very or more circumspect, very strict, rigorous;
more sure;
— առնիցէք զորդիսն Իսրայէլի ի պղծութեանց նոցա, you shall cause the children of Israel to avoid their uncleanness.
· Calfa
Որչափ զգուշագոյն բանտն, նոյնչափ եւ սքանչելիքն պայծառագոյն. (Ոսկ. գծ.։)
to creep;
to swarm;
to crawl;
— եռալ, to burn, to be fervid;
— ցանկութեամբ, to burn with concupiscence;
յամենայն զեռնոց որ զեռայցեն ի վերայ երկրի, from all creeping things that creep upon the earth.
· Calfa
Մեծապայծառ լուսաւորութիւնն որ ծագէ ի նոսա, զեռայ եւ խաղայ ի նոցանէ յայլ տեղիս։ Ոչ ուրեք խոտորին զեռան (ջուրք) յետեղակալ իւրեանց կայենիցն. (Վեցօր. ՟Բ. ՟Դ։)
zool, ram;
Aries, -;
battering -;
windlass, capstan;
ջրաբաշխական —, hydraulic -.
· Calfa
Քաղք, եւ խոյք ելանէին ի վերայ մաքեաց եւ այծից։ Քաւեսցէ ի նմանէ քահանայն խոյիւն։ Զմիսխոյին։ Առցես ի խոյէ անտի։ Ի շիկակարմիր մորթոյ խոյոց։ Երկուս տասանորդս առ խոյ մի՝ երկոցունց խոյոցն։ Զուարակօքյարջառոց, եւ եօթն խոյօք։ Խոյովք եւ խնկովք.եւ այլն։
κριός aries τράγος hircus. Արուոչխար՝ ոչ մալեալ, առաջնորդ հօտի. որպէս նոխազն՝ այծեաց. գոչ. (որ եւ քօչ)
softness, tenderness, delicacy;
flessibility, pliability;
mildness;
effeminacy.
· Calfa
Զխոշոչրութիւն կայծականց ի կակղութիւն վարդի փոխեցեր. (Գիւտ թղթ. առ վաչէ։)
nut-tree or hazel-tree;
oak-tree;
—ք, hazel-grove or oak-grove.
· Calfa
Ընդ կաղնեաւն, կամ առ կաղնւոջն մամբրէի։ Ի կաղնին բարձր։ Առ կաղնեաւն բարձրու։ Ընդ թաւ կաղնեաւ։ Ընդ ճանապարհ կաղնւոյն։ Ի ներքոյ կաղնեաց։ Առ ամենայն կաղնեօք եւ այլն։ Որպէս նետք հզօրի, զի մխեալ են կայծակամբք կաղնւոյ. (Սղ. ՟Ճ՟Ժ՟Թ. 4.) ըստ յն. ἑρημικός , վայրի. եւ յայլ օրինակս յն. ἁρκευθίνος , բեւեկնեայ կամ գիոց. համաձայն եբր։
agreeable, sweet, pleasing, delicious;
agreeably, pleasingly;
— լինել ի, to be disposed or inclined to;
s. pl. —ք, pleasures, delights;
dainties.
· Calfa
Ցանկութիւնք, եւ կամակք հեշտ ցանկութեանց։ Որ ի գունակ գունակ կամակաց պայծառութիւն է. (Փիլ. լին.։)
under the armpits;
— մազք, the hair growing -.
· Calfa
Ընդանթական մազքն են այծահոտք. (Բժշկարան.։)
larger, vast;
very long, lengthy, more diffuse, very prolix;
more diffusely, minutely, in all its details.
· Calfa
Ընդարձակագոյն շինեալ՝ անուանեցաւ Կեսարիա։ Շինէ զՄաժաք ընդարձակագոյն՝ պայծառ շինուածովք. (Խոր. ՟Ա. 13։ ՟Բ. 17։)
opposition, objection.
· Calfa
Նոցա չարութեանն ընդդիմադրութեամբ զստացեալ բարիս առաւելապէս պայծառացուցանել։ Մեծի օրինաց սիրոյ ընդդիմադրութիւն. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. պտրգ.։)
to be difficult to understand;
to darken, to become obscure;
to lose pristine excellence or beauty, to grow dull, to deteriorate, to get spoiled.
· Calfa
Պայծառ զարդուցն խրթնացեալ. կտաւն թուխ նշանակեալ. (Շ. վիպ.։)
ἁκοσμέω incomposite me gero, ornatu destituor. անշքանալ, անզարդանալ. յետնիլ ի պայծառութանէ եւ ի վայելչութենէ. մթագնիլ.
obscurity;
meanness.
