Definitions containing the research այծ : 983 results

Յականեմ, եցի

va.

to look at, to gaze upon, to look intently at;
to survey, to watch.

· Calfa

NBHL (1)

Տե՛ս իբրեւ զայծեամն զմտածութիւն մարդկան յականելով. (Նիւս. երգ.։)


Յայտնի, նւոյ, նեաց

adj. adv.

evident, clear, manifest, notorious, recognisable, obvious, explicit, apparent, palpable, visible;
cf. Յայտնապէս;
— է, it is clear, it is evident, that is of course;
— լինել, to be manifest, to appear;
— առնել, to manifest.

· Calfa

NBHL (1)

φανερός, ἑμφανής, δῆλος , προδήλος, σαφής, γνωστός, εὕγνωστος եւ այլն. manifestus, patens, perspicuus, notus եւ այլն. Յայտ եղեալն. ծանուցեալ. ծանօթ. ի վեր երեւեալ. երեւելի. նշանաւոր. բացերեւ. ակներեւ. պայծառ. պարզ. հաւաստի. համարձակ. (լծ. թ. այտընլը. այսինքն լուսաւոր) այան, պէյան, պէլլի, աշիքեար.


Յայտնութիւն, ութեան

s.

evidence, manifestation, enunciation;
disclosing, unveiling;
apparition;
revelation, Apocalypse;
Epiphany, Twelfth-day, Twelfth-night;
coming, appearing of our Lord;
divine oracle;
ծածկուկ —ք, the Apocrypha.

· Calfa

NBHL (1)

φανέρωσις, δῆλος, δήλωσις manifestatio, patefactio, declaratio ἑπιφάνεια apparitio σαφήνεια perspicuitas եւ այլն. (լծ. թ. այտընլըգ ). Յայտնի եւ երեւելի գոլն. յայտնելն, եւ յայտնիլն. արեւանման երեւումն. տեսիլ. բացումն. բացերեւութիւն. բացայայտութիւն. պարզութիւն. պայծառութիւն. լոյս կամ ազդեցութիւն աստուածային.


Յանց, ից

s.

fault;
sin.

· Calfa

NBHL (1)

Բազումք (ի) յանցիցն ի պայծառ յայտնութենէ խաբեալք. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Յետոյ

prep. adv.

back, backward;
behind;
after, then, since, afterwards, subsequently, posterior to, after that;
— կողմանէ, backward;
behind, from behind;
— հուսկ, — յետուստ or ուրեմն, at last, finally, at length, in fine, in conclusion;
— եւ առաջոյ, behind and before;
— ապա, after;
— ձերմէ, behind or after you;
— գտանիլ, to be deprived of.

· Calfa

NBHL (1)

Յետոյ կողմն մարմնոյ այծի ոտս էր. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)


Յոգնագոյն

adj.

much more.

· Calfa

NBHL (1)

Յոգնագոյն ի ներքս յոգին ամբարեն զպայծառութիւն. (Ոսկ. անոմ. ՟Է։)


Յորդալոյս

adj.

full of light, very luminous, shining.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս զարուսեակն յորդալոյս ծայրափայլ աստուածաբանութեամբն պայծառացեալ. (Գր. սքանչ. ի ստեփ.։)


Յորձան, աց

s. mar.

current, stream, torrent;
eddy, whirlpool, vortex;
bubble, bubbling;
foaming;
eddy-water;
—ս առնուլ, to boil hard, violently or furiously.

· Calfa

NBHL (1)

Առեալ զանօթն ի խարուկէ անտի՝ յորժամ եռայր ուժգին յորձանօք։ Այնպէս որձանս առնոյր տակաւին, իբրեւ թէ առբարձեալ է ի կայծականց հրոյն. այնպէս որձանս առնոյր, որպէս թէ ի բորբոքմանէ հրոյ ստիպեալ լինէր. (Ճ. ՟Ա.։)


Յստակ, աց

adj. fig. adv.

clear, clean, pure, limpid;
pure, sincere, candid;
manifest, evident, distinct;
clearly, cleanly, purely;
distinctly, evidently, manifestly.

· Calfa

NBHL (2)

ՅՍՏԱԿ. մ. ՅՍՏԱԿԱԲԱՐ καθαρῶς, εἱλικρινῶς pure, nitide եւ այլն. Յստակութեամբ. պարզապէս. պայծառապէս. յայտնապէս. սրբութեամբ, անխառն ի ներհակաց.

