Definitions containing the research նեղ : 1085 results

Յետ

prep. adv.

after, since, afterwards;
— զատկի, after Easter;
— տրայիանոսի, after Trajan;
— երկուց ամաց, after two years;
— գալոյ քո, after or since your arrival;
— մեկնելոյ քո, since you set out;
— բազում ժամանակաց, a long time since;
— սակաւուց, a short time since, shortly after;
— այսորիկ, — այնորիկ, after that, since that time, then, since, afterwards, after;
— որոյ, after that;
back;
— յառաջ, before and behind;
ի — ընկենուլ, to lay aside;
— դարձուցանել, to bring back;
— դառնալ, to return, to come back;
— կալ, to recede from, to desist;
— հայիլ, to look back;
— ընթադրել, to retort, to repulse, to repel.

· Calfa

NBHL (1)

Յետ գերութեան։ Յետ նեղութեան։ Յետ յարութեան։ Յետ տանելոյ. յետ իմանալոյ։ Յետ վեց աւուր. յետ երից աւուրց. յետ բազում ժամանակի. յետ ամենեցուն. յետ սորա. յետ այնորիկ. եւ այլն։


Յոգնաթախանձ

adj.

very importunate, tiresome, troublesome.

· Calfa


Յոլովանամ, ացայ

vn.

to increase, to augment, to grow, to multiply.

· Calfa


Յորդառատ

adj. adv.

superabundant, very copious;
abundantly, in large quantities, much, in torrents.

· Calfa

NBHL (1)

Թէ զանեղծականս խնդրիցեմք, եղծականքս յորդառատ գայցեն մեզ. (Ոսկ. եփես.։)


Յորդորամիտ

adj.

full of ardour, eager, desirous, ardent, prompt, ready;
— առնել, to exhort, to persuade;
— լինել, to be eager, desirous.

· Calfa

NBHL (1)

Յորդորամիտս լինել առ նեղութիւնս։ Ի նոյն միտս չարչարանաց յորդորամիտս լինել. (Վրք. ոսկ.։ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Թ։)


Յորձան, աց

s. mar.

current, stream, torrent;
eddy, whirlpool, vortex;
bubble, bubbling;
foaming;
eddy-water;
—ս առնուլ, to boil hard, violently or furiously.

· Calfa


Յուղացուցանեմ, ուցի

va.

cf. Յուլացուցանեմ.

· Calfa


Յուսահատեմ, եցի

va.

"cf. Յուսահատ առնեմ."

· Calfa


Յօդապատ, ի, ից

adj. fig.

articulate, surrounded with articulations, corporeal;
well, tersely, elegantly composed or written.

· Calfa

NBHL (1)

Յօդիւք պատեալ. որպէս զօդեալ անդամօք. մարմնեղէն. տարրեղէն. բաղկացեալ.


Յօդաւոր, աց

adj.

articulated, articular;
articulated, uttered;
well expressed, well turned, harmonious.

· Calfa

NBHL (1)

ἁρθρώδης, ἑνάρθρος articulosus, compositus. Ունօղ զյօդս. յօդական. յօդեալ. բաղյօդեալ. բաղադրեալ. բաղկացեալ. տարրեղէն. մարմնեղէն. նիւթական.


Նախագոլ, ոյ

s.

pre-existence.

· Calfa

NBHL (1)

ՆԱԽԱԳՈԼ. Կանխաւ ի բնէ գոլ. անեղութիւն Այ։


Նախայաւիտեան

cf. Նախայաւիտենական.

· Calfa

NBHL (1)

ՆԱԽԱՅԱՒԻՏԵԱՆ ՆԱԽԱՅԱՒԻՏԵՆԱԿԱՆ. προαιώνιος qui est ante saecula, aeternus. Որ յառաջ է քան զամենայն յաւիտեանս. անեղ. անժամանակ. միշտ էն.


Նախայաւիտենական, ի, աց

adj.

existing before all ages, eternal, self-existent, increate;
— որդի, the Son of God before all eternity.

