Definitions containing the research ոք : 5050 results

Անցաւ

adj. adv.

healthy, free from pain;
insensible;
without pain.

· Calfa

NBHL (1)

Ցո՛յց զոք ի կախարդաց, որ անցաւ եւ անմահ եղեւ. (Մանդ. ՟Ի՟Զ։)


Անցաւորութիւն, ութեան

s.

instability, frailty, vanity.

· Calfa

NBHL (1)

Անոք, անցումն (ընդ խորս, կամ ընդ ծով համատարած).


Անցնիւր

adj.

each, every.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՆՑՆԻՒՐ. ἔκαστος, -η, -ον· ἔκαστος ἐαυτοῦ. quisque, etc. singuli (գտանի գրեալ եւ ԱՆՁՆԻՒՐ). Իւրաքանչիւր. ամենայն ոք կամ ինչ՝ մի առ մի. եւ Ուրոյն ուորյն իւրական. միոյ միոյ, անձնական, առանձնական. ամմէն մէկը, ամմէն մէկինը, իրենցը. հեր քէս, հէր պիր, քենտինին.


Անցումն, ման

s.

cf. Անցութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ ոք իշխեսցէ յետ իմ անցման հեռացուցանել. (Ուրպ։)


Անցուցանեմ, ուցի

va.

"to pass, to cause to pass;
to transmit;
to dissipate, to drive away;
to consume, to employ;
to transport;
to carry back;
to pierce;
to twine;
to enchase;
to omit, to pass over;
to surpass, to excel;
— զմեղս, to pardon sins;
— զաւուրս՝ զժամանակ կենաց, to pass away the time, to live;
— զճրագ՝ զհուր, to extinguish or put out the candle or fire;
— ընդ սուր՝ ի սայր սուսերի, to put to the sword;
— դրամ փոխանակալ or ի ձեռն դրամափոխութեան, to remit money, to send letters of change;
— զզաւակն, to miscarry in child-birth;
— զանցուցանել, to excel, to surpass, cf. Անցանեմ զանցանել;
— ընդ թիւ, to count, to enumerate;
— զցասումն, to appease anger;
— զքննութիւն իւր, to pass one's examination;
չարիս — ընդ, to hurt some one."

· Calfa

NBHL (2)

Անցուցանել առ քեւ, կամ առ նոքօք. յանկոյս կուր գետոյն. ի մահուանէ ի կեանս. (Ագաթ.։ Փարպ.։ Անյաղթ բարձր.։)

Ոչ թողոյր, եթէ ոք անօթ ինչ անցուցանիցէ ընդ տաճարն. (Մրկ. ՟Ժ՟Ա. 16։)


Անփառ, ից

adj.

inglorious, unhonoured, abject.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ոք կարէ ճոխանալ առանց անփառից. (Մխ. առակ.։)


Անփոյթ

adj.

negligent, careless, inattentive, indifferent, indolent;
— առնել, — լինել, to neglect, to slight, cf. Անտեսել.

· Calfa

NBHL (2)

Անփոյթ առնել զհանգիստ, զայս, զմեզ, զանձին կորուստ, զբազմածախ ինչս, զմի ոք յոչխարացն. (Յհ. իմ. ատ.։ Յհ. կթ.։ Խոսր.։ Նար. խչ.։ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Զ։)

Փոքր ինչ եւ ի մէնջ յաւելեալ անփոյթ եղելումն ի նոցունց բանի. (Շ. մտթ.։)


Անփորձ, ից

adj.

that does not put to the test;
that is not tried or put to the test;
inexperienced, untried, new;
pure, chaste.

