Definitions containing the research այծ : 983 results

Կրակետղ

s.

fire-place, brazier;
burning or live coals;
wood fire.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսանեն կրակետղ կայծականց. (Յհ. ՟Ի՟Ա. 9։)


Ներքոյ

adj. s.

under, nether, lower;
prep. adv. —, ի —, under, below, beneath;
in, within, through, inwardly, inside;
ի — արկանել, to subdue;
ի — կացեալ, անկեալ, subject, submissive, dependent, cf. Հպատակ;
պատել ի —, to line, to cover on the inside;
—ք, the inside, interior.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ի ներքոյ ոչ յօդեաց ասր, այլ յայծեաց ցփսիս զգեստաւորէր. (Յհ. կթ.։ (որպէս ռմկ. տակէն, կամ ներսէն։))


Նիհար, աց

adj.

thin, lean, meagre, gaunt, spare, skinny, scraggy.

· Calfa

NBHL (1)

Թէ այծն գէր լինի ... թէ այծն նիհար լինի։ Թէ եզինքն գէր լինին, եւ թէ նիհար. (Ոսկիփոր.։)


Նիրհեմ, եցի

va.

cf. Նիրհեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի կայծականց վերայ նիրհին, անքուն որդանցն կեր լինին. (Յիսուս որդի.։)


Նկարագրութիւն, ութեան

s. rhet.

painting, representation, portrait, image, figure, delineation, sketch;
description;
hypotyposis, imagery.

· Calfa

NBHL (1)

Ի նկարագրութիւնսն ո՛չ որ զպայծառութիւն դեղոցն ունի, այլ որ զչափաբերութիւն յօդաչափութեանն, նա է գովելի. (Արշ.։)


Նկարակերպ

adj. s.

painted, diversified with colours, variegated, checkered;
embroidered;
painting, image.

· Calfa

NBHL (1)

Ձեւ խաչին նկարագրեալ երեւէր ի հանդերձսն քան զամենայն ոստայնանկաց նկարս, կամ աշխատագործ նկարակերպ պայծառ. (Ճ. ՟Բ.։)


Նման, ից

adj. adv.

like, similar, resembling, approaching;
equal, conformable, analogous;
v. imp. — է, it suits, it is proper, fit or becoming;
it seems, it appears;
ամենեւին — է նմա, he is as like him as can be;
— զ—ն սիրէ, like loves like;
similarly, in the same manner, alike, such.

· Calfa

NBHL (1)

Ադամայ ոչ գտաւ օգնական նման նմա։ Որ ինչ նման իցէ նոցա։ Նոքա նման քեզ, եւ դու նման նոցա։ Նման է եղբօրորդին իմ այծեման։ Զառաջին բարբառն զնմանն ամենեցուն նոյնգունակ լացեալ.եւ այլն։


Նշողեմ, եցի

vn. va. to glitter, to glisten, to shine, to sparkle, to flash.

· Calfa

NBHL (1)

ՆՇՈՂԵՄ. չ. Լուսափայլել. պայծառանալ.


Նշոյլ, շուլից

s.

light, shining;
reflex, glimmer;
— խնդութեան, ray or beam of joy;
աղօտ, մռայլ —, faint glimmer, dim light.

· Calfa

NBHL (2)

ՆՇՈՅԼ կամ ՆՇՈՅՂ. որ եւ ՆՇՈՂ կամ ՆՇՈԼ, ի, ից կամ աց. ἁπαύγασμα , ἁστραπή, σπινθήρ, μαρμαρυγή splendor, radius, fulgor, nitor եւ այլն. եւ բայիւ ἁντιλάμπω , στίλβω splendeo, fulgeo. Շող եւ շողիւ, ցոլք եւ արծարծումն լուսոյ արեգական, ճրագի, բոցոյ. ճառագայթ. ճաճանչ. փայլակն. փայլիւն զինուց, եւ կայծ՝ զգալի կամ իմանալի.

