Definitions containing the research ոյ : 10000 Results

Բազկաստածու

See full entry →

adj.

that puts forth branches, ramous (tree), branchy.

NBHL (1)

Ստածեալ, այսինքն սնեալ բազկօք. որպիսի է ընտանի ծառ՝ ի ձեռաց մարդկան դարմանեալ. եւ կամ ծառ՝ որոյ բազուկք, այսինքն ոստք են ստածեալք, աճեցունք.


Բազկատարածութիւն, ութեան

See full entry →

s.

stretching of the arms.

NBHL (1)

Որ զաշխարհակեցոյց բազկատարածութիւն խաչի քո Քրիստոս Աստուած, գաւազան զօրութեան ետուր մեզ. (Շար.։)


Բազկեմ, եցի

See full entry →

va.

to divide into several branches;
to out, to cut off;
to abridge, to resume in a few words.

NBHL (1)

Մեծամեծս փքայր ... հարկանել, խորտակել, բազկել (կամ բաղկել, կամ բաղխել), եւ ի միջոյ ի բաց կորուսանել. (Յհ. կթ.։)


Բազմաբանեմ, եցի

See full entry →

vn.

to talk much, to be verbose.

NBHL (1)

Բազումս խօսել. երկարաբանել. երկան խօսիլ .... Ոչինչ է պիտոյ բազմաբանել առաջի քո. (Փարպ.։)


Բազմաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

redundancy of words, verbosity, polylogy.

NBHL (1)

πολυλογία multiloquium, loquacitas Շատախօսութիւն. երկար զրոյցք. բան բազում.


Բազմաբաշխ

See full entry →

adj.

that distributes, gives much;
that is given abundantly, abundant;
polynomial.

NBHL (2)

Գոյ ի նմա հոգի մտաւոր, սուրբ, միածին, բազմաբաշխ ... բարերար, մարդասէր. (Իմ. ՟Է. 22։)

Վայելչութիւնք մարդկայինք, եւ կենցաղոյս օգուտք՝ բազմաբաշխ եւ յոքնօրինակք. (Սարկ. քհ.։)


Բազմաբառութիւն, ութեան

See full entry →

s.

abundance of words.

NBHL (1)

Մանուածով բազմաբառութեամբ զնոյն թագուցանէ. (Լմբ. պտրգ.։)


Բազմաբարբառ

See full entry →

adj.

that speaks, contains many languages;
polyglot;
— քնար, an harmonious lyre.

NBHL (1)

Յառաջ քան զբուրգն ասէ, եւ զբազմաբարբառն լինելոյ ձայնի ազդի մարդկան. (Խոր. ՟Ա. 5։)


Բազմաբեղուն

See full entry →

cf. Բազմաբեղ.

NBHL (4)

πολύκαρπος, εὕφορος, πολύχοος fertilis, ferax, abundans, copiosus Բեղնաւոր յոյժ. բերրի. բազմապտուղ. բերքը՝ պտուղը շատ.

Ընդ այլ ամենայն բազմաբեղուն շահից (ձիթենւոյ). (Պիտ.։)

Զի մինչ գարուն հոգւոյն հասեալ, բազմաբեղուն պտղաբերեալ. (Շ. վիպ.։)

Բազմաբեղուն է չարութիւն, վասն որոյ եւ բազմաց է ծանօթ։ Սակաւաւոր է բարին, իսկ չարն բազմաբեղուն։ Իմաստունն անսերմն է եւ անպտուղ ի յատկական սերմանէ, եւ բազմաբեղուն եւ բազմասերմ ի սկզբնականէն. (Փիլ.։)


Բազմաբերանեան

See full entry →

adj.

that has many mouths or branches;
ճրագ —, chandelier.

NBHL (1)

Իբր զճրագ բազմաբերանեան ի յաշտանակի մարմնիդ հաստեցաւ գլխոյդ բոլորութիւն. (Նար. ՟Խ՟Զ)


Բազմաբերձ

See full entry →

adj.

very high.