· Calfa

NBHL (1)

Յանփորձից ոք տնկոց հարցանէ զնռնենի. (Մխ. առակ.։) Ասիցէ ումեք տխմարաց եւ անփորձից. (Նիւս. կազմ. ՟Ի՟Դ։)


Անքատ

adj.

indigent, necessitous, poor, forlorn.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ ոք ի քահանայիցն անքատ եւ ցականեալ իցէ։ Ոչ անքատս եւ ցականեալս. (Փիլ. քհ. ՟Ժ՟Բ։)


Անքննելի, լւոյ, լեաց

cf. Անքնին.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչ ումեք թողցին իբրու զփոքունս ոմանս՝ անքննելիք. (Պիտ.։)

Զի մի՛ ոք տրտմեսցի, եթէ բնաւ անքննելի թողցուք զսա. (Կլիմաք.։)


Անօգնական, ի, ից, աց

adj.

helpless, succourless.

· Calfa

NBHL (1)

ἁβοήτητος. auxilio carens. Որ չունի զոք իւր օգնական. պակասեալ յօգնականութենէ. անտերունչ. անխնամ. անտէր. եարտըմսըզ. իմտատսըզ.


Անօրէն, րինի, նաց

adj.

unjust, wicked;
impious;
untoward;
illicit, base;
profane.

· Calfa

NBHL (1)

ἅνομος, παράνομος, ἁθέμητος , δυσεβής, ἅτυπος եւ այլն. iniquus, nefarius, impius, absurdus եւ այլն. Որ չունի կամ չպահէ զօրէնս. որ ոք եւ որ ինչ է արտաքոյ կամ ընդդէմ օրինաց. անձն կամ գործ անիրաւ. ամպարիշտ, ժանտ, անսուրբ, անտեղի. ոչ օրինաւոր. անկարգ. ինսաֆսըզ, ատաչէթսիզ, զալըմ, նահագ.


Անօրինեմ, եցի

vn.

to be iniquitous, to be unjust;
to sin, to transgress.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչինչ գործեցի, զոր դոքայդ անօրինեն (յն. չարաչար նիւթեցին) զինէն. (Դան. ՟Ժ՟Գ. 43։)


Անօրինիմ, եցայ

vn.

cf. Անօրինեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Ասացի անօրինաց, թէ մի՛ անօրինիք։ Անօրինեցաւ ժողովուրդն։ Երկիր անօրինեցաւ բնակչօք իւրովք։ Անօրինիք յամենայն ժողովուրդս զայս։ Ոչ անօրինիմք յօրէնս մեր։ Վասն իւր ի քաղաք անդր անօրինելոյ։ Անօրինել ոք յաստուածեղէն օրէնսն դիւրին մի՛ համարեսցի. եւ այլն։ Չանօրինեցայ. այլ զկաթողիկէ եկեղեցւոյ օրէնքն պատուեցի. (Լմբ. առ լեւոն.։)

Եթէ աստուածածնին իսկ պատկեր զսոյն ոք գրեսցի, ոչ անօրինի. (Նար. ՟Հ՟Ե։)


Աշակերտեմ, եցի

va.

to hare in tuition, to teach, to instruct.

· Calfa

NBHL (2)

Շրջէր զգաւառօքն աշակերտելովք։ Որք նոքօք աշակերտելոց իցեն. (Կորիւն.։)

Զկրօնից ուղղութիւն ի բաց խզեալ, զոր ի հարցն մերոց ուղղափառաց աշակերտեալ էին կողմանքն այնոքիկ. (Յհ. կթ.։)


Աշխատիմ, եցայ, եաց

vn.

to work, to take trouble, to toil, to labour.

· Calfa

NBHL (1)

Դու աշխատեա՛ց քեզ, եւ մի՛ զոք ձանձրացուսցես։ Աշխատեա՛ զի կեցցես։ Կեցցես կեցցես աշխատել դու. (Վրք. հց. ՟Զ։)


Աշխարհալուր

adj.

heard throughout the world.

· Calfa

NBHL (1)

Աշխարհալուր բողոքիչ. (Նար. ՟Ձ՟Ը։)


Աշխարհական, ի, աց

adj. s.

worldly, temporal;
secular, lay;
universal, general;
lay or secular man;
— առնել, to secularize;
— վիճակ՝ կարգ, a secular life.

