Definitions containing the research վերայ : 3205 Results

Թառ, ի

See full entry →

s.

roosting place, perch;
bar, stake for supporting vines;
*swing;
see-saw.

NBHL (1)

Ուստի եւ ԹԱՌԻԼ ասի՝ Հանգչելն կամ ննջելն հաւուց ի վերայ ոստոց։


Թառամիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to fade, to wither, to decay;
to be tarnished.

NBHL (1)

Ո՞վ ոք ի վերայ սգոյ սիրելւոյ ո՛չ թառամեցաւ. (Նար. ՟Ի՟Թ։)


Թառամութիւն, ութեան

See full entry →

s.

fading, withered state, decay.

NBHL (1)

Որ ի վերայ քաղաքին բարկութիւնն այն ի թառամումն դդմենոյն կտրեցաւ. (Գեննանդ.։)


Թառամումն, ման

See full entry →

s.

cf. Թառամութիւն.

NBHL (1)

Որ ի վերայ քաղաքին բարկութիւնն այն ի թառամումն դդմենոյն կտրեցաւ. (Գեննանդ.։)


Թաւ, աց, ուց

See full entry →

adj. gr. mus.

thick, bushy;
woolly, shaggy;
grave (accent);
flat.

NBHL (2)

Յորոյ վերայ նշանն իցէ, մի՛ մերձենայցէք. ըստ եբր. աւթ. ւամ օթ. կամ թաւ։

Եզեկիէլ ասէ, դի՛ր նշան թաւու ի ճակատ արանցն՝ որ հեծեն։ Յորոյ վերայ իցէ նշան թաւու, մի՛ մերձենայք ի նա։ (Մխ. ապար.։)


Թաւալագլոր

See full entry →

adv.

in rolling, revolvingly, rolling along or down;
— խաղալ, to tumble dowrn, to roll down, to prostrate one's self;
to agitate one's self, to fall dead;
to be thrown down, to be upset;
to throw a somerset;
to throw ones self headlong, to precipitate one's self;
— խաղացուցանել, to roll, to prostrate, to precipitate, to fell, to upset;
— անկաւ յարեան իւրում, he fell rolling in his blood.

NBHL (1)

ԹԱՒԱԼԱԳԼՈՐ ԹԱՒԱԼԳԼՈՐ. Գրի վրիպակաւ արդեօք՝ եւ ԹԱՒԱԳԼՈՐ. Թաւալելով եւ գլորելով. տապալմամբ, հոլովմամբ ի վերայ երկրի, կամ զմիմեամբք կուտակեալ թաւ հոծութեամբ. թապըլտըկելով, գլորտըկելով.


Թափ, ոյ, ու, ից, ուց

See full entry →

s. adv.

bottom;
depth, profound depth, abyss;
fury, passion;
fire, spirit;
impetuosity, violence;
effort, furious attempt, struggle;
—ք, sheath, scabbard;
—, ընդ —, or զ— անցանել, to penetrate, to pierce, to run through, to bore;
to thread, to spit;
— անկանիլ, մտանել, to run rapidly, to pass through, or traverse with impetuosity, to enter with violence or impetus;
ընդ — անցուցանել՝ — հանել, to pass, to bore, to pierce, to transfix, to thread, to run through;
զ— առեալ շրջել, cf. Թափառիմ;
զ— առնուլ, to prepare for an effort, to gather one's self up;
— տալ, to hurl, to launch, to fling, to throw;
— կրից, fit, outbreak, hurst of passion;
ի —ս դժոխոց, in the depths of hell;
թափն ընդ թափն, penetrative, piercing, with penetration.

NBHL (1)

Ելցուք ի վերայ նոցա ի կողմանէ ծովուդ զառ ի թափի. (Պտմ. վր.։)


Թափառանք, նաց

See full entry →

s. pl.

the act of idling or lounging about.