Մեծի լուսոյ աղօտ նշոյլք։ Կատարեալ լուսոյն նշոյլք։ Եւ ոչ փոքր ինչ նշուլիւք մտացդ պայծառանաս. (Առ որս. ՟Է։)


Նշուլագեղ

adj.

cf. Նշուլափայլ.

· Calfa

NBHL (1)

Գեղեցիկ նշողիւք՝ շողիւք. պայծառ շողշողեալ.


Նոխազադէմ

adj.

goat-faced.

· Calfa

NBHL (1)

τραγοειδής hircinam formam habens. Ունօղ զդէմս նոխազի. որ է ի կերպարանս այծեաց.


Շողացուցանեմ, ուցի

va.

to cause to shine or to glitter, to give brightness to, to brighten;
to warm, to inflame, to render incandescent;
to brandish, to rotate.

· Calfa

NBHL (1)

Երկրաւոր բժիշկ զերկաթն ի հուրն շողացուցանէ, մինչ զի կայծակունս հատանէ. (Եղիշ. երէց.։)


Շուշանափայլ

adj.

bright, fair or candid as a lily;
adorned with lilies.

· Calfa

NBHL (1)

Փայլեալ որորպէս զշուշան պայծառ. զարդարեալ շուշանօք, կամ ծաղկօք.


Շուրջգունեմ

va.

to colour, dye or stain all round.

· Calfa

NBHL (1)

Խրատ տայ օձն, գեղեցկագունութեամբ իմն եւ հեշտութեամբ պայծառութեանն զպտուղն շուրջգունեալ։ Զի եւ ոչ իրաւացի իսկ էր ի լուսաւոր աստուծոյ ձեռացն ստեղծեցելումն խաւարային իւիք եւ սեաւ տեսակաւ շուրջգունել (այսինքն իլ). (Նիւս. կազմ. եւ Նիւս. երգ.։)


Շրջափայլեմ

va.

to shine on all round, to cover or surround with light.

· Calfa

NBHL (2)

Բարեբանեալն աստուածածին զերրորդութեանն ընդ տիեզերս շրջափայլէ հրաշապայծառ ճառագայթ։ Պայծառ լուսով շրջափայլեալ ի տան թորգոմայ։ Աւետարանին ճառագայթ լուսով շրջափայլեալ յընդհանուրս. (Խոր. վրդվռ. եւ Խոր. հռիփս.։)

Արդարութեան արեգակն պայծառ լուսով շրջափայլեալ զմեօք. (Ճ. ՟Գ.։)


Շրտուցանեմ, ուցի

va.

to scare, to startle, to start;
to dazzle, to hallucinate.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդոստուցանէ զխաղաղացեալ ոգին, եւ շրտուցանէ, որպէս զաչս լոյս կայծակեալ. (Նար. երգ.։)


Շփումն, ման

s.

friction, rubbing.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս ոք պայծառ պատմուճան զիւրեաւ արկեալ՝ խնամ տանի, մի՛ գուցէ շփումն ինչ կամ աղտ հասանիցէ։ Պէսպէս շփումն սեւութեան ի նմա միացուցանեմք։ Այսպիսի շփմունք ի դիւրաց կեղծեաց լինին. (Ճ. ՟Գ.։ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ը։ Մանդ. ՟Ի՟Զ։)


Շքեղագեղ

adj.

of great beauty.

· Calfa

NBHL (1)

Շքեղ կամ պայծառ գեղկով. երեւելի գեղեցկութեամբ.


Շքեղազարդ

adj.

highly ornamented, richly adorned, magnificently dressed, splendid, magnificent, superb.

· Calfa

NBHL (2)

Շքեղազարդ պայծառութեամբ զարդարեցան ամենեքեան. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)

Շինեցին եկեղեցի, եւ շքեղազարդ պայծառացուցին զնա մեծագոյն սպասուք. (Ճ. ՟Բ.։)


Շքեղաշուք

adj.

very beautiful, august, most superb;
cf. Շքեղազարդ.