· Calfa

NBHL (1)

ՆԱԽԱՅԱՒԻՏԵԱՆ ՆԱԽԱՅԱՒԻՏԵՆԱԿԱՆ. προαιώνιος qui est ante saecula, aeternus. Որ յառաջ է քան զամենայն յաւիտեանս. անեղ. անժամանակ. միշտ էն.


Նախընտել

adj.

very familiar, intimate.

· Calfa

NBHL (1)

Յակոբոս իբրեւ զնախընտել պաշտօնեայ ի տանն Յովսեփայ։ Յակոբոս տեառնեղբայր իբր նախընդել սպասաւոր (տիրամօր կուսի). (Լմբ. վերափոխ.։)


Յաջողակ, աց

adj.

adroit, clever, skilful, expert, capable, apt;
industrious;
nimble, expeditious, quick, alert;
cf. Յաջող;
cf. Ձեռն.

· Calfa


Յառաջաքաղերթ

adj.

big-bellied, pot-bellied or tun-bellied.

· Calfa

NBHL (1)

Ասեմք զՍոկրատէս, լայնեղունկն, յառաջաքաղերթ. (Անյաղթ պորփ.։)


Յատուկ

adj. adv.

proper, own, particular, special, peculiar, private;
essential, natural;
alone, separate;
singular, unexampled, alone of its kind;
cutting, sharp, taunting (answer);
cf. Յատկաբար;
— անուն, proper name.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ յատուկ անուամբ ասէ յուդա։ Տաղտապիլ եւ նեղիլ. զի այս է չարին յատուկն. (Բրսղ. մրկ.։)


Յարամուր

adj.

very solid, firm;
thick;
dark, obscure;
յարամրի ի ներքո մտանել, to obtrude or introduce oneself by stealth, to insinuate or worm oneself into.

· Calfa

NBHL (2)

Զնոսա սպրդողս անուանէ, որ կերպարանին եւ նեղին յարամրի առ մեզ ի ներքս մտանել։ Զկերպարանս աստուածպաշտութեան, եւ առաքինութեան զգեցեալք՝ յարամրի ի ներքս մտանեն. (Սարգ. յուդ. ՟Ա։ եւ Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Բ։)

ՅԱՐԱՄՈՒՐ ՅԱՐԱՄՐԻ. գրի եւ ԱՐԱՄՈՒՐ. մանաւանդ ԶԱՐԱՄՈՒՐ, զոր տեսցես. Պնդապէս յարեալ, եւ որպէս թէ յարելով ամրացեալ. խտացեալ. բո՛ւռն. սաստիկ, հոծ. խիտ. խռկեալ. մթագին. մութն. միգամած. որպէս եւ Բուռն առնելով անձին, եւ իբր ընդ նեղ ծակ սպրդելով ի մթան, կամ ի մուր ծխոյ. որպէս յն. βίαιος, -ον , γέμων violentus, violentia եւ plenus, onustus եւ ἁχλή tenebrae, caligo եւ այլն. (ստոյգ նշանակութիւնն հայկական բառիս է եւ եւս ստուգելի այլուստ. լծորդ է եւ յն. ) ἡρέμα sensim, paulatim, laute, tacite ). cf. ՈՏՆԽԹԻ.


Յաւելուածութիւն, ութեան

s.

increase, increment;
multiplication.

· Calfa

NBHL (1)

Յաւելուածութիւն նեղութեան, կամ հաւատացելոց։ Մասունք յաւելուածութեան. (Եբր. փիլիպ։ Նախ. գծ.։ Քեր. քերթ.։)


Յեղակարծ

adj. adv.

unexpected, unforeseen;
—, —ում or —ում ժամու, unexpectedly, unawares;
suddenly, all at once;
—ում պահու ի վերայ հասանել, to surprise, to take by surprise.

· Calfa

NBHL (1)

Յանկարծ եւ յեղակարծ տագնապ նեղութեան ժամանեալ ունի զերկիր։ Հաւաքին համօրէն ազգք մարդկան յեղակարծ ժամու. (Զքր. կթ.։)


Մաքրազարդեմ, եցի

va.

to purify, to cleanse, to polish;
to embellish.