NBHL (1)

Ոչ դժուարելով ընդ թափառանսն եւ ընդ յածումն։ Զօտարութիւնս ստէպ ստէպ, եւ զմիմեանց վերայ թափառանս մոլորանացն. (Փիլ. իմաստն.։)


Թափիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to pour out to, spread, to flow, to throw down, to overturn;
to take refuge, to emigrate;
to be deprived of;
to get rid of, to free one's self from, to disentangle one's self, to flee, to save one's self by flight;
— ի վերայ, to fall on (the enemy);
to rush against;
to dash, to dart, to rush upon;
— յումեքէ ի բաց, to leave, to desert, to abandon;
— ի մտաց, ի խելաց, to grow foolish, to become mad, to lose one's mind;
թափել տրտմութեան յարտասուաց, to vent one's grief in tears;
թափել աման յամանէ, to be decanted, poured from one vessel to another;
թափել գինւոյ, to recover from intoxication;
թափել յերկնից յերկիր, to descend from heaven;
թափել հրոյ յերկաթոյ, to strike fire, to produce sparks;
— գունոյ, to lose colour, to fade;
թափել գբոց, to be dried up, exhausted;
ի բաց թափերուք յինէն, ե՛րթ թափեաց յինէն, be off ! get out ! go away ! ծունր կրկնեսցի թափեցելումն վասն մեր, let every knee bend before the incarnate Word.


Թափումն, ման

See full entry →

s.

effusion, shedding;
evacuation, expulsion, egestion;
— Միածնին, descent, humiliation, incarnation of J. C.

NBHL (1)

Կերակուր արծաթասիրացն՝ ցանկութիւն շահիցն է. վասն այսորիկ յափշտակութիւն ընչիցն որպէս զթափումն արեան՝ զմահ ի վերայ բերէ նոցա. (Ոսկիփոր.։)


Թաքնաբար

See full entry →

adv.

secretly, stealthily, furtively;
unknown to others;
silently, softly, quietly, noiselessly;
enigmatically, allegorically.

NBHL (1)

Իբր թաքնաբար առ նոյն կարծիսն ի վերայ բերէ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 8։)


Թեթեւ, աց, ոց

See full entry →

adj. s. adv.

light;
active, nimble;
slender;
venial;
frivolous;
ease, leisure;
— ոտիւք, light-foot;
light-footed, nimble;
— ձեռն՝ վէրք՝ քուն, light hand;
slight wound;
light sleep;
— սուրճ՝ չայ՝ գինի, կերակուր, light wine;
weak tea;
slight repast;
weak coffee;
—ս յանցանել, to commit slight faults;
—ս կացուցանել, to lighten, to facilitate;
— լինել առ երդումն, to take an oath lightly or inconsiderately;
— ինչ թուիցի ձեզ ? — ինչ իցէ յաչս ձեր ? does that seem to you a light thing ? — եղեւ նմա յաշխատութենէ, he rested from his labours;
—, —ս, —ով, quickly, lightly, easily

NBHL (1)

Նստեալ ի վերայ թեթեւ ամպոյ։ Զհողմն թեթեւ։ Եւ Ասայէլ թեթեւ էր ոտիւք զմի յայծեմանց ի դաշտի. (Ես. ՟Ժ՟Թ. 1։ Իմ. ՟Ե. 11։ ՟Բ. Թագ. ՟Բ. 18։)


Երիւրեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Յերիւրեմ.

NBHL (1)

Բազումք եկին առ իս ի յուսումն ... եւ ասեն ի վերայ իմ պարսաւանս, որք յինէն են երիւրեալք. (Շիր. վասն կենաց իւրոց.։)


Երկաթագործի, ծեաց

See full entry →

s.

instrument of iron.

NBHL (1)

Մի՛ ճօճեսցես զձեռն քո երկաթագործւով ի վերայ քարանց. (Եփր. ել.։)


Երկաթակուռ

See full entry →

adj.

made or furnished with iron;
— շաւիղ, cf. Երկաթուղի.

NBHL (1)

Ի վաղիւն կռուեցան երկաթակուռ մահակօք՝ իբրեւ զուռունս դարբնաց, որ բախեն ի վերայ սալից. (Պտմ. վր.։)


Երկաթեղէն, ղինի, նաց

See full entry →

adj.

of iron;
— գործիք, tool, instrument of iron.

NBHL (1)

Ի վերայ երկաթեղէն եւ կառեղէն ոտիցն. (Դան. ՟Բ. 34։)


Երկայնամիտ, մտաց

See full entry →

adj.

patient, that suffers patiently, that perseveres;
— լինել, cf. Երկայնամտեմ.