· Calfa

NBHL (1)

Ունօղ զշուք շքեղ. շքեղազարդ. մեծավայելուչ. մեծափառ. վեհափառ. վայելչապանծ. գեղեցիկ. պայծառ. փառաւոր.


Ո (ouô)

s.

the twenty fourth letter of the alphabet and the sixth of the vowels;
six hundred, six hundredth.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՞ լիւղայր ի խորս կայծականցն, եթէ ոչ հրեղէնն. (Եփր. ի ծն. քրիստոսի.։)


Ողկուզուկ

s. bot.

small bunch of grapes;
artemisia, mug-wort or moth-wort;
goose-foot, botrys.

· Calfa

NBHL (1)

Ի կրետէ յորժամ այծ նետիւ հարցի, այն որ կոչի ողկուզակն՝ խնդրէ, եւ կերեալ՝ դիւրաւ բժշկեալ լինի. (Փիլ. լիւս.։)


Ողոմպիական, ի, աց

adj.

olympic.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ ոք ողոմպիական յաղթող՝ պայծառ ձայնիւ գոչէր առ տէր. (Ածաբ. մակաբ.։)


Ողորկատեսակ

cf. Ողորկատեսիլ.

· Calfa

NBHL (2)

ՈՂՈՐԿԱՏԵՍԱԿ ՈՂՈՐԿԱՏԵՍԻԿ ՈՂՈՐԿԱՏԵՍԻԼ. λεῖος laevis. Ողորկ եւ փայլուն տեսլեամբ. նմանութեամբ՝ Ջինջ. պայծառ եւ անստուեր.

Ճշմարտութիւն հաւատոց բոլորալոյս եւ գերապայծառ եւ ողորկատեսիկ ի ներքս գայ. (Մաքս. եկեղ.։)


Ողորկատեսիկ

cf. Ողորկատեսիլ.

· Calfa

NBHL (2)

ՈՂՈՐԿԱՏԵՍԱԿ ՈՂՈՐԿԱՏԵՍԻԿ ՈՂՈՐԿԱՏԵՍԻԼ. λεῖος laevis. Ողորկ եւ փայլուն տեսլեամբ. նմանութեամբ՝ Ջինջ. պայծառ եւ անստուեր.

Ճշմարտութիւն հաւատոց բոլորալոյս եւ գերապայծառ եւ ողորկատեսիկ ի ներքս գայ. (Մաքս. եկեղ.։)


Ողորկատեսիլ

adj.

smooth, glossy, bright.

· Calfa

NBHL (2)

ՈՂՈՐԿԱՏԵՍԱԿ ՈՂՈՐԿԱՏԵՍԻԿ ՈՂՈՐԿԱՏԵՍԻԼ. λεῖος laevis. Ողորկ եւ փայլուն տեսլեամբ. նմանութեամբ՝ Ջինջ. պայծառ եւ անստուեր.

Ճշմարտութիւն հաւատոց բոլորալոյս եւ գերապայծառ եւ ողորկատեսիկ ի ներքս գայ. (Մաքս. եկեղ.։)


Ողջամբ

adv.

safe and sound, soundly, safely, safe;
quite, totally, entirely, completely;
— դառնել, հասանել, to return, to arrive safe;
— եկիր, — տեսի զքեզ, you are welcome;
երթ —, God keep you, God be with you, adieu!.

· Calfa

NBHL (1)

Ողջամբ պահէ զպայծառութիւն իմ. (Ճ. ՟Ա.։)


Ոճ, ոյ, ով

s. bot. adv.

