Definitions containing the research նեղ : 1085 results

Ինքնասահման

adj.

unbounded, illimited, immense, infinite.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկութիւն ինքնագոյ՝ ինքնասահման անեղելութեան. (Բենիկ.։)


Գերունակ

adj.

sublime, eminent, excellent;
գերունակ լինիմ, cf. Գերազանցեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ քան զամենայն գերունակ է անեղութիւն։ Որպէս ամենայնիւ գերունակ է քան զնոսա, նոյնպէս գերունակ եղիցի եւ այսու. եւ այլն. (Կիւրղ. գանձ.։)


Գիջին

cf. Գիջային.

· Calfa


Գլխահար, աց

s.

oppressor;
tomahawk.

· Calfa

NBHL (1)

Հարկանօղ գլխոյ. նեղիչ. բռնաւոր. պատիժ.


Գնաց

s. pl. gait, step, pace, course;
passage;
walk;
departure;
circuit;
way, journey;
current;
conduct, behaviour, demeanour, manners, custom;
գնացին եբից աւուրց գնաց ճանապարհի՝ յերկիր անապատ, they walked three days through the desert;
դառնալ ի գնացից չարաց, to reform, to lead a better life.

· Calfa


Գողանամ, ացայ

va.

to rob, to steal, to take clandestinely, to take away, to purloin;
to pillage, to filch;
to embezzle, to misapply;
գաղտ —, to juggle;
հնարիւք —, to cheat;
զմիտս, զսիրտ, to captivate, to entice.

· Calfa

NBHL (1)

Թերեւս կարասցեն ի նեղութենէն գողանալ զեղբարս իւրենաց. (Եղիշ. ՟Գ։)


Գոմ, գոս, գոյ, գոյր, գուցէ, գոլ, գոլով

vd.

to be, to exist, to subsist.

· Calfa

NBHL (1)

Պարտ էր միշտ գոլ ինչ (անեղ). զի այնոքիկ՝ որ ոչ էին, յել (այսինքն ի գոլ) եկեսցեն։


Գոյ, ից

s. adv.

being, existence, that is, substance;
goods;
ըստ գոյին, գոյիւ, գոյիւ իւրով, գոյիւ չափ, as much as his means or property allow, as much as he had;
entirely, completely;
ի — ածել, to create, to cause to exist.

· Calfa

NBHL (1)

Անեղ գոյիդ. (Շար.։)


Գոյանամ, ացայ

vn.

to be created, to exist, to be;
to be formed, produced.

· Calfa

NBHL (1)

Որ զարարչակից բանն գոյացեալ ստուգապէս (այսինքն զանեղն եղեալ) աշխարհի ծնար. (Շար.։)


Գոյացութիւն, ութեան

s.

substance;
reality;
essence, being, creature.

· Calfa

NBHL (1)

Բանն անեղական խոնարհեալ ի հողեղէն գոյութիւնս (մեր)։ Զարարածոց գոյացութիւն։ Ի հողանիւթ գոյացութեանց. (Շար.։)


Գործի, ծւոյ, ծեաց

s.

instrument, machine, tool;
organ;
utensil, furniture.

· Calfa

NBHL (1)

Ընթացից գործ (ոտն)։ Խօսնականաց գործի (լեզու)։ Մարմնեղէն գործի։ Գործնականացն գործի. (Նար.։)


Գորով, ոյ

s.

tenderness, sensibility, pity, compassion;
fondness, sympathy;
a. affectionate, tender.

· Calfa


Գունագեղեմ, եցի

va.

to colour.

· Calfa

NBHL (1)

Գունագեղէ եւ զերկրորդն ըստ չափոյ զգալոյ եւ վերնահայեաց աչաց մարմնեղինաց։ Գունագեղի յիւր մարմինն եւ յարիւնն կենսատու. (Վրդն. ծն.։)


Գունեայ

adj.

of fine colour, fine, graceful.

