insensibility, stupidity, apathy, indolence, lethargy.
Հոգի հեզութեան անզգայութեանս իմոյ պարգեւելով. (Ճշ.։)
insensible.
Զգայնոյն եւ անզգայնոյն. (Պորփ.։)
not vigilant, careless, inattentive;
յանզգաստս, յանզգաստից, insensibly;
cf. Անզգուշաբար.
Որ չէ զգաստ կամ զգաստացեալ. անզգոյշ. անխրատ. անհամբոյր.
ՅԱՆԶԳԱՍՏՍ ՅԱՆԶԳԱՍՏԻՑ, ՅԱՆԶԳԱՍՏՈՒՑ մ. Առանց զգացուցանելոյ, եւ զգալոյ. յանպատրաստից. յանկարծ. տույմատան, ղաֆիլ.
stupid, foolish, senseless, indiscreet.
Որ չէ զգօն. խորհրդակորոյս. անխրատ. անզգամ.
impenitent, irreclaimable;
irrevocable.
Մերթ այն ինչ՝ յորոյ վերայ չէ եղեալ զղջումն եւ ցաւ. չիզղջացած. փիւշման օլունմազ.
Անզեղջ են շնորհք եւ կոչումն Աստուծոյ. (Հռ. ՟Ժ՟Ա. 29։)
Առանց զղջանալոյ.
unarmed.
ἅοπλος inermis Որոյ չիք զէն կամ սպառազինութիւն. եւ առանց զինուց. զէնք չունեցօղ. սիլահսըզ փուսատսըզ, եարագսըզ.
Առիւծ յագեալ յորսոյ՝ ոչինչ փոյթ առնիցէ զանզէն երէոց. (Արծր. ՟Ե. 3։)
cf. Անզեղջ.
Անզղջական զառածեալ։ Յանզղջական հոգւոյն. (Նար. ՟Հ՟Ա. եւ Մծբ.։)
Եռացեալհոգւոյն՝ անզղջական իմանալեաւն նահատակէր. (Ոսկ. ղկ.։)
Որ ըստ Աստուծոյ տրտմութիւնն է, անզղջականին հանդիպեսցի փրկութեան. (Յհ. իմ. երեւութ.։)
not to be repented of, not to be regretted.
Ի նոյն միտս ամբարտաւանութեան կացեալ անզղջանալի. (ՃՃ.։)
Ի նոյնութեան կացեալք անզղջանալի. (Վրք. ոսկ.։)
without sacrifice;
unworthy to be sacrificed.
Առանց զոհելոյ.
matchless, incomparable, unparalleled, unequalled.
Իբր անզոյգ. անհաւասար. անհամեմատ, այս ինքն անյարմար, անբաղդատ, անկշռեիլ. անզուգելի. ույմազ. նահէմվար. ἅνισος, ἁνώμαλος.
Որ յոյժ անհամեմատ եւ անզուգական է իմոց նշանացս. (Նանայ.։)
Դարձեալ՝ անտամեմատ, աննման. որպէս՝ գերազանց. յոյժ առաւելեալ. որում չիք զուգական. մէնետնտի եօգ.
Յանզուգական բարձրութիւնն՝ որ առ Աստուծոյ. (Սարգ. յկ. ՟Բ։)
matchlessness, incomparableness, excellence.
Այնու զյոյժ անհամեմատութիւնն եւ զանզուգականութիւնն յայտ առնէ. (Նանայ.։)
interminable, infinite, perpetual.
without power, weak, impotent, feeble;
unmanly, fainthearted;
inefficacious, insufficient;
invalid.
ἅνισχυς, ἁδρανής. infirmus. Որ ոչ զօրէ. յետնեալ ի զօրութենէ. տկար. տզօր, անկարող. անոյժ. չատիկօղ, ուժ չունեցօղ. գուվվէթսիզ. գուտրէթսիզ. զայիֆ.
to render feeble, without force, to render powerless.
Անզօրացոյց զհզօրս. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)
that does not exist, null, none;
nothing, non-entity.
Անգոյ. չգոյ. ոչինչ. որ եւ ԱՆԷՈՒԹԻՒՆ. ἁνύπαρκτος. quod non est, nullum. եօգ, հիչ.
Սմա զհետ երթայ անէն եւ անգոյ. (Նիւս. կազմ.։)
Ոչ է անէ եւ անգոյ. (Փիլ.)
Ստացողին իմոյ յանէից։ Յօրինեցեր կարող տիրապէս զբովանդակ բնութիւնս ամենայն էից յանէից. (Նար. ՟Ժ՟Ա. ՟Լ՟Գ։)
imprecation, malediction;
execration, horror, detestation.
