Definitions containing the research ոյ : 10000 Results

Անբարբառութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Անխօսութիւն.

NBHL (1)

Աստուածայնոյն խաղաղութեան եւ լռութեան, զոր սրբազանն Յուստոս անբարբառութիւն կոչէ։ Անբարբառութիւն եւ անշարժութիւն անուանելով զխաղաղութիւնն Աստուծոյ. (Դիոն). եւ (Մաքս.։)


Անբարդ

See full entry →

adj.

simple, uncompounded.

NBHL (1)

Որթն՝ անբարդ զօրէն սեղխենւոյ զերեսօք երկրի տարածեալ ի կոխումն. (Պիտ.։)


Անբարդելի

See full entry →

cf. Անբարդ.

NBHL (1)

Որթն՝ անբարդ զօրէն սեղխենւոյ զերեսօք երկրի տարածեալ ի կոխումն. (Պիտ.։)


Անբարեկամ

See full entry →

adj.

without friends.

NBHL (1)

Վասն որոյ եւ անբարեկամ եւ անսիրելի են յաշխարհի. (Պիտ.։)


Անբարեսէր

See full entry →

adj.

malevolent, evil-minded.

NBHL (1)

ἁφιλάγαθος. minime amans bonorum vel boni. Ոչ սիրօղ բարւոյ. ատեցօղ բարեաց. չարասէր.


Անբարի, րւոյ, րեաց

See full entry →

adj.

bad, wicked.

NBHL (2)

οὕκ կամ μὴ ἁγαθός, μὴ τ’αγαθόν, οὑ καλός, -ον, non bonus, -um. Ոչ բարի. որ չէ բարի. անբաժ ի բարւոյ. որ աղէկ չէ, աղէկ մը չէ. էյի օլմայան, էյի սայըլմազ.

Ո՛չ է հրոյ ցրտացուցանելն, եւ ո՛չ բարւոյ ինչ անբարի ածել յառաջ. (Դիոն. ածայ. ՟Դ։)


Անբաց

See full entry →

adj.

shut, closed, covered.

NBHL (2)

Եւ անփարատելի, կամ անլոյս. աննշոյլ. ἁχανής (որ պէսպէս մեկնի).

Աննշոյլ անբաց (յն. մի բառ) խաւարաւն պատեցան. (Իմաստ. ԺԹ. 16։)


Անբաւ, ից

See full entry →

adj.

infinite, unbounded, unlimited, innumerable, immense.

NBHL (9)

Յերկիւղէն մեծէ, եւ յամօթոյն անբաւէ. (Խոսր.։)

Որոյ անհուն եւ անբաւ է բազմութիւնն։ Անչափից եւ անբաւից բազմութիւն. (Փիլ.։)

Ի նախագրեալ կրկին առմունս յունականս անխտիր բերին եւ հայկաբան վկայութիւնք. զոր օրինակ զԱստուծոյ ասի.

Անբաւ է մարդոյ տեսանել զԱստուած գոյիւ իւրով. (Ագաթ.։)

Յոյժ. շատ. եւ անսահմանաբար.

Հեռի՛ (է) յիշաչարութիւն անբա՛ւ ի հաստատութենէ սիրոյն. (Կլիմաք.։)

Եզր վերջին, ընդ որ ոչ գոյ այլ անցանել. կատար. կատարած. որ եւ ԱՄԲՈՎԿ, կամ ԱՆԲՈՎԿ. ԱՄԲՈԿ. նիհայէթ, էնճամ.

Իբրեւ ոչինչ ժամանեալ յանբաւ գործոյ պատերազմին. (Փարպ.։)

Աճապարել յանբաւ գործոյն։ Հասանել ժամանել յանբաւ գործոյն. (Յհ. կթ.։)


Անբաւազօր

See full entry →

adj.

whose power is infinite.

NBHL (3)

Ամենայնի պատճառ գոլով, եւ որպէս անբաւազօր՝ ոչ միայն զամենայն զօրութիւն յառաջ ածելոյ, եւ այլն։ Օրհնաբանել զանբաւազօր բարերարութիւն։ Անբաւազօրս Աստուծոյ բաշխումն յամենայն էսս տարեալ լինի. (Դիոն.։)

Հակառակ անբաւազօր կարողութեանն Աստուծոյ կանգնէին զամբարտաւանութեան ամբարտակն. (Վահր. յայտն.։)

Չկարեմք ըստ արժանւոյն վճարել զանբաւազօր խնամսն Աստուծոյ. (Տօնակ.։)


Անբաւական, ի, աց

See full entry →

adj.

insufficient, incapable.