NBHL (2)

Երկայնամի՛տ եղերուք ի վերայ բարկութեան հասելոյ ձեզ յաստուծոյ. (Բարուք. ՟Դ. 25։)

Երկայնամիտ լինիմք ի վերայ տգիտութեանդ ձերոյ. (Եղիշ. ՟Ը։)


Երկայնութիւն, ութեան

See full entry →

s. geog.

length;
court;
longitude;
depth;
— աւուրց՝ կենաց, long days;
length of days, long life, longevity;
խաղալ գնալ յ— գետոյն, to skirt, to run along the river;
յ—, of the length of;
to the... longitude.

NBHL (1)

Ի վերայ բերել հրամայէ զկարգ եւ զդիր աւուրցն եւ կանոնաց՝ ըստ երկայնութեան եւ թակրճութեան. (Յհ. իմ. ատ.։)


Երկայնօրեայ՞՞՞լինիմ

See full entry →

sv.

to live long.

NBHL (1)

Երկայնօրեայք լինիցիք յերկրին, կամ ի վերայ երկրին, զոր ժառանգիցէ. (Օրին. ՟Ե. ՟Զ. ՟Ժ՟Ա. ՟Լ՟Բ։)


Երկանուն

See full entry →

adj.

binominous, having two names.

NBHL (1)

Երկանուն է անուանք երկու ի վերայ միոյ իսկի դասեալ. ո՛րգոն, Եղիազարոս, եւ Եւարեան». յն. Աղեքսանդրոս, եւ Պարիս. (Թր. քեր.։)


Երկդիմեան

See full entry →

adj.

of two faces;
of two sorts, diverse;
deceitful, counterfeit;
doubtful, equivocal, ambiguous, amphibological.

NBHL (1)

Ի վերայ երկդիմեան յանցուցելոցն. ((այսինքն երկոքումբք յանցուցելոցն). Եփր. մնաց.։)


Երկխօս

See full entry →

adj.

cf. Երկբան.

NBHL (1)

Պարսաւանք չար ի վերայ երկխօսին։ Զքսուն եւ զերկխօսն առհասարակ անիծանիջիք. (Սիր. ՟Ե. 17։ ՟Ի՟Ը. 15։)


Երկն, երկան, երկունք, կանց

See full entry →

s.

pang, work, labour in child-birth;
pains, labour, trouble, fatigue;
երկունք ծննդականի, throes;
յերկունս լինել, ունել երկանց, պատիլ զումամբ երկանց, to be in labour, in the pangs of child-birth, to labour.

NBHL (1)

Ի վերայ տրտմեցուցանողին՝ որպէս ի վերայ անձին իւրոյ երկամբք արտասուեսցէ։ Յերկունս եղեալ լայր դառնապէս առաջնորդն մեր անտոնիոս. (Կլիմաք.։)


Երկնային

See full entry →

adj.

celestial;
ethereal;
— մարմինք, celestial bodies, planets, etc.;
— բարկութիւն, the wrath of heaven.

NBHL (1)

Հրաման տուեալ երկնային ծովուն հեղուլ ի վերայ ցամաքի». իմա՛ ամպոց, կամ ջուրց վերնոց։


Երկնեմ, եցի

See full entry →

va.

to be in labour, to bring forth a child;
to suffer;
to be pained or grieved;
to think, to contemplate, to ponder over;
to elaborate.

NBHL (1)

Ի վերայ մեր զմերտն երկնելով. (Նիւս. թէոդոր.։)


Երկնուստ, յերկնուստ

See full entry →

adv.

from heaven, from on high.

NBHL (1)

Ի յերկնուստ հայեցող ի վերայ նորա. (Ոսկ. համբ.։)


Երկոքեան

See full entry →

adj. s.

both.

NBHL (2)

Եւ էին երկոքեան մերկ։ Բացան աչք երկոցունց։ Եդին ի վերայ թիկանց երկոցուն։ Երկոքին դստերք նորա ընդ նմա.եւ այլն։

Երկոքեան կողմանքն։ Յերկոցունց կողմանց։ Ի վերայ ձեր երկոցուն։ Առ երկոքեան կողմանսն արդարութեամբ կեցեալ են. (Եղիշ. ՟Զ. ՟Ը։)


Երկոքին, կոցունց

See full entry →

cf. Երկոքեան.

NBHL (2)

Եւ էին երկոքեան մերկ։ Բացան աչք երկոցունց։ Եդին ի վերայ թիկանց երկոցուն։ Երկոքին դստերք նորա ընդ նմա.եւ այլն։

Երկոքեան կողմանքն։ Յերկոցունց կողմանց։ Ի վերայ ձեր երկոցուն։ Առ երկոքեան կողմանսն արդարութեամբ կեցեալ են. (Եղիշ. ՟Զ. ՟Ը։)


Երկրաբուղխ

See full entry →

adj.

that is produced, that springs from the earth.

