Definitions containing the research ոյ : 10000 Results

Անթեւ, ից

See full entry →

adj.

without wings.

NBHL (2)

ἅπτερος. non alatis. Որոյ ոչ գոն թեւք. գանատսըզ.

Ոչ ոք զմարդոյ բնութիւն սահմանելով՝ ասիցէ, անթեւ, ոչ չորքոտանի. (Կիւրղ. գանձ.։)


Անթիւ, թուոյ, ոց

See full entry →

adj.

innumerable, immense.

NBHL (5)

ἁναρίθμητος. innumerus, innumerabilis. Որոյ ոչ գոյ թիւ. անթուելի. անհամար. բազում յոյժ յոյժ. համրանք չունեցօղ. սայըսըզ. հադսըզ հիսապսըզ.

Անթիւ են որսացեալք ի նմանէ։ Անթիւ լիցի ի բազմութենէ։ Մոռացաւ զիս զաւուրս անթիւս։ Բազումս եւ անթիւս օտարացոյց. եւ այլն։

Եթէ ի վերայ անթուոյ եդի զձեռն իմ. (Յոբ. ՟Լ՟Ա. 25։)

Աստուած՝ հոգի կենդանի է, հուր կիզելոյ, անթիւ. (Ագաթ.։)

Յանթիւ աւուրն ընտրութեան. (Նոյնն։)


Անթլփատութիւն, ութեան

See full entry →

s.

uncircumcision;
prepuce.

NBHL (1)

Թլփատեսջիք զմարմին անթլփատութեան ձերոյ։ Թլփատեաց զմարմին անթլփատութեան նոցա, կամ իւրոյ, կամ որդւոյն իւրոյ։ Ոչ կամի արքայ վարձանս, այլ հարիւր անթլփատութիւնս նոցա. եւ այլն։


Անթոռն

See full entry →

adj.

without nephews or nieces.


Անթուական, ի, աց

See full entry →

adj.

innumerable.

NBHL (2)

Կացոյց տէր հանդիսականս իւր անթուելիս եւ անհամարս։ Փոխանակ մեծամեծացն եւ անթուելեաց բարութեանց. (Սարկ. քհ. եւ Սարկ. հանգ.։)

Եւ որ ի սոյնս յարմարին անթուելեաց ախտից զանազանութիւնք. (Սկեւռ. ես.։)


Անժամ

See full entry →

adj.

too late;
unseasonable;
unforeseen, unexpected.

NBHL (4)

παρὰ καιρόν. praeter tempus, ἅκαιρος. inopportunus. Որ ինչ լինի արտաքոյ դիպող ժամու. տարաժամ. յառաջ քան զժամանակն կամ անագան. տարադէպ. պիվագթ, մահալսըզ.

Է՛ ինչ՝ որ բարի է. իսկ յորժամ իցէ անժամ, ոչ եւս հաճոյ է Աստուծոյ. (Բրս. հց.։)

Անժամ ելանիցէ ի կենցաղոյս աստի. (Ոսկիփոր.։)

Զի թէ արտաքոյ արդեօք տօնիս զբան պատմութեանս ձգեցի, անգոսնեցէ՛ք որպէս զանժամ եւ շատախօս. (Աթ. համբ.։)


Անժամանակաբար

See full entry →

adv.

unsonably;
eternally.

NBHL (4)

Անժամանակաբար ծնօղն Աստուած։ Որդի համագոյ Հօր՝ ի նմանէ յառաջ եկեալ անժամանակաբար. (Կիւրղ. գանձ.։)

Եւ առանց անցանելոյ ժամանակի. ի վայրկենի.

Շարժութիւնք եւ ձայնք սուրբ են. եւ գրեթէ անժամանակաբար հնազանդին կամաց խորհրդոյն. (Նիւս. բն.։)

Ի պտուղ ծառոյն անժամանակաբար մերձեցաւ. (Շ. թղթ.։)


Անժամանակաւոր

See full entry →

adj.

cf. Անժամանակ.

NBHL (2)

Անժամանակեայ լոյսն ընդ ժամանակէիս գոլով սկիզբն։ Ո՛չ ժամանակաւ ղ անժամանակէիցն սկսանել. (Վահր. երրորդ.։)

Ժամանակեան վշտօքս զանժամանակեան երանութիւնսն ժառանգեսցուք։ Անժամանակեան տէրն խորհրդոյն. (Եղիշ. ՟Ը. եւ Եղիշ. խաչել.։)


Անժառանգ

See full entry →

adj.

heirless.


Անժուժանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to lose patience, to grow impatient.

NBHL (2)

Անժոյժ լինել. չհանդուրժել. չհամբերել, անհամբեր ըլլալ, չդիմանալ. սապըրսըզ օլմագ. թէհամմիւլէթմէմէք.

Զինքն ի յանժուժացելոյն (այլ ձ. անժուժկալելոյն) տեղին կարգեաց. (Բրս. ՟խ. մկ.։)


Անժուժելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

intolerable, insupportable.

NBHL (1)

Ի բռնաւորագոյն եւ յանժուժելի դիպուածոյ. (Պիտ.։)


Անժուժկալ

See full entry →

adj.

impatient;
incontinent, intemperate.

NBHL (1)

Որ ոչն ժուժկալէ. նոյն ընդ անժոյժ. չհամբերօղ, զինքը չբռնօղ. սապըրսըզ, տուրմազ, տայանմազ, ի թիտալսըզ.


Անժուժկալութիւն, ութեան

See full entry →

s.

impatience;
intolerance;
incontinence, intemperance;
immoderation, violence.

NBHL (1)

Ի կիրակէի զայլ ինչ կերէ՛ք յաղագս անժուժկալութեան ձերոյ։ Եւ թէ ոք անժուժկալութեամբ սխալէ, բեռն ապաշխարութեան ի վերայ դնեմք. (Շ. թղթ.։)


Անժուժութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Անժուժկալութիւն.

NBHL (2)

Որպէս անժուժութիւնն Ադամայ եւ Եւայի անէծս ի վերայ էած եւ մահ, նոյնպէս եւ ծնելոցս ի նոցանէ՝ որ զնոյն անժուժութիւնն ունին. (Յճխ. ՟Թ։)

Ըստ սովորական անժուժութեան մերոյ ազգիս՝ ցրուեցան ի տունս իւրաքանչիւր. (Խոր. ՟Գ. 15։)


Անիծ, ոյ

See full entry →

s.

nit.

NBHL (1)

Մանրիկ սերմն ոջլոյ եւ նմանեացն. սիրքէ.


Անիծանեմ, ծի

See full entry →

va.

to curse, to imprecate;
to detaste, to loathe, to abhor, to forswear, to deny upon oath.

NBHL (2)

καταράομαι, ἁράομαι. maledico, execror. որ եւ ՆԶՈՎԵԼ. Անէծս հանել. ընդ անիծիւք արկանել. հակառակն օրհնելոյ. անիծել. լանէթ օգունմագ. պէտտուա էթմէք. իլէնմէք.

Անիծանէ թշնամեացն։ Անիծանէ դիւացն առաջի Աստուծոյ. (Լմբ. սղ.։)


Անիծապարտ

See full entry →

adj.

worthy to be cursed;
cf. Անիծակուռ.

NBHL (1)

Վշտացելոյ անիծապարտ մօրն՝ սփոփիչ քաւութեան. (Նար. կուս.։)


Անիմայ, ից

See full entry →

cf. Անիմաստ.

NBHL (4)

Անիմայք էին ամենեւին, եւ ոչ ունկն դնէին ասացելոյն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 22։)

Ո՛վ կոյրք եւ անիմայք. (Հ=Յ.։)

Զխնդրողսն յԱստուծոյ խելս բարիս, եւ զինքեանս անխրատս գոլ, անիմայ ասեմ. (Ոսկիփոր.։)

Առանց իմանալոյ. անբանաբար.


Անիմանալի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

unintelligible, inconceivable, incomprehensible.

NBHL (3)

ἁνόητος. qui intelligi non potest, intelligibilis, ἁπερινόητος, qui mente comprehendi nequit, incomprehensibilis. ԶԱստուծոյ ասի որպէս անպարիմանալի, անբովանդակելի. անհասանելի. ֆէհմ օլունմազ, լաեուֆհէմ.

Հնար իմանալոյ զանիմանալին ոչ այլ ինչ է, բայց հաւատալ ասացելոցն ի Գիրս Սուրբս. (Շ. ընդհ.։)

Յանիմանալի տեղւոյ գայցէ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 4։)


Անիմաստ, ից

See full entry →

adj.

foolish, senseless, insipid;
irrational, absurd.

NBHL (3)

Զիա՞րդ ոչ են յոյժ ամբարիշտք եւ անիմաստք, որք արարած ասեն զորդի. (Կիւրղ. գանձ.։)

ՅԱՆԻՄԱՍՏՍ. Առանց իմանալոյ. յանզգայս.

