Definitions containing the research ոյ : 10000 Results

Գերիմացական, ի, աց

See full entry →

adj.

inconceivable.

NBHL (1)

Գերագոյն յիմացական եւ յիմանալի կարգի.


Գերծանեմ, ծի

See full entry →

va.

to shave;
to make bald.

NBHL (2)

Գերծցէ (կամ գերծեսցէ) զամենայն զմազ իւր։ Զտեսիլ մօրուաց մի՛ գերծուցուն։ Յաւուրն եօթներորդի գերծցի։ Եգործ զմօրուս նոցա, կամ զնոսա։ Ապա թէ գերծուցում (կր), մեկնեսցի յինէն զօրութիւն իմ։ Եգործ զեօթանասին գիսակս գլխոյ նորա։ Գերծի՛ր, եւ կտրեա՛ ի վերայ փափուկ որդւոցն քոց.եւ այլն։

Մազ գլխոյ ոչ կարէ կալ առաջի սրբչի (այսինքն ածելւոյ), այլ վաղվաղակի գերծու (կր), եւ անկանի. (Ոսկ. ես.։)


Գերծեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Գերծանեմ.

NBHL (2)

Գերծցէ (կամ գերծեսցէ) զամենայն զմազ իւր։ Զտեսիլ մօրուաց մի՛ գերծուցուն։ Յաւուրն եօթներորդի գերծցի։ Եգործ զմօրուս նոցա, կամ զնոսա։ Ապա թէ գերծուցում (կր), մեկնեսցի յինէն զօրութիւն իմ։ Եգործ զեօթանասին գիսակս գլխոյ նորա։ Գերծի՛ր, եւ կտրեա՛ ի վերայ փափուկ որդւոցն քոց.եւ այլն։

Մազ գլխոյ ոչ կարէ կալ առաջի սրբչի (այսինքն ածելւոյ), այլ վաղվաղակի գերծու (կր), եւ անկանի. (Ոսկ. ես.։)


Գերծում, ծի

See full entry →

va.

cf. Գերծանեմ.

NBHL (2)

Գերծցէ (կամ գերծեսցէ) զամենայն զմազ իւր։ Զտեսիլ մօրուաց մի՛ գերծուցուն։ Յաւուրն եօթներորդի գերծցի։ Եգործ զմօրուս նոցա, կամ զնոսա։ Ապա թէ գերծուցում (կր), մեկնեսցի յինէն զօրութիւն իմ։ Եգործ զեօթանասին գիսակս գլխոյ նորա։ Գերծի՛ր, եւ կտրեա՛ ի վերայ փափուկ որդւոցն քոց.եւ այլն։

Մազ գլխոյ ոչ կարէ կալ առաջի սրբչի (այսինքն ածելւոյ), այլ վաղվաղակի գերծու (կր), եւ անկանի. (Ոսկ. ես.։)


Գերմակ, աց

See full entry →

adj.

fine, thin, subtile, delicate;
white;
— ալիւր, fine flour;
— հաց, finest bread.

NBHL (2)

Երեսուն քոռ նաշհւոյ, եւ քառասուն քոռ ալել գերմակոյ. յն. սանդահարելոյ. (՟Գ. Թագ. ՟Դ. 22։)

Բարձեալ ի վերայ գրաստու իւրոյ հաց գերմակ։ Եդին զգերմակ հացն ի կշիռն։ Ե՛րդ յաւե՛լ ի գերմակդ յայդ. (Վրք. պետր. մաքս.։)


Գերութիւն, ութեան

See full entry →

s.

captivity, slavery, servitude, yoke;
tie;
transmigration;
ի — վարեմ, վարիմ, ի գերութեան վարեմ, cf. Գերեմ, cf. Գերիմ.

NBHL (2)

Ա՛ռ զհամար աւարի գերութեանդ ի մարդոյ մինչեւ յանասուն։ Մինչեւ ցօր գերութեան երկրին։ Դարձուցէ՛ք անդրէն զգերութիւնսդ, զոր գերեցէք դուք յեղբարց ձերոց։ Խնամակալութիւն արարին գերութեան.եւ այլն։

Մի՛ մատնեսցես իմոցս կամաց զաւանդս հոգւոյս վարել ի գերութեան. (Նար. ՟Հ՟Ը։)


Գերունակ

See full entry →

adj.

sublime, eminent, excellent;
գերունակ լինիմ, cf. Գերազանցեմ.

NBHL (5)

ὐπέροχος, ὐπεροχικός eminens, praestans Գերակայ. գերագոյն. գերազանց.

