Definitions containing the research ոյ : 10000 Results

Կամակորեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to wring, to twist;
to bend, to bow, to curve;
to distort, to overstrain a phrase, to strain, to misinterpret;
to pervert, to deprave;
— զարդարութիւն, to pervert justice.

NBHL (3)

Որ կամակորէր եւ թիւրէր զճանապարհն աստուծոյ. (Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)

Ոչ տան թոյլ ուղիղ գնալ, կամակորեն. (Ոսկ. ես.։)

Իսկ թէ ոք առ այս խորհրդոյ գիտութիւն կամակորի. այսինքն մոլար ընթանայ. (Լմբ. պտրգ.։)


Կամակորութիւն, ութեան

See full entry →

s. fig.

crookedness, tortuosity, winding;
perversity, depravation;
cf. Յամառութիւն.

NBHL (1)

Հայհոյօղ կամակորութեամբ։ Անկանելով ի պատուիրանազանց կամակորութիւն. (Պիտ.։)


Կամակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

pleasure, contentment.

NBHL (2)

Կամակք. հաճոյք. ուստի

Հեշտ կանակութիւնք. հեշտալիք մարմնոյ. փափկութիւն. (Փիլ. լին. ՟Դ. 230։)


Կամակցիմ

See full entry →

vn.

to consent to, to agree with, to approve of.

NBHL (1)

Յուդիթ ընդ իւրումնաժշտին կամակցեալ՝ զայլազգին զողոփոռնէ սատակեաց։ Տուբիթ ընդ հրեշտակին կամակցեա՛լ զայրասպան յիւմէ ամուսնոյն ի բաց կապեաց, եւ զհօր իւրոյ զաչսն եբաց. (Սեբեր. ՟Ժ՟Զ։)


Կամակցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

consent, accord, complicity.

NBHL (3)

ὀμόνοια, εὑγνωμοσύνη, διάθεσις concordia, adfectio, complacentia. Համակամութիւն. միաբան հաւանութիւն. հաճութիւն. յօժարութիւն. թոյլտուութիւն. զիջումն.

Եթէ աստուծոյ կամակցութեամբն դարձցուք ի տուն. (Աթ. ՟Բ։)

Ի սուրբսն բարեացն է միայն կամակցութիւն եւ հատուցումն. իսկ արդարոյն՝ եւ չարեացն է փորձութիւն, եւ հատուցումն. (Բրս. հց.։)


Կամայօժար

See full entry →

cf. Կամայորդոր.

NBHL (1)

Կամայօժար մտօք հրաժարել յաշխաչհէ, կամ ապստամբել յաստուծոյ, կամ ի նոյնս միտել. (Լմբ. պտրգ. եւ ովս։ Շ. յկ. ՟Բ։)


Կամարակապ

See full entry →

adj. s.

arcaded;
arcade;
atrium, porch.

NBHL (1)

Գեղեցկապաճոյճ մեզ քաւարան կազմեալ՝ եթերանման կատարակապ զարդիւք. (Նար. տաղ եկեղ.։)


Կամարաձեւ

See full entry →

adj.

vaulted, arched;
— գործել՝ յօրինել, to arch, to vault.

NBHL (1)

Կամարաձեւ իբրեւ զգունտ բոլորշի։ Լոյս կամարաձեւ. (ՃՃ.։)


Կամարակիցք

See full entry →

s.

spring of an arch.

NBHL (1)

Ունի եւ խորանն կամարակիցս եւ անկիւնս եւ շրջապատս գեղապաճոյճս. (Արծր. ՟Ե. 7։)


Կամաւոր

See full entry →

adj.

spontaneous, voluntary, free.

NBHL (2)

ἐκούσιος voluntarius, spontaneus. Ուր գոյ ազատ եւ յօժար կամք գործողին. անձնիշխանական. ազատ. կամայական. յօժարական.

Կամաւոր քեզ երկրպագեաց կոյսն. (Անյաղթ բարձր.։)


Կամաւորաբար

See full entry →

adv.

cf. Կամովին.