· Calfa

NBHL (3)

Է գունեղ թաթաւեալ ի բոսոր՝ սաղարթուն կարմրորակ իբր խնձոր. (Շ. տաղ.։)

Արտաքին երեւոյթք վկայեն առոյգս լինել եւ գունեղ. (Վրդն. դան.։)

Գինի գունեղ առնէ զդէմս երեսաց մարմնոյ. (Ոսկ. գծ.։)


Գունեան

cf. Գունեայ

· Calfa

NBHL (3)

Է գունեղ թաթաւեալ ի բոսոր՝ սաղարթուն կարմրորակ իբր խնձոր. (Շ. տաղ.։)

Արտաքին երեւոյթք վկայեն առոյգս լինել եւ գունեղ. (Վրդն. դան.։)

Գինի գունեղ առնէ զդէմս երեսաց մարմնոյ. (Ոսկ. գծ.։)


Գօտէմարտ

cf. Գօտէկռիւ.

· Calfa

NBHL (1)

Յակոբ ... ընդ անեղին գօտէմարտեաւ. այսինքն գօտէմարտեցաւ. (Գանձ.։)


Գօտէմարտիմ, եցայ

vn.

wrestle.

· Calfa

NBHL (1)

Յակոբ ... ընդ անեղին գօտէմարտեաւ. այսինքն գօտէմարտեցաւ. (Գանձ.։)


Դալարի, արւոյ, րեաց

s.

verdure, grass, herbage, vegetables.

· Calfa


Դահիճ, հճաց

s.

hangman, executioner;
attendant;
torturer.

· Calfa


Դաղձ, ի

s.

wild mint;
calamint;
origan.

· Calfa

NBHL (1)

Ջրային կրայ եթէ ուտիցէ ի մսոյ իժի, երթայ ուտէ դաղձն, եւ այնու անցուցանէ զտապ նեղութեան. (Վեցօր. ՟Թ։)


Դաղձն, ձին

cf. Դաղձ.

· Calfa

NBHL (1)

Ջրային կրայ եթէ ուտիցէ ի մսոյ իժի, երթայ ուտէ դաղձն, եւ այնու անցուցանէ զտապ նեղութեան. (Վեցօր. ՟Թ։)


Դայեկասնունդ

s.

foster-brother;
a. of a foster-brother.

· Calfa

NBHL (1)

(որ ըստ հին տպ. դայեկասուն) Ի նոյն դայեկէ սնեալ. սննդակից. դայեկորդի. կաթնեղբար.


Դայեկորդի

s.

foster-brother.

· Calfa

NBHL (1)

ԴԱՅԵԿՈՐԴԻ կամ ԴԱՅԵԱԿՈՐԴԻ. σύντροφος collactaneus, una educatus Որդի համարեալն դայեկի իւրոյ, կամ իբր հարազատ զոյգ ընդ այլում. դայեկասնունդ. միասնունդ. սննդակից. կաթնեղբար. Տե՛ս (՟Ա. Մակ. ՟Ա. 7։ ՟Բ. Մակ. ՟Թ. 29։ Գծ. ՟Ժ՟Գ. 1։)


Դանակ, ի, աց

cf. Դան.

· Calfa


Դանդաղկոտ, աց

cf. Դանդաղ.

· Calfa


Դուլ

s.

cessation, intermission, pause, relaxation, truce;
— եւ դադար լինել, to cease;
— եւ պատուէր տալ, to permit;
to give directions;
to order, to bid, to command;
to exhort;
— տալ, to cause to cease;
to give rest, to repose;
— առնել, to halt;
to pause;
— առնուլ, to cease, to break off, to take rest or relaxation, to stop;
— զինուց, armistice, truce.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենեցուն դուլ եւ պատուէր լիցի զնեղեալս ապրեցուցանել ի նեղութենէ. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 6։)


Եղ

cf. Իւղ.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՛վ նոր խառնումն սքանչելի, անեղ ընդ եղումն, կուսութիւն եւ ծնունդ ի քեզ ներգործի մա՛րիամ, ուրախ լեր. (Տաղ.։)


Եղական, ի, աց

adj.

created, made.

