Definitions containing the research ոյ : 10000 Results

Անզգայութիւն, ութեան

See full entry →

s.

insensibility, stupidity, apathy, indolence, lethargy.

NBHL (1)

Հոգի հեզութեան անզգայութեանս իմոյ պարգեւելով. (Ճշ.։)


Անզգայուն, յնոյ, ոց

See full entry →

adj.

insensible.

NBHL (1)

Զգայնոյն եւ անզգայնոյն. (Պորփ.։)


Անզգաստ, ից

See full entry →

adj. adv.

not vigilant, careless, inattentive;
յանզգաստս, յանզգաստից, insensibly;
cf. Անզգուշաբար.

NBHL (2)

Որ չէ զգաստ կամ զգաստացեալ. անզգոյշ. անխրատ. անհամբոյր.

ՅԱՆԶԳԱՍՏՍ ՅԱՆԶԳԱՍՏԻՑ, ՅԱՆԶԳԱՍՏՈՒՑ մ. Առանց զգացուցանելոյ, եւ զգալոյ. յանպատրաստից. յանկարծ. տույմատան, ղաֆիլ.


Անզգօն, ից

See full entry →

adj.

stupid, foolish, senseless, indiscreet.

NBHL (1)

Որ չէ զգօն. խորհրդակորոյս. անխրատ. անզգամ.


Անզեղջ, ից

See full entry →

adj.

impenitent, irreclaimable;
irrevocable.

NBHL (3)

Մերթ այն ինչ՝ յորոյ վերայ չէ եղեալ զղջումն եւ ցաւ. չիզղջացած. փիւշման օլունմազ.

Անզեղջ են շնորհք եւ կոչումն Աստուծոյ. (Հռ. ՟Ժ՟Ա. 29։)

Առանց զղջանալոյ.


Անզէն

See full entry →

adj.

unarmed.

NBHL (2)

ἅοπλος inermis Որոյ չիք զէն կամ սպառազինութիւն. եւ առանց զինուց. զէնք չունեցօղ. սիլահսըզ փուսատսըզ, եարագսըզ.

Առիւծ յագեալ յորսոյ՝ ոչինչ փոյթ առնիցէ զանզէն երէոց. (Արծր. ՟Ե. 3։)


Անզղջական, ի, աց

See full entry →

cf. Անզեղջ.

NBHL (3)

Անզղջական զառածեալ։ Յանզղջական հոգւոյն. (Նար. ՟Հ՟Ա. եւ Մծբ.։)

Եռացեալհոգւոյն՝ անզղջական իմանալեաւն նահատակէր. (Ոսկ. ղկ.։)

Որ ըստ Աստուծոյ տրտմութիւնն է, անզղջականին հանդիպեսցի փրկութեան. (Յհ. իմ. երեւութ.։)


Անզղջանալի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

not to be repented of, not to be regretted.

NBHL (2)

Ի նոյն միտս ամբարտաւանութեան կացեալ անզղջանալի. (ՃՃ.։)

Ի նոյնութեան կացեալք անզղջանալի. (Վրք. ոսկ.։)


Անզոհ

See full entry →

adj.

without sacrifice;
unworthy to be sacrificed.

NBHL (1)

Առանց զոհելոյ.


Անզուգական, ի, աց

See full entry →

adj.

matchless, incomparable, unparalleled, unequalled.

NBHL (4)

Իբր անզոյգ. անհաւասար. անհամեմատ, այս ինքն անյարմար, անբաղդատ, անկշռեիլ. անզուգելի. ույմազ. նահէմվար. ἅνισος, ἁνώμαλος.

Որ յոյժ անհամեմատ եւ անզուգական է իմոց նշանացս. (Նանայ.։)

Դարձեալ՝ անտամեմատ, աննման. որպէս՝ գերազանց. յոյժ առաւելեալ. որում չիք զուգական. մէնետնտի եօգ.

Յանզուգական բարձրութիւնն՝ որ առ Աստուծոյ. (Սարգ. յկ. ՟Բ։)


Անզուգականութիւն, ութեան

See full entry →

s.

matchlessness, incomparableness, excellence.

NBHL (1)

Այնու զյոյժ անհամեմատութիւնն եւ զանզուգականութիւնն յայտ առնէ. (Նանայ.։)


Անզրաւ

See full entry →

adj.

interminable, infinite, perpetual.


Անզօր, աց

See full entry →

adj.

without power, weak, impotent, feeble;
unmanly, fainthearted;
inefficacious, insufficient;
invalid.