Ածիցեմ ի վերայ իմ անէծս, եւ ոչ օրհնութիւն։ Յի՛մ վերայ անէծքն այն։ Ի նմին բերանոյ ելանեն օրհնութիւնք եւ անէծք։ Եթէ առցէ ի վերայ նորա անէծս՝ անիծանել զնա։ Անէծք եւ ստութիւն եւ սպանութիւն։ Անէծք զուր՝ ումեք ոչ ելանեն։ Որոց բերանք անիծիւք եւ դառնութեամբ լի են։ Մերձ է յանէծս. եւ այլն։
Ողկոյզդ օրհնութեան՝ ընդ պտղոյս անիծից։ Փակեալ առ ի քէն զանիծիցն դժնդակ ըղձիցն չարաշուք ձայն. (Նար.։)
Ընդ աղքատացն անիծից՝ եւ Աստուծոյ անէծք մտանեն ի տունս զրկողացն. (Շ. ընդհ.։)
Անիծիւք. զի յայն սակս է խօսքն, զի որոշեսցէ զմեզ յԱստուծոյ. քանզի անէծքն՝ որոշումն է. (Լմբ. սղ.։)
nothingness.
Անգոյութիւն. ոչինչ. չքութիւն. անէք. անգոյք.
Որ յանէութենէ զբնաւս ի ցուցակութիւն ածեալ գոյացուցեր. (Պտրգ.։)
Երեւակ (երազոյ՝) է անէութեան տեսութիւն. (Կլիմաք.։)
cf. Անըղձալի.
Ըղձանայ զանըղձանալիսն (յետ զզուելոյն՝) զծարաւ եւ զքաղց. (Փիլ. տեսական.։)
that cannot be taken;
incomprehensible, inconceivable.
Զըմբռնումն անըմբռնելոյն. (Եղիշ. ՟Ե։)
Անինչ կրօնաւոր՝ ճգնաւոր անըմբռնելի (այս ինքն ըմբիշ՝ որ ոչ զմիջոյ ըմբռնի). (Վրք. հց. ձ։)
Ըստ բնութեան անծառայ գոլով հոգւոյն, եւ անըմբռնելի. (Դիոն. երկն.։)
incontestable, indisputable.
Անընդդիմաբանելի զչարաբարոյութեան նոցա դնէր ցուցումն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 40։)
unresisting;
resistless, irresistible.
Երբեմն նոյն ընդ վերնոյն.
cf. Անընդդիմակ.
Անընդդիմակաց՝ ընդդէմ նոցա՝ զէն եւ ախոյեան. (Անան. եկեղ։)
cf. Անընդդիմակ.
Անընդդիմակաց՝ ընդդէմ նոցա՝ զէն եւ ախոյեան. (Անան. եկեղ։)
cf. Անընտել.
Որ զձեզ անընտել երկիւղիւդ յիմարեցոյց. (Կոչ. ՟Ժ՟Գ։)
Իբր անձեռնընդել. անընտանի. վայրենի. գազան եւ գազանաբարոյ ոք. դժնեայ. անագորոյն. անգութ. ἁτίθασσος, ἁνήμερος, ἁπηνής. immansuetus, imanis, intractabilis, crudelis. եապանի, զալըմ, գապիլի թէալլիւմ օլմաեան.
uninterrupted, continual, successive;
uninterruptedly, successively.
Աստուծոյ շնորհքն յաւէտախաղաց են, եւ անպակաս, եւ անընդհատ։ Ի խաղաղութեան անընդհատ պատերազմ։ Աչացն ներգործութիւնք՝ շարունակք եւ անընդհատք են. (Փիլ.։)
Անընդհատ խնամոցն Աստուծոյ առ ժողովուրդ. (Սարկ. քհ.։)
Ողջոյն ձայնի ելեալ ի տուողէն՝ երթայ առ լսօղն, եւ անընդհատ է առ լսօղն. (Երզն. մտթ.։)
Ընդ շատ յամելոյն իւրեանց՝ անընդհատ ամենեցուն առին զհատուցումն. (Բրսղ. մրկ.։)
Առանց ընդհատելոյ. անդադար. միշտ եւ հանապազ. յաւէժ. շարունակաբար. արտը արասը օլմայարագ, պիր տիւզիւյէ, տայիմ.
Ի վերայ ամենայնի՝ որք յԱստուծոյ եղեալ են, անընդհատ խնդա՛ միշտ։ Երթայ զհետ պարգեւ բնութեանն անընդհատ ի մանկութենէ ի ծերութիւն. (Փիլ.։)
immediately.
Որ եւ ԱՆՄԻՋԱԲԱՐ. ἁμέσως. immediate. Առանց ընդ մէջ մտանելոյ այլոյ իրի կամ միջոցի. անդէն մերձ կալով. հուպ առ նմին. քովէն. սըրա իւզրէ. մուգթէրին. հէման.