· Calfa
Նսեմութիւն. մթութիւն. պակասութիւն պայծառութեան.
Ճգնութեամբ պայծառացեալ վայելչաբար, եւ առանց խրթնութեան. (Մագ. ՟Կ՟Դ։)
onager, wild ass;
— խանչէ, the — brays.
· Calfa
Կերակրէք եւ զցիռս վայրի։ Ո՞ արար զցիռ վայրի ազատացեալ շրջիլ։ Պարսկահայք ունի էրէս, ցիռ, եւ այծեամն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 1։ Մծբ. ՟Ժ՟Գ։ Խոր. աշխարհ.։)
dispersion;
vast open space;
— or — եւ ցան, dispersed, scattered about, spread;
cf. Ցան;
ցիր ընդ ցիր լինել, to be dispersed, scattered about, spread over;
— եւ ցան մտօք absent-minded, distracted.
· Calfa
Յատակ երկնի՝ ցիր վայելութեան աստեղացդ, եւ պայծառութեան լուսաւորացդ. (Լմբ. առակ. ՟Ը. 34.) իմա՛ առեալ ի բանէն (Յոբայ. ՟Լ՟Ը. 7.)
to bring forth, to litter, to have young;
— շան, to pup;
— կատուի, to kitten;
— գաղանաց, to cub;
— (ծնանել) ծովու, to calve;
— (ծնանել) խաշանց, to lamb;
— (ծնանել) գրաստուց, to foal;
— այծի (ծնանել), to kid
· Calfa
cf. Ցոլամ.
· Calfa
Կամին կայծական ի մեզ չարեաց լինել բոց, որ բորբոքի, եւ ի վեր ցոլանայ. (Առ որս. ՟Ա։)
Պայծառ արուսեակ ցոլացեալ յարեւմտից ի յելս արեւու. (Շար.։)
to refresh.
· Calfa
Զկայծակունս փորձութեան աղօթիւք ցօղագնեսցուք (ա՛յլ ձ. ցաւագնեսցուք. ա՛յլ ձ. շիջուսցուք) (Վրք. հց. ՟Բ։)
fastening, lock, padlock;
stick;
shut;
— արկանել, to lock, to padlock, to latch, to bolt, to shut.
· Calfa
Դրունս դնիցես, եւ փակս եւ նիգս արկանիցես։ Այսպէս արգելեալք ընդ փակով՝ թարգմանեցին զամենայն կտակարանս։ Շարեցան յիրար յիրար որպէս յոսւոյ հիւսեալ, եւ փակք ամենայն (այսինքն աղխք կամ օղք) զմի պայծառութիւն փայլեցին՝ յստակեալ ի հրոյ եւ ի ջրոյ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 12։ ՃՃ.։ Թէոփիլ. ՟խ. մկ.։)
turnkey, doorkeeper;
key-board, keys;
cf. Փակաղակ.
· Calfa
Ցանկանայիր տեսանել զպայծառ արքունիսն, եւ պատահէր քեզ փակակռլն. եւ դու աղաչէիր, եւ նա բանայր քեզ. (Ոսկ. ՟ա. թես.։)
cf. Փաղփուն.
· Calfa
Ոչ է պարտ տկարացուցանել զփաղփաղուն եւ զփայլակնացայտ պայծառութիւնն (ականց պատուականաց). (Վրք. ոսկ.։)
cf. Փաղփաղիմ.
· Calfa
ՓԱՂՓԻՄ. λάμπω splendeo. որ եւ ՓՈՂՓԱՂԻԼ, ՓՈՂՓՈՂԻԼ. Նշողալ. ճաճանչել. ցոլանալ. պայծառանալ. փայլել. փալփլիլ, պլպլալ.
Խոպոպք վարսիցն փաղփեալք ի վերայ ճակատուն. (Լաստ. ՟Ժ՟Զ.) (իբր պայծառ ծաւալեալ)։
brilliancy, brightness, splendour.
· Calfa
Փաղփք, փաղփիլն. փայլփայլումն. վայելչութիւն շողշողման՝ փայլման՝ պայծառութեան. փայփլելն, պլպլալն.
bladder, vesicle;
— ապակեղէն, balloon;
— հրետի, gun cartridge;
— հրաձիգ, fusee;
cf. Հրատիկք;
— լողական, air-bladder.
· Calfa
Զդառնագոյն եւ զչիկորակ զջուրն՝ լեզին. եւ զմնացեալ մրուրն սեաւ թանձրագոյն՝ փայծաղն. իսկ ջուրն ի փամփուշտն. (Մագ. ՟Ծ՟Ը։)
brilliant.
