1)

Գերբնապէս. ի վեր քան զբնութիւն. արտաքոյ բնութեան, կամ նիւթոյ, եւ բնական որակի. մաթեմաթիդապէս.


Գերբնապէս

See full entry →

adv.

cf. Գերբնաբար.

NBHL (2)

Որպէս Ջնջան. սրբիչ. ջնջոց, քուրջ. քաչարվա.

Կատուն եղեւ գերբն, եւ անկաւ ի յալիւր տուն. գան մկունքն, եւ ասեն. ո՛վ դու չար, քո հաւատովդ, (ոչ հաւատամք, թէ) դու գերբն ես. (Վրդն. առակ.։)


Գերդաստան, նաց

See full entry →

s.

goods, possessions;
fireside, family, house.

NBHL (1)

Տնտեսք տիրական, որ զքոյդ գերդաստան կերակրեն ի ժման. (Գանձ.։)


Գերեմ, եցի

See full entry →

va.

to make prisoner, to enslave;
to take captive, to take;
to seduce, to gain.

NBHL (1)

Գերեսցես զգերութիւն քո։ Գերեաց զգերութիւն. իմա՛ դարձուցանել զգերեալս. (Դատ. ՟Ե. 12. Սղ. ՟Կ՟Է. 19։)


Գերծանեմ, ծի

See full entry →

va.

to shave;
to make bald.

NBHL (1)

Գերծցէ (կամ գերծեսցէ) զամենայն զմազ իւր։ Զտեսիլ մօրուաց մի՛ գերծուցուն։ Յաւուրն եօթներորդի գերծցի։ Եգործ զմօրուս նոցա, կամ զնոսա։ Ապա թէ գերծուցում (կր), մեկնեսցի յինէն զօրութիւն իմ։ Եգործ զեօթանասին գիսակս գլխոյ նորա։ Գերծի՛ր, եւ կտրեա՛ ի վերայ փափուկ որդւոցն քոց.եւ այլն։


Գերծեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Գերծանեմ.

NBHL (1)

Գերծցէ (կամ գերծեսցէ) զամենայն զմազ իւր։ Զտեսիլ մօրուաց մի՛ գերծուցուն։ Յաւուրն եօթներորդի գերծցի։ Եգործ զմօրուս նոցա, կամ զնոսա։ Ապա թէ գերծուցում (կր), մեկնեսցի յինէն զօրութիւն իմ։ Եգործ զեօթանասին գիսակս գլխոյ նորա։ Գերծի՛ր, եւ կտրեա՛ ի վերայ փափուկ որդւոցն քոց.եւ այլն։


Գերծում, ծի

See full entry →

va.

cf. Գերծանեմ.

NBHL (1)

Գերծցէ (կամ գերծեսցէ) զամենայն զմազ իւր։ Զտեսիլ մօրուաց մի՛ գերծուցուն։ Յաւուրն եօթներորդի գերծցի։ Եգործ զմօրուս նոցա, կամ զնոսա։ Ապա թէ գերծուցում (կր), մեկնեսցի յինէն զօրութիւն իմ։ Եգործ զեօթանասին գիսակս գլխոյ նորա։ Գերծի՛ր, եւ կտրեա՛ ի վերայ փափուկ որդւոցն քոց.եւ այլն։


Գերմակ, աց

See full entry →

adj.

fine, thin, subtile, delicate;
white;
— ալիւր, fine flour;
— հաց, finest bread.

NBHL (1)

Երեսուն քոռ նաշհւոյ, եւ քառասուն քոռ ալել գերմակոյ. յն. սանդահարելոյ. (՟Գ. Թագ. ՟Դ. 22։)


Գերութիւն, ութեան

See full entry →

s.

captivity, slavery, servitude, yoke;
tie;
transmigration;
ի — վարեմ, վարիմ, ի գերութեան վարեմ, cf. Գերեմ, cf. Գերիմ.

NBHL (1)

Ի վերայ այսքանեաց գերութեանց ամենաթշուառ վտանգաւորիս։ Ողորմութեամբ քո լցցի գուբն իմ գերութեան (գերեզմանն). (Նար. ՟Ի՟Ե. ՟Կ՟Ե։)


Գզաթ, ու

See full entry →

s.

fleece, wool.