καθαρός purus, nitidus, limpidus ἁπηλλάγμενος purgatus καθεστηκός insidens εἱλικρινός distintus, sincerus. (որպէս թէ՝ ցտակ կամ ցյատակ զնստեալ պարզեալ. գրի եւ ՅԻՍՏԱԿ. ռմկ. իստակ, իստակ ). Պարզ եւ անպղտոր, զուա. անխառն. անաղտ. ջինջ. մաքուր. վճիտ. սուրբ. պայծառ. ականակիտ. զիւլալ, թէմիզ, փաք, ըսլահ. (ա՛յլ է եւ հյ. Սատակ. թ. սատէ ).


Յստակագոյն

adv.

very clearly, very distinctly;
precisely.

· Calfa

NBHL (1)

Առաւել կամ կարի յստակ. ջինջ. պայծառ. թափանցիկ.


Յստակասպաս

adj.

very bright, without obscurity.

· Calfa

NBHL (1)

εἱλικρινής, ἁκραιφνής distinctus, sincerus, purus, in summo suo vigore apparens. Որոյ սպասք եւ հանդերձանք կամ հանգամանք են յստակ ամենայնիւ. ամենապայծառ. անաղօտ.


Յստակատեսութիւն, ութեան

s.

clearsightedness, perspicacity.

· Calfa

NBHL (1)

Պայծառ տեսութիւն կամ տեսողութիւն. սրատեսութիւն.


Յստակեմ, եցի

va.

cf. Յստակեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

καθαίρω, καθαρόν ποιέω, διακαθαίρω , διατραύω mundo, purgo, expurgo, lustro, nitidum reddo, declaro. Յստակ առնել. մաքրել. սրբել. զտել. պարզել. որոշել. պայծառացուցանել. յիստակել, յըստակցընել, ըստըկել, եւ ըստըկցնել.


Յստակութիւն, ութեան

s. fig.

clearness, pureness, cleanness;
limpidity;
purity, candour, sincerity, ingenuousness.

· Calfa

NBHL (1)

καθαριότης, εἱλικρίνεια mundities, puritas, nitor, sinceritas, simplicitas, distinctio. Յստակն գոլ. մաքրութիւն. սրբութիւն. զտութիւն. պարզութիւն. պայծառութիւն.


Յօրանամ, ացայ

vn.

to fatten, to grow fat;
to stuff on gorge oneself;
to live in effeminacy, idleness or debauchery, to wallow in voluptuousness, to pamper oneself;
to become haughty, to enact the stately personage, to play the swell;
— սիգաքայլ, to stalk, to walk proudly, to look big;
— ի խաղս, ի զբօսանս, to pass the whole day in pleasure or amusement.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ ոք վասն բաթրոնի պայծառանալ համարիցի, եւ ոչ վասն զի մարդն է՝ յօրանալ։ Կարի իմն յօրացեալ էին (իբրու յարեալ էին պարծանօք) մարդիկն յայնժամ ի Յովհաննէս. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 4։ ՟Բ. 12։)


Նա, նորա, նոքա, նոցա

pron. conj.

he, she;
that, it;
ուտէ նա, he or she eats;
ուտեն նոքա, they are eating;
խնդրեմ զնա, I am looking for him, her or it;
ասեն նոքա, they say;
նա է, it is he or she;
անուն նորա, his, her or its name;
ետու նոցա, I have given them;
նոքա նոքին, they;
նմա, to him or her;
նորա, to him or to her;
նոցա, to them;
but, however, nevertheless, yet;
indeed, really, in fact;
նա՛ է, that is, that is to say, i.e.;
նա աւանիկ, նա աւասիկ, look there, look here;
but, yet;
նա եւ, also, even, likewise, again;
moreover, besides;
նա զի, նա մանաւանդ թէ, above all, the more;
rather;
նա եւ ոչ, neither, nor;
not even;
նա եւ արդ իսկ ոչ, not even now;
նա ուրեմն, certainly;
perhaps, it may be that;
well;
now, then.

· Calfa

NBHL (1)

Նա՛ զի եւ չիք իսկ առ քեզ ցասումն սրտի։ Նա զի զաղջամղջին սեւութիւն գունոյն փոխարկել ի ձեան պայծառութիւն։ Նա զի եւ տապան իմն է մաքրական։ Ամենայն ինչ քեզ զօրելի է. նա՛ զի եւ ընդ անտկար կարելոյդ եւ կամելոդ է ախորժելի. (Նար.։)


Նախավկայութիւն, ութեան

s.

first martyrdom.

· Calfa

NBHL (1)

Նախավկայութեամբ պայծառացուցեր զտիեզերս սուրբ Ստեփաննոս. (Գանձ.։)


Նախատօն

cf. Նախատօնակ.