NBHL (1)

Կամաւոր քեզ երկրպագեաց կոյսն. Անյաղթ բարձր.։


Կամաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

free-will, spontaneity.

NBHL (2)

Բանականի կամաւորութեամբ մեղուցելոյ. (Աթ. ՟Դ։)

Ոչ պատրեաց զքեզ, այլ քոյին կամաւորութեամբ եկիր առաջի աստուծոյ (կրօնաւորիլ). (Մաշտ.։)


Կամելութիւն, ութեան

See full entry →

s.

will, wish.

NBHL (1)

Ամենահնարին (աստուծոյ), որոյ կամելութեան եւ հրամանի ամենայն դժուարինք եւ անհնարինքն դիւրինք են եւ հնարաւորք. (Փարպ.։)


Կամեցողութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Կամելութիւն.

NBHL (1)

(Նորոգութեան մերոյ) կամեցողութիւնն՝ աստուածութեանն միայնոյ. (Աթ. ՟Դ։)


Կամեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to bend to one's will or wishes, to persuade, to induce.

NBHL (1)

Ըստ օրինի փարիսեցւոյն զամբարտաւան կամս կամեցուցանել. (Յհ. կթ.։)


Կամիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to will, to intend, to mean;
— ընդ, to like, to wish, to please;
to be pleased with.

NBHL (2)

Կամին զխաղաղութիւն։ Կամի զկեանս։ Զպատուիրանս նորա նա կամի յոյժ։ Զողորմութիւն կամիմ։ Ոչ կամիմ զմահ ամպարշտին։ Ոչ կամեցաւ զօրհնութիւն։ Որպէս կամեցար՝ եւ արարեր։ Զօրս կամէր՝ հարկանէր, զորս կամէր՝ սպանանէր։ Կամելով կամէր տէր եղծանել զնոսա։ Միթէ կամելո՞վ կամիցիմ զմահ մեղաւորին։ Կամիմ, սրբեա՛ց։ Եղիցի քեզ՝ որպէս եւ կամիս։ Կամեա՛ց տէր փրկել զիս։ Կամիմք նշան ինչ տեսանել ի քէն։ Զի՞նչ կամիս։ Զի՞նչ կամիք՝ զի արարից ձեզ.եւ այլն։

Ոյք կամին ընդ արդարութիւն իմ. (յն. կամեցօղք զարդարութիւն իմ)։ Ցրուեա՛ զհեթանոսս՝ ոյք կամին ընդպատերազմ. (յն. կամեցողս զպատերազմ). (Սղ. ՟Լ՟Դ. 31։ ՟Կ՟Է. 32։)


Կամն, մին, մունք

See full entry →

s.

flail, roller to thrash corn or beat out grain.

NBHL (4)

ԿԱՄՆ ԿԱՄՆԱՍԱՅԼ որ եւ ԿԱՄ. ἄμαξα, ἄμαξις plaustrum, currus, bublarium. ռամկ. եւս կամ, կամն. ճառճարք Այն է կառք կամնելոյ, այսինքն Սայլ՝ որով կասուն զցորեան, է՛ որ միով, եւ է՛ որ կրկին անուօք.

Որպէս կամն զի ի վերայ ցորենոյ անցանէ, այնպէս հրեշտակնէ որ առակեալ է ի կամն, կասու։ Ոչ կամունս ածէ՛ ի վերայ, այլ գաւազան։ Անիւ գունդն է սայլի. եւ զսղոցաձեւն այլ թարգմանքն սրաբերան ասեն. զոր սովոր են այնպէս առնել զկամն, եւ այնու կասուլ զօրան. (Գէ. ես.։)

Զկանայս եւ զմանկտիս հանէին ընդ ցից սայլից, զկէսս՝ զոր ի ներքոյ կամացն արկեալ կասուին. (Բուզ. ՟Դ. 24։)

Ի մանրել զցողունն կամնասայլիւն։ Հատ ցորենոյ ոչինչ վնասի ի կամնասայլիցն. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ժ՟Բ։ Շ. մտթ. ՟Գ. 12։)


Կամնասայլ, ից

See full entry →

cf. Կամն.