· Calfa

NBHL (1)

Չէ՛ր հնար եղական բնութեան զեղական ազատել, այլ միայն անեղ արարչին. (Խոսր. պտրգ.։)


Եղանիմ, եղէ, եղեայ

vn.

to be become, to be created;
to happen;
— ուրեք, to sojourn;
— ընդ կնոջ, to know a woman;
եղիցի լոյս եւ եղեւ լոյս, let there be light! and there was light;
եղիցի եղիցի, amen, so be it, be it so;
մի եղիցի, God forbid!

· Calfa

NBHL (1)

Եղեալն՝ անեղ երբէք ոչ իցէ. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Ա։)


Եղբայրանամ, ացայ

vn.

to be fellowmember.

· Calfa

NBHL (1)

Յաղագս եղբայրացելոյ ընդ մեզ մարմնեղէն բնութեանն. (Մամբր.։)


Եղբայրասէր, սիրաց

adj.

that loves his brother.

· Calfa


Եղբայրութիւն, ութեան

s.

fraternity;
brotherhood

· Calfa


Եղբօրորդեակ, եկաց

s.

son of a brother;
nephew.

· Calfa

NBHL (1)

Մանաւանդ՝ որպէս Սիրելի ընտանի, եւ Կաթնեղբայր. ըստ եբր. տօտ. եւ յն. ատէլֆիտօ՛ս. լտ. նէ՛բօս. որ են անխտիր Եղբօրորդի, եւ Քեռորդի. տե՛ս Երգ. ՟ա. ՟բ. ՟ե. ՟զ։


Եղբօրորդի, որդւոյ, որդւոց, դեաց

s.

cf. Եղբօրորդեակ.

· Calfa

NBHL (1)

Մանաւանդ՝ որպէս Սիրելի ընտանի, եւ Կաթնեղբայր. ըստ եբր. տօտ. եւ յն. ատէլֆիտօ՛ս. լտ. նէ՛բօս. որ են անխտիր Եղբօրորդի, եւ Քեռորդի. տե՛ս Երգ. ՟ա. ՟բ. ՟ե. ՟զ։


Եղելութիւն, ութեան

s.

cf. Եղանութիւն.

· Calfa

NBHL (2)

Եղելութեամբ անեղ բանին մարմին. (Ասող. ՟Գ. 21։)

Եթէ անեղութիւնն էութիւն է, հարկ եղիցի եւ եղելութեանն էութիւն. եւ եթէ երկոքեան էութիւնք են, ո՛չ եղիցի ներհական անեղութեանն եղելութիւն, այլ՝ նոյն. քանզի ո՛չ է ներհական էութիւն՝ էութեան. (Կիւրղ. գանձ.։)


Եղծական, ի, աց

adj.

corruptible;
fragile;
that may be effaced.

· Calfa

NBHL (1)

Թէ զանեղծականսն խնդրիցեմք, եղծականքս յորդառատ գայցեն մեզ. (Ոսկ. եփես.։)


Երագագնաց

adj.

that goes, that walks quick, rapid, prompt.

· Calfa


Երախան, ից

s.

assembly, company, circle, banquet, table-companions;
բազմել —ս —ս, to sit down by companies or groups;
—ք, mouth, lip.

· Calfa


Երամակից, կցի, կցաց

adj.

of the same flock, or company.

· Calfa


Երգիծանեմ, գիծի

va.

to bite, to tear, to jeer, to cavil, to nettle, to irritate.

