Definitions containing the research աստուած : 3773 results

Քանակութիւն, ութեան

s.

quantity.

· Calfa


Քանիօն

adj.

cf. Քանի;
— ! — եւս! — առաւել՞, how much more! with still more reason.

· Calfa

NBHL (1)

Զի եթէ դաւիթ զարդարսն իբրեւ զարմաւենիս ծաղկեալ ասէ վասն վայելչականութեանն, քանօ՞ն աստուածացեալ մարմինն. (Նար. երգ.։)


Քաննակ

s.

table.

· Calfa


Քանքարաթաքոյց

adj.

hiding one's talent.

· Calfa

NBHL (1)

Որ թաթուցանէ կամ թաքոյց զաստուածապարգեւ զքանքարն՝ ըստ առակի ապաշնորհ ծառային.


Քաջ, աց

adj. s. adv.

brave, gallant, valiant, courageous, intrepid, valorous, manful, stout, bold, daring;
good, honest, worthy;
clever, excelling in, of good abilities, fit for;
noble, distinguished, eminent;
hero;
tutelar genius;
cf. Մղձաւանջ;
good, well, right, suitably, very, much, very much;
— արանց, emperor, Caesar, Augustus;
— ի բաց, very far;
very, much, much more;
կարի —, կարի իսկ —, very well, as well as can be;
— է, that will do, that is settled;
well, very well !
— լեր ! courage ! be of good cheer ! cf. Կարի;
cf. Վաղ.

· Calfa


Քաջաբանութիւն, ութեան

s.

eloquence, fluency of speech.

· Calfa


Քաջաբաստիկ

adj.

happy, fortunate.

· Calfa


Քաջաբարութիւն, ութեան

s.

probity, integrity, honesty;
fortune, good fortune.

· Calfa


Քաջաբոյս, բուսի, ից

adj.

well sprouted, flourishing;
good-tempered;
well affected.

· Calfa

NBHL (1)

Սոկրատէս ճարտասան զքաջաբոյս աշակերտացն՝ աստուածոց մանկունս գոլ ասէր. (Պիտառ.։)


Քաջաբուսութիւն, ութեան

s. fig.

fine vegetation;
good temper or nature;
happy disposition.

· Calfa


Վեհագոյն

adj.

superexcellent, supreme, eminent.

· Calfa

NBHL (1)

Ի վեհագունիցդ կոչմանց էր երբեմն զի էի։ Պատուեալ աստուածային պատկերին վեհագոյն հարստութեամբ. (Նար. ՟Ծ՟Զ. եւ Նար. յովէդ.։)


Վեհագունութիւն, ութեան

s.

superiority, pre-eminence.

· Calfa


Վեհանման

adj.

deiform, godlike, heroic, illustrious.

· Calfa


Վեհավայր

adj.

august, magnificent.

· Calfa

NBHL (1)

Ուր իցէ վայր բնակութեան վեհին կամ վեհից. աստուածաբնակ. հրեշտակաբնակ.


Վեր, ի վեր

adv. fig. bot. adj.

above, upon, on, over;
on high, high, high up;
վեր ի վայր, ի վեր եւ ի վայր, up and down, high and down, upside down;
topsy turvy;
frequently;
ի վեր եւ ի խոնարհ, up and down, always, incessantly, at every moment, ever;
ի վեր անդր, above, up there;
ի վեր քան զամենայն, above all;
վեր ի վայր կործանել, to turn upside down, to turn topsy turvy, to upset, to overset;
վեր ի վայր շրջել, to turn over, to overthrow, to overturn;
to disorder, to disturb;
ի վեր մատչել, to go higher up, to ascend;
ի վեր ունել, to bear up, to support, to sustain, to prop;
ի վեր հանել, բերել, to elevate, to raise on high;
to discover, to manifest, to unmask, to unveil, to denounce, to disclose, to reveal;
ակն ի վեր տալ, to lift up one's eyes, to look up, to raise one's head;
ձի ի վեր առնուլ, to ride, to mount on horseback;
ի վեր գալ տնկոյն, to peep out heads, to pullulate and grow, to sprout, to bud;
ի վեր կացուցանել զսպանեալն, to raise from the dead, to bring to life again;
ի վեր քան զբան, ineffable;
inexplicable;
ի վեր է այս քան զկար զօրութեան իմոյ, that is beyond my power;
ի վեր քան զպայման մերասեր բնութեան, above humanity;
որպէս ի վեր անդր ասացաք, as we have already said;
վեր ի վերոյ, apparent, superficial, feigned, affected;
երկիր պագին նմա —, they feigned to worship him;
superficially, apparently, affectedly;
— ունելով գիտութիւն, without a thorough knowledge of, having a smattering of.