style;
phrase;
method, system, formula;
rank, order, manner, fashion, form;
behaviour, conduct;
dogma, doctrine;
culm or stalk of gramineous plants;
pannier, basket;
— լեզուաց, the character or genius of a language;
— սուրբ գրոց, language of the Scriptures;
ճեմական, բանաստեղծական, ճարտասանական, արձանական, գոթացի, լակոնական, մարոտեան, մեղրածորան ոճ, academical, poetical, oratorical, lapidary, gothic, laconic, marotic, mellifluent or honied style;
բարձր, վսեմ, վայելուչ, յարդարուն, պարզ, կորովի, քաղցր, հեշտ, բարեխառն ոճ, elevated or high, sublime, elegant, florid, simple, nervous, mellifluous, fluent or easy, temperate or moderate manner or style;
ընտանի, կատակաբան, երկայնաբան, անհարթ, խիստ, թոյլ or տկար ոճ, familiar, burlesque, prolix o diffuse, harsh or rough, hard, languishing style;
մաքրել զոճ, to purify, to refine the style;
յոճ եւ ի կարգ մուծանել, to reduce to method, to put in order;
ոճով մանր հայել, to fix, to rivet the attention;
մանգաղ արկանել յոճ ընկերին, to put a sickle unto one's neighbour's standing corn;
գարին յոճ կայր, the barley was green;
cf. Բաղշտակ;
acre (measure of lands);
ոճով, methodically;
distinctly, precisely;
continuously, in detail;
suitably, properly, to the purpose;
նովին ոճով, in the same style.

· Calfa

NBHL (1)

Յուստինեայ փիղիսոփայի, որ ի մերմէ ոճոյս էր (այսինքն քրիստոնեայ)։ Կղեմէս աղեքսանդրեայ երէց, եւ պանտենոս փիղիսոփոս ստոյիկեան ի մերմէ ոճոյս՝ պայծառանային։ Գաղիանոս (կայսր) մերում ոճոյս արար դիւրութիւն. (Եւս. քր. ՟Բ։)


Ոմն, ուրումն, ումեմն, ոմանք, ոմանց

pron.

some, certain, some one, one;
այր —, a man;
կին — անուն մարգարիտա, a woman named Margaret;
ոմն քաղցեալ եւ ոմն արբեալ, one is dying of hunger while another is drunk;
ոմանք մեծատունք եւ ոմանք աղքատք, some are rich and others poor;
ցրուեցան ոմն յայս եւ ոմն յայն կոյս, they are scattered here and there;
զոմանս տեսի անցանել ընդ գետն, ոմանք ի լուղ, եւ ոմանք ի նաւակի, I saw several crossing the river, some swimming, others in a boat.

· Calfa

NBHL (1)

Որումն կառօք տեսեալ՝ իբրեւ զօրավար պայծառագոյն, եւ որումն իբրեւ զայր մի ի դատողական աթոռ դատաւոր. (Ագաթ.։)


Ոչէ, էի, էից

s.

nothing;
void, vacuum;
հաստել յոչէից, to create from nothing;
ստայօդ ոչէիցն երկիր պագանել, to adore false gods.

· Calfa

NBHL (1)

Էիցս, եւ ոչ էիցն։ Քան զէսս, եւ զոչէսն։ Ոչէիցն երկիր պագանել։ Իբր զճաճանչ փոքու կայծական սահմանեալ ի չափ ոչէից՝ անկեալ ընկլուզեալ։ Զամբարհաւաճութիւնն իբր ոչէիւք առ վեհսն գոռոզութիւն. (Դիոն.։ Ճ. ՟Ա.։ Նար. ՟Ի՟Ը. ՟Խ՟Ե։)


Ոսկեգործ, աց

s. adj.

gold-smith;
jeweller;
golden, made of gold.

· Calfa

NBHL (1)

Հրոյ զօրութիւն, է զի զանպիտան աղտն խառնեալ ընդ ոսկւոյ ... սրբել, եւ յառաջին պայծառութիւնն ածել ի ձեռն արուեստի ոսկէգործաց. (Իգն.։)


Ոստայն, ից

s.

texture, tissue, web, weft;
— սարդի, cob-web, spider's web;
խզել զ— կենաց, to cut the thread of life.

· Calfa

NBHL (1)

Սիրամարգք, որք զպայծառ եւ զանազան թեւաւորութեանն զօրէն ոստայնից տեսանելով. (Փիլ. լիւս.։)


Որգունակ

adv.

as, like, how.