NBHL (1)

Յոյժ բարձր, վսեմ. վերացեալ եւ խորամուխ. որպէս πολύπορος multum invadens, multivagus


Բազմաբերութիւն, ութեան

See full entry →

s.

much fertility.

NBHL (1)

Հաւնսարք բազմաբերութենէ ձիթենւոյն. (Ճ. ՟Բ.։)


Բազմաբիւր

See full entry →

adj.

very numerous;
that has many forces.

NBHL (1)

Անուանի եւ բազմաբիւր զարեւելից հիւսիսոյ կողմանն կարգէ կողմնակալութիւն. (Խոր. ՟Բ. 7։)


Բազմաբիւրաւոր

See full entry →

cf. Բազմաբիւր.

NBHL (1)

Զինչպիսի՞ հնարիւք լուծանել կարասցուք զկապ սիրոյ պարսկայնոյն, եւ հայկազինն բազմաբիւրաւորի. (Խոր. ՟Ա. 24։)


Բազմաբնակ

See full entry →

adj.

very populous.

NBHL (1)

Երագեալ ի բուն բնակութիւն բազմաբնակ քաղաքին՝ սքանչելւոյն Կոստանդնուպօլսի. (Նար. խչ.։)


Անսպի

See full entry →

adj.

unscarred.

NBHL (1)

Ի բերանոյ առիւծուն զգառինս իւր ապրեցոյց անսպի եւ անվնաս. (Վրք. հց. ձ։)


Անստացուած, ից

See full entry →

adj.

without means, without property, poor.


Անստեղծ, ից

See full entry →

adj.

uncreated

NBHL (1)

Չստեղծեալ յաստուծոյ.


Անստին

See full entry →

adj.

without breast or udder;
without milk.


Անստուեր, աց

See full entry →

adj.

unshadowed, unclouded, clear, light.

NBHL (6)

Անստուեր լոյս արեգականն արդարութեան. (Եղիշ. ՟Բ։)

Տաճար լուսոյ անստուերին. (Շար.։)

Անստուեր ծագումն, կամ նշոյլք, կամ բոց, կամ պայծառութիւն։ Արեւ անստուեր. (Նար.։)

Մշտալոյս աներեկոյ. անգիշեր.

Յարեգակնային ճառագայթիցն եւ յանստուեր տապոյն զովացեալ. (Մագ. ձ։)

Անստուեր իմաստութիւն, կամ յիշատակ, յոյս, փառք։ Անստուեր եւ անապական զճշմարտութեանն բան ամենայն ազգաց ծանուցին. (Նար.։)


Անստուերափայլ

See full entry →

adj.

glittering, luminous, brilliant, bright.

NBHL (2)

Անստուերական լոյս. (Փէոդոր. խչ։)

Անստուերական երջանկացն։ Անստուերափայլ լոյս. (Նար. մծբ. եւ Նար. խչ.։)


Անստութիւն, ութեան

See full entry →

s.

veracity, without falsehood.

NBHL (3)

Արժա՛ն է ընդունել զանստութիւն մտացն խոստովանեցելոյ։ Իմացեալ լինի ոչ դուզնաքեայ եւ յայլոցն անստութեամբ եսովպոս. (Փիլ. լին. եւ Փիլ. լիւս.։)

Ի կողմն անկանել ճանապարհին՝ զոր հալածէրն, որ է նոյն ինքն ճշմարտութիւնն, անստութեամբ գնալով ի նմա. (ՃՃ.։)

Որպէս եւ ուսաք իսկ ի բնական արանց, որ անստութեամբ տան հաւանութիւ իմաստնասէր մարդոյ. (Եղիշ. խաչել.։)


Անսրտնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

good-humour, mildness.

NBHL (1)

Անսրտնութեամբ եւ աննախանձ բարոյիւք. (Մխ. դտ.։)


Անվախճան, ից

See full entry →

adj.

endless, eternal.