NBHL (1)

ἅνισχυς, ἁδρανής. infirmus. Որ ոչ զօրէ. յետնեալ ի զօրութենէ. տկար. տզօր, անկարող. անոյժ. չատիկօղ, ուժ չունեցօղ. գուվվէթսիզ. գուտրէթսիզ. զայիֆ.


Անզօրացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to render feeble, without force, to render powerless.

NBHL (1)

Անզօրացոյց զհզօրս. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)


Անէ, էից

See full entry →

adj. s.

that does not exist, null, none;
nothing, non-entity.

NBHL (4)

Անգոյ. չգոյ. ոչինչ. որ եւ ԱՆԷՈՒԹԻՒՆ. ἁνύπαρκτος. quod non est, nullum. եօգ, հիչ.

Սմա զհետ երթայ անէն եւ անգոյ. (Նիւս. կազմ.։)

Ոչ է անէ եւ անգոյ. (Փիլ.)

Ստացողին իմոյ յանէից։ Յօրինեցեր կարող տիրապէս զբովանդակ բնութիւնս ամենայն էից յանէից. (Նար. ՟Ժ՟Ա. ՟Լ՟Գ։)


Անէծք, նիծից

See full entry →

s. pl.

imprecation, malediction;
execration, horror, detestation.

NBHL (4)

Ածիցեմ ի վերայ իմ անէծս, եւ ոչ օրհնութիւն։ Յի՛մ վերայ անէծքն այն։ Ի նմին բերանոյ ելանեն օրհնութիւնք եւ անէծք։ Եթէ առցէ ի վերայ նորա անէծս՝ անիծանել զնա։ Անէծք եւ ստութիւն եւ սպանութիւն։ Անէծք զուր՝ ումեք ոչ ելանեն։ Որոց բերանք անիծիւք եւ դառնութեամբ լի են։ Մերձ է յանէծս. եւ այլն։

Ողկոյզդ օրհնութեան՝ ընդ պտղոյս անիծից։ Փակեալ առ ի քէն զանիծիցն դժնդակ ըղձիցն չարաշուք ձայն. (Նար.։)

Ընդ աղքատացն անիծից՝ եւ Աստուծոյ անէծք մտանեն ի տունս զրկողացն. (Շ. ընդհ.։)

Անիծիւք. զի յայն սակս է խօսքն, զի որոշեսցէ զմեզ յԱստուծոյ. քանզի անէծքն՝ որոշումն է. (Լմբ. սղ.։)


Անէութիւն, ութեան

See full entry →

s.

nothingness.

NBHL (3)

Անգոյութիւն. ոչինչ. չքութիւն. անէք. անգոյք.

Որ յանէութենէ զբնաւս ի ցուցակութիւն ածեալ գոյացուցեր. (Պտրգ.։)

Երեւակ (երազոյ՝) է անէութեան տեսութիւն. (Կլիմաք.։)


Անըղձանալի, լւոյ, լեաց

See full entry →

cf. Անըղձալի.

NBHL (1)

Ըղձանայ զանըղձանալիսն (յետ զզուելոյն՝) զծարաւ եւ զքաղց. (Փիլ. տեսական.։)


Անըմբռնելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

that cannot be taken;
incomprehensible, inconceivable.

NBHL (3)

Զըմբռնումն անըմբռնելոյն. (Եղիշ. ՟Ե։)

Անինչ կրօնաւոր՝ ճգնաւոր անըմբռնելի (այս ինքն ըմբիշ՝ որ ոչ զմիջոյ ըմբռնի). (Վրք. հց. ձ։)

Ըստ բնութեան անծառայ գոլով հոգւոյն, եւ անըմբռնելի. (Դիոն. երկն.։)


Անընդդիմաբանելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

incontestable, indisputable.

NBHL (1)

Անընդդիմաբանելի զչարաբարոյութեան նոցա դնէր ցուցումն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 40։)


Անընդդիմակ

See full entry →

adj.

unresisting;
resistless, irresistible.

NBHL (1)

Երբեմն նոյն ընդ վերնոյն.


Անընդդիմակայ

See full entry →

cf. Անընդդիմակ.

NBHL (1)

Անընդդիմակաց՝ ընդդէմ նոցա՝ զէն եւ ախոյեան. (Անան. եկեղ։)


Անընդդիմակաց

See full entry →

cf. Անընդդիմակ.