· Calfa

NBHL (1)

Ծառայն զտէրն՝ անեղն աստուած՝ ջրով մաքրազարդեաց, բարձօղ մեղաց գառն աստուծոյ զնա քարոզեաց. (Տաղ.։)


Մելան, ի, աւ

s.

ink.

· Calfa

NBHL (1)

Երանի՛ է քեզ ո՛ աստուածածին, տախտակ եւ մելան եղելութեան անեղն բանի. (Լմբ. վերափոխ.։)


Մեծաջան

adj.

very diligent, careful, studious, industrious;
toilsome, tiresome, hard, painful.

· Calfa


Մեղսասէր

adj.

inclined to transgress, delighting in sin, wicked, criminal.

· Calfa

NBHL (1)

Հանցես եւ զիս՝ յորոց նեղիմ ... եւ ի բանտից մեղսասիրին. (Յիսուս որդի.։)


Մերթ

adv.

sometimes, now and then, from time to time;
cf. Երբեմն.

· Calfa

NBHL (1)

Մերթ ի նախատինս եւ ի նեղութիւնս խայտառակեալք, մերթ կցորդք այնպիսեաց վաստակաւորացն լինել. (Եբր. ՟Ժ. 33։)


Մերկամարտիկ

s.

bare athlete or wrestler;
—ք, wrestling.

· Calfa

NBHL (1)

Մերկամարտիկքն նեղին եւ նեղեն զմիմեանս։ Ճարտար մերկամարտիկ ընդդէմ մոլութեան գտանի. (Եւագր. ՟Ը. ՟Ժ։)


Մխեմ, եցի

va.

to drive in, to force into or penetrate, to fasten in, to fix, to force down, to plunge;
to pierce, to prick, to run through;
to temper iron or steel, to caseharden;
— զձեռն, to stretch, to extend or hold out the hand;
— զձեռն յարիւն ուրուք, to imbrue the hands in the blood of;
մխեաց զդաշոյնն ի լանջս նորա, he has plunged the dagger in his heart;
cf. Ձեռն.

· Calfa

NBHL (1)

Մխեա՛ զմարմինդ նեղութեամբ, եւ զսիրտդ երկիւղիւն աստուծոյ. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)


Մխիթար, աց

adj. s.

consoling, consolatory;
consoler, comforter;
cf. Մխիթարութիւն;
— լինել՝ տալ՝ մատուցանել, to comfort, to console, to solace;
— ինչ առնել մտաց, to flatter, to adulate, to wheedle, to coax, to allure.

· Calfa


Մղձկեմ, եցի

va. fig.

to choke, to stifle, to suffocate, to strangle;
to pain, to grieve, to vex, to torment.

· Calfa

NBHL (1)

ἅγχω ago ἁποπνίγω praefoco. Հեղձուցանել. ի նեղ արկանել՝ որպէս խեղդելով. նեղել յոյժ.


Մղձկիմ, եցայ

vn.

to choke, to be suffocating;
to be violently affected with spite, envy, grief or rage.

· Calfa

NBHL (1)

ἁποπνίγομαι suffocor, valde angor. Հեղձամղձուկ լինել. հեղձնուլ. խեղդիլ սրտի, կամ փղձկիլ մաղձիւ. նեղիլ եւ պղտորիլ սրտի դառնութեամբ. խեղդուիլ.


Մնամ, ացի

vn.

to remain, to stay;
to stop, to wait, to expect;
to hope;
to rest, to be at rest;
to last, to consist, to hold out;
cf. Բարեաւ, cf. Խաղաղութիւն, cf. Կամ.

