Definitions containing the research մակ : 3470 Results

Կամամտածական, ի, աց

adj.

ideal, fantastic, chimerical.

NBHL (1)

Ըստ կամի մտածեալ, մտացածին. մակամտածական, իր մտքէն խելքէն հնարած, շինծու.


Կամայորդոր

adj.

voluntary.

NBHL (1)

Յորդոր եւ յօժար կամօք եղեալ. ինքնակամ. կամակար.


Կամայօժար

cf. Կամայորդոր.

NBHL (1)

Կամաւ եւ յօժարութեամբ. կամակար մտօք.


Կամաւոր

adj.

spontaneous, voluntary, free.

NBHL (1)

ԿԱՄԱՒՈՐ. մ. ԿԱՄԱՒՈՐԱԲԱՐ. Կամաւ. կամաւորապէս. կամակար. յօժարակամ. ուզելով.


Կամաւորաբար

adv.

cf. Կամովին.

NBHL (1)

ԿԱՄԱՒՈՐ ԿԱՄԱՒՈՐԱԲԱՐ. Կամաւ. կամաւորապէս. կամակար. յօժարակամ. ուզելով.


Կամիմ, եցայ

vn.

to will, to intend, to mean;
— ընդ, to like, to wish, to please;
to be pleased with.


Կամք, մաց

s.

will, determination, intention, design;
wish, desire;
humour, fantasy, whim, caprice;
ի կամաց, կամօք եւ ախորժիւք, voluntarily, willingly;
կամօք, on purpose, designedly;
ըստ կամի, ըստ կամս, at will, ad libitum, arbitrarily, at pleasure;
at discretion;
յոչ կամաց, unwillingly, in spite of oneself, against one's will, reluctantly, grudgingly;
յօժար —, readiness, inclination, willingness;
յեղյեղուկ —, caprice, fickleness;
ինքնիշխան, բացարձակ —, absolute will, arbitrariness, despotism;
անձնիշխան —, free-will;
անձնահաճ —, humour, whim, caprice, fancy;
ըստ կամս անձին գնալ, to indulge one's fancy or caprice;
փոխել զկամս, to change one's mind;
անձնատուր լինել ի կամս ուրուք, to submit to the guideness of;
to comply with all the whims of;
ի կամս ուրուք դնել զիմն, to depend on another's will;
եթէ Տէառն — իցեն, if God wills, God willing;
Տէռն — լիցին, God's will be done;
եթէ — իցեն քո, if you wish or like;
ըստ հաճոյից կամց քոց, at your will or pleasure;
as well as you could wish;
— էին ինձ, I wished to, I wanted to;
— են ինձ ասել, I would say, I mean;
— եղեն նմա, it pleased him to, he liked to;
— էին նորա, he desired or wished;
հակառակ կամաց նորա, against his will;
որ ինչ ի կամս մեր, as much as we can.

NBHL (1)

ԿԱՄԱՒ մ. ἐκούσιως voluntarie, sponte ἐκών, ἐκούσα, κατὰ ἐκούσιον volens, libens. Ի գործիականէ բառիդ Կամ կամք. որ եւ ասի ԿԱՄՕՔ. Կամայ. կամաւորութեամբ. հաճութեամբ. ընտրութեամբ. յօժարութեամբ. կամակար. ուզելով, կամքովը.


Կայծականամ, ացայ

vn.

to break out in flames, to blaze.

NBHL (1)

Ատրորակ կայծակացեալ հրադիմական կարմրութեամբ. (Մագ. ՟Ծ՟Զ։)


Կայծակնամաքուր

adj.

purified by fire.

NBHL (1)

Մաքրեալն իմանալի կայծակամբ հրոյ. մակդիր եսայեայ մարգարէի ըստ տեսլեան իւրում.


Կանաչանամ, ացայ

vn.

to become green, to grow green again;
to be verdant.

NBHL (1)

Հանապազ կանաչեալ, համակ նորոգեալ. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Է։)


Կանացի, ցւոյ, ցեաց

adj. s. pl.

female, feminine, womanly, womanish;
effeminate;
— սեր, ազգ —, womankind, the fair sex;
— ձայն, womanish voice;
— զգեստ, woman's garments;
— զարդ, female attire or ornaments;
զգենուլ —, to dress oneself in female attire;
մտանել զմուտ —, ննջել զգործ —, to lie with mankind;
—ք, women;
the menses.