Մեծութեամբ քան զամենայն գերունակ։ Աներեւոյթ գոլ վասն գերունակին երեւութի (այսինքն գերագոյն պայծառութեան). (Դիոն.։)

Գերունակ գոգոյդ։ Գերունակ գորով։ Ի գերունակն գահոյս. (Նար.։)

ԳԵՐՈՒՆԱԿ ԵՄ, ԼԻՆԻՄ. ὐπερέχω excedo, praesto Գերազանցել. գեր ի վերոյ գտանիլ.

Եթէ քան զամենայն գերունակ է անեղութիւն։ Որպէս ամենայնիւ գերունակ է քան զնոսա, նոյնպէս գերունակ եղիցի եւ այսու. եւ այլն. (Կիւրղ. գանձ.։)


Գերունակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

sublimity, preeminence, excellence.

NBHL (1)

Ոչինչ է յիմացականացն՝ ամենայն իմացականացն ըստ գերունակութեան պատճառ։ Այս է գերունակութիւն ըստ արձակ եւ գերակարգեալ անպարունակ մեծութեան։ Ըստ ամենայն գերագոյ գերունականութեան. (Դիոն.։)


Գերփանք

See full entry →

s.

cf. Գերփումն.

NBHL (1)

Ոչ ինչ փոյթ եղեւ ումեք հոգալ զուստեք արշաւանս եւ զգերփանս։ Զբազում աւարհարութիւնս եւ զգերփանս հայոց աշխարհիս ի մերհուժանայ։ Առնուլ վրէժս զգերփանացն եւ զսաստիկ արիւնհեղութեանցն. (Արծր. ՟Ա. 14. 15։ ՟Բ. 2։)


Գերփեմ, եցի

See full entry →

va.

to ravage, to ruin, to pillage, to sack.

NBHL (2)

Ոչ կարաց բաղաամ ապռել գերփել ի ձեռն աղտեղի արուեստգիտութենա իւրոյ զշահ եւ զօգուտ անօրէնութեան. (Եփր. ել.։)

Ողորեալ գերփեցաւ թանձրութիւն իմաստից հողոյ. (Իգն.։)


Գերօրինակ

See full entry →

adj.

extraordinary, excellent, rare, transcendent.

NBHL (1)

Իբրու Գերագոյն օրինակ. եւ Գեր ի վերոյ քան զօրինակ.


Գզիր, աց

See full entry →

s. bot.

rush;
cf. Գեղջաւագ.

NBHL (1)

Կնիւն, պրտու, նիւթ հիւսելոյ զպարիխ, այսինքն զխըսիր, զկողով, եւ այլն.


Գզրոց, աց

See full entry →

s.

casket, drawer, small box, till;
desk.

NBHL (1)

Զպատուական գլուխն արտաքոյ ի գզրոցի եդեալ. (Յհ. կթ.։)


Գէտ, գիտաց, տից

See full entry →

s.

skilful, learned man;
magician, sorcerer, astrologer, prophetic.

NBHL (3)

Արմատ Գիտելոյ՝ իբր Գիտակ. գիտուն. բան գիտցօղ պիլիճի, ալիմ. γνωστικός conscius, peritus, gnostici

Գիտաց եւ քաւդէից յառաջագոյն ասելով զայն. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Արար ինձ գէտս մեռանելոյ եւ սատակելոյ որդւոց յետոյ նորա. (Եփր. թագ.։)


Գթած, ի

See full entry →

adj.

clement, compassionate, merciful, humane, benign, mild, charitable, flexible, tender.

NBHL (1)

Գթածդ յողորմութեան։ Հոգւոյդ գթածի։ Յանուն գթածիդ. (Նար.։)


Գթամ, ացայ

See full entry →

vn.

to compassionate, to pity, to be moved to compassion, to pardon, to grow tender.

NBHL (2)

Գթալն սրտին է, եւ անձկալն՝ հոգւոյն. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ե։)

Գթամ յաներեւոյթ փառսդ։ Յորժամ խոկումն մեր հաճի եւ գթայ ի յերկինս. (Լմբ. սղ.։)


Գթասիրաբար

See full entry →

adv.

tenderly.

NBHL (1)

Զչարեալ ... ընդ այնպիսոյ աստուածամարտին մերհուժանայ գթասիրաբար վարել ազգականութեամբ. (Արծր. ՟Ա. 15։)


Գթեմ, եցի

See full entry →

vn. va.

to stumble, to trip;
to commit a fault;
to fail;
cf. Գթեցուցանեմ.