· Calfa
Պայծառ եւ փայլածուն իբրեւ զոսկի լուսաւոր. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 22։)
vn. va. cf. Փայլատակեմ.
· Calfa
եւ ն. ἁστράπτω fulguro ἑκλάμπω effulgeo. Փայլել. փայլատակել. ճաճանչել. նշողել. լուսափայլել՞ պայծառ. ծագել. շողալ. շողշողել. ցոլանալ. եւ Ցոլացուցանել. փալփլիլ, կածկըտալ.
lightning, flash of lightning;
սրավար, արագաթռիչ, իբրեւ զ—, quick, swift as lightning.
· Calfa
Իբր փայլուն ակն, կամ փայլեալ յաչս. որ եւ ՓԱՅԼԱՏԱԿՆ. որոյ յոքնականն լինի՝ փայլատակունք. (տե՛ս զկնի) ἁστραπή fulgur, fulgor. Շողիւն եւ նշոյլ լուսոյ կամ հրոյ որպէս կայծ եւ բոց անցաւոր. որպէս ստէպ լինի յամպս առանց որոտման, եւ որոտմամբ հանդերձ. տե՛ս եւ ԿԱՅԾԱԿՆ. կածկլտուք, փայլակ.
ardent, vivid as a flash of lightning;
flashing, dazzling.
· Calfa
Բորբոքեալ որպէս զփայլակն. բոցանշոյլ. պայծառափայլ. լուսաւոր. լուսափայլ. հրափայլ.
striking like a thunderbolt;
— առնել, to fulminate, to lighten.
· Calfa
Որ հարկանէ որպէս փայլակն կամ կայծակն. իսկ ՓԱՅԼԱԿՆԱՀԱՐ ԱՌՆԵԼ՝ է Շանթահարել.
to flash like lightning, to gleam transiently.
· Calfa
ՓԱՅԼԱԿՆԱՆԱԼ. Իբրեւ զփայլակն փայլատակել. ծագել յանկարծ եւ ահեղակերպ պայծառութեամբ.
resembling a flash of lightning, flashing, flaring.
· Calfa
Երեսք հօրն պամբոյի պայծառացան իբրեւ զփայլակն. եւ նոյն շնորհաց հաղորդք էին հայրն սիլովանէ, եւ սիսոյի՝ արք փայլակնատեսիլք. (Վրք. հց. ՟Ի՟Ա։)
emitting flashes, flashing, sparkling.
· Calfa
Ամպքն՝ լուսատեսակ, փայլակնացայտ եւ այլն։ Փաղփաղուն եւ փայլակնացայտ պայծառութիւն (ականց). (Խոր. վրդվռ.։ Վրք. ոսկ.։)
to lighten;
to throw out sparks, to scintillate, to sparkle, to gleam, to shine;
to cause to flash or sparkle;
— զփայլատակունս, to make the lightning flash;
բոց աստուածային յաչաց նորա —կէր, divine fire flashed from his eyes;
v. imp. —կէ, it lightens.
· Calfa
Պայծառացաւ եւ փայլատակեցաց ցոյցք վարդապետութեանն։ Աստուածասէր թագուհեացն, որք ընդ ձերոյդ հեզութեան փայլատակեն. (Ոսկ. ի մելիտ.։ Պրպմ. ՟Լ՟Է։)
Փայլատակեցոյց զփայլատակունս։ Սաստիկ կայծակունս յաչաց փայլատակեցուցանիցեն. (՟Բ. Թագ. ՟Ի՟Բ. 15։ Իմ. ՟Ժ՟Ա. 19։)
lightning, flash;
spark;
brightness, brilliancy;
thunderbolt.
· Calfa
Նոյն ընդ Փայլակն, իբրու սաստկականն նորա, կամ որպէս հատումն եւ արձակումն փայլման յերկնից. փայլակ .... եւս եւ Կայծակն. որպէս կայծ, եւ շանթ.
Հրոյ ցոլմունք՝ կայծակնաթափ փայլատական. (Երզն. ոտ. երկն.։)
Ի սակաւ մի ի փայլատականէ՝ որ անկաւ ի տանն, յորում բնակեալ էր նա, ի գիշերի վառեցաւ հուրն ընդ ամենայն տունն. (Եւս. պտմ. ՟Զ. 9.) իմա՛ կայծակն՝ որպէս կայծ. σπινθήρ scintilla. (որ է լծ. ըստ շանթ)։
lightning, flashing;
coruscation, scintillation, fulguration;
sparkling;
thunderbolt;
—կմամբ սատակել, to thunderstrike;
—կունս տեղալ, to rain lightnings and thunderbolts.