· Calfa

NBHL (1)

Որգունակ արեգակն գերապայծառ քան զաստեղս, այսպէս, եւ այլն. (Մաքս. եկեղ.։)


Նոխազոտն

adj.

goat-footed.

· Calfa

NBHL (1)

τραγόπους hircinos pedes habens. Ունօղ զոտս նման ոտից նոխազաց. այծոտն.


Նոյնակերպ

adj.

cf. Միակերպ.

· Calfa

NBHL (1)

Կայծակ իմն անդուստ նոյնակերպ հրաշաբուսեալ. (Խոր. վրդվռ.)


Նորակերտ, աց

adj.

newly built or constructed;
strange, stupendous;
newly ordained.

· Calfa

NBHL (1)

Կարի նորակերտ նորանշան մեծապայծառ եւ չնաշխարհիկ գործ էր։ Զի նորակերտ սքանչելիքն երեւեսցին։ Ոչ ըստ բնութեան մարմնաւորաց եղեն իրիքն նորակերտք, այլ ի վեր քան զբնութիւն զարմանական սքանչելիք։ Խաչն կանգնեցաւ ի վերայ նորակերտ Գողգոթայի. (Եւս. քր. ՟Ա։ Ոսկ. մ. ՟Ա. 7։ Ճ. ՟Գ.։ Կիւրղ. խչ.։)


Նորահրաշ, ի, ից

adj.

cf. Նորանշան.

· Calfa

NBHL (1)

Կենդանի ոմն նորահարշ։ Նորահրաշ եւ գերապայծառ է տօնս. (Խոր. ՟Բ. 33։ եւ Խոր. հռիփս.։)


Նորասքանչ

cf. Նորանշան.

· Calfa

NBHL (1)

Նորասքանչ յապառնիսն յաշխարհի թողուլ յիշատակ։ Ո՞ ոչ զարմանայցէ ընդ նորասքանչ լուսաւոր պայծառութիւն։ Նորասքանչ տեսութեամբ ցուցաւ աղաւնին (ի) Յորդանան ի վերայ աստուածն բանի։ Նորասքանչ նշանագործութեանցն գիտութիւն. (Պիտ.։)


Նորափառութիւն, ութեան

s.

vain-glory, vanity;
heterodoxy, heresy.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ տգեղութիւն անմաքրութեան նորափառութեան խաւարեցուսցէ զպայծառ մարգարիտն աստուածխօսութեան. կամ է սնափառութիւն, եւ կամ այլափառութիւն ի վարդապետութեան։


Նորափետուր

adj. fig.

moulted, new-feathered;
made young again, renewed, revived;
— զարդարիլ, to moult, to get new-feathers, to put on new plumage;
to grow young again, to be revived.

· Calfa

NBHL (1)

Հոգեւորական սուրբ մկրտութեամբ զարդարեցեր նոքօք զտիեզերս ի զգեստս լուսափայլ եւ նորափետուրս։ Որ նորափետուր բանիւ զարդարեալ պայծառազգեցան եկեղեցիք հայաստանեայց. (Շար.։)


Նորոգապէս

adv.

cf. Նոր.

· Calfa

NBHL (1)

Նորոգապէս յարդարել զպատերազմ, կամ պայծառանալ, կամ ընդունել զպատիժ. (Ասող.։ Յհ. կթ.։ Խոսրովիկ.։)


Նուռն, նռան, նռունք

s.

pomegranate;
նռան ծաղիկ, flower of wild-tree.