NBHL (6)

Յաջն գթեցի։ Զվիմին գթել ոչ գրեցեր։ Դոյզն ինչ գթեցին։ Ոչ ընթացաւ, որքան թէ գթեաց. (Նար.։)

Առաջնորդն նոցա գթեալ թիւրեցաւ յուղւոյն։ Թողութիւն շնորհեցէ՛ք ինձ ե՛ղբարք, զի գթեալ եմք։ Մոլէր դարձեալ ի կին իւր ... գթէի առ կին իմ. (Վրք. հց. ՟Ե. ՟Զ։)

Ներեա՛ գթելոյն սոցա քում պատուիրանի։ Զգթելն մեզ ի պատուիրանաց քոց սրբոց ներողութեամբ թողուլ. (Լմբ. պտրգ.։)

Ի ճանապարհին գթեցուցանէր (դեւն) զգրաստն. (Հ=Յ. նոյ. ՟Ա.։)

Իգրկացն աստուծոյ հանեալ՝ յոտս ստամբակին գթեցոյց. (Նար. ՟Խ՟Ը։)

Զուղիղ բանն աստուծոյ նախահօրն ձեր թիւր մեկնեալ՝ գթեցուցի. (Լմբ. ատ.։)


Գթեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to stumble, to make one stumble, to seduce, to pervert.

NBHL (3)

Ի ճանապարհին գթեցուցանէր (դեւն) զգրաստն. (Հ=Յ. նոյ. ՟Ա.։)

Իգրկացն աստուծոյ հանեալ՝ յոտս ստամբակին գթեցոյց. (Նար. ՟Խ՟Ը։)

Զուղիղ բանն աստուծոյ նախահօրն ձեր թիւր մեկնեալ՝ գթեցուցի. (Լմբ. ատ.։)


Գթութիւն, ութեան

See full entry →

s.

clemency, mildness, pity, compassiou, mercy, humanity.

NBHL (2)

Բազում են գթութիւնք նորա։ Գթութիւն նորա ի վերայ ամենայն արարածոց իւրոց։ Դարձայց առ Երուսաղէմ գթութեամբ։ Խնդրէին գթութիւն յաստուծոյ երկնից։ Տացես զնոսա ի գթութիւն առաջի գերչաց իւրեանց։ Հայր գթութեանց.եւ այլն։

Գթութիւն՝ խնամք է սուրբ սիրոյն. (Յճխ. ՟Ժ՟Ա։)


Գժտիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to differ, to disagree, to quarrel.

NBHL (1)

Ես եւ եղբայր իմ փոքր մի գժտեցաք ընդ միմեանս։ Ոչ կարեմ բնակիլ ընդ եղբարս առանց գժտելոյ. (Վրք. հց. ՟Բ. եւ ՟Ի՟Ե։)


Դիւրամէտ

See full entry →

adj.

inclined.

NBHL (1)

Դիւրամէտ է առ ի վատթարագոյնսն բնութիւնս. (Շ. մտթ.։)


Դիւրամոռաց

See full entry →

cf. Մոռացկոտ.

NBHL (1)

ԴԻՒՐԱՄՈՌԱՆԱԼԻ ԴԻՒՐԱՄՈՌԱՑ. Զոր դիւաւ լինի մոռանալ. որ փոյթ մոռացեալ լինի.


Դիւրամուտ

See full entry →

adj.

that enters easily, insinuating;
— լինել, to enter easily.

NBHL (1)

Դիւրանցագոյն եւ դիւրամուտ առնէ. (Դիոն. երկն.։)


Դիւրայաղթ

See full entry →

adj.

what is soon overcome.

NBHL (1)

Դիւրայաղթ (եմք) մարմնոյս տկարութեամբ. (Լմբ. սղ.։)


Դիւրայարմար

See full entry →

adj.

very suitable, proper, becoming, convenient.

NBHL (4)

Առ ամենայն պատշաճագոյն սպասաւորութիւնն դիւրայարմար լինի. (Նիւս. երգ.։)

Դիւրայարմարս սպասաւորս առ իւրեանց կարօտութեանն պէտս։ Դիւրայարմարք մատուցանելոյ ի պէտս շինողացն. (Պիտ.։)

Միայն աստուծոյ կարողի եւ յամենայնի խնամողի կարողութիւնս այս է դիւրայարմար. (Արծր. ՟Գ. 1։)

Որպէս երկաթ՝ հրատեսակ լինելով՝ կակղագոյն լինել, իբրու դիւրայարմարք պատահել կարողին եւ մակացողին խրատել զստ. (Պղատ. օրին. ՟Բ։)


Դիւրայրեաց

See full entry →

cf. Դիւրակէզ.