NBHL (3)

ἁτελεύτος. fine carens, ἁκατάλυτος, αίδιος , ἁνήσυτος. perpetuus, aeternus, qui perfici non potst, sempiternus. Որոյ չիք վախճան. անվախճանելի. անկատարած. եւ անկատարելի, անեզր. անանց. անլուծանելի. մշտնջենաւոր. վերջ չունեցօղ, որ լմննալիք չունի. սօնսուզ. նիհայէթսիզ.

Գիր համարոյն ... անվախճան կատարած յաւուրս քառասուն ձգտէր. (՟Գ. Մակ. ՟Դ. 12.) յն. զանկատար առեալ կատարած։

Անվախճան եղիցի յիշատակ քո ի մտաց սրտի իմոյ. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Անվաճառ

See full entry →

adj.

unsaleable.

NBHL (2)

Սիմոն կախարդն զանվաճառ շնորհսն հոգւոյն վաճառաւ արծաթոյ գնել կամէր. (Կոչ. ՟Ղ։)

Անվաճառելի լինել զեկեղեցոյսն կամի. (Մխ. դտ.։)


Անվայելուչ

See full entry →

cf. Անվայել.

NBHL (5)

Յոյժ անվայելուչ է բարւոք նախածնողին։ Ո՞ւմ ոչ թուեսցի անվայելուչ։ Լքանելոյ յանվայելուչ նիրհումն. (Պիտ.։)

Վէմ հնացեալ անվայելուչ լինի շինուածոյ. (Իսիւք.։)

Զրկեալ ի վայելչութենէ. անշուք. տձեւ. տգեղ. անպաճոյճ. չիրքին.

Բեւեկնի տերեւաթափ եղեալ՝ յոյժ է անվայելուչ. (Գէ. ես.։)

Անվայելուչ դէմք, կամ ստուեր ամօթոյ. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Դ։ Նար. ՟Ժ՟Թ։)


Անվայրափակ

See full entry →

adj.

unlimited, unbounded;
incomprehensible.

NBHL (3)

Երեւեալ զաստղն զաներեւոյթն գուշակէր, եւ զանվայրափակն՝ ի տեղւոջ ցուցանէր. (Պրոկղ. զքր.։)

Անարատ տաճար անվայրափակ բանին աստուծոյ. (Շար.։)

ἁπερίγραφος. incircumscriptus, qui nullo spatio continetur. Որ ոչ փակի ի վայրի ուրեք. անբովանդակելի. անպարոյր. անպարագիր. անսահման. անչափ.


Անվան

See full entry →

adj.

that cannot be repulsed or put to flight, invincible, impregnable.

NBHL (2)

Զխախտեալս ի հիման՝ նորոգե՛ անվան վասն քոյդ անուան. (Գանձ.։)

Ախոյեան անվանական. (Նար. ՟Ծ՟Ա։)


Անվանելի

See full entry →

cf. Անվան.

NBHL (1)

Ի ներքոյ դիր զքո զանվանելի զվիզդ. յն. անտիրելի. (Բրս. մկրտ.։)


Անվաստակ

See full entry →

adj. adv.

indefatigable;
idle, lazy;
without fatigue.

NBHL (6)

Յանվաստակ ձռեանէ (աստուծոյ) շարժեալ՝ զմեր կեանս դարմանեն։ Զանվաստակ ձեռինն ի միտ առնուցուս զզօրութիւնն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 13։ եւ Ոսկ. ես.։)

Որդի ակնունելով ժառանգել զհայրենիսն՝ ի բանից ծնողին, անվաստակ է յաշխատելն եւ ի շինելն զնոյն. (Լմբ. սղ.։)

Որ ոչ կամի վաստակիլ, այսինքն աշխատիլ. պղերգ. անգործ. չաշխատօղ, ծոյլ. չալըշմազ.

ἁκάματος. indefessus. Որ ոչն վաստակի, այսինքն ոչ յոգնի. անաշխատ, իբր անխոնջ. անձանձրոյթ. չյոգնօղ. եօրուլմազ. իւշէնմէզ.