· Calfa

NBHL (1)

Ջնջեցան յերկրէ, եւ մնաց միայն նոյ, եւ որ ընդ նմա էին ի տապանի անդ։ Ոչ մնաց ի նոցանէ եւ ոչ մի։ Ոչ մնաց կանաչ. որ ինչ իւրեանց մնացեալ էր՝ վաճառէին։ Ուստերքն ձեր եւ դստերք ձեր, որ ի ձէնջ մնացեալ են։ Զնեղեալ եւ զմնացեալն յիսրայէլէ։ Որդիք մնացելոց ժողովրդեան քոյ։ Զմնացելոց տանջանաց լցցեն զպատիժս, եւ այլն։


Մշտագիշեր

adj. adv. in perpetual darkness, always in the dark.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ աչացաւացն նեղելոց մշտագիշերն խարխափանօք. (Նար. ՟Ժ՟Է։)


Մշտակոխ

adj.

trodden continually, frequented;
— ճանապարհ, thoroughfare, public way.

· Calfa

NBHL (1)

Ումեմն զնեղն եւ զանկոխն ընտրել բազմաց. եւ այլում զընդարձակագոյնն եւ զմշտակոխն. (Յիշատ. ի լմբ.։)


Մոռանամ, ացայ

va. vn.

to forget, to be forgetful or unmindful of, to neglect;
— զասելին, to be at a stand, to stop short, not to know what to say, to be put to a stand or to an ou-plus;
մի՛ մո ռանար զիս, don't forget me;
to be forgotten, to fall into oblivion.

· Calfa

NBHL (1)

Մօրն նեղութիւնքն եւ տրտմութիւնքն մերժեալ մոռանին նմա վասն ծնանելոյն մարդ յաշխարհ. (Նանայ.։)


Մութ, մթոյ, ով

cf. Մութն.

· Calfa

NBHL (1)

Բազում մութ ածեալ ունի։ Մութ մեղացն փարատի։ Ընդ մութ շրջել։ Զերծանի ի մթոյն։ Զմութս վշտաց եւ նեղութեանց։ Կրկին իսկ մութ յանձին կորզեն։ Գուցէ որպէս ի մթի այսր անդր ծփիցիմք. (Ոսկ. մտթ. Ոսկ. սղ. Ոսկ. ես.։)


Մութն, մթան

s. adj. adv.

obscurity, darkness, night;
dark, obscure, gloomy;
— անհնարին, frightful or thick darkness, impenetrable gloom;
— ընդ —, ի մթան, ի մթի, in darkness, in the dark, in the gloom.

· Calfa

NBHL (1)

Բազում մութ ածեալ ունի։ Մութ մեղացն փարատի։ Ընդ մութ շրջել։ Զերծանի ի մթոյն։ Զմութս վշտաց եւ նեղութեանց։ Կրկին իսկ մութ յանձին կորզեն։ Գուցէ որպէս ի մթի այսր անդր ծփիցիմք. (Ոսկ. մտթ. Ոսկ. սղ. Ոսկ. ես.։)


Մռուղ

adj.

dog-muzzled;
dog-faced.

· Calfa

NBHL (1)

Աչքն (թաթարաց) էր նեղ իբրեւ զձագու, քիթն կարճ իբրեւ զկատուի, դունչն մռուղ իբրեւ զշան. (Մաղաք. աբեղ.։)


Մսազանգուած

adj.

carneous, fleshy;
corporeal, earthly.

· Calfa

NBHL (1)

Ոյր զանգուածն է ի մսոյ. մարմնեղէն. հողեղէն.


Մատնեմ, եցի

va.

to betray, to denounce, to discover;
to deliver up, to surrender;
to abandon, to allow, to permit;
— ի ձեռս ուրուք, to give into the hands of, at the mercy of, to deliver up;
— ի վտանգս, to endanger, to expose to peril, to put in jeopardy;
— զոք գազանաց, to throw to the wild beasts, to give as a prey to -;
— զոք սրոյ, to kill, to slay;
— զանձն յանարգութիւն, to debase, degrade or disgrace oneself;
— ի կամս փառամոլ հաճոյից իւրոց, to sacrifice to one's ambition;
զոք ի ծաղր եւ յայպանումն, to quiz, to burlesque, to ridicule;
— զոք ամօթոյ, to cover with shame or confusion;
— զոք սատանայի, to excommunicate;
— զխորհուրդս իւր, to unbosom oneself to, to open one's mind to;
ոչ — զհամբերութիւն, to be patient.