NBHL (4)

ԿԱՄՆ ԿԱՄՆԱՍԱՅԼ որ եւ ԿԱՄ. ἄμαξα, ἄμαξις plaustrum, currus, bublarium. ռամկ. եւս կամ, կամն. ճառճարք Այն է կառք կամնելոյ, այսինքն Սայլ՝ որով կասուն զցորեան, է՛ որ միով, եւ է՛ որ կրկին անուօք.

Որպէս կամն զի ի վերայ ցորենոյ անցանէ, այնպէս հրեշտակնէ որ առակեալ է ի կամն, կասու։ Ոչ կամունս ածէ՛ ի վերայ, այլ գաւազան։ Անիւ գունդն է սայլի. եւ զսղոցաձեւն այլ թարգմանքն սրաբերան ասեն. զոր սովոր են այնպէս առնել զկամն, եւ այնու կասուլ զօրան. (Գէ. ես.։)

Զկանայս եւ զմանկտիս հանէին ընդ ցից սայլից, զկէսս՝ զոր ի ներքոյ կամացն արկեալ կասուին. (Բուզ. ՟Դ. 24։)

Ի մանրել զցողունն կամնասայլիւն։ Հատ ցորենոյ ոչինչ վնասի ի կամնասայլիցն. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ժ՟Բ։ Շ. մտթ. ՟Գ. 12։)


Կամշանամ

See full entry →

vn.

to be stubborn, obstinate, obdurate.

NBHL (1)

ԿԱՄՇԱՆԱԼ. Իբրու Կաշիանալ, խստանալ. կամ Պակասիլ ի լուսոյ.


Կամրջախելք

See full entry →

s.

bridge-head.

NBHL (1)

Եկն ի կամրջախելս գետոյն. եւ կամուրջն շարժեցաւ ի հիմանէն. (ՃՃ.։)


Կայական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

firm, solid, stable, stationary;
chant, plain-song.

NBHL (1)

Տաղից, երգոց, չափականաց, կայականաց, պարաւորաց. այսինքն երգոց որ նուագին կալով առ ետեղ առանց պարելոյ. (Փիլ. տեսական.։)


Կայան, ից

See full entry →

s. ast. adj.

station, place, post, site;
position;
dwelling, residence, abode;
station;
cf. Կայուն;
վերին, գերակայիցն —ք, heaven.

NBHL (4)

Կայան ոտից տեառն մերոյ։ Կանգնեցին զտունն տեառն ի կայանի իւրում։ Կացին ի կայանի իւրեանց. (՟Ա. Մնաց. ՟Ի՟Ը. 2։ ՟Բ. Մնաց. ՟Ի՟Դ. 13։ ՟Լ. 16։)

Կայանս ամենայն անասնոյ անասնոց. յն. մսուր. (խորշ. ՟Բ. Մնաց. 28։)

Ի կայանս նորոգն դաղմատիոյ. (Նար. խչ.։)

Բնութիւն է սկիզբն իւրաքանչիւր գոյից շարժման եւ կայանի. (ըստ այլ թարգ. եւ հանդարտելոյ) (Դամասկ.։)


Կայանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be composed;
cf. Կամ.

NBHL (4)

Որպէս խաւար ոչ ունի կայանալ մերձ անստուեր լուսոյ. (Շ. ամենայն չար.։)

Օդ ծանր գոլով քան զհուր, ի ներքոյ հրոյն կայացաւ. (Վրդն. ծն.։)

Ասել զբնութիւն ծընունդ շարժման՝ որք կայանան։ Ի ըստորին կոյս կայացեալ հող ծանրական. (Երզն. ոտ. երկն.։)

Որ քամահէ զընչիւք, անտրտում կայանայ. պիտի լուսոյ ըստ ձձ. կայ մնայ։)


Կայանանամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Կայանամ.