Ինքեանք յանիմաստս առ խարխափս եկին ածին ի դուրս սրբոյն. (Բուզ. ՟Դ. 11։)


Անիմաստասէր

See full entry →

adj.

that does not love wisdom, ignorant;
unphilosophical.

NBHL (1)

Անիմաստասէրք՝ հոտոտելիք եւ ճաշակելիք, յաղագս կելոյն միայն եղեալք։ Ծանր է եւ անիմաստասէր իմն հրամանդ. (Փիլ. լին. եւ Փիլ. լիւս.։)


Անիմաստութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Անիմաստասիրութիւն.

NBHL (1)

Գիտեմ եւ ես զանիմաստութիւն անձին իմոյ. (Փարպ.։)


Անիմաց

See full entry →

adj.

incomprehensible;
insensible.

NBHL (1)

Բերի ընդ աշխարհական զբաղմանցս խաւար՝ անիմաց ի լուսոյն Աստուծոյ. (Լմբ. ժղ.։)


Անինչ, ընչի, ից

See full entry →

adj. s.

pennyless, poor;
nothingness

NBHL (3)

Ոյր ոչ գոն ինչք՝ գոյք՝ մեծութիւն. չքաւոր. աղքատ. անստացուած. բան չունեցօղ. ֆագըր, ֆուգարէ, եօխսուլ. ἁκτήμων, ἅπορος. inops, pauper.

Եթէ չկարիցես անինչ եւ առանց կարասւոյ լինել, տաջի՛ր աղքատաց յընչիցն զոր ունիցիս. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 20։)

ԱՆԻՆՉ. Որ չէ ինչ. ոչինչ. անգոյ.


Անհոգ, աց

See full entry →

adj. adv.

negligent, heedless, indifferent, inattentive;
confident, sure;
Անհոգ, Յանհոգս, negligently, carelessly;
confidently;
indifferently;
յ—ս կալ՝ լինել, to be negligent or indifferent.

NBHL (3)

Ազատ ի հոգոց. անզբօս, անզբաղ. անկասկած. անքոյթ. յապահովացեալ. աներկիւղ. անխռով. հանդարտ. ἁμέριμνος. curis vacuus, securus. սաքին. գայտսըզ. էմին. տաղտաղասըզ.

Որ ոչ ունի հոգս զկարեւորաց. անգործ. գործատեաց. անփոյթ. հաճաթսըզ. ավարա. իհմալճը. գամսըզ. ἁπράγμων. a negotii abhorrens, otiosus, iners, ἁνάλγητος, expers doloris vel sollicitudinis, negligens.

ԱՆՀՈԳ, ՅԱՆՀՈԳ, ԱՆՀՈԳՍ, ՅԱՆՀՈԳՍ. Առանց հոգոց, եւ անփոյթ լինելով. անհոգութեամբ. յանհոգութեան, յապահովս. աներկիւղ. անքոյթ. էմնիյեթ իւզրէ, գամսըզ գասավ էթսիզ. իհմալլըզըլա.


Անհոգանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be neglectful, inattentive, indifferent.

NBHL (1)

Ազատ լինել ի հոգոց, յապահովիլ. անկասկած, կամ անփոյթ, եւ կամ անտես մնալ. էմին օլմագ. գայտը օլմամագ. իհմալ էթմէք.


Անհոգութիւն, ութեան

See full entry →

s.

negligence, heedlessness, carelessness, inattention, lethargy.

NBHL (1)

Յանհոգութիւն կրթէ զմիտս մարդոյն ի մարմնական զբաղմանց. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ժ՟Ա։)


Անհոլով

See full entry →

adj.

indeclinable.

NBHL (1)

Անհոլով ի հեշտութիւնս միտելոյ՝ յամրանայր. (Պիտ.։)


Անհողմութիւն, ութեան

See full entry →

s.

want of wind, calm, serenity.

NBHL (1)

νηνεμία (իբր ἁνανεμία. ventis vacua tempestas, tranquillitas aeris. Առանց հողմոյ հանդարտութիւն օդոց. սիւտ իլիմանլըգ. մեշթէմ.


Անհովիւ

See full entry →

adj.

without shepherd, unattended.

NBHL (1)

ἁποίμαντος. carens pastore, et pascuis. Որոյ ոչ իցէ հովիւ. անառաջնորդ, անտերունչ. անճարակ. չօպանսըզ.


Անհուն

See full entry →

adj.

not fordable;
unfathomable, immense.