Եթէ օրէնք մեր իցեն պատճառք անվաստակ լինելոյ առաջի քո. (Եղիշ. ՟Բ։)

Առանց վաստակելոյ, այսինքն յոգնելոյ, կամ աշխատելոյ.


Անվարժութիւն, ութեան

See full entry →

s.

unskilfulness, inexperience.


Անվարձ

See full entry →

adj.

without salary, unpaid;
without merit or recompense.

NBHL (1)

Բժշկութիւն անվարձ եւ ինքնամատոյց. (Առ որս. ՟Է։)


Անվաւեր

See full entry →

adj.

invalid, null, illegal, insufficient;
apocryphal;
— առնել, to invalidate.

NBHL (4)

ἅκυρος, irritus, οὑκ ἁξιόπιστος, fide non dignus, ἁβέβαιος, inconstans, invalidus, παραλειπτέον, rejiciendum. Ապախտ. ընդունայն. ոչ արժանահաւատ. անհաստատ. անոյժ. անզօր. տկար. անընդունելի. ոչինչ. մերժելի. ի դերեւ ելեալ. (լծ. պ. պավեր, հաւատալի). պադալ, գարարսըզ, գուվվէթսիզ.

Փարթամութիւն մեր այսմ գործոյ է, զոր պօղոս անվաւեր առնէ. այսինքն ի դերեւ հանէ. (Ոսկ. գծ.։)

Ի քակտումն աղանդոյ անվաւեր չարափառութեանն։ Առանց հաւատոց՝ ամենայն ինչ անվաւեր է. (Ի գիրս խոսր.։)

Յոյս մահու նոցա ոչ առնէ անվաւեր զիշխանութիւն նորա. (Եփր. աւետար.։)


Անվեհեր

See full entry →

adj. adv.

intrepid, fearless, courageous, bold;
intrepidly, fearlessly, boldly.

NBHL (4)

Անվեհեր ձեռօք զգլուխ երանելոյն ի բաց հատին. (անդ։)

(լծ. հյ. անահ, անվախ. որ եւ յն. ա՛ֆօվօս. իսկ լտ. իմբիճէր անպղերգ) ἅοκνος, impiger, ἁνυπέρθετος, cunctationis nescius, ἅφοβος, intrepidus. Արի եւ փոյթ. ժիր եւ մտադիւր. աչալուրջ. որ չէ վատ եւ թոյլ. անյապաղ. անդանդաղ. անկասելի. եւ Աներկբայ. աներկիւղ. համարձակ. անպատկառ. գօրգմազ, սէրպէսթ, ճէսուր.

Զսուրմակ ոմն անվեհեր, որ չարախօսն էր սրբոյն սահակայ. (Ասող. ՟Բ. 1։)

Առանց յապաղելոյ. արագ արագ. անդանդաղ. փութով. արիաբա, եւ մտադիւր սիրով. համարձակ. աներկբայ.


Անվերակացու

See full entry →

adj.

without inspector, without superintendent.

NBHL (2)

Զիա՞րդ իբրեւ զանվերակացու, որոյ ոչ ուրեք ոչ (ոք) գտանիցի, առնէր յանձն աշակերտին. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 5։)

Ոչ միայն սովն դառնագոյն է, այլեւ անվերակացու յառաջնորդաց կալ. (Ոսկ. ես.։)


Անվերարկու

See full entry →

adj.

without cloak or mantle.

NBHL (1)

Որ չունի զվերարկու, կամ զծածկարան անկողնոյ. անհանդերձ. մերկ. վրան լաթ չունեցօղ.


Անվթար

See full entry →

adj. adv.

exact, precise, perfect;
exactly, precisely.