NBHL (1)

ԿԱՅԱՆԱՆԱԼ. cf. ԿԱՅԱՆԱՄ. որ եւ ասի ԿԱՅԱՒՈՐԱՆԱԼ. Զկայ առնուլ մոլորակաց ի դառնալն ընդ նոյն վայր.


Կայարան

See full entry →

mar.

cf. Կայան;
station, rail-way station;
terminus;
wharf;
landing place;
— կառաց, coach-stand;
— ելից, մտից, departure;
arrival.

NBHL (2)

Տեղի կալոյ, կայան. վայր.

Տեղիք կայարանացն են ի ներքոյ հաստատութեան. որպէս ռամկականն կայանք մոլար կարծեաց հազարամեայց։


Կայեան, ենից

See full entry →

cf. Կայան.

NBHL (2)

Պարսպեաց զնա տեղւոյն իսկ կայենիւք ( կամ կայենեօք). (Ոսկ. ես.։)

Կազմեալ զհանգստարանն սրբոյն՝ պատուեցին զպարկեշտ մարմինն ըստ արժանի կայենից ճշմարտին. այսինքն դրից կամ կալոյ ի շիրմի. (Փարպ.։)


Կայթեմ, եցի

See full entry →

vn.

to clap the hands or stamp the feet in sign of joy, to applaud, to load with applause;
to dance, to leap, to jump, to caper, to cut capers.

NBHL (1)

Ի տրոփումն կայթելոյ կաքաւման ոտին. (Նար. խչ.։)


Կայթիւն

See full entry →

s.

clapping of hands;
stamping;
shouting, applause, cheers, acclamations;
caper;
clattering.

NBHL (2)

Սաստիկ եղեալ լինի ի շարժմանէն կայթիւնք։ Կայթումն յամենեցունց իբրեւ ի միասին խնդութեամբ։ Իրանին կայթմանէ դէ՛պ է պատառել մասին այնմ ամպոյն. (Փիլ. լիւս. եւ Փիլ. տեսական. եւ Փիլ. ել. ՟Բ. 48։)

Եւ ոչ կուրետացն հնչմունք, կայթմունք, եւ կաքաւն զինուք զաստուծոյ լալոյն զձայնն թաքուցանելով. (Ածաբ. ի ծն.։)


Կայլակ, աց

See full entry →

s.

drop, globule.

NBHL (1)

Կայլակօք արեան որդւոյգ սիրելոյ։ Կողից քոց կայլակք։ Կայլակ կողիդ։ Ոմն՝ եւ կայլակք իւր. (Նար.։)


Կայլականամ, ացայ

See full entry →

vn.

to drop, to flow by drops, to fall drop by drop, to trickle;
to leak, to run out;
to stream, to flow.

NBHL (1)

Աղբերաց արեան եւ ջրոյ կայլակեցեալ. (Միսայէլ խչ.։)


Կայլակեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Կայլականամ.

NBHL (1)

Աղբերաց արեան եւ ջրոյ կայլակեցեալ. (Միսայէլ խչ.։)


Կայլակնացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause to trickle.

NBHL (1)

Գերագոյն եւս գեր զոր ի մեռային զդառնահոսան ջրոցն ծորումն կայլակնացուցեալ բղխես զանոյշ եւ զքաղցրահամ արբումն. (Անան. եկեղ։)


Կայծախառն

See full entry →

adj.

mixed with live coals;
smouldering.

NBHL (1)

ԿԱՅԾԱԽԱՌՆ ԿԱՅԾԱԿԱԽԱՌՆ. Խառն ընդ կայծս կամ ընդ կայծակունս հրոյ.


Կայծակեմ, եցի

See full entry →

vn.

to sparkle, to throw out sparks, to emit rays of light, to lighten;
to fulminate.

NBHL (1)

Շրտուցանէ, որպէս զաչս՝ լոյս կայծակեալ. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Կայծակն, կան, կունք, կանց

See full entry →

s. med.

lightning, thunder;
thunderbolt;
spark;
live or burning coal, glowing embers;
carbuncle, anthrax;
հրացայտ —կունք, lively sparks;
—կունս արձակել, թօթափել, to emit sparks;
to launch thunderbolts, to blast with lightning.