NBHL (1)

Ո՞վ հոգւոյն արութեան ի կանացի մարմնի։ Զարդ կանացի. (Ածաբ. մակաբ. եւ Առ որս. ՟Ա։)


Կանխագոյն

adv.

already, before, previously, formerly, antecedently.


Կանխատես

adj.

provident, wary, cautious, prudent.

NBHL (1)

նախատես. նախագուշակ. եւ Նախախնամական.


Կանխաւ

adv.

before, antecedently, formerly, anciently, in bygone times.

NBHL (1)

(Թող զի ոմանք ի գրչաց եւ զմակբայն Կանխաւ՝ գրեն կանխեաւ. որպէս եւ անխտիր ասի՝ դիւրաւ կամ դիւրեաւ։)


Կանոն, աց

s. arith.

rule, regulation;
order, method, law, ordinance, precept, statute, regimen;
model, example;
canon;
հանրական —, as a general rule;
ըստ —ի, according to rule;
strictly, regularly;
ըստ —աց, canonically;
— լինել, to serve as a rule or precept;
պահել, լուծանել զ—, to keep, to break the rules or regulations;
— երից, rule of three, proportion.

NBHL (1)

Եւսեբի զանուանս քահանայպետիցննշանակէ ի կանոնս ժամանակաց։ Իժամանակական կանոնաց եւսեբի պամփիլեայ. (Նախ. ՟ա. մակ.։ Յռջբ. թղթ. պաւղ.։)


Կաշառաբեկ

adj.

bribed, corrupted, suborned;
venal;
—ս առնել, to bribe with gifts or with money.


Կաշառագնաց լինիմ

sv.

to suffer oneself to be corrupted, to take bribes.


Կաշառեմ, եցի

va.

to bribe, to corrupt, to practise upon, to buy over, to suborn, to seduce with bribes.


Կապեմ, եցի

va. fig. gr.

to bind, to tie, to fasten;
to bind or tie up;
to bind fast, to pinion;
to cord, to bind with cords;
to bind, to connect or link with;
to chain, to put in irons, to imprison;
to bind by friendship, by contract;
to spell.


Կապուտակ, աց

adj. s.

bluish, rather blue, sky-blue;
livid;
bluish, light blue;
— կամար, the roof or canopy of heaven, the cerulean vault;
—ն երկնից, sky-blue;
— ծովու, ultra-marine;
բրուսիական —, Prussian blue.

NBHL (1)

Ի կապուտակ մորթոյ։ Ի նիւթոյ կապուտակէ։ Համակ կապուտակ։ Մաշկեղէն նուարտանաւ կապուտակաւ։ Հանդերձիւ կապուտակաւ։ Ի հանդերձս կապուտակս. (Ել.։ եւ Թուոց.։)


Կառավար, աց

s.

coachman, driver;
drover;
governor, regent, chief, rector.


Կառավարութիւն, ութեան

s.

act of driving;
conduct, regency, direction, government;
— տան, house-keeping, economy;
— քաղաքի, policy, politics.

NBHL (1)

ἀρματηλασία, ἠνιόχισις aurigatio, moderatio եւ այլն. Վարելն զկառս. եւ նմանութեամբ՝ Առաջնորդութիւն, ուղղութիւն, եւ նախախնամական տնտեսութիւն. տեսչութիւն.


Կառափնատ

adj.

whose skull or head is wounded.


Կառափնատեմ, եցի

va.

to wound or strike on the head, to knock down.

NBHL (1)

Զգլուխն՝ որ պսակելոյ արժան էր, կառափնատեալ, ի մէջ բազմականացն բերէին. (Երզն. մտթ.։)


Կասիմ, եցայ

vn.

to stop, to cease, to desist, to leave off;
to retard, to restrain;
to diminish, to lessen;
to lose courage.