· Calfa

NBHL (1)

λαϊκός, laicus, saecularis. Աշխարհիկ ոք, ժողովրդական, ռամիկ. ամուսնացեալ. եւ Աշխարհասէր. տիւնեեվի, մէճազի.


Աշխարհային

adj.

worldly, profane;
secular, lay, temporal.

· Calfa

NBHL (1)

Աշխարհիկ ոք. ժողովրդական, ռամիկ. աշխրքի մարդ, աշխարական.


Աշխարհաքաղաքացի, ցւոյ, ցեաց

s.

cosmopolite.

· Calfa

NBHL (1)

Կամի ցուցանել զառաքինին միանգամայն ե՛ւ աշխարհաքաղաքացի, ե՛ւ հանգիտապատիւ ամենայն աշխարհիս։ Աշխարհաքաղաքացիս մարդ, որ իբր փոքր աշխարհ ի մեծ աշխարհի եղեալ. (Փիլ. լին. ՟Գ. 39։ եւ Փիլ. նխ. ՟ա.։)


Աշխարհիկ

adj.

secular;
lay, vulgar, popular;
— լեզու, vulgar tongue.

· Calfa

NBHL (1)

Աշխարհական ոք. վիճակեալն յաշխարհական կարգի. տիւնեէվի.


Աշտանակ, աց

s.

candle-stick.

· Calfa

NBHL (1)

Ի վերայ ոսկոյ աշտանակաց։ Լապտերօք վառելովք, եւ աշտանակօք բորբոքելովք. (Ագաթ.։)


Աշտեայ, էի, էից

s.

pike;
javelin, dart, lance.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՇՏԵԱՅ որ եւ ԱՇՏԷ, ի, ից. ասի եւ ԱՇՏԷՆ, իբր ռմկ.(լծ. լտ. հա՛սդա, թ. խըշտ) βολίς, δοράτιον. hasta, hastile, jaculum. Նիզակ. արդն. տէգ. գեղարդն փոքր ձգելի ի բացեայ. գասդանիչա. սիւնկիւ. հարպա.


Աշտէ, ի, ից

cf. Աշտեայ.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՇՏԵԱՅ որ եւ ԱՇՏԷ, ի, ից. ասի եւ ԱՇՏԷՆ, իբր ռմկ. Նիզակ. արդն. տէգ. գեղարդն փոքր ձգելի ի բացեայ.


Աչալրջութիւն, ութեան

s.

vigilance, circumspection;
frankness;
spirit.

· Calfa

NBHL (1)

Առջի՛ք դուք յաչալրջութենէ անտի, յորում են իսկ մեծացեալ նոքա. (Ոսկ. ՟բ. կոր.։)


Աչք, աչաց

s. pl. eyes, sight, look;
աչս արկանել՝ արձակել, to cast eyes upon, to desire;
ըստ աչս դատել, to judge by first sight;
յաչս դնել, to despise;
առ աչս հայել, to pay respect to persons;
յաչաց հանել, to render odious;
յաչաց ելանել, to be in disgrace, to lose the good graces of any one;
առ աչօք, fantastical, fanciful, chimerical;
visibly;
առ աչօք ինչ՝ տեսիլ՝ երեւոյթ, spectre, phantom, ghost, vision, illusion;
կալ աչաց, to become blind, cf. Կուրանամ;
աչս առնուլ, cf. Աչառեմ;
թերաբաց —, half-closed eyes;
յաչս դնել, to be bold, to brave, to defy;
— յարտասուս, tears in the eyes, weeping;
զաչս ի վայր արկանել, to lower the eyes;
ցաւ աչաց, cf. Աչացաւ, cf. Աչացաւութիւն.