· Calfa

NBHL (1)

Վարդ վառելով այտիցն՝ նմանեալ խայծեալ նըռանց. (Տաղ.։)


Նպաստ, ից

s. adv.

aid, assistance, succour, help, favour, subsidy, support, relief, resource, means;
ի —, in support of, on behalf or in favour of;
— մատուցանել, to aid, to succour, to help;
to care, to take care;
— լինել, cf. Նպաստեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչ միայն՝ յորոց առն յաստուծոյ, այլեւ յորոց ինքն նպաստ եղեւ, պարտ է պայծառանալ։ Որ զերկուս խերեւէշս արկ ի բարիոք կամացն, ոչինչ սակաւ քան զայլոցն եղեւ նպաստ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 4։ եւ Ոսկ. ՟բ. տիմ. ՟Գ։)

Ինչս եւ փոյթ եւ վերակացութիւն՝ զամենայն ինչ նպաստ լիցուք յընկերացն օգուտ։ Պատճառ եւեթ խնդրէ այն հուր, զի սակաւիկ մի անդր կայծակունս նպաստ լինիցիս, եւ զողջոյն իսկ զբոց բարերարութեան բորբոքես. Եւ եթէ հաւատոցն պէտք իցեն՝ ասեն, զի՞նչ պիտոյ իցեն պահք. զի ընդ հաւատոցն եւ այն եւս ոչ սակաւ նպաստ լինի զօրութիւն (այսինքն զզօրութիւն)։ Տե՛ս զՊօղոսի այնչափ ուղղութիւնս։ յանձնէ նպաստ լինէր, եւ զամենայն շնորհացն համարէր։ Զշնորհսն ունէր յօգնականութիւն, եւ չհամարէր բաւական, այլ՝ ազգի ազդի նեղութիւնս նպաստ լինէր. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. եփես.։)


Շաղախեմ, եցի

va.

to cement, to plaster;
to smear, to dirty, to soil, to contaminate;
— զձեռս արեամբ, to imbrue one's hands in blood.

· Calfa

NBHL (1)

Պայծառ կտաւս շաղախեաց յարենէ սրբոյն. (Տէր Իսրայէլ. յնվր. ՟Թ.։)


Չափաբերութիւն, ութեան

s.

measure, symmetry, proportion;
rhythm, meter;
cf. Չափագիտութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Ի նկարագրութիւնսն՝ ո՛չ որ զպայծառութիւն դեղոցն ունի, այլ որ զչափաբերութիւն յօդաչափաբերութեանն՝ նա՛ է գովելի. (Արշ.։)


Չկենդանի

adj.

lifeless;
cf. Անկենդան.

· Calfa

NBHL (1)

Նաբուքոդոնոսոր պատկեր կանգնեաց. եւ կենդանին ի չկենդանւոյ կամէր պայծառագոյն երրեւել. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 4։)


Չնաշխարհիկ

adj. s.

celestial, divine, superhuman, supernatural;
excellent, extraordinary, matchless, rare, singular;
phoenix.

· Calfa

NBHL (1)

Կարի նորակերտ նորանշան՝ մեծապայծառ եւ չնաշխարհիկ գործ էր. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Շամբուշ

adj. fig.

foolish, mad;
extravagant, absurd;
carried away by passion, furious, maniac, mad for, dotingly fond of, lovestricken;
lewd, libidinous.

· Calfa

NBHL (1)

Գերապայծառ լոյսնմինչեւ ցշամբուշ տեսանելիսն (հասանէ). եւ որ բոլորովին ոչ տեսանէ, եւ ո՛չ ակն է. (Դիոն. ածայ.։)


Շանդ, ից

s.

thunderbolt, lightning, thunder;
fire, spark, flash;
red hot iron;
ingot;
հրավառ, բոցավառ, կայծակնացայտ, հրաշունչ, սպառնալից, ահաւոր —, the burning, flaming, gleaming, smoking, threatening, dreadful thunderbolt;
—ս արձակել, to hurl thunderbolts, to fulminate;
հրացեալ —իւք պսակել զոք, to crown with a bent, red hot spit.

· Calfa


Շանթական, ի, աց

adj. chem.

fulminating, fulminant;
— թթուուտ, fulminic acid.

· Calfa

NBHL (1)

ՇԱՆԹԱԿԱՆ կամ ՇԱՆԴԱԿԱՆ. κεραύνιος fulmineus. Սապհական շանթից եւ կայծականց. շանթային.