NBHL (6)

Չարն է դատարկ եւ անկարգ եւ անհուն, խաւարչտին, եւ անգոյ։ Սեռականագոյնք եւ յատկագոյնքն ներ թուումն իմն են, այլ ո՛չ յանհնին. իսկ անհատքն՝ անհունք. (Պորփ.։)

Ըստ մերում գիտութեան անհունք են, այլ ոչ են յանհնին։ Անհնիցն ոչ գոյ մակացութիւն։ Անհունցն եւ ոչ գիտութիւն լինի. (Անյաղթ ի Պորփ.։)

Անհնար է եւ անհուն՝ ձայնակցութիւն ի յարմարութենէ եւ յանյարմարութենէ լինել երբէք։ Նոյ ետես անհուն ծով եղեալ յանկարծօրէն զամենայն երկիր. (Փիլ.։)

Զջուր գետոյն զհզօրն եւ զյորդն՝ զանհուն զանհնարին. (Եփր. ծն.։)

Անհաս եւ անհուն սիրոյն. (Անան. եկեղ։)

Զիարդ ընդ անհուն յանկոյս անցանէին. (Վրք. հց. ձ։)


Անհուր

See full entry →

adj.

without fire;
that has no need of fire.

NBHL (1)

ἅπυρος. ignis expers. Չանցեալ ընդ հուր. յոր չիցէ մերձեալ հուր. իբր զուտ. անարատ. կամ առանց հրոյ.


Անհպատակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

insubordination

NBHL (1)

Յետնութիւն ի հպատակելոյ. անհնազանդութիւն.


Անհպելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

cf. Անհուպ.

NBHL (5)

որ եւ ԱՆՀՈՒՊ, ԱՆՀՊԱԿԱՆ. ἅψαυστος, ἁέπαφος. intangibilis, intactus. եւ այլն. Անմերձենալի. անմատոյց. անշօշափելի. արգելեալ կամ անհնարին ի հպիլ.

Զանհպելի կոյսն առ ինքն ձգելով։ Անհպելի գեղեցկութիւն. (Խոր. հռիփս.։)

Անհպելի լինել թշնամւոյն. (Յճխ. ՟Բ։)

Անհպելի յոյս. (ՃՃ.։)

Ի նոյն ժողովել փորձի զանհպելիսն. (Նիւս. բն.։)


Անհրաժեշտ

See full entry →

adj. adv.

inevitable, indispensable, necessary;
irrevocable;
indispensably, necessarily, inevitably, irrevocably.

NBHL (1)

Որպէս պատահումն գունոյ յէութիւն մարմնոյ՝ անփոփոխ իմն եւ անհրաժեշտ. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)


Անհրահանգ

See full entry →

cf. Անկիրթ.

NBHL (1)

Քան զամենայն ծանունս ծանրագոյն՝ մարդ անհրահանգ։ Մեծատուն անհրահանգ եւ առանց խրատու։ Ո՛չ բարւոք է, որք հրահանգեալ իցեն՝ ընդ անհրահանգս խօսել. (Ոսկիփոր.։)


Անհրաման

See full entry →

adj.

without permission or licence.

NBHL (1)

Յանհրաման սեղանոյ անտի (կանգնելոյ). (Եղիշ. դտ.։)


Անձայն

See full entry →

adj.

without voice;
mute, without sound;
consonant.

NBHL (2)

Առանց ձայնի կամ հնչման կամ խօսելոյ.

Անձայն լռութեան փոխադրել կարծեցին զանլռելի իմաստութիւն Աստուծոյ. (Համամ առակ.։)


Անձայնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

loss of voice;
aphony.

NBHL (1)

Ո՞վ իցէ՝ որ անձայնութեամբ բառնայ զհակառակութիւն, եթէ ոչ Որդին Աստուծոյ. (Համամ առակ.։)


Անձանձիր

See full entry →

adj. adv.

indefatigable, diligent;
indefatigably, diligently.

NBHL (1)

Կացէ՛ք դուք յաղօթս անձանձիր (տպ. անձանձրոյթ). (Մծբ. ՟Դ։)


Անձեռագործ

See full entry →

adj.

not made by hands, natural, spiritual.

NBHL (2)

Անձեռագործ երկնից կամար, կամ հիմն հաւատոյ. (Նար. խչ. եւ Նար. եկեղ.։)

Որ յաթոռ յանձեռագործ նստիս Բանդ Աստուած։ Աստուածածին տաճար անձեռագործ՝ Բանին Աստուծոյ. (Գանձ.։)


Անձեռն

See full entry →

adj.

handless;
without succour.