NBHL (6)

σπινθήρ scintilla ἅνθραξ carbo, pruna. Կայծ՝ մեծ կամ փոքր. շանթ. հուր կամ լոյս փայլատակեալ. եւ Կրակ. ածուխ վառեալ, խարոյկ. կայծ. եւ կրակ վառած.

Կայծակունք թօթափէին ի նոցանէ իբրեւ ի փայլատականց պղնձոյ։ Իբրեւ կայծակն ընդ եղէգն ընթասցին։ Որ սաստիկ կայծակունս յաչաց փայլատակեցուցանիցեն։ Լի բուրուառաւ կայծակունս հրոյ։ Շիջուցանիցեն զկայծակն իմ զմնացեալ։ Կայծակամբք կաղնւոյ։ Կրակարան կամ կրակեաղ կայծականց։ Փքովք կայծակունս արծարծանէ.եւ այլն։

Կայծակն կենդանութեան, կամ աստուածապաշտութեան, բանին, լուսոյ. (եւ այլն. Փիլ. լին.։ Վրդն. ել.։ Խոր.։ Նար.։)

Ոչ սատակես կայծակամբք հրոյ ի մեղանչելն մերում. (Վրք. հց. ձ։)

ԿԱՅԾԱԿՆ. ἅνθραξ carbunculus. Նմանութեամբ՝ անուն պալարի, կեղոյ, խաղաւարտի, որ ունի այտուցս. կոչի եւ Կայծոռիկ.

Ախտ հիւանդութեան, որ էր նա կեղ. զի ըստ նմանութեան նմին վասն այրելոյն իւրոց անուանէր կայծակն. (Եւս Պտմ. ՟Թ. 8։)


Կայծակնահար

See full entry →

adj. fig.

thunder-struck;
thundermg;
fulminating;
startling;
— ծառ, tree struck with lightning, ablasted tree;
— առնել, սատակել, to blast or strike with lightning, to thunders trike;
— եղեւ տուն նորա, his house has been struck with lightning.

NBHL (1)

Իբրեւ զհուր կայծակնահարեալ ընդ ոլորտս երկրիս մերոյ ի վեր բարձրացուցին զբոցն տոչորիչ. (Յհ. կթ.։)


Կայծակնամաքուր

See full entry →

adj.

purified by fire.

NBHL (2)

Մաքրեալն իմանալի կայծակամբ հրոյ. մակդիր եսայեայ մարգարէի ըստ տեսլեան իւրում.

Կայծակնամաքուր յեսայիաս։ Քան զկայծակնամաքուր բերանն տպաւորագոյն. (Սարգ. յկ. ՟Ա։ եւ Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Դ։)


Կայծակնացայտ

See full entry →

adj.

lightening, flashing.

NBHL (1)

Որ ցայտէ զկայծակունս, զկայծս, եւ զշանթս հրոյ.


Կայծոռիկ

See full entry →

s.

furuncle, boil;
cf. Փոսուռայ.

NBHL (1)

ἅνθραξ carbunculus ռմկ. կածոռիկ. Ուռոյցք այրիչ որպէս կայծ. որ եւ Կայծակն ասի։ (Բժշկարան.։)


Կայկայիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be established, consolidated, rooted.

NBHL (1)

βεβαίομαι stabilior. Կայուն լինել. ամենայնիւ հաստատիլ. (հակառակն քայքայելոյ, եւ դրդուելոյ)


Կայմ, ից

See full entry →

s.

mast;
sail;
weaver's beam;
— դրօչու, flag-staff;
կանգնել զ—ն, to raise a —;
խոնարհեցուցանել զ—ն, to unmast;
to dismast.

NBHL (2)

(ի կալոյ կամ ի կայուն գոլոյ, որպէս եւ ի յն. իսդօս) ἰστός malus, arbor navis եւ ἰστίον velum. Ստուար ձող նաւու իբրեւ բուն ծառոյ կամ սիւն փայտեղէն, յորոյ վերայ պարզի առագաստն. լայնաբար նշանակէ եւ զառագաստն,

Ի թոյլ կայմս նաւի հասեալ հողմ՝ չյարդարիցէ եւ չուզղիցէ. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Դ։)


Կայութիւն, ութեան

See full entry →

s.

stability, firmness.