NBHL (3)

Անբաւական (համարի) զժամանակն առ ի կարգի պատմելոյ։ Գուցէ անբաւական եղանի (ձէթն) երկաքանչիւրոցս. (Զքր. Մտթ.։)

Անբաւական ագահութեամբ արծաթոյ եւ փառաց. (Լմբ. պտրգ. (որ հայի եւ ի յաջորդ նշ)։)

Վասն անբաւական սիրոյն՝ որ սիրեաց զմարդիկ. (Ագաթ.։)


Անբաւականութիւն, ութեան

See full entry →

s.

insufficiency, incapacity.

NBHL (2)

Մառախուղ (յայտ առնէ) զայլոց անբաւականութիւն տեսութեանն։ Կամեցաւ ի ձեռն իմոյ անբաւականութեանս յայտնել զսուրբս իւր. (ՃՃ.։)

Առձեռն էր պատճառն՝ տկարութիւն մարմնոյ, եւ անբաւականութիւն բանի. (Երզն. քեր.։)


Անբաւելի, լւոյ

See full entry →

adj.

incomprehensible, immeasurable, infinite.

NBHL (1)

Յաղագս անբաւելի՝ ինքեան եւ Հօր իւրոյ՝ մարդասիրութեանն. (Աթ. ՟Ը։)


Անբաւութիւն, ութեան

See full entry →

s.

infinity, immensity.

NBHL (4)

ἁπειρία, τὸ ἅπειρον. infinitas, immensitas . Անբաւն գոլ. անչափութիւն. անսահմանութիւն Աստուծոյ. նիհայէթսիզլիք, հատսըզլըգ.

Որ է փոքր առակ մեծութեան քումդ անբաւութեան։ Զանբաւութիւն մեծին սքանչացոյց. (Նար.։)

Զարարածոց ասի՝ իբր անթիւ եւ անհամար բազմութիւն. եւ մեծութիւն կամ ընդարձակութիւն յոյժ յոյժ.

Զջուրսն՝ որ իբրեւ զկատարս լերանց յայսկոյս եւ յայնկոյս բաժանեալ կային անբաւութիւնքն. (Ագաթ.։)


Անբեղուն

See full entry →

adj.

cf. Անբեղնաւոր.

NBHL (2)

ἅγονος, infaecundus. Անբաժ ի բեղնոյ եւ ի բեղնաւորութենէ. անբեր. անպտուղ. ամուլ. անծին. պէրէքէթսիզ, զայրի միւմպիթ, գըսըր.

Զեղջերաց սեղանոյն բուռն հարկանել, որ է անդամ մարմնի անբեղուն ըստ բուսոյ. (Փարպ.։)


Անբեր

See full entry →

adj.

cf. Անբեղնաւոր.

NBHL (1)

Շնորհեա՛ փոխիլ անբերս անձին՝ ըստ պտղաբեր քոյոյ տնկին. (Յիսուս որդի.։)


Անբերան

See full entry →

adj.

mouthless, speechless.

NBHL (1)

Որ չունի զբերան խօսելոյ. անխօս. անբարբառ.


Անբերելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

intolerable, insupportable.

NBHL (2)

Մանաւանդ՝ անտանելի, որպէս անհանդուրժելի. անըմբերելի. սաստիկ յոյժ. չքաշուելու, չդիմանալու. չէքիլմէզ.

Անբերելի բողոքս աղաղակի։ Անբերելեացն տոյժ։ Զանբերելիսն յիշատակել. (Նար. ԻԱ. ԻԳ. ԽԹ։)


Անբերութիւն, ութեան

See full entry →

s.

infertility, barrenness.

NBHL (1)

Ընդ երկրագործութեան լծակցի երբեմն եւ չարաչար վտանգ անբերութեանն։ Անբերութեանն դառնագոյն հարուած։ Անդաստանի անբերութիւն. (Պիտ.։)


Անբթելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

that cannot be blunted, unblunted, sharp.

NBHL (1)

Զքառաթեւ զանբթելի զսրեալ արեամբ Որդւոյն Աստուծոյ զնշանն։ Անեղին արեամբն սրեալ անբթելի. (Զքր. կթ. խչ.։)


Անբժշկական, ի, աց

See full entry →

adj.

cf. Անբժշկելի.