· Calfa

NBHL (1)

Գեղեցիկ էր եւ երէկ մեզ պայծառազգեցութիւն, իբրեւ ուրախութիւն իմն նախատօնակ. իսկ այսօր զնոյն ինքն զյարութիւն տօնեմք. (Ածաբ. պասք. ՟Բ։)


Նախատօնակ

s.

eve of a feast.

· Calfa

NBHL (1)

Գեղեցիկ էր եւ երէկ մեզ պայծառազգեցութիւն, իբրեւ ուրախութիւն իմն նախատօնակ. իսկ այսօր զնոյն ինքն զյարութիւն տօնեմք. (Ածաբ. պասք. ՟Բ։)


Նախնի, նւոյ, նեաւ

adj. s. adv.

first, primitive, ancient, old;
ancient, chief;
—ք, the ancients, ancestors, antecessors, forefathers;
ի —նումն, anciently, formerly, in times past, in former ages.

· Calfa

NBHL (1)

Գիտէք զնախնին ամենայն թագաւորաց զՆեբրովթ, որպէս գրեալ է զնմանէ, եթէ զառիւծ եւ զայծեամն ի հետեւակուց ըմբռնէր նա, եւ զամենայն էրէ եւ զգազան. (Պտմ. վր.։)


Յարազուարճ

adj.

ever-pleasing;
always green.

· Calfa

NBHL (1)

Արգաւանդութիւն գաւառի յարազուարճ լինելով։ Յարազուարճ պայծառութեամբն, եւ քաղցրաճաշակ պտղովն. (Պիտ.։)


Յարանուն

adj.

denominative;
concrete.

· Calfa


Յարդարանք

s.

ornament;
finery.

· Calfa

NBHL (1)

Լուսոյն պայծառութիւն արդարոցն լինի զգեստ յարդարանաց. իսկ այրեցողականն՝ մեղաւորացն կարգի տանջանարան. (Շ. բարձր.։)


Յարելութիւն, ութեան

s.

adherence, conjunction, connexion.

· Calfa

NBHL (1)

Բնաւորական է Աստուծոյ՝ փառաց եւ պատուոյ գերապայծառութիւն, եւ ոչ արտաքուստ յարելութեամբ. (Սարկ. հանգ.։)


Յարկանեմ, յարկի

va.

cf. Յարկեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի սրահիցն հայէի գեղեցկութիւն, որ շուրջ զնովաւ յարկեալք ամենապայծառն վայելչութեամբք. (Պիտ.։)


Յարմարանք

s.

cf. Յարմարութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Զիմաստութիւն նորա ցուցանեն պայծառութիւնք արարածոցս, յարմարանք, եւ կարգաւորութիւն. (Իսիւք.։)


Յաւէժ, ւեժի, ժաց

adj. adv.

perpetual, eternal, immortal;
always, without end, perpetually, eternally.

· Calfa

NBHL (1)

Ընկա՛լ զաղախին քո յանսպառ բարիս, յաւէժ պայծառութիւնս, յանստուեր լոյսն. (Ճ. ՟Գ.։)


Մաքրափայլ

adj.

shining, bright with cleanliness, candid, clear, pure, clean;
glorious, virtuous.

· Calfa

NBHL (1)

Մաքրութեամբ փայլեալ. ջինջ. յստակ. լուսափայլ. պայծառ. սրբափայլ. առաքինազարդ.


Մաքրեմ, եցի

va.

to clean, to cleanse;
to purify;
to refine;
to purge;
to expiate, to sanctify;
— զոճ, to refine the style;
— զարիւն, to depurate or cleanse the blood;
— զխաւարտս, զընդեղէնս, to pick or cleanse vegetables, pulse;
— զանօթս խոհակերոցի, to scour, brighten or polish kitchen utensils.

· Calfa

NBHL (1)

καθαρίζω, ἁνακαθάρω, καθαρεύω , καθαίρω purgo, purifico, mundo ἑκμάσσω expurgo, abstergo σαρόω verro, scopis purgo. Մաքուր եւ սուրբ առնել. սրբել. յստակել. անաղտ եւ պայծառ կամ ջինջ կացուցանել. (ըստ մարմնոյ կամ ըստ հոգւոյ)


Մեծաբան, ից

adj.

magniloquent, boastful, braggart, swaggering, blustering, gasconading, vainglorious, vauntful, pompous.

· Calfa

NBHL (1)

Ի քարոզութիւն՝ մեծաբան եւ պայծառագոյն. (Եփր. ի ստեփ.։)


Մեծախումբ

cf. Մեծաթիւ.

