sight, aim;
intention.
Աննիրհելի դիտմամբ։ Ի դիտումն կայից հիւսիսոյ։ Դանդաղս առ դիտմունս խոստացելոցն։ Աստուածականին դիտման տեսութիւն։ Ըստ մերս դիտմանց. (Նար.։)
Հայեա՛ց ի խորագոյն դիտումն ասացելոցս. (Ոսկ. գծ.։)
position, situation, posture;
state, place, figure, seat;
system;
theme;
application;
tomb, sepulchre;
— օճառի, bar, stick of soap;
— գրոց;
size of a book;
— եւ տար առնեմ, to scatter, to disperse.
Դիր ի դրախտին։ Դիր անուանց։ Անուանցն դրոյ։ Դիր ադոնի։ Դիրք կարգի, համբարոյ, եւ այլն. (Փիլ.։)
Զըստ տեղւոյն դրին։ Ըստ միմեանց վերայ դրոյն. (Նիւս. կազմ.։)
Գլուխ՝ առաջին է մարմնոյ՝ ո՛չ դրիւն միայն, այլեւ զգայնովք. (Կիւրղ. ծն.։)
ԴԻՐ. Այն՝ որ չէ բնական, այլ դրական. ո՛չ ի բնութենէ, այլ յետոյ եդեալ.
Մօտ առ դիրս սուրբ առաքելոյն։ Ի դիրս սրբոցն թաղել. (Խոր. ՟Բ. 71։ ՟Գ. 27։)
Զդիր երանելւոյն կազմեալ։ Ի դիրս հարցն հանգուսցէ զոսկերս ձեր. (Փարպ.։)
Ճանաչէ զքաշս եւ զոյժ, զզարկ, եւ զդիր, զստոր եւ զկիսաստոր. (Արիստակ. գրչ.)
assembly of demons.
Խմբեալ ի դիւաց, կամ հանգոյն դիւաց.
demoniac.
Որոյ զգեցեալ է յանձն իւր զսատանայ. այսակիր.
to be possessed;
to play the devil, to be enraged.
Լաւագոյն է մեզ դիւահարիլ, եւ այլն. (Ածաբ. ծն.։)
cf. Դիւահարեմ.
Լաւագոյն է մեզ դիւահարիլ, եւ այլն. (Ածաբ. ծն.։)
being possessed by the devil, possession.
Արբեցութիւն՝ չար է առաջի աստուծոյ քան զդիւահարութիւն. (Ոսկիփոր.։)
comptroller;
register.
Գրած է յայլոյ դիւանագիր. (Մխ. դտ.։)
inspired by the devil, diabolic.
Մեծագոյն պատուով զդիւաշունչ այրն ածին յիւրեանց մէջն. (Կաղանկտ.։)
idolatry.
Ելեալ զեղոյր մոլորութիւն դիւապաշտութեանն. (Եզնիկ.։)
cf. Դիւական.
Ի թատերցն օրինաց, ի սատանայական զբօսանացն, ի դիւատուր խաղոյն. (Ոսկ. եբր. ՟Ի՟Ը։)
place of witchcraft.
Տեղի դիւթելոյ կամ դիւթից.
Տեղին յետոյ որպէս դիւթարան եղեւ. (Նոննոս.։)
to charm, to enchant, to conjure, to fascinate.
Հանեալ էր զդեւն յաղախնոյ անտի, որ դիւթէրն շրջէր. (Եփր. ՟գ. կոր.։)
charm, incantation, enchantment, witchcraft, sorcery, magic, theurgy.
Դիւթութեամբ վհկութեան իւրոյ կենդանացուցանել. (Խոր. ՟Ա. 14։)
devilry, witchcraft, wickedness, bad humour.
Մաքրիլ ի լկտութենէ, եւ ի դիւութեան սեղանոյ. յն. ի դիւական սեղանոյ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)
easy to break, brittle, fragile, frail;
refrangible;
tender.
Աման խեցեղէն՝ վասն դիւրաբեկն լինելոյ. (Փիլ. ՟ժ. բան.։ եւ Ոսկ. ՟բ. տիմ.։ Երզն. մտթ.։)
cf. Դիւրալոյց.
very cheap, of little value, vile, common;
— վաճառել, to sell at a very low price.
Սակաւ գնոյ կամ գնով. աժան.
common, ordinary;
easy to be found or understood;
— լինել, to be found easily.
Ընդ մերձաւոր դիւրագիւտ ընտանի նիւթոյս. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)
easy to walk, commodious, easy.
Դիւրագնացք եղիցին կերակրոյն ի վեր գնացք։ Առուք շուրջ ունին, զի դիւրագնաց իցէ. (Նիւս. կազմ.։)
cf. Դիւրագնաց.
Դիւրագնացք եղիցին կերակրոյն ի վեր գնացք։ Առուք շուրջ ունին, զի դիւրագնաց իցէ. (Նիւս. կազմ.։)
that is easily deceived.