· Calfa

NBHL (1)

Շտեմարանք երգիծանին յոլովութեամբ մթերիցն նեղեալք. (Բրս. սղ.։)


Երես

s. geom.

visage, face, look, countenance, mien, air;
forehead;
exterior, surface;
person;
eyes, sight;
body;
reputation, honour, respect;
meaning, sense, explanation;
mask;
— կօշկաց, vamp;
վերին —ք յարկաց, roof;
— եւ աստառ, outside and lining;
— դրոց, page;
—ք մի հողոյ, stratum, layer, bed;
ոչ —ք ինչ երեւելիք էին, they were not remarkable or important personages;
եւ քո —ք երթիցեն առաջի նորա, and thou shalt be in their midst or among them;
ըստ ժամանակի եւ —աց, according to the period and people;
զ—օք ջուրց, at the water's level;
upon the face of the deep;
զ—ն քարի տացէ, so much the worse for him;
to his harm or damage;
հոտոյ ընդ —ս հարկանիլ, to perceive the odour, bad smell, stink;
տալ զ—ս խնդրել զտէր, to turn his face towards, to seek God, to be converted;
զ—ս հաստատել, դնել, to turn towards, to go to, cf. Դիմեմ;
դնել զ—ս իւր առնել ինչ, to turn the mind or attention towards, to form or conceive an idea;
—ս առնել, to have regard for, to respect, cf. Ակնածեմ;
յ—ս բերել, գալ, to manifest, to show, to display, to make known, to discover;
to appear, to present one's self;
յ—ս անկանիլ, to appear;
անկանել ի վերայ —աց, to fall prone, to prostrate one's self;
խոնարհիլ անկանիլ —աց, to sulk, to be in ill humour;
ելանել յ—աց ուրուք, to go out of the presence of;
յանդիման լինել միմեանց —օք, to see one another, to meet;
թաքչել յ—աց ուրուք, to hide or conceal one's self, to keep out of sight of some one;
հատանիլ քնոյ յ—աց, to have the sleep broken or troubled, to be unable to sleep more;
ակն առնուլ —աց ուրուք, to honour, to respect a person;
ի խոնարհ կախիլ —աց, to knit one's brows, to be melancholy, to frown, to look displeased, sullen or vexed;
զ—ս ծռել, to make wry faces;
առնուլ զ—ս ուրուք, to assume the appearance of some one, to sustain a part or character, to bear a part;
յ—աց, for, on account of;
յ—աց նորա, for his sake;
յ—աց հօր քոյ, from your father, in your fathers name;
առաջի —աց Տեառն, in presence or before the face of God;
յերեսս, to one's face;
in the face of, cf. Առաջի, cf. Յանդիման;
—, —, առ —, face to face;
man to man;
ինձ — արա, I entreat you! listen to me! do me the favour! առ —ս, ի վերին, externally, apparently;
բացաւ —օք, with the face uncovered;
unmasked (man), unveiled (woman);
barefaced, impudent;
frankly, openly;
ընդ — ամենայն —ս երկրի, over or throughout the whole earth;
հաց —աց, cf. Առաջաւորութիւն;
օծանել զ—ս անոյշ իւղով, cf. Իւղ;
որով —օք, with what an air ! with what audaciousness! ազնիւ —օք, of a handsome countenance;
երեսս առնում, cf. Անձնաւորեմ. area, superficies, surface.

· Calfa

NBHL (1)

Առ վշտի նեղի (այսինքն հարկի՛) գալ յերեսդ քո եւ կողկողել. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 10։)


Երեւութանամ, ացայ

vn.

to appear, to present itself, to be represented.

· Calfa


Երթամ, չոգայ, ե՛րթ

vn.