NBHL (3)

ἁνίατος. insanabilis, irremediabilis Անբոյժ. անբժշկելի. անդարմանելի. չըռընտնալու, ճար չըլլալու. չարէսիզ, իլաճսըզ, նէճիս.

Յանբժշկական ցաւս սրտից։ Հանգոյն փայտի անբժշկականի. (Երեմ. ՟Ը. 18։ Յոբ. ԻԴ. 2։)

Զբովանդակ թոյնս անբժշկականս իժից եւ քարբից եհեղ ի վերայ քրիստոնէից. (Արծր. ՟Ա. 14։)


Անբժշկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

incurability.

NBHL (2)

Չէ առողջութիւն, այլ ամենեւին անբժշկութիւն։ Զառողջութեանն անբժշկութիւն։ Զանբժշկութիւն հարուածոց օձին։ Զանբժշկութիւնն ազդել լքելոյս։ Փտեցան վէրք իմ ի յանզգամիս անբժշկութիւն. (Նար.։)

Անդամ ապականեալ եւ ախտացեալ զանբժշկութիւն՝ ոչ կարէ պահել զյօդակապութիւն գլխոյն. (Սկեւռ. յար.։)


Անբնաբար

See full entry →

adv.

supernaturally.

NBHL (2)

παρὰ φύσιν. praeter naturam. Արտաքոյ բնութեան. ի վեր քան զբնութիւն.

Գաւազանն Ահարոնի՝ վասն պատկեր գոլոյ կուսին՝ անբնաբար ծաղկեցաւ. (Ոսկ. ի կոյսն.։)


Անբնակ

See full entry →

adj.

houseless;
uninhabited, desert;
— առնել, to depopulate, to unpeople.

NBHL (2)

Անբնակաց տայ արեգակն զլոյս. (Շիր.։)

Յումմէ՞ լուան զանբնակ գործոյդ լուր. (Թէոդոր. Մայրագ.։)


Անբնական, ի, աց

See full entry →

adj.

artificial, unnatural.

NBHL (1)

Անբնական մահ հոգւոյ (մեղքն)։ Յանբնականացն ախտից բժշկել. (Շ. ամենայն չար. եւ Շ. ընդհ.։)


Անբովանդակ

See full entry →

adj.

incomprehensible, inconceivable.

NBHL (1)

Չի՛ք չափ ինչ հանգոյն անբովանդակական ձեռինն ... Զարարչական նորա ուսար, եւ զիմաստնականն, եւ զանբովանդակականն (զօրութիւն). (Ոսկ. ես. յորմէ եւ Գէ. ես.։)


Անբովանդակելի, լւոյ

See full entry →

adj.

cf. Անբովանդակ.

NBHL (2)

Աստուածպետականին լուսոյ անբովանդակելի եւ առատ անդունդքն։ Անբովանդակելի լուսոյն (հաղորդութեամբ)՝ համեմատաբար լցեալ. (Դիոն.։)

Անբովանդակելոյն՝ եւ բարերարելն է անճառելի. (Նար.։)


Անբոց

See full entry →

adj.

without flame.

NBHL (1)

Ուր չիք բոց. առանց բոցոյ. ալէվսիզ.


Անբուժ

See full entry →

adj.

cf. Անբուժելի.

NBHL (1)

Զի մի՛ հարցիք յօձէն չարաթոյն եւ անբուժելի. (Երզն. լս.։)


Անբուժական, ի, աց

See full entry →

adj.

cf. Անբուժելի.

NBHL (1)

Զի մի՛ հարցիք յօձէն չարաթոյն եւ անբուժելի. (Երզն. լս.։)


Անբուժելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

incurable, irremediable.

NBHL (1)

Զի մի՛ հարցիք յօձէն չարաթոյն եւ անբուժելի. (Երզն. լս.։)


Անբռնադատ

See full entry →

adj.

voluntary;
inviolable

NBHL (1)

Որ անբռնադատ հնազանդեցուցանես լծոյն քաղցրութեան. (Նար. ԽԹ։)


Անգամագիւտ

See full entry →

adj.

unsuccessful, unsatisfied.

NBHL (1)

Անգամագիւտ էր Յոբ ի չարէն խնամօքն Աստուծոյ. (Տօնակ.։)


Անգայթ

See full entry →

adj.

not liable to stumble, surefooted;
not liable to scandal.

NBHL (1)

Զմնալն հոգւոյն անգայթ յառաքինի գործս. (Լմբ. սղ.։)


Անգայտ, ից

See full entry →

adj.

thin, incompact, porous;
rare, subtile;
soft, liquid.