· Calfa

NBHL (2)

Բարի ես դու յաչս իմ։ Յաչս նախարարացն ոչ թուիս դու բարւոք։ Ուղիղ էր բանն յաչս ամենայն ժողովրդեանն. եւ այլն։

Եթէ աղքատ ոք է, եթէ մեծատուն, մի՛ առ աչս նոցա հայել. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 3։)


Ապա, Եւ ապա

adv. conj. s.

afterwards, then, immediately afterwards;
consequently, in consequence;
finally, at last;
secondly;
then, therefore;
առ յապա, one day, some day;
for the future;
յ—յս, առի յ—յս, henceforth, for the future;
առ ի յ—յսն յիշատակ, a monument for posterity, for the remembrance or memory;
առ յապայք, the future;
future things;
յիշեա, որդեակ, զառ յապայսն, remember, son, the future.

· Calfa

NBHL (3)

Նախ զխոտն, եւ ապա զհասկն, ապա զցորեանն ատոք։ Նախ տեառն, եւ ապա մեզ։ Այժմ ոչ գիտես, բայց ապա գիտեսջիր։ Իբրեւ ոչ արեւ, եւ ոչ աստեղք երեւէին, ապա բառնայր ամենայն յոյս. եւ այլն։

Զկնի ապա ընդարձակիլ բանիւ։ Յետ փոքր ինչ ապա սրով կատարեալ. (Յհ. կթ.։)

Ապա թէ ոք ոչ յայտնեսցէ, եւ այլն. (Ագաթ.։)


Ապաժոյժ, ժուժաւ

adj. s.

intolerable, rinsufferable, insupportable;
menses;
blood, river or shedding of blood;
տապալիլ յարիւն յ—, յ— թաւալիլ, յարիւն եւ յ— համակիլ, արեամբ եւ ապաժուժաւ թաւալիլ, to be bloody, stained with blood;
ընդ քիրտն եւ ընդ — գալ, ընդ քիրտն եւ ընդ — գալ, to sweat blood and water, to make great force, to fatigue on'es self to death;
— բերումն, intemperateness, violence.

· Calfa

NBHL (1)

Բազում վէրս ի յանձն առեալ, եւ յարիւն եւ յապաժոյժ (յն. մի բառ) համակեալ։ Քարիւ ոք վէր ի գլուխ առեալ, արեամբ եւ ապաժուժամ (յն. մի բար) թաթաւեալ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 10։)


Ապախտ

adj.

vain, useless, neglected, slighted, forgotten;
— առնել, to neglect, to forget, to slight, to violate, to infringe, cf. Արհամարհեմ, cf. Խոտեմ;
— լինել, cf. Անպիտանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Գողանալովն՝ մեծ ինչ կամ փոքր առնելով՝ կամ ի տաճարաց, կամ յայլոց ապախտ տեղաց. (Պղատ. օրին. ՟Թ։)


Ապախտանամ, ացայ

vn.

to forget, to be ungrateful.

· Calfa

NBHL (1)

Տպաւորէ զդէմս թագաւորի, որ բարեպաշտութեամբ խաղաղութիւն առնէ, եւ նոքա ապախտացեալ ապստամբին. (Մխ. առակ.։)


Ապականագործ

adj.

that corrupts, corrupter, destructive.

· Calfa

NBHL (1)

φθοροποιός. corruptionem faciens, interitum afferens, corrumpens, exitiosus. որ եւ ԱՊԱԿԱՆԱՐԱՐ. Որ ոք կամ որ ինչ գործէ զապականութիւն. խանգարիչ. վնասակար. մահառիթ.


Ապաշխարութիւն, ութեան

s.

repentance, penitence;
mortification.

· Calfa

NBHL (1)

Դի՛ք փոքր ինչ ապաշխարութիւն (խոստովանելոյ). (Շ. թղթ.։)


Ապաշնորհ, աց

adj.

ungrateful;
vain;
vile, disagreeable.