to go, to march, to repair, to follow a road;
— առ հարս՝ զճանապարհ ամենայն երկրի, to sleep with one's fathers, to die;
— զիւրովին, to kill ones self;
— զիւիք, to give ones self up to, to apply ones self;
— զջրոյ, to go to fetch water;
to make water;
— հետի or հետիտս, to go on foot, to walk;
— հետի յօչ կամս, նեղութեամբ or դժուարաւ, to trudge along;
— հեծեալ ի ձի, to go on horseback, to ride;
— կառօք, to go or ride in a carriage;
— սուրհանդակաւ, to travel post;
— չոգեմուղ կառօք, երկաթուղեաւ, to go or travel by rail;
— (ելանել) ի կարիս որովայնի, to go to the water-closet, to stool, to the privy;
երթայ (դիմէ) ի կոտուստ իւր, he hastens to his ruin;
այս ճանապարհ երթայ ի ..., this road leads to ...;
զհետ, զկնի —, to follow;
փախստեայ —, to flee, to take to flight;
յագարի —, to be sacked or plundered;
ի գլուխ —, to finish, to come to an end;
յերդումն —, to swear, to take oath;
զուլամբ — ձիոյ, to trip, to fall headlong as a horse;
երթ ի բաց, ե՛րթ յետս իմ, begone, go away, get you gone, get away, or off with you, be off;
ե՛րթ խաղաղութեամբ, part in peace! Adieu! ողջ երթ, երթ ողջամբ, adieu! God be with you! luck be with you!

· Calfa


Երիկուն

adv.

towards evening.

· Calfa


Թախանձեմ, եցի

va.

to solicit earnestly, to importune, to entreat with earnestness;
to molest, to annoy, to vex, to torment, to cease not from entreating, or causing annoyance.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ինչ կարի իմիք թախանձիցիս. (Ոսկ. եբր. ՟Ի՟Ը.) յն. կարօտիցիս. այսինքն նեղեսցիս կարօտութեամբ։


Թախանձութիւն, ութեան

s.

cf. Թախանձանք.

· Calfa

NBHL (1)

ὅχλος perturbatio, molestia, moles, tumultus ἁηδές injucundum որ եւ Թախանձ. թախանձանք, Ստիպումն ձեռնարկութեամբ. եւ յոյզ բանից. նեղը խօթելը, մտնալը. զօռ.


Թախանձումն, ման

s.

cf. Թախանձանք.

· Calfa


Թախծութիւն, ութեան

s.

sorrow, grief, sadness, affliction, melancholy;
mourning.

· Calfa

NBHL (1)

ἁηδία moeror ἁγωνία agonia, angor, anxietas որ եւ ԹԱԽԻԾ, ԹԱԽԾԱՆՔ. Կսկիծ սրտի. տխրութիւն դիմաց. նեղութիւն. տագնապ.


Թանաք, ի, աւ

s.

ink;
սեաւ թանաք, black ink;
կարմիր թանաք, red-ink;
cf. Կարմրագեղ;
կապոյտ թանաք, blue-ink;
թանաք տպագրութեան, printing-ink;
թանաք ճենաց, Indian or China ink;
անեղծ թանաք, indelible, indestructible ink;
համակիր, ծածկագիր թանաք, sympathetic, invisible, secret ink;
թանաք նշանագրութեան, marking-ink;
արատ, բիծ թանաքի, ink-spot, ink-stain;
արատել թանաքաւ, to ink;
մրճոտիլ, աղտեղիլ թանաքաւ, to be inked all over;
պոյտն, շիշ թանաքի, ink-pot, ink-bottle;
աման թանաքի, ink-horn, inkstand;
cf. Կաղամար.

· Calfa


Թասամ, ացի

vn.

to wheeze, to pant, to be out of breath, to breath short, to breath gaspingly;
— ոգւոց, to be asthmatic, to have difficulty in breathing.

· Calfa

NBHL (2)

Որդնալից եղեւ, եւ ի թասել որդւոցն՝ եւ նա եւս տառապեցուցանէր զնա ... Եւ դարձեալ ի թասել ոգւոցն, որ ասի ի յոյն անդր որթո՛փնիա, եւ տի՛սփնիա, եւ ճգնութիւն նեղութեան. եւ այլն։

ԹԱՍԱՄ ԹԱՍԵՄ. Իբր ռմկ. թասայել, թասա էթմէք. այսինքն Հոգալ, տխրիլ. ոգւով եւ շնչով նեղիլ. ուստի Թասել ոգւոց է Շնչարգելութիւն. ὁρθόπνοια, ὁρθία, δύσπνοια contentio anhelitus, asthmaticum