NBHL (2)

Անգայտ եւ թոյլ իմն է։ Զխիտն, եւ զանգայտն. (Նիւս. կազմ. եւ Նիւս. բն.։)

Հոծն՝ վասն մասնկացն շարամօտն գոլ առ միմեանս, եւ անգայտն՝ վասն տարակաց ելոյն ի միմեանց. (Արիստ. որակ.։)


Անգայտանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be dilated, to rarefy;
to become liquid, to liquefy.

NBHL (1)

Կառուցեալ ի ցրտութենէն ի գիջագոյնն՝ առ ի յոչ հեղուլ, այլ անգայտացեալ. յն. եւ ո՛չ անգայտացեալ. (Արիստ. աշխ.։)


Անգայտացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to rarefy;
to liquefy.

NBHL (1)

Զօրէն սպնգի անգայտացոյց, զի օդ բազում ընդունելով ընդ նմա թեթեւագոյն համբարձցեն յընթացս. (Փիլ. լիւս.։)


Անգայտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

rarefaction;
liquefaction.

NBHL (4)

Անխոնարհ եւ վզան եւ անգայ, նմանեալ կաղնւոյ՝ որ բեկցի յառաջ քան զխոնարհելն եւ զգալ. (Փիլ. լին. ՟Դ. 161։)

Ունել հրոյ՝ սրութիւն, անգայտութիւն, շարժութիւն. երկրի՝ բթութիւն, խտութիւն, կայս։ Արտաշնչութիւն, ըստ որում շոգիք իմն բազում ի ձեռն անգայտութեան մորթոյն թափանցիկ լինին. (Նիւս. բն.։)

Ընդ անգայտութեան ցան եւ ցիր հողոյն երկրի խառնեալ. (Շիր.։)

Որպէս անգայտութիւն օդոյ յամենայն տեղւոջ հեղլով, եւ ոչ հեռի գոլով յումեքէ. (Ոսկ. գծ.։)


Անգառագեղ

See full entry →

adj.

that cannot be kept in a cage, wild, untameable.

NBHL (1)

որ եւ ԱՆԳԱՅՌԱԳԵՂ. Ոչ փակեալ ի գառագղի. արձակ արտաքոյ վանդակի. գաֆէսսիզ.


Անգար, ի

See full entry →

s.

megrim.

NBHL (3)

ἠμικρανία, dolor circa medium caput, hemicrania. Ցաւ գլխոյ կիսով մասամբ, կամ ի կէսն գլխոյ. կէս գլխու ցաւ. պաշազրըսը. շէգիգէթ.

Այր ոմն ունէր ախտս ցաւոց, զոր անգար կոչեն, այս ինքն ցաւ որ է ի կէս գլխոյն. (Վրք. ոսկ. (ուր նոր ձ. անկար. տպ. Աբգար. որ են վրիպակ)։)

Եթէ յայն միտս ուխտաւոր էին, ապա եւ կուսութիւն չէր յանգարի կուսութեան. (Եզնիկ.) իմա՛, ի համարի. (այլ առ այժմ մնայ անստոյգ բառ. իսկ հին տպ. ըստ կարգի)։


Անգարշ

See full entry →

adj.

that does not disgust;
— լինել, not to disgust.

NBHL (1)

Ի հրեշտակաց փառամատոյց պատմուճանաւ զարդարեալ անգարշ որդեա՛կ իմ վաչէ աղուանից արքայ. (Գիւտ թղթ. առ վաչէ։)


Անգեղ

See full entry →

s.

handle;
cf. Անգեղազէշ.

NBHL (3)

ԱՆԳԵՂ ԱՆԳԵՂԱՂԷՇ ԱՆԳԵՂԵԱՅ. Յետնեալ ի գեղոյ. տգեղ. անշուք. չիրքին.

Դոյզն եւ անգեղաղէշ է. (Փիլ. լին. Դ. 47։)

Սփիւրիդս ունէր, եւ դնէր զանգեղս նորա։ Չունիմ անգեղս սփիւրիդիցն իմոց։ Գնաց եհան յիւրոց սփիւրիդիցն զանգեղսն, եւ մատոյց եղբօր իւրոյ. (Վրք. հց. ձ։ (Ի գիրս վաստակոց գրի ԱՆԿՂ)։)


Անգեղաղէշ

See full entry →

adj.

deformed, ugly.

