Definitions containing the research խաւար : 545 results

Արդէն

adv.

already, even now;
before.

· Calfa


Առաւելութիւն, ութեան

s.

growth, increase, addition, augmentation, redundancy, superabundance, superfluity, exuberance, diffusion, transcendency;
enhancement of price;
excess;
prerogative, distinction, superiority.

· Calfa

NBHL (1)

Է առաւելութիւն իմաստութեան քան անմտութեան. որպէս է առաւելութիւն լուսոյ քան զխաւարի։ Զի՞նչ առաւելութիւն է իմաստնոյն քան զանմտին։ Ոչ ըստ առաւելութեան ինչ բանից իմաստութեան։ Ոչ եթէ փառաւորի վասն առաւելութեան փառացն։ Զի առաւելութիւն զօրութեանն իցէ յաստուծոյ, եւ ոչ ի մէնջ։ Զի մի՛ առաւելութեամբ յայտնութեանցն հպարտացայց. եւ այլն։


Առաւօտ, ուց, իւ

s.

morning;
ածջոյն —, forenoon;
ընդ —ն, ընդ —ս, the —, cf. Առաւօտու;
ընդ —ս ընդ —ս, every -;
յառնել ընդ —ն, վաղքաջ ընդ —ն, — առնել, to rise early or betimes;
յ—է մինչեւ ցերեկոյ, from till evening.

· Calfa

NBHL (3)

Ի գիշերոյն խաւարէ առաւօտիւս լուսաւորեցեր. (Խոսր.։)

Առաւօտն վախճան է խաւարին, եւ սկիզբն լուսոյն. (Լմբ. սղ.։)

Առաւօտն լուծիչ է թանձրութեան խաւարի գիշերրւոյ. (Նար. յովէդ.։)


Առաւօտեմ, եցի

vn.

cf. Առաւօտ առնեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Առաւօտէ հոգին առ աստուած, յորժամ յաղջամուղջ խաւարէ արտաքս ելանէ։ Յառաւօտելն առ նա՝ յառնելով ի մեղացն. (Լմբ. սղ.։)


Առժամանակեայ

adj.

temporal, perishable;
provisional.

· Calfa

NBHL (1)

Դատեն զնա յառժամանակէիս խաւարաւ եւ տարտարոսիւ. (Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Դ։)


Առիթ, առթաց

s.

occasion, opportunity, accurrence;
subject, cause, matter, motive, convenience, conjuncture, object.

· Calfa

NBHL (1)

Այսպիսի խաւարաւ ըմբռնեալ միհրան, որ եղեւ նմա առիթ մշտնջենաւոր լուսոյն. (Խոր. ՟Բ. 83։)


Առկայանամ, ացայ

vn.

to settle, to fix, to determine.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ յարմարական է բարւոյն եւ չարին ի միասին առկայանալ, եւ ոչ լուսոյն ընդ խաւարի. (Արծր. ՟Գ. 6։)


Աստեղանիշ

adj. s.

starlike, that has the shape of a star;
asterisk.

· Calfa

NBHL (1)

Զհետ աստեղանիշ կուսիցն արեւ ցոլացաւ, խաւարն ջնջեալ բընաւ ի միջոյ բարձաւ. (Տաղ.։)


Առականեմ, եցի

va.

to expose to public notice;
to conceal, to hide;
to dissemble, to play the hypocrite.

· Calfa

NBHL (1)

Առ ի խաւարն ի բաց ի մէնջ փարատելոյ. (Եզնիկ.։)


Առաջնորդ, աց

s.

author, creator;
captain, chief, conductor, guide, escort, director, guardian, rector;
ordinary principal, provost, overseer, prelate, superior, father;
— կարգել, to set over.

· Calfa

NBHL (1)

Անկաւ ի վերայ նորա մէգ եւ խաւար, եւ շրջեալ խնդրէր առաջնորդս. (Գծ. ՟Ժ՟Գ. 11։)


Առասան, աց, ից

s.

packthread, string;
waxed thread;
rope, cord, line;
thread.

· Calfa

NBHL (1)

Բազմութեան առասանիցն յոսկւոյ եւ յարծաթոյ օղամանեկօք կախեալ։ Յառասանիցն այն պարպատեալ զմէջսն։ Ի խաւարչտին խորափտէ առասանով բերեալ. (Մագ.։)


Բալ, ից

s.

cherry;
large black cherry;
morello cherry;
fog, mist;
pale colour, paleness.