NBHL (1)

Գզաթ մի ասուի։ Անձրեւ ի վերայ գզաթուն։ Էջ ցօղ ի գզաթէ անտի։ Փորձեցից միւսանգամ գզաթուն, եւ եղիցի միւսանգամ ցամաքութիւն ի վերայ գզաթուն միայնոյ. (Դատ. ՟Զ։)


Գզեմ, եցի

See full entry →

va.

to card, to comb (wool);
to tear;
ի հուր — եւ ի ջուր աղալ, to make ropes of sand.

NBHL (1)

Ղակոնացւոց երիտասարդացն գզեալ ուսքն քքովքն. (Անան. եկեղ։)


Գզրոց, աց

See full entry →

s.

casket, drawer, small box, till;
desk.

NBHL (1)

Զպատուական գլուխն արտաքոյ ի գզրոցի եդեալ. (Յհ. կթ.։)


Գէս, գիսոց, աց

See full entry →

s.

hair, head of hair, long hanging hair.

NBHL (1)

Ոչ հիւսցին գէսք քո. (Եզեկ. ՟Ի՟Դ. 17։)


Գթած, ի

See full entry →

adj.

clement, compassionate, merciful, humane, benign, mild, charitable, flexible, tender.

NBHL (1)

Մխիթարութեան գթած քո բանիդ. (Նար. ՟Ժ՟Ը։)


Գթեմ, եցի

See full entry →

vn. va.

to stumble, to trip;
to commit a fault;
to fail;
cf. Գթեցուցանեմ.

NBHL (1)

Ներեա՛ գթելոյն սոցա քում պատուիրանի։ Զգթելն մեզ ի պատուիրանաց քոց սրբոց ներողութեամբ թողուլ. (Լմբ. պտրգ.։)


Դիւրաւ

See full entry →

adv.

easily, with facility, at pleasure;
pliantly;
currently.

NBHL (1)

Աղօթիւք քո արդ եւս դիւրաւ եմ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա։)


Դիւրափոփոխ

See full entry →

adj.

that changes easily, changeable, mutable, variable, versatile.


Դիւրափոխ

See full entry →

cf. Դիւրափոփոխ.


Դիւրափոխելի

See full entry →

cf. Դիւրափոփոխ.


Դիւրեմ, եցի

See full entry →

va.

to facilitate, to make easy;
to accommodate;
to allay, to solace, to relax, to soften;
to unravel;
to level;
to defer;
to untie;
to abate.

NBHL (2)

Դիւրել բարի առնել։ Դիւրել անձանց։ Դիւրեցեր ժողովրդեան քում. (՟Ա. Մակ. ՟Ժ՟Ա. 33։ Ես. ՟Լ՟Զ. 16։ Իմ. ՟Ժ՟Զ. 2։)

Դիւրեաց զերկիրն արքունական. (որ ասի եւ ԴԻՒՐԱՑՈՒՑԱՆԵԼ. Ճ. ՟Բ.։)


Դիւրըմբռնելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

easy to take;
easy to understand.

NBHL (1)

Ձագու փոքու դիւրըմբռնելւոյ. (Նար. առաք.։)


Դիւրընկալ

See full entry →

adj.

susceptible, sensible, easy to understand, acceptable.

NBHL (1)

Մոմ դիւրընկալ (կնքոյ)։ Դիւրընկալ լսելիք։ Դիւրընկալ եղեն բանին։ Յամլութենէ մտաց առ դիւրընկալ փոփոխելով։ Այնու զնոսա դիւրընկալս առնիցէ։ Օդ դիւրընկալ բնութեամբն, եւ զամենեսեան պարունակելովն. (Բրս. հց.։ Դիոն.։ Շ. բարձր.։ Փիլ.։ Նանայ.։ Ի գիրս խոսր.։)


Դիւրին, րնոց

See full entry →

adj.

easy, light, gentle, commodious;
flat.

NBHL (1)

Մի՛ դիւրին ինչ ջան համարիջիք։ Բանք քո բարի են եւ դիւրինք։ Էր դիւրին նոցա արգելուլ զնոսա։ Զի՞նչ դիւրին է, ասե՞լ .. թէ ասել ... Դիւրին է մալխոյ. եւ այլն։


Դիւցակատար

See full entry →

adj.

sacrificer to idols.

NBHL (1)

Կատարիչ զոհից դիցն. քուրմ.


Դնդեր, աց

See full entry →

s.

muscle.