Կասկած, ի, ոյ

s.

suspicion, distrust, surmise, doubt, mistrust, umbrage;
a. suspicious, distrustful;
— առնուլ, ի կասկածի լինել, ի — անկանել, — ի մտի ունել, to conceive suspicion, to be suspicious, to distrust;
փարատել զ—, to dissipate, to cure of suspicion or distrust;
—է ինձ զնմանէ, I suspect or doubt him, I have no confidence in him, I am diffident about him.


Կասկածոտ, աց

adj.

suspicious, mistrustful, distrustful, umbrageous;
apprehensive, uncertain, irresolute;
ի միտս —ս լինել վասն, to suspect, to want confidence in, to be suspicious of.


Կատարելահասակ

adj.

grown up, adult.

NBHL (1)

Երեսնամեայ՝ կատարելահասակ ադամական մարմնով. (Ճշ. հին.։)


Կատարելիք, լեաց

s.

completion, accomplishment.


Կատարումն, ման

s.

accomplishment, completion, consummation;
execution, realization;
perfection;
end, term, conclusion;
end, death;
consecration;
initiation;
— առնուլ, to be accomplished, finished;
to improve;
— տալ, ի — ածել, to finish, to terminate, to achieve;
to improve, to perfect;
cf. Ծագ.

NBHL (1)

Աստ է կատարումն ամենայն բանին։ Ի կատարման հասակին։ Կատարումն եւ վախճան ունին ամենայն տրտմականքն։ Նոյն ժամայն գործն զկատարումն առնոյր։ Գալ ի կատարումն սննդեամբն։ Կատարումն շինուածոյ, գրոց եւ այլն. (Ոսկ. յհ.։ ՃՃ.։ Յճխ. եւ այլն։)


Կողմնապահ

cf. Կողմնակալ.


Կոճ, ոց

s. bot.

astragal;
door-post, side-post, jamb;
joint, articulation;
ankle-bone;
knuckle-bones (for play);
— վրացի, hellebore;
դար եւ — խաղալ, to play at cross & pile, or head & tail.

NBHL (1)

Տալով նմա ճակգարանս եւ կոճս, որով մակեդոնացւոց մանկունքն խաղան. (Պտմ. աղեքս.։)


Կոյտապան, աց

s.

stud-groom, stud-master.

NBHL (2)

ռմկ. կուտպան. Պահապան եւ վերակացու, որ հոգայ զկոյտս երամակաց.

Փաղանուանք՝ երաակապան եւ կոյտապան. (Երզն. քեր. (ա՛յլ ձ. երամակպան եւ կուտպան)։)


Կոնքաձեւ

adj.

in form of a cupola;
concave, vaulted.

NBHL (1)

Որ ունի զձեւ կոնքի կամակամարի. գոգաձեւ. ծոցաւոր.


Կոչ

s.

call, appeal, invitation;
— յատեան, writ, summons, citation;
— ի մենամարտ, challenge;
— զինուորական, muster, roll-call;
գտանիլ ի կոչն, to be present at roll-call;
տալ կոչոյն պատասխանի, to answer a summons.

NBHL (1)

ԵՐկոցունց կողմանցն կոչ առնէր պատերազմականն փող. (Պտմ. աղեքս.։)


Կոչնական, ի, աց

s.

guest, table-companion;
the host.

NBHL (1)

κλητός, ἑπίκλητος, κεκλημένος եւ այլն. vocatus, invitatus, conviva. Ի կոչունս հրաւիրեալն. կոչեցեալն ի սեղան. որ ի նստիլն կոչի Բազմական, Բարձակից. ձենած.


Կոտորեմ, եցի

va.

to break, to break in pieces, to shatter, to smash;
to out, to cut down, to fell;
to destroy, to break, to rout, to defeat, to overthrow;
to massacre, to kill;
to cut, to pull to pieces or tatters;
to divide, to share, to part;
մեծամեծս —, to hector, to brag, to boast, to swagger, to pretend to be of importance, to take much upon oneself, to be impertinent;
— ի սայր սուսերի, to put to the sword


Կոտորումն, ման

s.

cf. Կոտորուած.


Կորակոր

adj. adv.

ashamed, confused, depressed, humbled, debased, humiliated;
with hanging head, humbly, full of shame, quite confused, abashed, ignominiously.


Կորանամ, ացայ

vn. fig.

to be bent, bow-ed, crooked, curved, to grow cambered, to stoop, to warp;
to fall in, to sink;
to bend the head, to bow down, to be humbled, depressed, confused, debased.