Զայլս ոմանս դիւրադաւս նուաճեալ։ Զի դիւրադաւ լիցին այնուհետեւ երկաքանչիւրքն ի նմանէ դժրելոյ. (Յհ. կթ.։)
that fades easily.
εὑμάραντος qui facile marcescit, caducus Որ դիւրաւ թառամի, փոյթ թարշամի. հեշտ կամ շուտ թոռմօղ, թօշնօղ.
Զի՞նչ դիւրաթառամ քան զմարդ ... նա ե՛ւս վատթարագոյն քան զխոտ. (Սարգ. յկ. ՟Բ։)
condescending, compliant;
gentle, easy, commodious.
ԴԻՒՐԱԼՈՒՐ εὑήκοος qui facile auditur, εὑπαράδεκτος acceptabiis (իբր կր) Դիւրաւ լսելի. ախորժալուր. հաճոյական. ընդունելի լսելեաց. դիւրիմաց. մտիկ դնելու, ուզածը, պարզ, յստակ.
Եւ այս յոյժ դիւրալուր առնէր զբանս զայս. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 38։)
Դիւրալուր զխորհուրդս աստուծոյ առնելով. (Նար. երգ.։)
Յեղաշրջեցին զնոյն ի դիւրալուր եւ յախորժակս լսողաց. (Լմբ. պտրգ.։)
easily deceived, that can be taken, dupe.
Դիւրախաբ աչք, կամ տեսութիւն, բնութիւն մարդոյս. (Իգն.։ Սարգ. յկ. ՟Դ. եւ ՟Է։)
moveable.
Մասունք մարմնոյ թեթեւացեալք՝ դիւրախաղացք լինին. (Փիլ. քհ.։)
easily consumed.
Զդիւրածախ անասնոց զմարմինս ոչ թառամեցոյց. (Իմ. ՟Ժ՟Թ. 20։)
Ազատականութիւն է առաքինութիւն անձինն՝ դիւրածախ ի գեղեցկագոյնսն. (Արիստ. առաք.։)
ԴԻՒՐԱԾԱԽ. ὁλιγοδάπανος exigui vel tenuis sumtus Որ ինչ լինի դիւրին եւ դոյզն ծախիւք. դիւրագին. անշուք.
Եցոյց յամենայնի զանարգն եւ զդիւրածախն (վիճակ կենաց). (Բրս. հց.։)
that burns or is burnt easily.
Դիւրակէզ ցամաք փայտն, կամ հեր գլխոյ. (Անյաղթ բարձր.։ Ճ. ՟Ա.։)
Մանաւանդ զի՝ հանեալն դժուարակէզ, եւ արկեալն՝ յոյժ դիւրակէզ. (Շ. թղթ.։)
that liquefies or melts easily.
Ոչ հալէին զսառնակերպ զդիւրահալ զազգ անուշակ կերակրոյն. (Իմ. ՟Ժ՟Թ. 20։)
that can be easily related.
Փախիցեն իբրեւ ի հրոյ, եւ լինիցին դիւրահամարք. (Ոսկ. ես.։)
that agrees easily with his enemies.
εὑπραμύθητος, εὑμενής benevolus, benignus, facile placabilis Որ դիւրաւ հաշտի. եւ Հեզ. բարեմոյն. դիւրահաւան. դիւրանսաց.
Ամենեցուն միաբանելն յաստուծոյ պաշտօնն՝ դիւրահաշտ առնէ զաստուած. (Խոսր.։)
Դիւրահաշտ թշնամի (մարմինն ընդ հոգւոյն). (Սարգ. յկ. ՟Թ։)
Զլսօղն՝ դիւրահաշտ լինելով՝ քաջ ուսումնագոյն գործիցէ. (Պղատ. օրին. ՟Դ։)
easy, condescending;
credulous;
credible, that can be easily believed.
Առ դիւրահաւանս ոմանս, եւ յոյժ ունկնդիրս իւրոյ վարդապետութեան գրէր. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 4։)
very easy, or possible.
Պարթեւազանցդ դիւրահնար գոգցես ի ձեռն կեղծաւոր սիրոյ զդաւելն. (Խոր. ՟Բ. 71։)
Որում ամենայն ինչ անհնարին՝ դիւրահնար է յոյժ. (Սարկ. հանգ.։)
episcopate, dignity of bishop, bishopric.
Որ յաստիճան եպիսկոպոսութեանն լինէին արժանի կալոյ. (Ագաթ.։)
Յետ լնլոյ հնգետասան ամաց եպիսկոպոսութեան մեծին վրթանայ։ Կացուցանել յեպիսկոպոսութիւն փոխանակ յուսկան. (Խոր. ՟Գ. 11. 16։)
ebullition, hubbling;
three;
boiling;
third.
Իբրեւ արմատ ձայնիցս Երեք, եւ Երրորդ, նոյն է ընդ նոսա.