NBHL (1)

Անընդդիմակաց՝ ընդդէմ նոցա՝ զէն եւ ախոյեան. (Անան. եկեղ։)


Անընդել, ի, ից

See full entry →

adj.

cf. Անընտել.

NBHL (2)

Որ զձեզ անընտել երկիւղիւդ յիմարեցոյց. (Կոչ. ՟Ժ՟Գ։)

Իբր անձեռնընդել. անընտանի. վայրենի. գազան եւ գազանաբարոյ ոք. դժնեայ. անագորոյն. անգութ. ἁτίθασσος, ἁνήμερος, ἁπηνής. immansuetus, imanis, intractabilis, crudelis. եապանի, զալըմ, գապիլի թէալլիւմ օլմաեան.


Անընդհատ

See full entry →

adj. adv.

uninterrupted, continual, successive;
uninterruptedly, successively.

NBHL (6)

Աստուծոյ շնորհքն յաւէտախաղաց են, եւ անպակաս, եւ անընդհատ։ Ի խաղաղութեան անընդհատ պատերազմ։ Աչացն ներգործութիւնք՝ շարունակք եւ անընդհատք են. (Փիլ.։)

Անընդհատ խնամոցն Աստուծոյ առ ժողովուրդ. (Սարկ. քհ.։)

Ողջոյն ձայնի ելեալ ի տուողէն՝ երթայ առ լսօղն, եւ անընդհատ է առ լսօղն. (Երզն. մտթ.։)

Ընդ շատ յամելոյն իւրեանց՝ անընդհատ ամենեցուն առին զհատուցումն. (Բրսղ. մրկ.։)

Առանց ընդհատելոյ. անդադար. միշտ եւ հանապազ. յաւէժ. շարունակաբար. արտը արասը օլմայարագ, պիր տիւզիւյէ, տայիմ.

Ի վերայ ամենայնի՝ որք յԱստուծոյ եղեալ են, անընդհատ խնդա՛ միշտ։ Երթայ զհետ պարգեւ բնութեանն անընդհատ ի մանկութենէ ի ծերութիւն. (Փիլ.։)


Անընդմիջաբար

See full entry →

adv.

immediately.

NBHL (3)

Որ եւ ԱՆՄԻՋԱԲԱՐ. ἁμέσως. immediate. Առանց ընդ մէջ մտանելոյ այլոյ իրի կամ միջոցի. անդէն մերձ կալով. հուպ առ նմին. քովէն. սըրա իւզրէ. մուգթէրին. հէման.

Անընդմիջաբար առնուն յԱստուծոյ զհեղումն շնորհաց. (Խոսր.։)

Զմիշտ մերձաւորագոյնսն անընդմիջաբար Աստուծոյ. Շ(. հրեշտ.։)


Անընդմիջելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

inseparable, indivisible;
continual.

NBHL (2)

Անընդմիջելի մերձաւոր։ Աստուածութեանն անընդմիջելի ի մերասերն մարմնոյ. (Նար. ՟Ի՟Գ. ՟Հ՟Ե։)

Հոգւոյդ առաջնորդութեամբ միանալ ի քեզ անընդմիջելի. (Նար. ՟Ղ՟Բ։)


Անընդոստ

See full entry →

adj.

that cannot be jolted out of its place, fast;
firm, steadfast.

NBHL (1)

Ծանրագոյն զգայութիւնք անընդոստ կան, մինչեւ յօդոյս բախեալ ընդոստիցեն. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Անընդունակ

See full entry →

adj.

incapable, unqualified, insufficient.

NBHL (5)

Անընդունակ են ամենեւին մերոյս ախտաւոր խնդութեան։ Նիւթականաց ինչ ցնորից անընդունակ եղեալք. (Դիոն.։)

Ոչ ոք է անընդունակ Աստուծոյ շնորհացն. (Բրս. հց.։)

Անարժանս բարեաց, անընդունակս սիրոյ. (Նար. ՟Կ՟Է։)

Ասեն՝ թէ անընդունակ է (այդր հատուածոյ՝) առաջին թարգմանութիւն Աւետարանին. (Թէոդոր. մայրագ.։)

Առանց ուղիղ հաւատոյ եւ առաքինութեան անընդունակ է պաշտօնն. (Խոսր.։)


Անընդունելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

inadmissible.

NBHL (5)

Չընդունելի. անհաճոյ. գապուլ օլունմազ. կեչմէզ.