NBHL (1)

Ձեռք զմորթն նրբագոյն ունին, եւ դնդերս ի ներքուստ կուսէ կազմեալս։ Մազ ոչ բուսանելոյն ի նոսա դնդերքն եղեն պատճառք. (Նիւս. բն. ՟Ը։)


Դնեմ, եդի, դիր

See full entry →

va.

to lay, to set, to put, to place;
to constitute, to found, to establish;
to apply;
— ի վերայ, to impose;
to put on;
— ընդ մէջ, to interpose;
վերստին —, to reinstate;
անուն —, to give a name, to name;
մարտ —, to make war;
պատիւ —, to honour, to show honour and respeet;
— զունկն, to obey;
— արծաթ ի շահ, to place money, to invest;
— գիրս, to compose books;
— ի սրտի, to think;
— առաջի, to propose;
— զանձն ի ձեռին, — զոգի ի բռին, to expose one's life;
to dedicate one's self;
— յապականութիւն, to to destroy;
մեզս —, վնաս ինչ or բազայս ի վերայ —, to blame;
to accuse, to impute;
— բանս, բան — ընդ ումեք, to agree, to come to an understanding;
to promise, to make an appointment;
վէրս —, վէրս ի վերայ —, to wound;
— ի դպրոց, to send to a hoarding-school;
— զոք ի նախատինս աղգաց, to make one the shame or laughing-stock of nations;
ի պահ —, to reserve, to put by;
խորհուրդ յանձին —, to take a resolution or decision;
պատուէր —, to give orders, to command;
— առ մինեանս, ընդդէմ մինեանց, to compare, to confront;
ընդդէմ բանս —, to speak against, to contradict, to oppose;
ձայն զկնի — ուրուք, to cry after some one, to call;
կեանս եւ մահ — ընդ ումեք, to agree to live or die together;
զգիշեր տիւ գնալ, to turn night into day;
քայլս —ի գնալ, to begin to walk;
եդից զքեզ յազգս, I will make thoe a father to nations;
եդից զքեզ յանապատ, I will turn thee into a desert;
սուր ի վերայ եդեալ կոտորել, to condemn to be shot (to put to the sword);
հանդստեան եւ գիւր կենաց — զանձն, to abandon ones self to dissipation;
դսրովանս թշնամանս, to outrage, to offend, to insult;
ասպատակ —, to ravage with troops;
արշաւանս —, to make inroads, to plunder;
երկիւղ մահու — ի վերայ, to threaten with death;
աղաղակ —, to cry;
աշխար —, to weep;
— առ իմիք, to add, to subjoin;
— զանձն ուրուք, to kill some one, to slay.

NBHL (3)

Հայր ազգաց բազմաց եդի զքեզ։ Եդից զքեզ յազգս (այսինքն բազմացուցից)։ Եդից զզաւակ քո իբրեւ զաւազ ծովու։ Զլեզուս տղայոց եդ պարզախօս։ Եդաւ յապականութիւն կորստեան.եւ այլն։

Նա դիցէ վէրս սաստիկս յոգի եւ ի մարմին քո. (Եղիշ. ՟Ը։)

Քո էր ճշմարտութեամբ իմացուածս այս, եւ քոյին անձին՝ զամենայն յոչնչի եդողիդ. այսինքն յոչինչ առ դնողիդ. (Բրս. թղթ.։)


Ագետակ

See full entry →

s.

the under part of the tail.

NBHL (1)

Ներքոյք ագւոյ կենդանւոյն. պոչին տակը. գույրուգ աչթը։ Վստկ. ուր ռամկօրէն հոլովի Ագետըկի, տկէն։


Ագի, ագւոյ

See full entry →

s.

tail.

NBHL (1)

οὑρά, cauda Թաւ եւ երկայն մասն չորքոտանեաց՝ կախեալ զգաւակէն ի ծածկել զյետոյս, եւ ի վանել զճանճս. որ եւ Ձետ. պոչ. գույրուգ.


Ագռաւ, ու

See full entry →

s.

raven, crow;
cf. Կռնչեմ;
cf. Կռչեմ.

NBHL (1)

Յառասպելս հեթանոսաց՝ երբեմն սիրելի ապողոնի վասն սպիտակն գոլոյ, այլ յետոյ փոխեալ ի սեւութիւն. եւ վասն յամելոյն ի բերել ջուր՝ փոխադրեալ յաստեղս ի ներքոյ աստեղատան Առիւծուն եւ Կուսին՝ դէպ յԸմպանակն, առ տտամբ Վիշապին։ (Շիր.։)


Ազատաբար

See full entry →

adv.

freely;
nobly.