Իբրեւ արմատ Եռալոյ՝ է Եռացումն, եռանդն.
Եռ քաղցուոյ։ Յորժամ ի յեռէ դադարէ. (Վստկ.։)
Աւետարանիչն յովհաննէս յեռս ձիթոյն եդաւ ... Եդ յեռս ձիթոյն. (Մարթին.։) Իսկ յասելն.
to trisect.
Եռաբաժին արարեալ նոյ զաշխարհ ամենայն՝ յարեւելից մինչեւ ի մուտս արեւու. (Եպիփ. ծն.։)
cf. Եռաթիւ.
Զեռաթուեան եւ զեզակի լոյսն աչալուրջ երեսօք համարձակապէս տեսանելով. (Թէոդոր. խչ.։)
having three lights.
Ունօղ զերրեակ լոյս, իբր Եռանձնեայ.
of three cubits or fathoms.
Երկակն եւ եռակ աճեցեալ զ ըստ միոյն անմարմնութիւնն. (Փիլ. այլաբ.։)
furnished with three couches or seats.
Ուր իցեն երրեակ ըմպանոցք կամ նստարանք ուտելոյ եւ ըմպելոյ. ըստ յն. եռընկողմանոց. τρίκλινος, -ον tribus lectis instructus, triclinium
trebly.
Եդաւ եռակի գիր ի վերայ խաչելոյն՝ վկայելով զնա թագաւոր. (Տօնակ.։)
that consists of three things or words;
— նուագ, trisagion.
Երիւք նոյն բառիւք հիւսեալ, սուրբ սուրբ սուրբ. երեքսրբեան.
Փառք եռահիւսակ անձանց սուրբ երրորդութեանն, եւ միոյ տէրութեան. (Յիշատ.։)
having three branches.
Որոյ են երեք ճեղք կամ ճիղք. իրեք ճղով.
to boil;
to bubble;
to shudder;
to swarm;
to crawl.
Որովայն իմ իբրեւ զտիկ քաղցուոյ կապեալ եռայ. (Յոբ. ՟Լ՟Բ. 19։)
Իբրեւ զջուր կաթսայից ի հրոյ եռացեալ։ Իբր ի քրայս ընտրութեան փութոյ քոյ սիրոյ հանապազ եռամ, եւ ոչ երբէք պարզիմ. (Նար.։)
Քարինք տեղւոյն եռացին. (Եղիշ. յար.։)
Որպէս զի մի՛ տոչորիցիմք մեք յայնպիսի արեգակնէ, որ ի վերայ մերկ գլխոյ առաւել եռայ. (Նիւս. երգ.։)
Շանթք հրեղէնք եռալոյ ի բաց հատանին. (Կանոն.։)
Առ անօրէն հաճոյական սէրն եռացան. (Ոսկ. հռ.։)
ԵՌԱԼ. ἁναζέω, ἑκζέω, ἑκεράω ferveo, fluo, crepo Զայրանալ բորոտութեան, կեղոյ, ցաւոյ, եւ սորսորիլ եւ զեռեալ բղխեալ, յորդեալ որդանց, գորտոց, եւ կայտռիլ զեռնոց բազմութեամբ. վխտալ.
of three times or measures.
Ունօղ զերիս ժամանակս՝ հասակի, կամ եղանակաց տարւոյ, մանաւանդ քերթողական եւ երաժշտական ամանակի ըստ երկարութեան եւ սղութեան ձայնաւորաց.
Առաքինագոյն մակացութեամբք զերծեալ յեռամանակ տարւոյ. (Մագ. ՟Է։)
that consists of three parts;
tripartite.
Զեռամասնեայս ունի զօրութիւնս։ Յառաջ գայ յեռամասնեայ հոգւոյն. (Լմբ. պտրգ.։)
Ողնափայտ եռամասնեայ (տապանն նոյի). (Մագ. ՟Ժ՟Ա։)
cf. Եռամասն.
Զեռամասնեայս ունի զօրութիւնս։ Յառաջ գայ յեռամասնեայ հոգւոյն. (Լմբ. պտրգ.։)
Ողնափայտ եռամասնեայ (տապանն նոյի). (Մագ. ՟Ժ՟Ա։)
triennial.
Պտղակորոյս տնկոյ ձիթենւոյն եռամեանն դատարկութեամբ. (Նար. ՟Ձ՟Ա։)
Նստաւ կինն, եւ սնոյց զորդին իւր երամենաւ զուարակաւ. (Տօնակ.։)
cf. Եռամեայ.
Պտղակորոյս տնկոյ ձիթենւոյն եռամեանն դատարկութեամբ. (Նար. ՟Ձ՟Ա։)
Նստաւ կինն, եւ սնոյց զորդին իւր երամենաւ զուարակաւ. (Տօնակ.։)
supreme, very great;
trismegistus.
Եռամեծին եւ բանիբուն վարդապետի՝ տէր մխիթարայ այրիվանեցոյ գանձ. (Գանձ.։)