NBHL (2)

Զդիւրայրելի անտառն (կամ զնիւթն) խնամով մերով հեռագոյն ի հրոյն ի բաց դնել. (Բրս. մախ.։)

Դիւրայրելի ցօղուն, կամ նիւթ հրոյ, փայտ, մարմին. (Սարգ.։ Գէ. ես.։ Մխ. ապար.։ Տօնակ.։)


Դիւրայրելի

See full entry →

cf. Դիւրակէզ.

NBHL (2)

Զդիւրայրելի անտառն (կամ զնիւթն) խնամով մերով հեռագոյն ի հրոյն ի բաց դնել. (Բրս. մախ.։)

Դիւրայրելի ցօղուն, կամ նիւթ հրոյ, փայտ, մարմին. (Սարգ.։ Գէ. ես.։ Մխ. ապար.։ Տօնակ.։)


Դիւրաշահութիւն, ութեան

See full entry →

s.

great gain or business;
opulence, wealth.

NBHL (1)

Փոխանակէ զդիւրաշահութիւնն ընդ հոգւոյն ճոխութիւն. (Շ. մտթ.։)


Դիւրաշարժ

See full entry →

adj.

nimble, moveable, light, lithe, active, free.

NBHL (2)

Եղէգն դիւրաշարժ ի հողմոյ. (Իգն.։)

Մեղք դիւրաշարժք. այսինքն ի դոյզն իրաց առթեալք. (Յճխ. ՟Ի՟Գ։)


Դիւրաշարժութիւն, ութեան

See full entry →

s.

agility, pliableness, mobility, versatility, fickleness

NBHL (2)

Եւ ոչ ի մի ոք վստահանան յաղագս յերկոսին դիւրաշարժութեան եւ անկայուն գոլոյ. (Առ որս. ՟Ժ՟Գ։)

Դիւրաշարժութիւն անուոյ, կամ լեզուի, երիտասարդական հասակի. (Լմբ. առակ. եւ Լմբ. սղ. եւ Լմբ. պտրգ.։)


Դիւրապատում

See full entry →

adj.

intelligible.

NBHL (2)

Ճառս յաճախագոյնս դիւրապատումս. (Կորիւն.։)

Մարգարէքն զնոյն (գիրս մովսեսի) դիւրապատում արարին. (Ցանկ մանդակ.։)


Դիւրարհամարհ

See full entry →

adj.

very vile, very despicable.

NBHL (1)

Կարի յոյժ փոքր, եւ դիւրարհամարհ լինի. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 43։)


Դիւրափխուր

See full entry →

adj.

friable, easy to reduce to powder.

NBHL (1)

Կոշտ մի հողոյ դիւրափխրելի. (Նար. ՟Հ՟Դ։)


Դիւրափխրելի

See full entry →

cf. Դիւրափխուր.

NBHL (1)

Կոշտ մի հողոյ դիւրափխրելի. (Նար. ՟Հ՟Դ։)


Դիւրափշրելի

See full entry →

cf. Դիւրափխուր.

NBHL (1)

Կոշտ մի հողոյ դիւրափխրելի. (Նար. ՟Հ՟Դ։)


Դիւրափուխր

See full entry →

cf. Դիւրափխուր.

NBHL (1)

Կոշտ մի հողոյ դիւրափխրելի. (Նար. ՟Հ՟Դ։)


Դիւրափոփոխ

See full entry →

adj.

that changes easily, changeable, mutable, variable, versatile.

NBHL (1)

Բարք դիւրափոփոխ եւ անհաւատագոյն. (Պղատ. օրին. ՟Դ։)


Դիւրափոխ

See full entry →

cf. Դիւրափոփոխ.

NBHL (1)

Բարք դիւրափոփոխ եւ անհաւատագոյն. (Պղատ. օրին. ՟Դ։)


Դիւրափոխելի

See full entry →

cf. Դիւրափոփոխ.

NBHL (1)

Բարք դիւրափոփոխ եւ անհաւատագոյն. (Պղատ. օրին. ՟Դ։)


Դիւրեմ, եցի

See full entry →

va.

to facilitate, to make easy;
to accommodate;
to allay, to solace, to relax, to soften;
to unravel;
to level;
to defer;
to untie;
to abate.