· Calfa

NBHL (3)

Ի ցասմանէ եւ ի ցանկանալոյ ի վեր եւ ազատ է աստուած. (Եզնիկ.։)

Լինել քեզ ի վեր քան զամենայն ազգս։ Տացէ զքեզ տէր աստուած քո ի վեր քան զամենայն ազգս երկրի։ Խաղաղութիւն աստուծոյ՝ որ ի վեր է քան զամենայն միտս.եւ այլն։

Զոր գրէ հոգին, ոչ վեր ի վերոյ գծեալս, այլ ի խորոջ նշանակեալս։ Խորհէր քրիստոս ի խորս պնդել զհաւատս նոցա, որպէս զի մի՛ վեր ի վերոյ լինելով խլեսցին յարմատոց։ Մի՛ վեր ի վերոյ անց եւ անցս առնիցէք, այլ զի ի խորս իջանիցէք աստուածեղէն գրոց. (Ածաբ. պասք. ՟Ա։ Ոսկ. յհ. եւ Ոսկ. ղկ.։)


Վերաբացութիւն, ութեան

s.

explanation, exposition.

· Calfa

NBHL (1)

Խորհրդականօք վերաբացութեամբք պարտ է սրբել. այսինքն մեկնել զաստուածայինս. (Դիոն. ածայ.։)


Վերաբերապէս

adv.

relatively.

· Calfa

NBHL (1)

Յաստուած ելողական՝ վերաբերապէս հպելով. (Մաքս. ի դիոն.։)


Վերաբերեմ, եցի, րի

va. med.

to elevate, to raise;
to appose, to subjoin, to superadd;
to manifest, to disclose;
to utter, to pronounce;
to translate;
to present, to offer;
to attribute, to ascribe, to refer;
to eructate, to retch, to vomit, to cast up, to reject.

· Calfa

NBHL (4)

Սաբեկայ ծառոյն վերաբերեալ խոյ յողջակէզ։ Զերեւումն հոգւոյն տօնեմք, վերաբերեալ (միանգամայն՝ կամ ի ձայն բարձր) աստուած խւստովանիմք. (Շար.։)

Հրամայէ աստուած արկղ շինել, որ վերաբերի ջուրց. (Վրդն. պտմ.։)

Զամենայն խնդիր քո ես վերաբերեմ առ աստուած. (Տէր Իսրայէլ. մարտ. ՟Ժ՟Գ.։)

Զպատճառն առ հայր վերաբերիցէ։ Առ բանն աստուած զայսոսիկ վերաբերէ։ Յաստուած վերաբերելն (պղատոնի) զամենայն՝ արժանի գովելոյ։ Առ աստուած վերաբերէ (ադամ) զպատճառն մեղանացն. (Առ որս. ՟Բ։ Յհ. իմ. երեւ.։ Նիւս. բն. ՟Խ՟Բ։ Արծր. ՟Ա. 1։)


Վերաբերութիւն, ութեան

s. med. rhet.

elevation, rise, ascension;
presentation, offering, Anaphora;
relation, reference, regard;
eructation, vomiting;
anaphora;
— ունել, to be in correspondence or relation with.