· Calfa

NBHL (1)

Մատնել գազանաց ի մահ. ի ձեռս նեղչաց, կամ թշնամեաց կամ աւարառուաց՝ զմարդիկ կամ զերկիր կամ զքաղաք։ Մատնեցի առաջի ձեր զերկիրն։ Ի սուր մատնեսցին. եւ այլն։


Մարթիմ, մարթի

v. imp. it is possible;
զիա՞րդ — այդմ լինել, how can these things be?
չ-, ոչ —, it can't be, it is impossible;
—ցի՞, is it possible?.

· Calfa

NBHL (1)

Նմա եւ բարի իսկ ոչ մարթի ասել. նմա եւ անեղծ աստուած չմարթի ասել (այսինքն ասիլ)։ Եթէ նմա ոչ մարթի գալ, յղեա՛ զդա առ նա. (Եղիշ. ՟Բ. ՟Ը։)


Մարմնագոյք

s.

corporeal substances;
creatures, mortals.

· Calfa

NBHL (1)

Մարմնեղէն գոյակք. մարմնաւոր էակք.


Մարմնաւորութիւն, ութեան

s.

corporeity;
incarnation;
humanity.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ի չափ հասակի մարմնաւորութեան թմբրեալք են։ Առաջին անցն նշանակէ զչափ մարմնաւորութեան։ Ոյք համբերեն նեղութեանց ի հնոցի խցին, փոփոխին ի մարմնաւորութենէ ի հոգեւորութիւն. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Մարմնոյք

s.

bodily things, things appertaining to the flesh;
cf. Մարմնեղ.

· Calfa


Մարտադիր, դրաց

s.

agonotheta, athlotheta.

· Calfa


Մսապատ

adj.

clothed in flesh, incarnate;
fleshy, plump.

· Calfa

NBHL (1)

Մսով պատեալ. մարմնեղէն. մարմնազգեաց.


Մսեղէն, ղինի, նաց

adj.

made of flesh, fleshly, carnal, corporeal, earthly, mortal;
— յարկ, mortal coil;
— բլուր, man-mountain, giant.

· Calfa

NBHL (1)

Ոյր նիւթն է միս կամ մարմին. մարմնեղէն. մսէ.


Մսեղի, ղւոյ, ղեաց

adj. s.

cf. Մսեղէն;
living, living man or soul;
—ք, men, mortals;
animals.

· Calfa

NBHL (1)

σαρκικός carneus, carnalis. Որպէս նոյն ընդ վերնոյն (=ՄՍԵՂԷՆ), Մարմնեղէն, մարմնաւոր. հեղեղէն. մահկանացու կենդանի, ունօղ զմիս եւ զոսկերս.


Մսիմ, եցայ

vn.

to be or feel cold, to grow frigid, to suffer cold;
to catch cold, to take a cold;
մսի ձեռն իմ, my hands are cold.

· Calfa


Համատարած, ի

adj.

spread throughout, very extended, universal, general;
— ծով, the Ocean;
— օդ, atmosphere.

· Calfa

NBHL (1)

Համատարած պատուհաս, կամ նեղութիւն. (Մեսր. երէց.։)


Համարձակութիւն, ութեան

s.

frankness, hardihood, licence, courage, liberty;
boldness, forwardness;
կարի իմն —, audacity, temerity, venturesomeness;
— առնուլ, to take the liberty to, to permit or allow oneself to;
կարի իմն — տալ, to render impertinent, impudent;
պարտ է համարձակութեամբ ասել, it must be acknowledged;
համարձակութեամբ, cf. Համարձակ.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ունի համարձակութիւն առաջի նորա։ Իմաստութիւն ի հրապարակս համարձակութիւն բերէ։ Յանդիմանել, կամ համարձակութեամբ հանդէպ նեղչաց։ Համարձակութեամբ ասել, խօսել, գալ։ Բազում համարձակութիւն է ինձ առ ձեզ։ Համարձակութիւն լինի երթալ.եւ այլն։