Զի կարասցեն զայրն Աստուծոյ անընդունելի առնել թագաւորին. (Սոկր.։)

Խօսից անընդունելեացն Աստուծոյ. (Սիսիան.։)

Անընդունելի սինհոդոսին չեպիսկոպոսունքն. (Հ=Յ. նոյ. ՟Ի՟Թ.։)

Անընդունելի է ի բարւոյն բնակութենէ՝ չարութեամբ իւիք ըմբռնեալ հոգի. (Նիւս. կուս.։)


Անընկալ

See full entry →

adj.

cf. Անընդունելի;
— լինել, to be inadmissible.

NBHL (3)

Առանց ընդունելոյ կամ առնլոյ ինչ.

Մեծամեծ պարգեւօք պատուել. վասն որոյ հաւանեցուցեալ զարքունիսն՝ անընկալ թողոյր (Մեսրոպ). (Կորիւն.։)

Անընկալ եղեալ՝ եւ ոչ կատարէ զհրաման իշխանին իւրոյ։ Անընկալք եղեն բանից նորա. (Ղեւոնդ.։)


Անընկեր

See full entry →

adj.

without companion, alone.

NBHL (1)

Խոտեալ ընկենուք զմիոյ անընկեր իրաց հանդէս. (Արծր. ՟Գ. 5։)


Անընտրաբար

See full entry →

adv.

indiscreetly, imprudently.

NBHL (1)

Անընտրողաբար. առանց ընտրելոյ կամ ընտրութիւն առնելոյ. անխտիր. անխորհրդաբար. թէվէքէլլի.


Անընտրող

See full entry →

adj.

indiscreet, imprudent.

NBHL (1)

Որ չառնէ ընտրութիւն. որոյ չիք ընտրողութիւն. անխորհուրդ. տգէտ. տգիտական. անընտրողական. աղէկ չիքննօղ, աղէկը չընտրօղ, անխելք.


Անըստգիւտ

See full entry →

cf. Անստգիւտ.

NBHL (2)

ԱՆԸՍՏԳԻՒՏ ԱՆՍՏԳԻՒՏ Ըստ յն. անըստգիտելի. ἁκατάγνωστος. irreprehensibilis, qui damnari nequit. Ուր չիցէ ստգիւտ կամ ինչ մի ըստգտանելի. անպարսաւ. անարատ. անթերի. կատարեալ. ստոյգ. անկասկած.

Զմեղացն մահ որպէս զկեանս սիրով եւ անըստգիւտ մտօք ողջունեն։ Անստգիւտ մտօք բերին ընդ նոյնն (ընդ մեղս). (Լմբ.։)


Անըստերիւր

See full entry →

cf. Անստերիւր.

NBHL (1)

Բազմիցիմք ըստ անսուտն խոստման, եւ վայելիցեմք ընդ Քրիստոսի անըստերիւր յուսոյն մերոյ. (Յհ. իմ. եկեղ.։)


Անթագաւոր, աց

See full entry →

adj.

kingless.

NBHL (1)

Ո՛վ յանդուգն մեկնիչ դու, եւ յոյժ անթագաւոր. (Առ որս. ՟Ե։)


Անթախանձ

See full entry →

adj.

without importunity, without intrusion.

NBHL (1)

Զայլ ստացուածսն ետ ի քաղաքին մատակարարսն՝ վասն անթախանձ լինելոյ նմա ի հարկէ դիմոսական պահանջմանէն. (Վրք. ոսկ.։)


Անթանոցիկ

See full entry →

s.

armful, any thing carried under the arm-pit.

NBHL (3)

Նոյն ընդ Մեհեւանդ, ըստ Հին բռ.։ Շար ոսկւոյ կամ լանջագեղ կամար՝ արկեալ ի միոյ ուսոյ ընդ միւս անթով։ cf. ԸՆԹԱՆՈՑ, որ է ղենջակ։

ἁγκαλίς. manipulus, fasciculus ulnis gestatus. Խուրձ ցորենոյ, զոր ժողովեալ աղքատաց՝ կրեն ընդ անթով. ցորենի կապոց՝ խօլթուխը զարկած.

Զանթանոցիկ սրբոյն յափշտակեցին. (Յոբ. ՟Ի՟Դ. 19։)


Անթառամ

See full entry →

adj. s.

unfading;
incorruptible;
amaranth.

NBHL (3)

Անթառամ զվարդ իմոյ կուսութեան պահելով. (Խոր. հռիփս.։)

Անթառամ ասելովն՝ զմիշտ պայծառութիւնն նշանակէ, եւ զնոյնպէս ունելն։ Անթառամն ասելով՝ զնոյնօրինակ ունելն առակէ. (Սարգ.։)

Առանց թառամելոյ. անեղծութեամբ.