NBHL (1)

Փոխարկելով զմեծութիւնն իւրաքանչիւր՝ եւ զտեղւոյն կայումն փոխարկէ. (Պղատ. տիմ.։)


Կայումն, ման

See full entry →

s.

cf. Կայութիւն.

NBHL (1)

Փոխարկելով զմեծութիւնն իւրաքանչիւր՝ եւ զտեղւոյն կայումն փոխարկէ. (Պղատ. տիմ.։)


Կայուն

See full entry →

adj.

stable, firm, constant, durable, immoveable;
— ինչք, real estate, houses & lands, lauded estate.

NBHL (1)

Այն՝ որ զբունութիւնըս լուծական, արար կայուն անմահական։ Բնութեամբ կայուն, անձամբ շարժուն՝ անշարժական։ Զի չեմ կայուն ես միշտ ի նոյն, այլ շրջական. (Շ. խոստով.) եւ իմ եղակ։ Իսկ ի գիրս Դամասկ. դնի եւ իբր Կացուցիչ, բաղկացուցիչ։


Կայռին

See full entry →

s. anat.

penis.

NBHL (1)

պ. գիռ. κέρκος penis. Առնի անդամ. թլպատ. պոչ։ Ուռպել. ՟Ժ՟Ա. առ Լեհացւոյն.։


Կայս

See full entry →

s.

boisterous wind.

NBHL (2)

Անուն հողմոյ՝ որ խռովէ զօդս.

Օդքն ծածկեն զճառագայթսն. կայս անուն է հողմոյն. արգ ծածկի արեգակն յամպն. (Պիտառ.։)


Կայտառութիւն, ութեան

See full entry →

s.

health, vivacity, loveliness;
sprightliness, liveliness, gaiety, sportiveness.

NBHL (1)

զորոյ զտղայութեան զկայտառութիւնն յայտ արեալ. (Կորիւն.։)


Կայտիռ

See full entry →

s.

rejoicing, exultation;
capering, friskiness, frolicsomeness, playfulness;
aquatic animal, fish.

NBHL (2)

Բազում խնդութիւն եւ կայտիռս ցնծութեան կացուցանէին։ Բազում կայտիռս եւ խնճոյս ցնծութեան զմիմեամբք զեղեալ. (Ագաթ.։ Յհ. կթ.։)

Սողնօք եւ կայտռօք լցոյց. (Ճ. ՟Գ.։)


Կայտռամ, ացի

See full entry →

vn.

to rejoice, to exult, to leap, to frisk or skip for joy, to romp, to sport, to frolic, to play, to be all alive.

NBHL (4)

Ի զանազան կենդանեաց ի ջուր եւ ի ցամաք կայտռալոյ. (Լմբ. սղ.։)

Ընթացք աներեւոյթք անասնոց կայտռելոց. (Իմ. ՟Ժ՟Է. 18։)

Կայր եւ մնայր բարիոք որսոյն, եւ տեսեալ՝ կայտռէր. (Ոսկ. հռ.։)

Կայտռէին յերեսս երկրին (որպէս զձկունս թօթափեալս ի ցանցոյն). (Խոր. ՟Բ. 82։)


Կայտռեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Կայտռամ.

NBHL (4)

Ի զանազան կենդանեաց ի ջուր եւ ի ցամաք կայտռալոյ. (Լմբ. սղ.։)

Ընթացք աներեւոյթք անասնոց կայտռելոց. (Իմ. ՟Ժ՟Է. 18։)

Կայր եւ մնայր բարիոք որսոյն, եւ տեսեալ՝ կայտռէր. (Ոսկ. հռ.։)

Կայտռէին յերեսս երկրին (որպէս զձկունս թօթափեալս ի ցանցոյն). (Խոր. ՟Բ. 82։)