· Calfa

NBHL (1)

(Ի) յիշատակ սրբոց վկայիցն մեծախումբ ժողովք հանապազ պայծառանային. (Բուզ. ՟Ե. 31։)


Մեծահանդէս

adj.

famous, celebrated, glorious, illustrious;
solemn, pompous, triumphant;
փառօք, տօնիւ, solemnly, splendidly, pompously, triumphantly.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ձեռն մեծահանդէս նահատակին գրիգորի։ Մեծահանդէս ինքնակամ յօժարութիւն (նահատակաց)։ Մեծահանդէս ճգնութեամբ նոցին։ Պայծառանայր մեծահանդէս առաքինութեամբ. (Ոսկիփոր.։ Ճ. ՟Ա.։ Գանձ.։ Ուռպ.։)


Մեծամեծար

adj.

honorable, worthy of honour.

· Calfa

NBHL (1)

Մեծամեծար պատուով մեծարիցի։ Զնոյն եւ քրիստոսի մեծամեծար ընծայացուցեալ՝ ասէ, թէ զխաղաղութիւն թողում ձեզ։ Ի սակաւուցն մարթի զչափ առնուլ մեծամեծար պատկերին. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 23։ ՟Բ. 7. 22.) յն. մեծ. պայծառ. արժանապատիւ։


Մեծափառ

adj.

majestic, glorious, august, illustrious.

· Calfa

NBHL (1)

Մինչ լուսաւորքն խաւարէին, յայնժամ խաւարեալքն լուսաւորէին՝ մեծափառ պայծառացեալ. (Մեկն. ղկ.։)


Մեծութիւն, ութեան

s. fig.

greatness, thickness, size, capaciousness;
volume;
grandeur, greatness, power, magnificence, majesty, elevation, exaltation;
capacity;
մեծափարթամ —, great fortune, wealth;
աշխարհական —ք, human greatness;
լնուլ մեծութեամբք, to load with riches;
ի — հասանել, to attain to dignity or honours;
կորուսանել զ—ս իւր, to lose one's fortune;
մերկանալ ի մեծութեանց, to sacrifice one's fortune;
—դ, Your Grace.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն մեծութիւն եւ ճառք՝ մե՛ր եղիցի։ Յուսացաւ սա ի բազում մեծութիւն իւր։ Ի մեծութենէ վատք կարօտեալ լինին։ Լա՛ւ է անուն բարի քան զմեծութիւն բազում։ Մեծութիւն խռկեալ անիրաւութեամբ՝ պակասեսցէ, եւ այլն։ Քրիստոնեայն յաղքատութեանն առաւել պայծառանայ քան ի մեծութեան։ Տեսանե՞ս, զի յաղքատութեան քան ի մեծութեան դիւրին է զառաքինութիւնն կատարել. (Ոսկ. եբր.։)


Մեղ

s.

fault;
sin;
— դնել, cf. Մեղադրեմ;
— ինչ առնել ումեք, to wrong or do evil to;
քո է —ն, it is all owing to you, it is your fault, you are wrong;
ոչ իմ է —ն, I am not to blame, it is not my fault;
իւրք — ինչ ոչ արար ինձ, he did not offend me in any way;
— ինչ ոչ գոյր նոցա, they would be without fault;
այս կայ — եւ մեզ, this is also partly our fault.

· Calfa

NBHL (1)

Մաքի. որոջ. այծ. թալանս. մեղ. (կամ թալաս, եւ մեղ. կամ թալասմեղ). եւ են այսոքիկ իգական. (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։ Իսկ յն. է խաշն։)


Մխեմ, եցի

va.

to drive in, to force into or penetrate, to fasten in, to fix, to force down, to plunge;
to pierce, to prick, to run through;
to temper iron or steel, to caseharden;
— զձեռն, to stretch, to extend or hold out the hand;
— զձեռն յարիւն ուրուք, to imbrue the hands in the blood of;
մխեաց զդաշոյնն ի լանջս նորա, he has plunged the dagger in his heart;
cf. Ձեռն.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս նետք հզօրի, զի մխեալ կայծակամբք կաղնւոյ. (Սղ. ՟Ճ՟Ժ՟Թ. 4։)


Մղեղ, աց

s.

chaff;
powder, ashes, dust;
— հրոյ, spark;
ի — փոխել, to turn to ashes, to be burnt to ashes.

· Calfa

NBHL (1)

χνοῦς lanugo, pulvis τέφρα, κόνος cinis, favilla. Մանրամաղ իրք ցնդելիք. որպէս ունդ. փոշի. աճիւն. մոխիր. շամանդաղ. ծուխ. մաղուքի կամ մուխի պէս բան, կայծ, մոխիր. ...