· Calfa

NBHL (1)

Նա՝ որում ոք անշնորհակալ գտանի. արհամարհեալ յապերախտից.


Ապառնի, նեաց

s. adj. gr.

futurity;
future;
— ժամանակ բայից, future tense.

· Calfa

NBHL (1)

Օրէնք բարօք (այսինքն բարւոք) եդեալ իցեն. եւ կամ առ ապառնի ժամանակն լինելոց իցեն։ Այսպէս եղեւ առ այնոսիկ՝ որք յայնժամ էին, եւ յայնժամ (կամ այժմ) թերեւս լինի, եւ ի յապառնի ժամանակն ոչ այլաբար պատահիցի. (Պղատ. օրին. ՟Բ. ՟Գ։)


Ապառում

adj. adv.

insolent, pert, bold, audacious;
—ս, insolently, pertly.

· Calfa

NBHL (2)

Մի՛ ոք բարբառոյ նոցա ապառումս պատասխանեսցէ. (Լմբ. ատեն.։)

Որպէս թէ կա՛մ անառ յումեքէ, Չառօղ զխրատ. անողոքելի. անամոքելի. անհամբոյր. խիստ. վայրագ. կամ մանաւանդ՝ ի հյ. ապ, եւ ի թ. առ. այսինքն ամօթ. որպէս թ. առսըզ. յորմէ եւ Անառակ. այսինքն Անամաչ, անամօթ, լիրբ, յանդուգն, ժպիրհ. անմարդի. անզգամ. անզգայ. որպէս եւ յն. ἁπαίσχυντος. imprudens եւ ἁναίσθητος, insensatus, desipiens


Ապաստան, աց

s.

asylum, refuge, place of safety, shelter;
a. sheltered, placed uuder protection;
— առնեմ, to confide, to intrust, to secure, cf. Ապաւինեմ, cf. Յանձնեմ;
— լինիմ, to take refuge;
to confide, to trust, to be confident, cf. Ապաստանել, cf. Պատսպարել, cf. Ապաւինել, cf. Վստահել;
յոգիս — լինել, յոգւոցն պարզել — լինել, to be in the last agonies, to be at the point of death.

· Calfa

NBHL (2)

Քաղաք ապաստանաց։ Զվեց քաղաքս ապաստանից։ Եղիցին քաղաքքն այնոքիկ ապաստանք։ Յամենայն տեղիս ամրութեան ապաստանաց։ Ոչ եւս եղիցի ամուր ապաստանի եփրեմի. եւ այլն։

Յոգիս ապաստան եղեւ յաշխատութենէ իսրայէլ. (Դտ. ՟Ժ. 16.) իմա՛ ըստ յն. եւ եբր. նուաղեցաւ ոգին, կամ փոքրկացաւ, ի նեղ անկաւ։


Ապարասան, ի, ից

adj.

unbridled, unrestrained, licentious, insolent, impudent

· Calfa

NBHL (1)

ἁφηνιαστής. effrenis, habenasnon admittens, ἁμείλικτος, αὑθάδης, ὡμός, implacabilis, insolens, immanis. որ եւ ԱՊԵՐԱՍԱՆ. Աներասան. անսանձ. սանձակոտոր. նմանութեամբ՝ Ըմբոստ. անհաւան. ընդվզեալ. խեռ. յանդուգն. անողոքելի. ապառում.


Աստուածախօս

adj.

who speaks of God;
declared by God.

· Calfa

NBHL (1)

Բանիւք աստուածախօս գրոց. (Տօնակ.։ (երեքին սոքա հային եւ ի յաջորդ նշ։))


Աստուածախօսեմ, եցի

vn.

to speak, to discourse of God or with God;
to talk divinely.

· Calfa

NBHL (1)

Բարւոք աստուածախօսեաց աստ, եւ կարի կարեւոր. (Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)


Աստուածածին, ծնի, իւ

adj.