· Calfa
Փայլատակումն ահեղ ծագեց ի բանտի անդ։ Ի սակաւ փայլատակմանէ կայծականց. (Նեղոս.։ ՃՃ.։)
ՓԱՅԼԱՏԱԿՈՒՄՆ. κεραυνός fulmen. Շանթ. կայծակն. կայծակ.
to shine, to glitter, to gleam, to flash, to sparkle, to glisten, to be resplendent;
to cause to shine, to give a lustre or brightness to, to polish, to furbish, to burnish;
խնդութիւն փայլէ յաչս նորա, joy shines in his looks.
· Calfa
ՓԱՅԼԵՄ, եցի. ն. Տալ փայլիլ. լուսազարդել. շողացուցանել. ցոլացուցանել. պայծառացուցանել. փայլեցնել.
στίλβω, λάμπω, λαμπρός γίνομαι , ἑκφαίνομαι splendeo, luceo, claresco. Նշոյլս արձակել. շողալ. շողշողիլ. ծագել. պայծառանալ. արտափայլել. երեւելի լինել. փայլիլ, փայփլիլ, պլպլալ.
brightness, lustre, refulgence, brilliancy, splendour.
· Calfa
στίλβωσις, φέγγος, ἕκλαμψις splendor, fulgor. որ եւ ՓԱՅԼՈՒՄՆ. Փայլելն. շողիւն. պայծառութիւն. փայլիլը, փայլունութիւն.
shining;
cf. Փայլածու.
· Calfa
ՓԱՅԼՈՂ ա. γλαφηρός elegans, venustus, -ta. Որ փայլէ. պայծառ. շքեղ.
clear, polished, bright, shining, sheen, splendid, brilliant;
— պղինձ, brass, yellow copper.
· Calfa
στίλβων, αὑγάζων, τηλαυγής , ἑξαστράπτων splendens, fulgens, splendidus, candens, candidus φανότατος lucidissimus. Որ ունի զփայլումն. փայլեալ. փայլող. փաղփուն. պայծառ. շողշողեալ. (գրի վրիպակաւ եւ Փայլիւն. ) փալփլուն.
s. ast. Mars.
· Calfa
Ցոյցք մարդկան արուեսին են հինգ աստղն. լուծ՝ հող, եւ ջերի ջուր, որ է այծ (եղջերաւոր). արտախոյր զմիտսն ասէ՝ որ ի գլուխն. (թերեւս լուսնթագ). զի խոյր պսակ ասի. ծպաւոր զգեստն ասէ, որ է օդն. փառազնոտ զհուրն. (Մեկն. ծն.։)
fond of glory, full of vanity, ambitious, vain.
· Calfa
Մարդս իւրովի է փառասէր եւ պայծառասէր։ Զի՞նչ այլ թուի երտնութիւն՝ փառասիրին, քան զիշխանութիւն. (Լմբ. սղ.։)
Որպէս եղեւ սկիզբն կռապաշտութեան ի փառասէր բռնութենէ։ Թմրեալ ի փառասէր ախտիցն։ Փառասէր եւ պայծառասէր կամացն անյագութիւն եգիտ զայսոսիկ. (Նախ. իմ.։ Իգն.։ Լմբ. սղ.։)
to dissipate, to disperse, to scatter, to remove, to drive away, to destroy, to take away;
to be dissipated, dispelled, removed, to vanish;
— զհոգս, to charm away, to beguile care.
· Calfa
Սատանայ կրճէ զատամունս, փորոտայ որոտայ (յն. մռնչէ ), հուր եւ կայծակունսշնչէ. (Ոսկ. եփես. ՟Ժ՟Է։)
breath, wind;
intestinal gas, fart, wind, flatulency, windiness;
swelling, puffiness;
turgidness, bombast;
— հպարտութեան, gust or fit of pride;
անձայն —, noiseless fart, fizzle, foist;
—ս արձակել, հանել —ս, to fart, to let a fart, to break wind;
(անձայն) to fizzle, to foist;
— արձակող, farter;
fizzler, foister.
· Calfa
Իբրեւ զփուքս դարբնաց ուռուցեալ։ Պակասեսցին փուքք ի հրոյ։ Ո՛չ որպէս գարբին մի, որ փքովք կայծակունս արծարծանէ. (Յոբ. ՟Լ՟Բ. 19։ Երեմ. ՟Զ. 29։ Ես. ՟Ծ՟Դ. 16։)
Որպէս դարբնական փքովք զկայծակունս արծարծանելով։ Փուք դարբնի լցեալ է, եւ ունայն. (Շ. թղթ.։ Եփր. ապաշխ.։)
vn. va. to blow, to breathe;
to swell, to inflate;
to expire;
to die;
cf. Հոգի, cf. Ոգի;
հողմն փչէ, the wind blows.