· Calfa

NBHL (1)

Թանձրացեալ մթասցի բալ եւ մառախուղ՝ խաւար ի վերայ լերանց եւ դաշտաց քոց։ Եւ եղեւ բալ եւ մութ թանձրամած խաւարին ի վերայ երեսաց ամենայն երկրին. (Արծր. Բ. 3։)


Բախեմ, եցի

va.

to strike, to beat;
to shock, to knock;
to touch;
to scourge;
—ի քարի զոտս, to strike one's foot in a stone;
— հողմոց զտուն, raging of the wind against the houses;
— զգուռն, ի գրան, to knock at the door;
— զկուրծս, to beat one's breast;
— զքնար, to touch a cithern, harp, lyre;
— ճառագայթից զաչս, to dazzle the eyes;
բախեալ արտասուօք, burst into toars.

· Calfa

NBHL (1)

Զմեզ բախելով՝ հանցեն ի խաւարն արտաքին. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Բաղկանամ, ացայ

vn.

to consist;
to be composed, constructed, constituted.

· Calfa

NBHL (1)

Բաղկանալ յոգւոյ եւ ի մարմնոյ, կամ ի շնչոյ եւ ի մարմնոյ։ Ոչ ի ժամանակի եղեւ աշխարհ, այլ ի ձեռն աշխարհի բաղկացաւ ժամանակ։ Ապաշխարողին կեանք ի խաւարէ եւ ի լուսոյ բաղկանան. (Փիլ. ստէպ։)


Բազմատեսակ

adj.

of many kinds or sorts.

· Calfa

NBHL (1)

Զդառնութիւն բազմատեսակ տանջանաց, զխաւարն, եւ զհուրն, եւ զորդն. (Ղեւոնդ. ՟Զ։)


Արեւմուտք, մտից

s. pl. West sun set;
the western nations;
յարեւմուտս կոյս, westerly, towards the west.

· Calfa

NBHL (2)

Արեւմուտք տապանն (Յիսուսի) եղեւ արեւելք ... ի խաւարէ լոյս մեզ ճառագայթեաց. (Գանձրն.։)

Որ զդէմս յարեւմուտս է հաստատեալ. (Նեղոս.) իմա՛, ի խաւարային կողմն անխրատ վարուց։


Արթնութիւն, ութեան

s.

watch;
want of sleep;
vigilance, diligence, precaution, care.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ յարթնութեան կուրութեամբ ընդ խաւար գնար. (Եղիշ. ՟Ը։)


Արիւնանշան

adj.

marked with blood.

· Calfa

NBHL (1)

Լուսաւոր խաւարամած արիւնանշան. (Ագաթ.։)


Աղեղնաւոր, աց

s.

archer;
Sagittarius.

· Calfa

NBHL (1)

Զնպատակն խաւարային աղեղնաւորին ի յետս ընկճեցեր. (Նար. ՟Ղ՟Բ։)


Աղիւսագործութիւն, ութեան

s.

the employment, the art of making bricks.

· Calfa

NBHL (1)

Դարձաւ յԵգիպտոս այս ինքն ի խաւարումն աղիւսագործութեան իմանալի փարաւոնի. (Վրք. հց. ՟Գ։)


Աղճատիմ, եցայ

vn.

to grow childish, to dote, to rave, to talk nonsense;
to stagger, to reel, to waver;
աղճատեալ ծեր, garrulous and decrepit old man.

· Calfa

NBHL (1)

Յիմարաց են այդպիսի կարծիք, որպէս եւ ոյք վասն լուսնոյ խաւարմանն աղճատին, ի տտնոյ վիշապին դատարկաբանելով։ Զի մի՛ անզուգութիւն ի զուգութեան երեւեցուցանել աղճատիցիմք. (Սարկ. շարժ.։)


Աղջամղջին

adj.

dark, obscure, gloomy, black.

· Calfa

NBHL (3)

Աղջամղջինն վկայէ ժամանակ։ Աղջամղջին կուրութեանս խաւար. (Պիտ.։)

Փարատեա՛ յանձանց մերոց զաղջամղջին եւ զխաւարային խորհուրդս. (Ժմ.։)

ζοφερός, γνοφερός caliginosus, tenebrosus Աղջամղջաւ պատեալ. մառախլապատ. մթին. խաւարային.