· Calfa

NBHL (2)

Յաստուած առնելով զակնարկութիւն եւ զվերաբերութիւն. (Փիլ. այլաբ.։)

ἁναφορά relatio. Վերաբերիլն, եւ իլն՝ ըստ ամենայն առման։ Որպէս Բերումն ի վեր յերկինս առ աստուած.


Վերագոյն

adj. adv.

higher, superior, more elevated;
—, ի —, գոյնս, above;
firstly, before, antecedently.

· Calfa

NBHL (1)

Զարդարեալ վերագոյն լուսով ի լոյս աստուածութեան. (Ճ. ՟Բ.։)


Վերագրեմ, եցի

va.

to write upon, to inscribe;
to attribute, to refer to;
to write above, before.

· Calfa

NBHL (2)

Վերագրէ յիւրում աստուածաբանական մատենին. (Ճ. ՟Ա.։)

Վերագրէ (աստուածաբանն) զճառն ի յայտնութիւն քրիստոսի, եւ սկսանի ի ծնունդն քրիստոսի։ Ղուկաս զաւետարանն եւ զգործսն առաքելոցն՝ զյունացս աշխարհէն վերագրէ (առ թէոփիլոս ի յոյն լեզու)։ Վերագրէ ղուկաս ի հրամանէ սուրբ հոգւոյն. եւ եղեւ ասէ ընդ աւուրսն ընդ այնոսիկ։ Որպէս վերագրէ երանելին պետրոս, եթէ կերաք եւ արբաք ընդ նմա յարութեան։ Որպէս վերագրեաց երանելին մովսէս, թէ տեսանիցէք զկեանս ձեր կախեալ զփայտէ։ Վասն քո վերագրեաց սողովմոն, փայտ կենաց է ամենեցուն. (Կամրջ.։ Փստ առ զքր։ Զքր. կթ. ծն. Զքր. կթ. հմբ. Զքր. կթ. խչ.։)


Վերադրական, ի, աց

adj.

cf. Վերագիր;
— անուն, surname.

· Calfa

NBHL (1)

Բացբարձական աստուածաբանութիւնքն գերագոյնք են եւ հզօրագոյնք յաստուած քան զվերադրականսն. եւ են վերադրականք, որպէս յորժամ ասեմք զաստուած թագաւոր, ի վերայ նորին դնելով զամենայն, եւ տէր, եւ բարի, եւ լոյս. (Վահր. երրդ.։)


Վերադրեմ, եցի

va.

to impose, to put upon, to add, to join.

· Calfa

NBHL (2)

Ի ձեռն իւր ինքեան վերադրեաց ի նա զիւր սրբազանն ներգործութիւն եւ զօրութիւն։ Որքան ինչ է հօր եւ որդւոյ, աստուածապետականին հոգւոյ հասարակաբար եւ միեղինապէս վերադրեն։ Մեծն եւ փոքրն վերադրի ամենեցունց պատճառին։ Օրհնութիւնս վերադրել ամենայնի պատճառին. (Դիոն.։)

Վերադրեաց բերենիկէ զհիւսակս իւր (եդ ի բարձր տեղւոջ՝ ձօնելով դից)։ Ասէր՝ թէ աստուածքն զայնպիսի պսակս հերացն յաստեղս վերադրեցին. (Նոննոս.։)


Վերածութիւն, ութեան

s.

cf. Վերածումն.

· Calfa

NBHL (2)

Վերածուք եւ միաւորիչք առ աստուած. (Մաքս. ի դիոն.։)

Աստուածայնովն (այսինքն սրբազանիւք) վարագուրօք ըստ վերածութեան ծածկել։ Սրբազանիցն կարողութեանց, եւ աստուածատեսակաց վերածութեանց արմատակից արար. (Դիոն. երկն. եւ Դիոն. եկեղ.։)


Վերակարդամ

va.

to cry out, to exclaim;
to implore, to invoke.