· Calfa
Թէ փչեսցի կայծ (յն. փչեսցես ցկայծ), բորբոքեսցի. եւ եթէ թքեսցի ի նա (յն. թքեցս ի նա շրջցի. (Սիրաք. ՟Ի՟Ը. 14։)
cf. Փռնչեմ.
· Calfa
Փռնգայր իբրեւ զձի խստերախ։ Ի փռնքալոյ նորա կայծակունք հատանէին։ Ոտնատրոփ փռնկալոյն։ Մեծամեծս փքայր փըռնքտալով. (Արծր. ՟Գ. ստէպ։)
to sneeze;
to cry, to bellow;
to neigh.
· Calfa
Փռնգայր իբրեւ զձի խստերախ։ Ի փռնքալոյ նորա կայծակունք հատանէին։ Ոտնատրոփ փռնկալոյն։ Մեծամեծս փքայր փըռնքտալով. (Արծր. ՟Գ. ստէպ։)
consecration.
· Calfa
Քան զամենայն օրինաւոր քահանայագործութիւնն պայծառագոյն եւ մաքրագոյն։ Ի ձեռն որդւոյն իւր քահանայադործութեան։ Որ պաշտպանող քահանայագործութեանն բարեխօսութեամբ ընդ աջմէ հօր սրբէ զմեզ օր ըստ օրէ, (Ածաբ. մակաբ.։ Լմբ. սղ.։)
more than, more, under, beneath, over;
as, as well as, as much as;
or;
—եթէ, —թէ, that;
more, than;
անդր —, further, beyond;
ոչ ոք — զնա, no one but he;
առաւել -զե րեսուն եւ հինգ ամք են իմ, I am more than thirty five years old;
զքեզ ըն տրեաց -զազգս ամենայն, he chosed thee before all the nations;
պատրաստ եմք մեռանել —անցանել ընդ օրէնս հայրենիս, we are ready to die, rather than violate our country's laws;
հասաւ — զամենայն սուր, much keener than any other sword;
ո՛րքան քաղաղութիւն է ի տունս շինականաց — ի տունս թագաւորաց, when will peace reign alike in the cottage and in the palace !.
· Calfa
Քրիստոնեայն յաղքատութեանն առաւել պայծառանայ քան ի մեծութեան։ Յաղքատութեանն քան ի մեծութեանն դիւրին է զառաքինութիւնն կատարել. (Ոսկ. եբր.։)
hiding one's talent.
· Calfa
Որ զքանքարաթաքոյցն տանջեաց չարաչար։ Զի մի՛ իբր զքաքարաթաքոյց զայծ ծառայն։ Զի ապրեսցիս ի քանքարաթաքոյց ծառային որոգայթից. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. առակ.։)
well turned.
· Calfa
Զոր ինչ պայծառագոյն եւ տեսանելոյ գեղեցկագոյնիցէ, քաջաբոլոր արասցէ. (Պղատ. տիմ.։)
handkerchief;
towel, napkin, linen;
head-band, hand-cover, veil;
amict.
· Calfa
Ոսկեթել վերարկուօք, պայծառ վարշամակօք (պատեալ զսուրբ նշխարսն). (Նար. խչ.։)
hair, head of hair, locks, tresses;
foliage, leafy branches, leaves, green dress;
coma, beams;
—ք գիսաւորի, beams or tail of a comet;
—ք բերինիկեայ, Berenice's hair, coma Berenicis;
—ք առիւծու, ձիոյ, mane;
—ք գեղածփեալ, waving, flowing locks;
cf. Հիւսակ;
հողս արկանել զ—իւք, to cover the head with ashes;
cf. Հեր, cf. Մազ.
· Calfa
Ցցունս ի վարսից գլխոց ձերոց մի՛ առնիցէ՛ք։ Աճեցուցեալ զվարսս մազոյ գլխոյ իւրոյ։ Կտրեաց զվարսս իւրոյ։ Առեա զվարսից իմոց՝ փետտեաց զիս։ Կալաւ զվարսից գլխոյ նորա։ Վարսք իբրեւ զառիւծուց մեծացան։ Զվարսս իւրեանց մի՛ անօսրացուսցեն։ Զգլխոյն մորթն վարսիւք հանդերձ զերեսօքն արկանէին։ Վարսք քո իբրեւ զերամակս այծից.եւ այլն։