NBHL (1)

Ամենեցուն դիւրեաց։ Դիւրել վտանգելոյ, կամ մարմնոց ախտացելոց. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 7։ Խոսր.։)


Դիւրըմբեր

See full entry →

adj.

tolerable, supportable.

NBHL (1)

Դժուարակիրս եւ ծանունս զդիւրըմբերսն եւ թեթեւագոյնս ստեղծանելով յանձանց. (Սարկ.։)


Դիւրըմբռնելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

easy to take;
easy to understand.

NBHL (2)

Չիք ինչ դիւրըմբռնելի սատանայի քան զաներկիւղսն յաստուծոյ. (Խոսր.։)

Ձագու փոքու դիւրըմբռնելւոյ. (Նար. առաք.։)


Դիւրընկալ

See full entry →

adj.

susceptible, sensible, easy to understand, acceptable.

NBHL (2)

Մոմ դիւրընկալ (կնքոյ)։ Դիւրընկալ լսելիք։ Դիւրընկալ եղեն բանին։ Յամլութենէ մտաց առ դիւրընկալ փոփոխելով։ Այնու զնոսա դիւրընկալս առնիցէ։ Օդ դիւրընկալ բնութեամբն, եւ զամենեսեան պարունակելովն. (Բրս. հց.։ Դիոն.։ Շ. բարձր.։ Փիլ.։ Նանայ.։ Ի գիրս խոսր.։)

Առ ի դիւրընկալ գործել զնոսա (զժողովուրդն) առ քարոզութիւնն յովհաննու։ Զի դիւրընկալ զնոսա կազմեսցէ առ բարձրագոյն վարդապետութիւնն. (Կիւրղ. ղկ.։)


Դիւրին, րնոց

See full entry →

adj.

easy, light, gentle, commodious;
flat.

NBHL (5)

ἑχερής, ῤᾴδιος, εὕκολος, κοῦφος facilis, levis եւ այլն. Ուր գոյ դիւրութիւն, կամ չիք դժուարութիւն. դիւր. անաշխատ. անարգել. անխափան. հեշտ. հեշտին. թեթեւ.

Մի՛ դիւրին ինչ ջան համարիջիք։ Բանք քո բարի են եւ դիւրինք։ Էր դիւրին նոցա արգելուլ զնոսա։ Զի՞նչ դիւրին է, ասե՞լ .. թէ ասել ... Դիւրին է մալխոյ. եւ այլն։

Զդիւրինն յառաքինութիւն դիւրաւ ի չարիսն դարձոյց. (Մաշկ.։)

Որք զցանկութիւն եւ զդիւրինս մարմնոյ իբրեւ զբարեպաշտութիւն համարէին. (Շ. յուդ. ՟Թ։)

Ոչ առնել պահանջէ զփոքրն եւ զդիւրինն մարմնոյ. (Մխ. երեմ.։)


Դիւրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

facility, means;
ease, comfort, convenience, well-being, leisure, utterance, liberty;
alleviation, relief.

NBHL (1)

Վասն դիւրութեանն (ա տառի ի հնչման). զօրէն մոմոյ ձեւանալով ի բազում իրս. (Փիլ. լին. ՟Գ. 43։)


Դիւցազն, զանց

See full entry →

s.

hero

NBHL (3)

Սովոր են յոյնք զքաջս առ դիւցազունս ունել. (Եզնիկ.։)

Դիւցազունք անուանեալ՝ գեր ի վերոյ մարդկայնոյս համբառնային բնութեան. (Յհ. իմ. պաւլ.։)

Պատէր ազնուագոյնս զքաղաքն պարսպօք եւ զդրունսն զարդարէր դիւցազունս. (Եւս. քր. ՟Ա.) իմա՛ դիւցազնաբար. յն. սրբազանավայելչաբար.


Դիւցազնական, ի, աց

See full entry →

adj.

heroic;
epic.

NBHL (1)

Դիւցազնական մանկան դիպեալ, յարշակունոյ զարմէ սերեալ. (Շ. վիպ.։)


Դիւցազնային

See full entry →

adj.

that is become a hero, heroic.

NBHL (1)

Զչքնաղագեղըն կոյս առեալ, ըզսաթենիկըն դիւցազնեալ. (Շ. վիպ.։)


Դիւցազնացեալ

See full entry →

adj.

cf. Դիւցազնային.

NBHL (1)

Զչքնաղագեղըն կոյս առեալ, ըզսաթենիկըն դիւցազնեալ. (Շ. վիպ.։ Իսկ Կաղանկտ.)