NBHL (1)

Ամենայն վարք աշխարհի կենաց՝ նման են վարուց մշակութեան երկրաբուղխ արմտեաց։ Իշխել ի վերայ ամենայն երկրաբուղխ երկրածին ստացուածոց. (Ագաթ.։)


Երկրագնաց, ից

See full entry →

adj.

that walks on the earth.

NBHL (1)

πεζός pedes, pedestris Որ գնայ քայլէ ի վերայ երկրի. հետեւակ.


Երկրագործ, աց

See full entry →

adj. s.

agriculturist;
planter, husbandman, labourer.

NBHL (2)

Իբր Երկրագործական, աշխատողական ի վերայ երկրի.

Ի վերայ երկրագործացն որ գործէինն. (՟Ա. Մնաց. ՟Ի՟Է. 26։)


Երկրակոխ

See full entry →

adj.

that treads, walks on earth;
terrestrial.

NBHL (1)

Որ կոխէ ի վերայ երկրի. երկրածին. հողեղէն.


Երկրորդ, աց

See full entry →

adj. adv.

second;
secondary, accessory;
secondly, in the second place;
— օրէնք, Deuteronomy;
—ք, bigamists;
— անգամ, once again, once more, a second time.

NBHL (1)

Դու թագաւորեսցես ի վերայ իսրայելի, եւ ես եղէց քո երկրորդ։ Կացոյց զնոսա երկրորդ իւր։ Երկրորդ յաթոռն դարեհի։ Երկրորդ յաթոռ իմ նստջի՛ք. (՟Ա. Թագ. ՟Ի՟Գ. 17։ Տոբ. ՟Ա. 25։ ՟Ա. Եզր. ՟Գ. 7։ ՟Դ. 42։)


Երկրորդութիւն, ութեան

See full entry →

s.

repetition, resumption, reiteration;
— օրինաց, Deuteronomy.

NBHL (1)

Ո. ոք ժպրհեսցէ ի վերայ սոցա երկրորդութիւն օրինաց յաւելուլ։ Այս այնմ յիշատակ է, եւ երկրորդութիւն. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)


Եւ

See full entry →

conj. adv. conj. adv.

and;
also, likewise;
-..., -..., both..., and;
— ոչ, neither, no, nor;
ոչ մին եւ ոչ միւսն, neither;
neither one nor the other;
— երիտասարդք — ծերք, both young and old;
— այլն, et caetera, and so on;
— այն զի, — այս զի, the more so;
— արդ, now, then;
—եթ, only, solely;
— եւս, also, more, over, still, moreover, likewise;
— զի, — քանզի, since, because.

NBHL (1)

Եւ արդ անիծեա՛լ լիջիր դու ի վերայ երկրի». յն. եւ լտ. եւ այժմ։


Եփեմ, եցի

See full entry →

va.

to cook, to dress, to do;
— ի փռան, to bake;
— ի տապակի, to fry;
— ի Կասկարայի, to broil.

NBHL (1)

Յաղբ մարդոյ եփեսջի՛ր զայն». իմա՛, ի վերայ կայծականաց աղբոյ.


Եօթն, թին, թան, թանք, թանց

See full entry →

adj.

seven;
— անգամ, — times, many times.

NBHL (1)

Եօթն անգամ վրէժք խնդրիցեն ի կայենէ։ Երկիր եպագ եօթն անգամ ի վերայ երկրի։ Եօթն անգամ յաւուր օրհնեցից զքեզ.եւ այլն։


Եօթնաթիւ

See full entry →

adj.

septenary, that consists of seven numbers or letters.

NBHL (1)

Ուր գոն եօթն թիւք. զոր օրինակ անունս Քրիստոս, Շմաւովն եւ այլն, կամ եօթն դարք կենցաղոյս, կամ ի վերայ վիմին պետրոսի եօթն աչք ըստ մարգարէին, եւ այլն.


Եօթնարփեան

See full entry →

adj.

cf. Եօթնալոյս.