Աղջամուղջ, մղջաւ

s.

darkness, obscurity.

· Calfa

NBHL (5)

որ եւ ԱՂՏԱՄՈՒՂՏ. Թանձր մէգ. մառախուղ. խաւար. բալ. մութն. մթութիւն. σκότος, ζόφος, γνόφος, ἁχλύς tenebrae, caligo, nebulo, մութ. գարանլիգ. զուլմէթ. փուս. տուման.

Որոց աղջամուղջք խաւարին (այս ինքն խաւարի) յաւիտեան պահեալ կան. (Բ. Պետ. ՟Բ. 17։)

Ծագեալ արեգակն՝ զաղջամուղջ զխաւար զօդոյն լի արար լուսով։ Աղջամղջիւ լի են ամենայն. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. լիւս.։)

Աղջամուղջն մասն ինչ լուսոյ ունելով ընդ խաւարի (որպէս արշալուրշ). (Ի գիրս խոսր.։)

Աղջամուղջ խաւարաւ նսեմացաւ. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Բ։)


Աղջութիւն, ութեան

s.

cf. Աղջամուղջ.

· Calfa

NBHL (1)

Մթութիւն. խաւար.


Աղօտաճաճանչ

adj.

having a very feeble light.

· Calfa

NBHL (1)

Ի խաւարի՝ եւ աղօտաճաճանչն է պատուեալ լոյս։ Զերկրորդն՝ որ աղօտաճաճանչն է՝ ի ներքս ածելով լոյս. (Յհ. իմ. ատ.։)


Ամենակատար

adj.

all perfect;
very perfect.

· Calfa


Ամոխախ, ի, աց

s. adj.

brought up together, comrade, companion, play-fellow;
familiar.

· Calfa

NBHL (1)

Զսոսա եւ զնոսա իբրեւ զամոխախս ի նոյն յանձանձիչ գոգս տանի զամենեսեան։ Յառաջին իսկ հասակէ ընդ օրինօքն սնեալք, զամողխախ սննդեանն զառաքինութիւնն թողեալ՝ փախեաք անկաք ի հաւատսն Քրիստոսի։ Զչարեացն (կամ զկարեացն) ասացեալ իսկ է մերովք ամոխախ անուամբքս. հուր է՝ ասէ՝ անդ, եւ խաւար, եւ կապանք, եւ որդն անվախճան. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 16։ եւ Գաղ. եւ Եբր.։)


Անգիտութիւն, ութեան

s.

ignorance, inexperience;
անգիտութեամբ, ignorantly.

· Calfa

NBHL (1)

Գրոց սովորութիւն է միշտ խաւար զանգիտութիւնն անուանել. (Լմբ. սղ.։)


Անգոյ, ից

adj. s. not existing, having no being;
non-existence, non-entity;
nothing;
արար Աստուած զաշխարհս յանգոյից, God created the world from nothing;
յանգոյս, vainly.

· Calfa


Անգործ

adj.

idle, inactive, indolent, lazy;
ineffectual, inefficacious, ineffective;
unexecuted, incomplete;
uncultivated;
երկիր —, waste land.

· Calfa

NBHL (1)

Յերեւել լուսոյ անգործ մնայ խաւարն. (Անան. ի յհ. մկ.։)


Անդնդաբնակ

adj.

dwelling in the abyss;
infernal;
spread over the abyss.

· Calfa

NBHL (1)

Որ հալածեալ վանեաց զանդնդաբնակ խաւարն. (Զքր. կթ.։)


Անդնդասոյզ

adj.

plunged, submerged, precipitated in an abyss;
engulfed;
— լինել, to plunge, to engulf, to sink to the bottom;
— առնել, to submerge, to precipitate, to sink.

· Calfa

NBHL (1)

Հոյլք խաւարային անդնդասոյզ այսոցն. (Անան. եկեղ։)


Անդունդք, դնդոց

s. pl. abyss, gulf;
precipice;
the infernal regions, hell, tartar.

· Calfa


Անդր

adv. prep.

there;
beyond, on the other side;
yonder;
ի քաղաք —, to the city;
— քան, beyond, further than, on the other side of, over;
— քան զծով, beyond the sea.