NBHL (1)

ἅχειρ, ἅχειρος, ἅχειρης. manibus carens, mancus. Որոյ ոչ գոն ձեռք. ձեռնատ. եւ անգործ ձեռօք. էլսիզ.


Անձեռնարկելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

that cannot be taken in hand, extremely difficult;
untractable.

NBHL (2)

Թէպէտ եւ ինձ յոյժ ծանունք են, եւ անձեռնարկելիք. (Նանայ. յռջբ։)

Ինձ յոքունց տարացոյց վկայս կացուցանել ո՛չ է անձեռնարկելի. (Մագ. ՟Ի՟Ա։)


Անձեռնընդել

See full entry →

adj.

untameable, savage, wild

NBHL (1)

Զօրէն շանց վայրենեաց եւ անձեռնընդելից։ Յընդելեաց եւ յանձեռնընդելից յանասնոց յանբաւ կոյտս։ Զանցուցանելով եւ զվայրենագունօքն եւ զանձեռնընդելիւքն՝ զառիւծուք եւ զկոկորդիլոսիւք։ Վայրենեացն եւ անձեռնընդելեացն. (Փիլ.։)


Անձեռնհաս

See full entry →

adj.

that cannot reach or accomplish, incapable, unskilful.

NBHL (2)

Բնակութիւն քո երկնից երկինք են՝ աներեւոյթ անձեռնհաս ձեռին մարդոյ. (՟Գ. Մակ. ՟Բ. 8։)

Որոյ ձեռն ոչ հասանէ ի հոգալ զկարեւորս, կամ առնել ինչ. անբաւական. անկար. տկար. չատիկօղ.


Անձեռոցիկ

See full entry →

s.

napkin.

NBHL (1)

Նուազականն վերնոյն. փէշկիրճիք. մաքրամաճըգ.


Անձեւ, ի, ից

See full entry →

adj.

unformed.

NBHL (6)

ἁσχημάτιτος. figura vel forma carens. Անբաժ ամենեւին ի նիւթական ձեւոյ եւ ի կերպարանաց մարմնոյ.

Անշօշափելւոյ եւ անձեւին Աստուծոյ։ Յանձեւսն իմացութիւնս. (Դիոն.։)

Նախաստեղծեալն լոյս անձեւ գոլով՝ ձեւացաւ ի չորրորդում աւուրն յարեգակն եւ ի լուսին եւ յաստեղս. (Մաքս.։)

Նոյն իսկ է լոյսն, թէեւ յայնժամ անձեւ էր. (Դիոն.։)

Անձեւ նրբութիւն հրոյն՝ ձեւոյն երկաթոյն քանակի. (Ոսկիփոր.։)

Ոչ ձեւացեալ ի ցոյցս մարդկան. անկեղծ. անպաճոյճ. non fucatus.


Անձխոտ

See full entry →

s. bot.

fumitory.

NBHL (2)

որ եւ իբր ռմկ. (թերեւս ուղղագոյն,) ԱՆԾԽՈՏ. Բոյս դառնահամ, որ ի (Հին բռ.) գրի

Շահթառակ, շահթառտ. անձխոտ, եւ կանաչաց թագաւոր։ Ի բառս Գաղիան. եւ ի Բժշկարանս ՝ գրի նա եւ ԸՆՁԱԽՈՏ, ԸՆԾԱԽՈՏ. իմա՛ ո՛չ խոտ ընձու, այլ ՝ իբր խոտ ծխոյ կամ ծխոտ. համայն ծուխ. զի եւ յն. ասի καπνός եւ լտ. fumaria, fumus terrae. արաբ. եւ պրս. շահթէրիճ, շահթէրէ (թագաւոր խոտոց). բէնիրէ, բէնիսէ.


Անձկալի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

narrow;
desirable.

NBHL (2)

ἑπιπόθητος. desiderabilis, optatus. Արժանի անձկալոյ. կարօտով սիրելի. ցանկալի. բաղձալի. տենչալի. կարօտալի. կարօտով փափաքելի, սիրուն. արզուլայաճագ. միւրատ էտէճէք.

Կենացն անձկալեաց։ Յանձկալի երեսաց։ Մասին անձկալեաց լուսոյ արժանի ցուցեալ. (Նար. ՟Ե. ՟Ժ՟Թ. ՟Խ՟Բ։)


Անձկակարօտ

See full entry →

cf. Անձկայրեաց.

NBHL (1)

Անձկակարօտ տարփմամբ սիրոյ. (Շ. տաղ.։)