NBHL (1)

Աշտանակն՝ խաչն լուսոյ, եւ ի վերայ նորա գունդ վառեալ աստուածութիւնն եօթնարփի շնորհօք. (Յհ. իմ. եկեղ.։)


Եօթնարփենի

See full entry →

adj.

cf. Եօթնալոյս.

NBHL (1)

Աշտանակն՝ խաչն լուսոյ, եւ ի վերայ նորա գունդ վառեալ աստուածութիւնն եօթնարփի շնորհօք. (Յհ. իմ. եկեղ.։)


Եօթնարփի

See full entry →

adj.

cf. Եօթնալոյս.

NBHL (1)

Աշտանակն՝ խաչն լուսոյ, եւ ի վերայ նորա գունդ վառեալ աստուածութիւնն եօթնարփի շնորհօք. (Յհ. իմ. եկեղ.։)


Եօթնարփին

See full entry →

adj.

cf. Եօթնալոյս.

NBHL (1)

Աշտանակն՝ խաչն լուսոյ, եւ ի վերայ նորա գունդ վառեալ աստուածութիւնն եօթնարփի շնորհօք. (Յհ. իմ. եկեղ.։)


Եօթներորդ, աց

See full entry →

adj. s. adv.

seventh;
week;
seventhly.

NBHL (1)

Եօթանասուն եօթներորդք համառօտեցան ի վերայ ժողովրդեան քո. եւ այլն. (Դան. ՟Թ. 24։ (այն են ամք 490, յաւուրց դանիէլի ցՔրիստոս։))


Եօթնուտասնամի

See full entry →

cf. Եօթնուտասնամեայ.

NBHL (1)

Եօթն աւելի ի վերայ տասինն. տասնը եօթը .... (՟Գ. Թագ. ՟Ժ՟Դ. 21։ ՟Ա. Մնաց. ՟Ե. 11։) որ եւ ԵՕԹՆԵՒՏԱՍՆ. (Ծն. ՟Խ՟Ե. 28։ ՟Բ. Մնաց. ՟Ժ՟Բ. 13։) եւ ՏԱՍՆԵՒԵՕԹՆ. (Նեեմ. ՟Է. 42։)


Եօթնօրեայ

See full entry →

adj.

of seven days.

NBHL (1)

Ի վերայ շիրմի քո լոյս եօթնօրեայ. (Մագ. ՟Ժ՟Դ։)


Զայրագնիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be angry, to fire up, to feel wroth, to become incensed.

NBHL (2)

Զայրագնեսցի ի վերայ նոցա ջուր ծովու. (Իմ. ՟Ե. 23։)

Յայնժամ ե՛ւս առաւել զայրագնեցաւ ի վերայ նոցա. (Եղիշ. ՟Ը։)


Զայրանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to grow angry, to be enraged, to put one's self in a passion, to fly into a passion, to bluster, to be angry, vexed, exasperated, to lose patience, to fret, to be mad, to inveigh.

NBHL (1)

Միով միով ցաւովք ի վերայ հարեալ մարմնոյն զայրացելոյ. (՟Բ. Մակ. ՟Թ. 11։)


Զայրումն, ման

See full entry →

s.

cf. Զայրոյթ.

NBHL (1)

Եդին զշամփուրս ջեռուցեալս ի վերայ ազդերացն զուարակացն, զի այրեսցին, եւ առ զայրուկսն կորուսցեն զկապեալն. (ՃՃ.։)


Զանկապան, աց

See full entry →

s.

stocking, hose.

NBHL (1)

Լանջապահս, թիկնապահս, զանգապանս, սռնապանս։ Շռնջապահս ձիոցն, եւ տաշտս գաւակացն, եւ զանգապանս ի չորս կողմանս (չորից ոտիցն)։ Բազպանս ի ձեռն արկեալ, զանգապանս ի վերայ բարձիցն պնդեալ. (Արծր. ՟Ա. 5։ ՟Գ. 2։)


Զառանցեմ, եցի, ցի

See full entry →

vn.

to go astray;
to dote, to rave, to muse.

NBHL (1)

Ի կատարած. Զառանցելոց ժամանակաց։ Վասն զառանցելոց։ Ի վերայ զառանցելոց. յն. այլայլելի կամ այլայլեալ. եբր. շօշան. իբր շուշան, կամ վեցաղի նուագարան. (Սղ. ՟Խ՟Դ. ՟Ծ՟Թ. ՟Կ՟Ը. ՟Հ՟Թ։ Տե՛ս զմեկնիչն։)