NBHL (4)

(լծ. յն. ա՛ֆթօրօս. եւ հյ. անվթարելի. թ. ֆէթհ օլմազ. ἅπτωτος, ἁδιάπτωτος, ἁκέραιος, ἁνέπαφος. illaesus, inconcussus, integer, intactus. Անեղծ. անվնասելի. անաղարտելի. անխախուտ. անքոյթ. աներկեւան. անվտանգ. անարատ. անվրէպ. անսայթաք. անփորձ. անսասան. պօզուլմազ, քետէրսիզ, եմին գարարլը, խադասըզ.

Եդեալ զյոյսն փրկութեան իբրեւ զսաղաւարտ անվթար։ Նեցուկ անվթար. (Ագաթ.։) (Շիր.։)

Խարիսխ զնաւն ի հողմոյ անվթար պահէ. (Ոսկ. եբր.։)

Ճշմարտութիւնս ի նոյն ձեւ երանգոյ անվթար գեղեցկացաւ. (Լմբ. ատ.։)


Անվթարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

exactness.

NBHL (2)

Արքունի պողոտայս առ անվթարութիւն ոգւոց բաղձացեալք (յն. բաղձացելոց) միշտ լաւագոյն գնացիցն. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)

ἁπταισία, τὸ ἁπταίστον. immunitas ab offensione. Աներկեւանութիւն. անսայթաքութիւն. անքոյթ վիճակ.


Անվիշտ

See full entry →

adj.

without pain, that has nothing to suffer.

NBHL (4)

Ուրախութեամբ եւ անվիշտ ելանէր ի մարմնոյն։ Ոչ կարեն ընդ եղբարսն սիրով անվիշտ կեալ. (Վրք. հց. ՟Դ. ՟Ի՟Ե։)

Առն անվշտի, եւ յաջողելոյ յամենայնի. (Սիր. ՟Խ՟Ա. 2։)

Անվիշտ է բնութիւնն աստուծոյ. (Գէ. ես)

ἁνωδηνής, ἁκίνδυνος. doloris expers, liber a periculis, ἁπερίσπαστος, inconcussus, ἁπαθής, impassibilis. Ազատ ի վշտաց. անցաւ. անչարչարելի. եւ Անքոյթ. անվտանգ. տէրտսիզ, գայղըսըզ, թեհլիքէսիզ.


Անվիրաւոր

See full entry →

adj.

invulnerable

NBHL (1)

Անվիրաւոր կացցէ ի նետից թշնամւոյն. (Նեղոս.։)


Անվիրաւորելի

See full entry →

cf. Անվիրաւոր.

NBHL (1)

Անվիրաւոր կացցէ ի նետից թշնամւոյն. (Նեղոս.։)


Անվկայ

See full entry →

adj.

unwitnessed.

NBHL (3)

Եւ ո՛չ անվկայ (է) բանս, որպէս վերագոյնն գրեալ է մեր. (արծր. ՟Գ. 7։)

Բանքն քո աներեւոյթք են, եւ անվկայք. (Սարգ. յկ. ՟Է։)

Ասելն՝ յաստուծոյ առաքեալ, անվկայ էր. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 8։)


Անվճար

See full entry →

adj.

invaluable;
unpaid;
infinite, endless.

NBHL (4)

ἁνήνυτος. qui perfici nequit, infectus. Որոյ չիք վճարումն կամ կատարումն. անզրաւ. անվերջ. անկատարած. անվախճան. անեզրական. դիւքէն մէզ, նիհայէթսիզ.

Զանվճար տանջանացն տոյժս. (Նար. ՟Բ։)

Յանվճար զդարմանսն մատուցանելոյ. (Պիտ.։)

Սէրն ընդ աստուծոյ յերկարաձիգ անվճար։ (Ոսկիփոր.։)


Անվնաս

See full entry →

adj. adv.

harmless, innocent, innoxious;
unhurt, undamaged, safe and sound;
harmly.

NBHL (2)

ἁβλαβή. noxae expers, illaesus. Ոչ վնասեալ ուստեք. առանց կրելոյ զվնաս. անվնասելի. քէտէրսիզ.

Անվնաս դիւրութեանցն յանցուցանել ժամանակ։ Անվնաս ի թշնամեացն դաւոյ. (Պիտ.։)


Անվնասելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

not liable to injury.