Անթատակ

See full entry →

s.

arm-pit.

NBHL (1)

Բառ ռմկ. որպէս Անթի տակն. ընդանթական մասն մարմնոյ. տեղիքն՝ որ ընդ անթովք.


Անթարգման

See full entry →

adj.

without interpreter;
that cannot be translated;
inexplicable.

NBHL (1)

Առանց թարգմանելոյ կամ մեկնելոյ. թերճիւմէսիզ.


Անթարգմանելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

cf. Անթարգման.

NBHL (2)

Անթարգմանելի գոյութիւն. (Մաքս. նշ. եկեղ.։)

Խորհրդով անթարգմանելեաւ։ Օրհնաբանութեամբ անթարգմանելեաւ։ Անուամբդ անթարգմանելւոյդ։ Մնայ յոլովից անթարգմանելի. (Նար.։)


Անթարգմանաբար

See full entry →

adv.

inexplicably.

NBHL (1)

Զոր ամենայն արարածք ահիւ եւ դողութեամբ օրհնեն, սա միայն անթարգմանաբար առագաստեցոյց. (Ոսկ. կուս.։)


Անթարթափ

See full entry →

cf. Անթարթ.

NBHL (2)

Ըստ կարգաբանութեան խօսից անթարթափ լեզուոյ յոյժ պատկանաւոր. (Նար. խչ.։) Ի կրկին միտս հայի ասելն.

Անթարթափ ի նոյն վերասլացեալ ի յաջ եւ յահեակ. (Նար. յիշ.։)


Անթարշամ

See full entry →

adj.

cf. Անթառամ.

NBHL (4)

Հուրն ի մէջ դալարոյն կանաչ ոստոց մորենոյն երեւեալ՝ պահեաց զնա անթարշամ. (Ագաթ.։)

Որպէս ծառ որ անկեալ է ի գնացս ջուրց՝ անթարշամ է, նոյնպէս եւ որ զպատուիրանս Աստուծոյ քննէ, անթարշամ մնայ։ Անթարշամ խնձորին։ Անթարշամ փառօք կրկին պսակեցաւ։ Թագ անթարշամ. (Նար. երգ. եւ Նար. կուս. եւ Նար. խչ.։)

Հանդիպել մատաղագունի եւ անթարշամ ի մեղաց եղելոյ հասակին. (Յհ. իմ. ատ.։)

Անթարշամելի զուարճացմամբ տերեւոյն. (Պիտ.։)


Անթաց

See full entry →

adj.

dry.

NBHL (2)

ἅβροχος, ἅνικμος. immadidus, homuris expers. Առանց թացեալ լինելոյ. անթանալի. անխոնաւ. չիթրջած. ըսլանմամըշ.

Ամենեւին ցամաքեցոյց, զի էր առաւօտուն ծովն չոր եւ անթաց. (Նիւս. սքանչ.։)


Անթափ

See full entry →

adj.

unspilt;
raw, unprepared.

NBHL (3)

ἅγναφος, ἅγναπτος. a fullone nondum purgatus, rudis. գավը տէօքիւլմէմիշ. խավլը.. Ոչ թափեալ ի բնիկ խաւոյ. չեւ լուացեալ ի թափչաց. նոր. անմաշ.

Ոչ ոք արկանէ կապերտ անթափ ի վերայ հնացեալ ձորձոյ. (Մտթ. ՟Թ. 16։ Մրկ. ՟Բ. 21։)

Անթափ ի մտացն յիշեսցէ զյիշատակ ծառոյն կենաց. (Ագաթ.։)


Անթաքուստ

See full entry →

cf. Անթաքուն.

NBHL (1)

ԱՆԹԱՔՈՒՍՏ կամ ԱՆԹԱԳՈՒՍՏ Նոյն ընդ անթաքուն, եւ անթաքչելի. որ չկարէ թաքչել կամ փախչել.


Անթեղ, ի

See full entry →

s.

wood embers;
— հարկանեմ, to cover the fire with ashes.

NBHL (1)

Ի խմորելոյն ա՛յլ խմոր պահի՝ զայլ հայս խմորել. որպէս ի կրակէ անթեղ հարկանեմք. եւ թէպէտ կենդանի իցէ (կրակն), սակայն անյայտ է. (Կիւրղ. ել.։)