Mother of God.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՞ւր այլ ուրեք ծանեար ատուածածին կոյս (բաց ի մօրէ տեառն)։ Եթէ ոք ոչ ատուածածին զՄարիամն իմանայցէ, հեռի է յատուածութենէն. (Առ որս. ՟Գ. ՟Թ։ Պրպմ. ստէպ։)


Աստուածակողմն

s.

side or part of God

· Calfa

NBHL (1)

Յորժամ յօժարութիւն ոք եւ փոյթ յանձին ունիցի, տացի նմա ամենայն ինչ եւ յստուածակոյս կողմանէ անտի. (Ոսկ. մ. ՟Բ 20։)


Աստուածակոյս կողմն

cf. Աստուածակողմն.

· Calfa

NBHL (1)

Յորժամ յօժարութիւն ոք եւ փոյթ յանձին ունիցի, տացի նմա ամենայն ինչ եւ յստուածակոյս կողմանէ անտի. (Ոսկ. մ. ՟Բ 20։)


Աստուածասէր

adj.

that loves God, pious.

· Calfa

NBHL (1)

Զսոսա մարդասէրս, իսկ զառաջինս՝ աստուծասէրս յիրաւի ոք ասիցէ. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Աստուածացուցանեմ, ուցի

va.

to make a god of any thing, to deify, to admit into the number of gods, to idolize.

· Calfa

NBHL (3)

Աստուածացուցին ոմանք զչորս սկզբունս, զերկիր եւ զջուր եւզօդ եւ զհուր։ Ինքնասէրք զիւրաքանչիւր ոք ի զգայութեանցն աստուածացուցին. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. բագն.։)

Ո՞վ ոք ոչ աստուածացոյց զորովայնն. (Սարգ. յկ. ՟Գ։)

ԱՍՏՈՒԱԾԱՑՈՒՑԱՆԵԼ. ἑνθεόω, ἁποθέω reforo in deos, vel inter deos Հեթանոսաբար՝ է Դասել զոք կամ զարարածս ընդ չաստուածս, որպէս եւ պաշտել զախտս։


Աստուածիմաստ

adj.

that has the wisdom of God, instructed by heaven.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ոչ յաստուածիմաստիցն հարց ոք ասաց. (Մաքս. ի դիոն.։)


Աստուածորդի, դւու

s.

Son of God.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ այլ իւիք հնար է մատչել առ աստուածորդին, թէ ոչ անմեղութեամբ եւ սրբութեամբ։ Սոքա կատարեցին զկամս աստուածորդւոյն, եւ աստուածորդին ձգեաց զնոսա առ ինքն. (Ագաթ.։)


Աստուածութիւն, ութեան

s.

divinity;
deity;
God.

· Calfa

NBHL (1)

Առ աստուածութիւնն բողոքեցից։ Ապաւինեցայց առ նոյն ինքն աստուածութիւնն. (Պիտ.։)


Աստուածուհի, հւոյ, հեաց, հեանց

s.

goddess.

· Calfa

NBHL (1)

Նոքա եւ զյարութիւնն Աստուած ոմն գոլ կարծէին, իբրու սովորեալք արուս ոմանս աստուածս, եւ էգս աստուածուհիս պաշտել. (Ոսկ. գծ.։)


Աստուստ

adv.

hence, thence

· Calfa

NBHL (1)

Աստուստ ոք զսա տեսցէ դիւրապէս. (հց) ո՞ւ ստ. (պխ) ուստի իսկ եւ զքաղաքացն աճմունս, եւ այլն. (Պղատ. օրին, ՟Գ։)


Ատաղձագործ, աց

s.

carpenter, joiner.

· Calfa

NBHL (1)

Ապա թէ ոք ատաղձագործ հիւսն (յն. մի բառ) զփայտ ինչ գեղեցիկ սղոցեալ՝ քերեաց ճարտարութեամբ զամենայն կեղեւ նրոա. (Իմ. ՟Ժ՟Գ 11։)