· Calfa

NBHL (1)

Զաստուածային այեցլութիւն եւ զօգնականութիւն յամենայն ժամ վերակարդալ. (Յհ. կթ.։)


Վերակենցաղիմ, եցայ

vn.

to revive, to be reanimated, to come to life again;
to outlive, to survive.

· Calfa

NBHL (1)

Աւարտեալ զանօրինականացն զտնտեսութիւն՝ աստուածապէս վերակենցաղեաց. (Նար. ՟Լ՟Դ։)


Վերակնարկեմ, եցի

vn.

cf. Վերակնեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Վերակնել յաստուածգիտութեան լոյս։ Յորս սակաւ ինչ կարէ վերակնել իմանալի մարդն իւր աչօքն միայն։ (Սկեւռ. ես.։ Վրդն. երգ.։)


Վերակնեմ, եցի

vn.

to look on high, to lift up one's eyes.

· Calfa

NBHL (1)

Վերակնել յաստուածգիտութեան լոյս։ Յորս սակաւ ինչ կարէ վերակնել իմանալի մարդն իւր աչօքն միայն։ Սկեւռ. (ես.։ Վրդն. երգ.։)


Վերակոչեմ, եցի

va.

to invoke, to implore, to call on;
to recall, to call back;
to surname, to call.

· Calfa

NBHL (1)

Ի նստիլ քում յընթեռնուլ զաստուածային զգիրս՝ նախ զաստուած վերակոչեա՛ յօգականութիւն։ Ամենայն ուրեք օգնական անձին իւրոյ վերակոչէր զնա. (Վրք. հց. ձ։ Ճ. ՟Գ.։)


Վերահայեցողութիւն, ութեան

s.

contemplation, meditation, elevation of the mind, intellect or thoughts.

· Calfa

NBHL (3)

Զտեսողականսն զօրութիւնս՝ ցուցանել զառ ի յաստուածայինն լոյս երկատեսակն վերահայեցութիւն։ Զթաքունն եւ զխորհրդականն վերահայեցութիւն աշակերտին սիրեցելոյ։ Օտար յամենասրբազանէն վերահայեցութենէ եւ հորդորութենէ. (Դիոն. երկն. եւ Դիոն. եկեղ.։)

Աչս ասել նոցա՝ զառ ի յաստուածայինն լոյս վերահայեցողութիւն (կամ վերահայեցողութիւն) նշանակէ. (Շ. հրեշտ.։)

Զվերահայեցողութիւն հոգւոյն ի յանձն տանել։ Լիցի մտաց քոց վերահայեցողութիւն առ աստուած եւ ի խոստացեալ պարգեւսն. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)


Վերահնչեմ

va.

to exclaim, to raise the voice, to cry out.

· Calfa

NBHL (2)

Եւ նա վերահնչեաց հաւատացեալ, եւ գոչեաց, տէ՛ր իմ եւ աստուած իմ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 41։)

Միշտ ներքին մարդով զաստուած եւ զվերակացուն իւրեանց վերահնչէին. (Կլիմաք.։)


Վերաճառեմ

va.

to repeat, to treat again;
to state above.

· Calfa

NBHL (1)

Յետ այսորիկ վերաճառէ սարկաւագն առ ժողովուրդն. աստուածային եւ երկնաւոր շնորհք , եւ այլն. (Պտրգ. աթ.։)


Վերամբարձ

adj. adv.

raised on high, lifted up, ascending;
ascensive;
bearing, carrying in the arms, raising from the earth.

· Calfa

NBHL (2)

Ի վերայ աթոռոյ վերամբարձի նստեալ աստուածութեան. (Լմբ. հանգ.։)

Եթէ աստուածք իցեն, զիա՞րդ իբրեւ զբեռինս ծանունս վերամբարձ կրիցին. քանզի ոչ եթէ աստուածեղէն զօրութիւն վերամբարձ ումեք կրիցի. (Ոսկ. ես.։)


Վերամբարձութիւն, ութեան

s.

elevation, height, excellence, sublimity.