· Calfa

NBHL (1)

Թողէ՛ք անդր զառաջին յանցանսն ձեր։ Անդր ի բա՛ց թողէք զխաւարային խորհուրդս մոլորելոցն։ Թո՛ղ անդր ի բաց զքրիստոնէութիւնն. (Եղիշ.։)


Անդրադարձութիւն, ութեան

s.

retrogression;
reverberation, repercussion;
reflection;
rebound.

· Calfa

NBHL (1)

Փութացարուք անդրադարձութեամբ ( ի խաւարէ մեղաց) լինել որդիս լուսոյ եւ տուընջեան. (Անան. ի պետր.։)


Անելանելի

cf. Անել.

· Calfa

NBHL (1)

Անելանելի բանտ, կամ բռնութիւն, կամ խաւար. (Սարգ.։ Անան. նին.։)


Աներեւութացուցանեմ, ուցի

va.

to cause to disappear, to hide.

· Calfa

NBHL (1)

Զաստեղս ոչ աներեւութացուցանէ խաւար, այլ յայտնապէս ի գիշերի երեւին. (Փիլ. ել.։)


Աներկաթ

adj.

without iron, without chains.

· Calfa

NBHL (1)

Յաներկաթ բանտն արգելեալ ( ի խաւարի). (Իմ. ԺԷ. 15։)


Անզգամութիւն, ութեան

s.

roguery, knavery;
malignity, ill turn, wicked action.

· Calfa

NBHL (1)

Մտաց լոյս՝ իմաստութիւն է. վասն զի եւ հակառակ՝ խաւար ոգւոց՝ անզգամութիւն է. (Փիլ. բագն.։)


Անզնին

adj.

inconsiderable, imperceptible.

· Calfa

NBHL (1)

Յերկնի անճառ, եւ յերկրի անզնին։ Անզնին զօրութեանդ։ Ի խաւար անզնին ծածկեալ իմանի։ Անզնին արտաքնոց. (Նար.։)


Անընդունակ

adj.

incapable, unqualified, insufficient.

· Calfa

NBHL (1)

Արեգակն անընդունակ ասի լինել խաւարի. (Սահմ. ՟Ժ։)


Անիմաց

adj.

incomprehensible;
insensible.

· Calfa

NBHL (1)

Բերի ընդ աշխարհական զբաղմանցս խաւար՝ անիմաց ի լուսոյն Աստուծոյ. (Լմբ. ժղ.։)


Աննիւթ, ից

adj.

immaterial.

· Calfa


Աննշմարելի

cf. Աննշմար.

· Calfa


Աննշոյլ

adj.

without lustre, dull, gloomy, dark.

· Calfa

NBHL (1)

Աննշոյլ խաւարաւ. (Իմ. ՟Ժ՟Թ. 16։)


Անպատրաստութիւն, ութեան

s.

want of preparation;
unfurnished state.

· Calfa

NBHL (1)

Զնախնի խաւարն գեղատխուր անպատրաստութեանն ի լոյս փոխեցեր. (Նար. գանձ հոգ.։)


Անջրպետ, աց, ից

s.

intermedium, space, interval, interstice;
partition, boundary.

· Calfa

NBHL (1)

Անջրպետ ուրեմն էր խաւարն (ի ժամ խաչելութեան). (Կոչ. ՟Ժ՟Գ։)


Անհուն

adj.

not fordable;
unfathomable, immense.

· Calfa

NBHL (1)

Չարն է դատարկ եւ անկարգ եւ անհուն, խաւարչտին, եւ անգոյ։ Սեռականագոյնք եւ յատկագոյնքն ներ թուումն իմն են, այլ ո՛չ յանհնին. իսկ անհատքն՝ անհունք. (Պորփ.։)


Անձնակամ, աց

adj. adv.

voluntary, with good will;
free;
— կամօք, willingly.

· Calfa

NBHL (1)

Յանձնակամ մարդկանն գնալոյ ծնաւ զպառակտումն։ Ազատեսջիք ի ծառայութենէ անձնակամ գործոցն խաւարի. (Ագաթ.։)


Անկազմ

adj.

unbuilt, unfurnished, unprepared, not ready;
unbound.

· Calfa

NBHL (1)

Աներեւոյթն եւ անկազմն ծածկեալ ունէր որպէս խաւար զերկիր. (Յճխ. ՟Է։)