Անընդմիջաբար առնուն յԱստուծոյ զհեղումն շնորհաց. (Խոսր.։)
Զմիշտ մերձաւորագոյնսն անընդմիջաբար Աստուծոյ. Շ(. հրեշտ.։)
inseparable, indivisible;
continual.
Անընդմիջելի մերձաւոր։ Աստուածութեանն անընդմիջելի ի մերասերն մարմնոյ. (Նար. ՟Ի՟Գ. ՟Հ՟Ե։)
Հոգւոյդ առաջնորդութեամբ միանալ ի քեզ անընդմիջելի. (Նար. ՟Ղ՟Բ։)
that cannot be jolted out of its place, fast;
firm, steadfast.
Ծանրագոյն զգայութիւնք անընդոստ կան, մինչեւ յօդոյս բախեալ ընդոստիցեն. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
incapable, unqualified, insufficient.
Անընդունակ են ամենեւին մերոյս ախտաւոր խնդութեան։ Նիւթականաց ինչ ցնորից անընդունակ եղեալք. (Դիոն.։)
Ոչ ոք է անընդունակ Աստուծոյ շնորհացն. (Բրս. հց.։)
Անարժանս բարեաց, անընդունակս սիրոյ. (Նար. ՟Կ՟Է։)
Ասեն՝ թէ անընդունակ է (այդր հատուածոյ՝) առաջին թարգմանութիւն Աւետարանին. (Թէոդոր. մայրագ.։)
Առանց ուղիղ հաւատոյ եւ առաքինութեան անընդունակ է պաշտօնն. (Խոսր.։)
inadmissible.
Չընդունելի. անհաճոյ. գապուլ օլունմազ. կեչմէզ.
Զի կարասցեն զայրն Աստուծոյ անընդունելի առնել թագաւորին. (Սոկր.։)
Խօսից անընդունելեացն Աստուծոյ. (Սիսիան.։)
Անընդունելի սինհոդոսին չեպիսկոպոսունքն. (Հ=Յ. նոյ. ՟Ի՟Թ.։)
Անընդունելի է ի բարւոյն բնակութենէ՝ չարութեամբ իւիք ըմբռնեալ հոգի. (Նիւս. կուս.։)
cf. Անընդունելի;
— լինել, to be inadmissible.
Առանց ընդունելոյ կամ առնլոյ ինչ.
Մեծամեծ պարգեւօք պատուել. վասն որոյ հաւանեցուցեալ զարքունիսն՝ անընկալ թողոյր (Մեսրոպ). (Կորիւն.։)
Անընկալ եղեալ՝ եւ ոչ կատարէ զհրաման իշխանին իւրոյ։ Անընկալք եղեն բանից նորա. (Ղեւոնդ.։)
without companion, alone.
Խոտեալ ընկենուք զմիոյ անընկեր իրաց հանդէս. (Արծր. ՟Գ. 5։)
indiscreetly, imprudently.
Անընտրողաբար. առանց ընտրելոյ կամ ընտրութիւն առնելոյ. անխտիր. անխորհրդաբար. թէվէքէլլի.
indiscreet, imprudent.
Որ չառնէ ընտրութիւն. որոյ չիք ընտրողութիւն. անխորհուրդ. տգէտ. տգիտական. անընտրողական. աղէկ չիքննօղ, աղէկը չընտրօղ, անխելք.
cf. Անստգիւտ.
ԱՆԸՍՏԳԻՒՏ ԱՆՍՏԳԻՒՏ Ըստ յն. անըստգիտելի. ἁκατάγνωστος. irreprehensibilis, qui damnari nequit. Ուր չիցէ ստգիւտ կամ ինչ մի ըստգտանելի. անպարսաւ. անարատ. անթերի. կատարեալ. ստոյգ. անկասկած.
Զմեղացն մահ որպէս զկեանս սիրով եւ անըստգիւտ մտօք ողջունեն։ Անստգիւտ մտօք բերին ընդ նոյնն (ընդ մեղս). (Լմբ.։)
cf. Անստերիւր.
Բազմիցիմք ըստ անսուտն խոստման, եւ վայելիցեմք ընդ Քրիստոսի անըստերիւր յուսոյն մերոյ. (Յհ. իմ. եկեղ.։)
kingless.
Ո՛վ յանդուգն մեկնիչ դու, եւ յոյժ անթագաւոր. (Առ որս. ՟Ե։)
without importunity, without intrusion.
Զայլ ստացուածսն ետ ի քաղաքին մատակարարսն՝ վասն անթախանձ լինելոյ նմա ի հարկէ դիմոսական պահանջմանէն. (Վրք. ոսկ.։)
armful, any thing carried under the arm-pit.