· Calfa

NBHL (1)

Դաստիարակապէս առաջնորդեն յառ աստուած վերամբարձութիւն. (Մաքս. ի դիոն.։)


Վերայ, ի վերայ

prep.

on, upon;
over, above;
for, in behalf of, on account of;
յայնր —, upon that;
about that;
ի — ամենայնի, above all, before all else;
յորոց — աշտարակն անկաւ, on whom the tower fell;
ի ճշմարտութեան — չեւ է հասեալ, he has not yet heard the truth;
յաւելին ցաւս ի ցաւոց —, they increased my sorrows, they added to my grief;
հարուածս ի — նոցա հասուցանէին, they charged them with the massacres;
առած ի — արաբացւոց, threatening announcement for Arabia;
փակեմ զդուռն ի —ս, I shut the door behind me;
կործանումն նմա ի — կայր, he was on the brink of ruin, on the point of ruining himself cf. Կամ;
cf. Հասանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Այնպիսի սիրեաց աստուած զաշխարհ, զի զորդի իւր միածին եդ ի վերայ նորա. (Ագաթ.։)


Վերանամ, ացայ

vn.

to rise, to soar, to ascend, to mount;
to vanish, to disappear;
to go away, to leave, to escape;
վերացեալ հպարտացեալ կալ, to swell with pride, to be puffed up, to become presumptuous.

· Calfa

NBHL (2)

Վերացաւ աստուած յաբրաամէ։ Վերանայր ամպն ի խորանէ անտի։ Վերացաւ սիւն ամպոյն յերեսաց նոցա։ Վերանայր յերկինս։ Այս յիսուս՝ որ վերացաւն ի ձէնջ յերկինս։ Ի վերանալ գազանացն յերկրէ՝ վերանային եւ անիւքն։ Գոռոզութիւն նոցա ի պարանոցէ ձերմէ վերասցի։ Գուցէ ոչ վերանայցէ ձեռն նորա ի ձէնջ։ Հոգի տեառն վերացաւ ի սաւուղայ։ Դու միայն վերացեալ հպարտացեալ կաս ի վերայ մեր.եւ այլն։

ՎԵՐԱՑԵԱԼ ասի՝ առ մեօք ըստ փիլիսոփայից տեսակ վերառեալ մտօք յենթակայէ. զր աստուածութիւն, մարդկութիւն, քաղցրութիւն, սպիտակութիւն, արադրութիւն, եւ այլն. ἁποσπασθείς, -έν abstractus, um.


Վերանորոգեմ, եցի

va.

to renew.

· Calfa

NBHL (1)

Յառաջինն վերանորոգել գեղեցկութիւն զքաղաքն աստուածաշէն զաւերեալն ի հակառակէն. (Սկեւռ. ես.։)


Վերապատմեմ, եցի

va.

to praise aloud, openly, to extol, to cry up, to celebrate.

· Calfa

NBHL (1)

Վերապատմել տիեզերաց զաւետարանն փրկութեան։ Ելին քարոզք ընդ տիեզերս անստուերաբար բարբառով բանի վերապատմել զաստուածութիւն համագոյ. (Զքր. կթ. ննջ.։ Զքր. կթ. կուս.։ Ժող. շիրակ.։)


Վերապատուեմ, եցի

va.

to revere, to honour, to respect.