NBHL (1)

κάμπτομαι, κυρτοῦμαι, κλίνομαι , ταπείνομαι incurvor, inflector, inclinor, humilior եւ այլն. Կոր լինել. թեքիլ. ծռիլ. ոլորիլ. վայրաբերիլ ի խոր, կարկամիլ. մանաւանդ Կորագլուխ լինել. ակնկորել. քամակաբեկ լինել. խոնարհիլ ամօթով. նկուն լինել, վատթարիլ.


Կորանք, նաց

s.

humiliation, shame, debasement, confusion, consternation;
dishonour, ignominy, infamy, opprobrium;
shamefully, ignominiously.


Կորացուցանեմ, ուցի

va. fig.

to bend, to bow, to crook, to camber;
to incline, to fold;
to arch, to vault;
to humiliate, to mortify, to dishearten, to deject.

NBHL (1)

κάμπτω, κλίνω, ταπεινόω , μεταβάλλω curvo, incurvo, flecto, inclino, verto. Տալ կորանալ. թեքել. ծռել. կարկամեցուցանել. խոնարհեցուցանել. նկուն առնել. քամակաբեկ եւ գլխակոր առնել.


Կորդակ, աց

s.

helmet, casque.

NBHL (1)

Ետու դնել (զնշտն խաչին) ի նշանս պատերազմական զինուց, եւ ի կորդակս վեղէնդահացն. (Թղթ. դաշ.։)


Կորէ

s.

young girl.

np.

Proserpine.


Կործանեմ, եցի

va.

to overturn, to subvert, to overthrow, to demolish, to destroy, to ruin;
to lay waste;
to extirpate, to exterminate;
յերկիր —, to fell to the earth, to throw, strike or dash to the ground;
— զպարիպս, to dismantle, to pull down;
— զոք ի հաւատոց, to pervert from the faith;
— զմիմեանս, to throw down, upset or destroy each other;
— զկեանս, to come to an untimely end;
խաղն կործանեաց զնա, gaming has been his ruin.


Կորովի, վեաց

adj. adv.

shooting skilfully, carefully aiming at;
skilful in arms;
dexterous, expert, skilful, handy;
nervous, robust, vigorous, valorous, valiant;
intelligent, ingenious, clever, witty, wily, keen;
cf. Կորովակի;
— յաղեղն եւ ի սուսեր, skilful with the sword bow.

NBHL (1)

Մերթ եւս ըստ յն. ἁγκυλομήτης . որպէս Նենգամիտ. եւ որպէս Կորաքամակ.


Կուռն, կռան

s.

back;
մերձ առ կռան կայ, it is not far distant.

NBHL (1)

Որպէս ռմկ. կռնակ. որ եւ ԿՌԹՈՒՆՔ. Թիկունք. քամակ. յետին կողմն. եւ Կրուկ.


Կուսածին, ծնի

adj. s.

born of a virgin;
Holy Virgin.

NBHL (2)

(իբր կր) παρθενογενής, ἑκ παρθένου a virgine natus, editus. Ի կուսէ ծնեալ. կուսորդի. մակդիր սեպհական յիսուսի.

ԿՈՒՍԱԾԻՆ. (իբր ներգ) παρθενομήτωρ virgo-mater. որ եւ ԿՈՒՍԱՄԱՅՐ. Ծնօղ կուսութեամբ. սեպհական մակդիր սուրբ աստուածածնի մօրն յիսուսի. ասի նմանութեամբ եւ զսրբոյ աւազանէ.


Կուսակալ, աց

s.

governor, prefect, pacha;
փոխանորդ —ի, lieutenant governor, sub-prefect.

NBHL (1)

(Ի կոյս բառէ, որպէս կողմն, մասն երկրի) μεριδάρχης , μεράρχης, τοπάρχης praefectus regionis, vel exercitus provinciae, toparcha, loci praeses. Կողմնակալ. կողմակալ. նախարար. բդեաշխ. սատրապ. իշխան եւ ոստիկան միոյ կողման տէրութեան. կողմնապետ.


Կուսակալութիւն, ութեան

s.

government of a province or department, prefecture.