Նոյն ընդ Մեհեւանդ, ըստ Հին բռ.։ Շար ոսկւոյ կամ լանջագեղ կամար՝ արկեալ ի միոյ ուսոյ ընդ միւս անթով։ cf. ԸՆԹԱՆՈՑ, որ է ղենջակ։
ἁγκαλίς. manipulus, fasciculus ulnis gestatus. Խուրձ ցորենոյ, զոր ժողովեալ աղքատաց՝ կրեն ընդ անթով. ցորենի կապոց՝ խօլթուխը զարկած.
Զանթանոցիկ սրբոյն յափշտակեցին. (Յոբ. ՟Ի՟Դ. 19։)
unfading;
incorruptible;
amaranth.
Անթառամ զվարդ իմոյ կուսութեան պահելով. (Խոր. հռիփս.։)
Անթառամ ասելովն՝ զմիշտ պայծառութիւնն նշանակէ, եւ զնոյնպէս ունելն։ Անթառամն ասելով՝ զնոյնօրինակ ունելն առակէ. (Սարգ.։)
Առանց թառամելոյ. անեղծութեամբ.
arm-pit.
Բառ ռմկ. որպէս Անթի տակն. ընդանթական մասն մարմնոյ. տեղիքն՝ որ ընդ անթովք.
without interpreter;
that cannot be translated;
inexplicable.
Առանց թարգմանելոյ կամ մեկնելոյ. թերճիւմէսիզ.
cf. Անթարգման.
Անթարգմանելի գոյութիւն. (Մաքս. նշ. եկեղ.։)
Խորհրդով անթարգմանելեաւ։ Օրհնաբանութեամբ անթարգմանելեաւ։ Անուամբդ անթարգմանելւոյդ։ Մնայ յոլովից անթարգմանելի. (Նար.։)
inexplicably.
Զոր ամենայն արարածք ահիւ եւ դողութեամբ օրհնեն, սա միայն անթարգմանաբար առագաստեցոյց. (Ոսկ. կուս.։)
cf. Անթարթ.
Ըստ կարգաբանութեան խօսից անթարթափ լեզուոյ յոյժ պատկանաւոր. (Նար. խչ.։) Ի կրկին միտս հայի ասելն.
Անթարթափ ի նոյն վերասլացեալ ի յաջ եւ յահեակ. (Նար. յիշ.։)
cf. Անթառամ.
Հուրն ի մէջ դալարոյն կանաչ ոստոց մորենոյն երեւեալ՝ պահեաց զնա անթարշամ. (Ագաթ.։)
Որպէս ծառ որ անկեալ է ի գնացս ջուրց՝ անթարշամ է, նոյնպէս եւ որ զպատուիրանս Աստուծոյ քննէ, անթարշամ մնայ։ Անթարշամ խնձորին։ Անթարշամ փառօք կրկին պսակեցաւ։ Թագ անթարշամ. (Նար. երգ. եւ Նար. կուս. եւ Նար. խչ.։)
Հանդիպել մատաղագունի եւ անթարշամ ի մեղաց եղելոյ հասակին. (Յհ. իմ. ատ.։)
Անթարշամելի զուարճացմամբ տերեւոյն. (Պիտ.։)
dry.
ἅβροχος, ἅνικμος. immadidus, homuris expers. Առանց թացեալ լինելոյ. անթանալի. անխոնաւ. չիթրջած. ըսլանմամըշ.
Ամենեւին ցամաքեցոյց, զի էր առաւօտուն ծովն չոր եւ անթաց. (Նիւս. սքանչ.։)
unspilt;
raw, unprepared.
ἅγναφος, ἅγναπτος. a fullone nondum purgatus, rudis. գավը տէօքիւլմէմիշ. խավլը.. Ոչ թափեալ ի բնիկ խաւոյ. չեւ լուացեալ ի թափչաց. նոր. անմաշ.
Ոչ ոք արկանէ կապերտ անթափ ի վերայ հնացեալ ձորձոյ. (Մտթ. ՟Թ. 16։ Մրկ. ՟Բ. 21։)
Անթափ ի մտացն յիշեսցէ զյիշատակ ծառոյն կենաց. (Ագաթ.։)
cf. Անթաքուն.
ԱՆԹԱՔՈՒՍՏ կամ ԱՆԹԱԳՈՒՍՏ Նոյն ընդ անթաքուն, եւ անթաքչելի. որ չկարէ թաքչել կամ փախչել.
wood embers;
— հարկանեմ, to cover the fire with ashes.
Ի խմորելոյն ա՛յլ խմոր պահի՝ զայլ հայս խմորել. որպէս ի կրակէ անթեղ հարկանեմք. եւ թէպէտ կենդանի իցէ (կրակն), սակայն անյայտ է. (Կիւրղ. ել.։)