· Calfa

NBHL (3)

Անժամնակ աստուած, վերապատուեալ բարձրութեամբ, եւ փառաւորեալ մեծութեամբ. (Մաշտ.։)

Զգրիգորիս սուրբ հայրապետն եկա՛յք վերապատուեսցուք։ Վերապատուեն զքահանայապետն սուրբ։ Վերապատուեմք զքոյին աստուածամայր զհանգստեան տօնս։ Զոր ի հռովմայ գահիցն վերապատուեցեր. (Շար.։)

Վերապատուեմք զձեր աստուածիմաստ ուղղափառ խոստովանութիւն. (Միք. պատր. առ գր. տղ.։)


Վերատեսուչ, սչի

s.

director;
bishop.

· Calfa

NBHL (1)

Տարագիր է յաստուածաբանութենէ օտար վերատեսուչ (իբր օտարատեսուչ, այսինքն որ խառնի յայլոյ տեսչութիւն). եւ իւրաքանչիւրոք ի կարգի պաշտաման իւրոյ կացցէ. (Դիոն. թղթ.։)


Վերարկեմ, եցի

va.

to palliate, to veil, to cover, to cloak, to shroud.

· Calfa

NBHL (1)

Ի հաւատոց մերկացեալքն զայս երկուս աւանդութիւնս մտօք վերարկեսցեն, թէ աստուածեղէն է ջեռնուլն սիրով։ Զի զօտարացեալսն ի հաւատոցն վերարկեսցէ բանիւն ճշմարտութեան։ Մորթով եւ մսով վերարկեաց ... Եթէ զմերկս զգեցուցի, վերարկեսցէ. (զիս։ Մամբր.։ Սարգ. յկ. է։ Մաշկ.։)


Վերացուցանեմ, ուցի

va.

to raise, to lift on high, to set up;
— մտօք, to abstract.

· Calfa

NBHL (1)

Զկրկնաբանութիւն ի բաց վերացուցանէր։ Վերացո՛ յինէն զխեղդ վտանկից։ Աղաչեաց զաստուած, զի վերացուսցէ զբարկութիւն անողորմ արքային. (Վրք. ոսկ.։ Նար. ՟Լ՟Է։ Տէր Իսրայէլ. յնվր. ՟Ա.։)


Վերափոխումն, ման

s.

Assumption;
demise, decease, death.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ամենայն իսկ բանակ երկնայնոց հասանէին ի սպասաւորութիւն վերափոխման աստուածութեան բնակարանի, եւ մօրն կենաց աշխարհի. (ՃՃ.։ Տօնակ. եւ այլն։)


Վերբերեմ, եցի

va.

cf. Վերաբերեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Վերբերել զանձինս յերկրաւոր ցանկութեանց աստի յանախտ եւ յաստուածային կենացն բաղձանս. (Իգն.։)


Վերընդունիմ, ընկալայ

vn.

to receive, to accept.

· Calfa

NBHL (1)

Տէր աստուած մեր զբազկատարած զաղաչանս ծառայից քոց վերընկալիցս. (Պտրգ.։)


Վերընկալ

adj.

receiving, containing, sustaining, carrying.

· Calfa

NBHL (1)

Եղեր վերընկալ աստուածային բանին։ Խաչն յիրաւի սեղան, սեղան, զի եղեւ վերընկալ տէրունական մարմնոյ ճշմարիտ պատարագին։ Սա է փայտ կենաց, եւ սեղան վերընկալ տէրունւոյ մարմնոյն ճշմարիտ պատարագին. (Շար.։ Ագաթ.։ Մաշտ.։)


Վերնական, ի, աց

adj. s.

superior, celestial;
aerial, ethereal;
cf. Վերին;
angel.

· Calfa

NBHL (1)

ἅνω, ἁνώτερος supernus, superior. Վերին. վերնային. երկնային. աստուածային. հոգեղէն.


Վերնամարտ

adj.

warring against the Most High, against the celestial powers.

· Calfa


Վերնամարտութիւն, ութեան

s.

combat, war with Heaven.

· Calfa


Վերնապարգեւ

cf. Երկնաձիր.

· Calfa

NBHL (1)

Ի վերուստ պարգեւեալ. աստուածապարգեւ. երկնաձիր.