NBHL (2)

ԱՆԳԵՂ ԱՆԳԵՂԱՂԷՇ ԱՆԳԵՂԵԱՅ. Յետնեալ ի գեղոյ. տգեղ. անշուք. չիրքին.

Դոյզն եւ անգեղաղէշ է. (Փիլ. լին. ՟Դ. 47։)


Անգեղեայ

See full entry →

cf. Անգեղազէշ.

NBHL (2)

ԱՆԳԵՂ ԱՆԳԵՂԱՂԷՇ ԱՆԳԵՂԵԱՅ. Յետնեալ ի գեղոյ. տգեղ. անշուք. չիրքին.

Դոյզն եւ անգեղաղէշ է. (Փիլ. լին. ՟Դ. 47։)


Անգէտ

See full entry →

adj.

ignorant, unlearned, stupid, awkward;
յանգէտս, ignorantly, inadvertently;
at all events, at all hazards;
յանգէտս լինել, to connive, to dissemble.

NBHL (5)

Անգէտս հրամանի թագաւորին, կամ քո նենգաւոր գործոյդ. (Փարպ.։)

Թաքուցանել զամենայն չարութիւնն իւր առաջի ձերոյ անգէտ տէրութեանդ. (Եղիշ. ՟Ե.)

Ոչ եթէ զանգէտէ ումեքէ զԱստուծոյ՝ որ չիցէ ումեք ծանուցեալ, ասէ զայս։ Զանգիտին Աստուծոյ ճառս ի մէջ բերեալ (յաթէնս). (Ոսկ. մտթ. եւ Տիտ.։)

Բժշկականն (արուեստ) յառաջագոյն անգէտ լեալ. (Նիւս. կուս.։)

Ի մոռացեալ եւ յանգէտ լոյս հուպ է. (Փիլ. լին. ՟Գ. 18։)


Անգթասէր

See full entry →

cf. Անգթական.

NBHL (1)

ἁφιλόστοργος. Անմասն ի գթասիրելոյ. անգութ. խիյանէթ.


Անգթութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cruelty, inhumanity.

NBHL (1)

ἁποτομία. crudelitas, acerbitas. Պակասութիւն գթոյ. անողորմութիւն. անագորունութիւն. անխնայութիւն. մէրհամէթսիզլիք.


Անգիծ

See full entry →

adj.

not described, not marked, not written;
that cannot be marked, hard.

NBHL (2)

Ուր ոչ գծէ երկաթ. կարծր յոյժ. անգծելի.

Հուր ծախիչ է եղեգան, եւ անգիծ արտասուք՝ ամենայն երեւելի եւ իմանալի մեղաց եւ աղտոյ. (Կլիմաք.։)


Անգին

See full entry →

adj.

inestimable, invaluable, without price.

NBHL (1)

Որոյ չիք գին. պատուական. մեծագին. պահասըզ, փէք գըյմեթլի.


Անգիտակ

See full entry →

adj.

ignorant.

NBHL (2)

Ոչ որպէս անգիտակ հանդերձելոց նմա պատահմանց, այլ եւ յոյժ իսկ ճանաչէր. (Աթ. ՟Ը։)

Անգիտակ զմի՛ արդեօքն կարծեցին. (Թէոդոր. Մայրագ.) իբրու բան անգէտ եղելոյ։


Անգիտանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be ignorant;
to forget one's self.

NBHL (5)

Մի՛ յաճախագոյն անգիտասցուք զանձինս. (Առ որս. ՟Ա։)

Եղելոյ առ նա մարդասիրութեանն ոչ անգիտանայր. (ՃՃ.։)

Անգիտանաս, ո՛վ դու, իմոց բիւրաւոր եւ զանազան ախտից։ Անգիտանալոյ վասն տնօրինական մարդասիրին խորհրդոյ. (Շ. թղթ. եւ Շ. հրեշտ.։)

Չգիտել՝ թէ զի՛նչ առնիցէ. վարանիլ. եւ անակնկալ իրաց հանդիպել. եւ իբր յայլոյ խելս լինել. ընելիքը չգիտնալ, շուարիլ, չկարծել, զինքը մոռնալ.

Եւ զի այսոքիկ այսպէս, անգիտանամ յերկաքանչիւրոցն ընտրութենէ։ Վասն որոյ անգիտանամ, թէ զի՛նչ գործեցից ... Եւ թէ զի՛նչ արարից, անգիտանամ զելս վտանգիս եղելոյ. (Շ. ատ. եւ Շ. ընդհ.։)