NBHL (1)

Ազատաբար զխաչն առնուլ եւ գալ զկնի քո. (Մագ. ՟Ի՟Թ։)


Ազատամիտ

See full entry →

adj.

noble-minded, freehearted;
generous, liberal.

NBHL (1)

Ազատ մտօք. անախտ. սիրտը մաքուր.


Ազատանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to free or rid oneself, to shake off, to break away;
to be ennobled or exalted.

NBHL (1)

Ազատացաք ի հարկաց արքունի. (Եղիշ. միանձն.։)


Ազատարար, ի, աց

See full entry →

s. adj.

liberator, saver, deliverer.

NBHL (1)

Զազատարարդ հրաման։ Զազատարարդ քո բան. (Նար. ՟Ծ՟Բ. ՟Հ՟Ը։)


Ազատութիւն, ութեան

See full entry →

s.

liberty, freedom;
exemption;
privilege;
emancipation, deliverance, enfranchisement;
nobleness;
generosity;
frankness.

NBHL (1)

Դարձուսցե՛ս յետս զաչս քո, զի մի՛ տեսցես զունայնութիւն. զի ազատութիւն սատակիչ է անձին. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Բ։)


Ազգ, ի, աց

See full entry →

s.

nation, people;
generation;
race;
gender;
kind, sort, quality;
sex, age, epoch;
century;
manner, way;
Գիրք —ազգաց, Book of Judges;
յագէ յազգ, from age to age, from generation to generation;
ազգ Հայոց, the Armenian nation;
Անգլիացի յազգէ, of the English nation, English;
Ամերիկացի եմ ազգաւ, I am American by birth;
— կանանց, the female sex, the fair sex, the woman kind;
— մարդկան, the human kind, humanity;
ազգով, with all the nation;
մի —, the same, the same manner, equally;
ազգք ազգք բանասիրութեան, the different kinds of literature;
ազգք եւ ազինք, all nations, all people.

NBHL (7)

Եղբայր իմ իսկ ես՝ ի բարի եւ յազնուական ազգէ։ Յարմատոյ եւ յազգէ մեծամեծաց ես, եղբայր։ Ոչ ոք է յազգի քում, որոյ կոչի անուն Յովհաննէս. եւ այլն։

Ազգ ի բազումս բաժանի. յեղբայր եւ ի քոյր, եւ ի քեռի, եւ կամ որք միանգամ ասին յարենէ քումմէ. (Երզն. քէր։)

Ի յիշատակ թողուլ զայս քեզ, եւ որ զկնի քոյինքն են գալոց ազգք. (Խոր. ՟Ա. 1։)

Նոյ այր արդար կատարեալ էր յազգի անդ իւրում։ Ազգ գայ, եւ ազգ արթայ։ Ազգէ յազգ պատմեսցի։ Ազգաց յազգս երկիւղածաց իւրոց։ Յետ բազում ազգաց այցելութիւն եղիցի նոցա։ Յարքունուստ լիցի, որպէս ընդ առաջին ազգսն. եւ այլն։

Հեթանոսք. օտարազգիք. այլազգիք. բարբարոսք. ազգք եւ ազինք՝ արտաքոյ իսրայէլացւոց. շիւուպ, փութփէրէսթլեր

Ի ձեռն սրբոց քոց, որք յազգս ազգս իւրեանց հաճոյ եղեն քեզ. (Բուզ. ՟Բ. 24։)

Ազգէ յազգ պատմեցից զճշմարտութիւնս քո։ Ազգաց յազգս. եւ այլն։


Ազգական, ի, աց

See full entry →

s. adj.

relation, kinsman or kinswoman;
մերձաւոր —, next of kin;
like, analogous.

NBHL (1)

Հօրեղբօր քո կին՝ ազգական քո է։ Յազգականաց նոցա։ Որդւոցն գեթսոնայ ազգականացն ղեւտացւոց։ Ունիմք մեք հանգչել առ հռագուելայ, եւ նա ինքն ազգական է քո։ Եւ ահա Եղիսաբէթ ազգական քո։ Մի՛ կոչեր զազգականս քո եւ զբարեկամս. եւ այլն։