NBHL (2)

Որ ոչն կրէ մւստեք զվնաս. անվտանգ. անքոյթ.

Իմ թոյլ տալով՝ ազգաց տիրեն, սակայն իմոց ծառայիցն անվնասելիք են. (Տօնակ.։)


Անվստահ

See full entry →

adj.

distrustful, suspicious;
— լինել, to distrust, to suspect.

NBHL (3)

Այլ եւ դառնալոյ իսկ մեզ անդրէն՝ անվստահ եմ շատ. (Պրպմ.։)

Անվստահ զսիրտ ամենեցունց կացոյց. (Յհ. կթ.։)

Գիտացի՝ եթէ լինի հայր, զորս ոչ ծնաւ յաղագս պատուոյ առաքինութեանն, եւ փախեայ յանվստահ որդեծնութենէն. (Եփր. յաւետ.։)


Անվրդով

See full entry →

adj. adv.

untroubled, tranquil;
peacefully, quietly.

NBHL (2)

Ազատ ի վրդովմանց. անխռով. անշփոթ. անքոյթ. անդրդուելի.

Հիմունք եկեղեցւոյ անվրդով մնացեալ կանգնէին. (Յհ. կթ.։)


Անվրէպ

See full entry →

adj. adv.

unfailing, punctual, exact, regular, correct, sure, certain;
without fail, punctually, precisely, exactly, correctly.

NBHL (5)

ἁψευδής, ἁπήραντος. infallibilis, illaesus. Ազատ ի վրիպանաց. անսխալ. անսուտ. հաւաստի. աներկբայ. ուղիղ. ողջիկ. անվնաս. անքոյթ. անվտանգ. եանզըլմազ, խադասըզ, շիւպհէսիզ, թէհլիքէսիզ.

Անվրէպ զրոյցք, կամ շաւիղք, կամ գործք. (Յհ. կթ.։ Նար. ՟Լ՟Բ. եւ Նար. մծբ.։)

Անվրէպ պատկեր է որդի հօր։ Պատկեր անվրէպ նմանութեան հօր։ Անվրէպ նմանութեամբ։ Վասն էութեանն անվրէպ նմանութեանն։ Վասն բարոյիցն անվրէպ նմանութեանն. (Կիւրղ. գանձ.։)

Անվրէպ նմանութեամբ կարպաւորուի պատշաճաբար նուիրելոցն. (Դիոն. երկն. ՟Գ։) Յորս յն. որպէս չէզոք, τὸ ἁπαράλλακτον, է անվրիպութիւն. իսկ լտ. similitudo կամ identitas նմանութիւն, կամ նոյնութիւն։

ἁνυπερθέτως. sine more, ἁπαραλλάκτως, constanter, prorsus. Առանց վրիպելոյ կամ զանց առնելոյ. անյապաղ. հաւաստեաւ. անշուշտ. նմենայնիւ. շիւպհեսիզ, թահգիգ.


Անտաղտուկ

See full entry →

cf. Անտաղտկալի.

NBHL (1)

ἁνεπαχθῶς. non moleste, non gravate. Առանց կրելոյ կամ տալոյ զտաղտկութիւն. անձանձիր. հեշտեաւ. մեղմով.


Անտանելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

insupportable, intolerable, heavy, burdensome;
incomprehensible, inconceivable.

NBHL (4)

Տկար ամանոյ զծանր եւ զանտանելին տանել. (Նար. երգ.։)

Սակս անտանելի գոլով յաղագս մարդոյ իմանալ ումեք օտար բնութիւն զբազուկն կամ զաջն եւ զմատն. (Աթ. ՟Ը։)

Զիա՞րդ շարադրի առ դոյզն մարմին անտանելին. (Աթ. ՟Բ։)

Անտանելին ի համայնից։ Որ զանտանելին էից եւ այլն։ Անտանելւոյն տաղաւար. (Շար.։)