Մնամ, ացի

vn.

to remain, to stay;
to stop, to wait, to expect;
to hope;
to rest, to be at rest;
to last, to consist, to hold out;
cf. Բարեաւ, cf. Խաղաղութիւն, cf. Կամ.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենեւին խայծ ոչ մնաց ի մարմինս երանելեացն։ Ոչ մնացինզարդք. (Եղիշ. ՟Ը։)


Մշտալոյս

adj.

always bright or luminous.

· Calfa

NBHL (1)

Հանապազորդ վառումն լուսոյն զմշտալոյս պայծառութիւն արդարոցն ցուցանէ առ ի յաստուծոյ. (Յհ. իմ. եկեղ.։)


Մշտանորոգ

adj.

ever new, fresh.

· Calfa

NBHL (1)

Մշտանորոգ ծաղկով պայծառութիւն. (Ճ. ՟Ը.։)


Մոլաթզենի, նւոյ

cf. Մոլաթուզ.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ այծարած, որ մոլաթուզ կծուիցէ, մարգարէ գործէ։ Զի՞նչ եւ ամովս, ո՞չ այծս արածէր, եւ կծուէր մոլաթուզս. (Ածաբ. պենտեկ. եւ առ որս. ՟Ը։ (որ ի սուրբ գիրս դնի թութ, եւ թթենի. մորենի. թզենի։))


Մոլաթուզ, թզոյ

s.

s. bot. sycamore;
caprificus;
sycamore figs or fruits.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ այծարած, որ մոլաթուզ կծուիցէ, մարգարէ գործէ։ Զի՞նչ եւ ամովս, ո՞չ այծս արածէր, եւ կծուէր մոլաթուզս. (Ածաբ. պենտեկ. եւ առ որս. ՟Ը։ (որ ի սուրբ գիրս դնի թութ, եւ թթենի. մորենի. թզենի։))


Մովսիսեան

cf. Մովսիսական.

· Calfa

NBHL (1)

Զմովսիսեան խորանացն պայծառութիւն. (Երզն. ՟ժ. խորան.։)


Մորթի, թւոյ

cf. Մորթ.

· Calfa

NBHL (1)

Մորթեօք այծենեօք. (Արշ. (որ մարթի նշանակել եւ մորթեղինօք։))


Մութ, մթոյ, ով

cf. Մութն.

· Calfa

NBHL (1)

Չհամարին զմութն մութ, զի պայծառ քո լուսովդ աչք մտացս զուարթանայ. (Գէ. ես. (որ լինի եւ ածական)։)


Մութն, մթան

s. adj. adv.

obscurity, darkness, night;
dark, obscure, gloomy;
— անհնարին, frightful or thick darkness, impenetrable gloom;
— ընդ —, ի մթան, ի մթի, in darkness, in the dark, in the gloom.

· Calfa

NBHL (1)

Չհամարին զմութն մութ, զի պայծառ քո լուսովդ աչք մտացս զուարթանայ. (Գէ. ես. (որ լինի եւ ածական)։)


Մաշկեայ, էի, ից

adj.

made of leather, of skin, membranous.

· Calfa

NBHL (2)

Ագանելիք նոցա՝ ցերեկն մաշկեայս, եւ գիշեր՝ այծեայս. (Վրք. հց. ձ։)

Հեղիաս մաշեալն սրտիւք, մաշկեղինաւ պարածածկեալ՝ մարմնով։ Հաւանեալք զգեստու մաշկեղինաց, եւ մորթոց այծեաց։ (Մագ. ՟Լ՟Ա. ձ։)


Մաշկեղէն, ղինի, նաց

adj. s. fig.

cf. Մաշկեայ;
garment of skins;
գօտի —, leather girdle;
ոտք —ք, web-footed;
մարմին —, human skin;
mortal coil.

· Calfa

NBHL (2)

Ագանելիք նոցա՝ ցերեկն մաշկեայս, եւ գիշեր՝ այծեայս. (Վրք. հց. ձ։)

Հեղիաս մաշեալն սրտիւք, մաշկեղինաւ պարածածկեալ՝ մարմնով։ Հաւանեալք զգեստու մաշկեղինաց, եւ մորթոց այծեաց։ (Մագ. ՟Լ՟Ա. ձ։)


Մատակախազ

adj.

in rut, neighing after, ready to mount, covering, mounting;
— ձի, stallion, stud or entire horse, stone-horse.

· Calfa

NBHL (1)

Նման այծից քաղաց, եւ ձիոց մատակախազից. (Մանդ. կամ Եփր. պհ.։)