Definitions containing the research օդ : 1295 results

Բարդ, ից

gr.

s. adj. hay-rick;
heaped up, piled, bound up;
polypetalous;
— անուն, բառ, compound word.

· Calfa

NBHL (1)

ԲԱՐԴ. ա. σύνθετος compositus Յիրերաց վերայ եդեալ. կրկնեալ. խառն կամ զօդեալ, հակակայ պարզ եղելումն. որպէս ռմկ. Բարդ ասին ծաղիկք բազմաթերթք. իսկ առ քերականս՝ Բառ զօդեալ յերկուց նշանական բառից. զոր օրինակ, մարդասէր, գերեվար, բարձընտիր, այրուձի, եւ այլն.


Բարեխառն

adj.

sober, temperate, moderate.

· Calfa

NBHL (1)

Տեղի բարեխառն։ Բարեխառն վայրք, կամ օդքն. (Ճ. ՟Բ.։ Վրդն. ծն.։ Լմբ. ժղ.։)


Բարեխառնեմ, եցի

va.

to temper, to moderate, to soften, to modify.

· Calfa

NBHL (1)

Բարեխառնել զօդս, կամ զբնութիւն ճաշակողացն. (Պիտ.։)


Բարենշան, ից

adj.

of good sign;
signalized, remarkable, famous.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ գրովք ոմամբք բարենշանիւք յօդացեալք. (Նիւս. երգ.։)


Բարեշունչ

adj.

mild (speaking of the wind), the mild zephyr.

· Calfa

NBHL (1)

Առաքեա՛ ի յանդս մեր զցօղ քաղցրութեան եւ զօդս բարեշուչս. (Եփր. քրզ.։)


Բարութիւն, ութեան

s.

goodness, probity;
benignity, mildness, clemency;
proceeds, produce.

· Calfa


Բարրանք, նաց

s.

cf. Բարուրանք.

· Calfa

NBHL (1)

Զի՞նչ առ այսոսիկ կարասցես գտանել բարրանաց յօդուածս. (Սարկ. հանգ.։)


Բացօթեագ, եգաց

adj. adv.

who lives, sleeps in the open air;
shelterless;
uncovered, in the open air, under the open sky;
— լինել, to sleep, to lodge in the open air or under the stars;
to pass the night in the fields.

· Calfa

NBHL (3)

Ընդէ՞ր այդպէս բացօթեայք լեալ՝ բոլոր դառնաշունչ օդոցդ հանդերձ ստնդեայ մանկամբդ տարեալ, եւ ոչ մտանես ընդ յարկաւ ումեք. (Յհ. կթ.։)

Հանապազ բացօդեայ կայք ի հօտի. (Շիր.։)

Ո՞ւր ա՛րդեօք օթեւանեալ իցես, որդեակ. ի փողոցի՞ թէ ի բացօթեայ (կամ ի բացօդեայ). (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)


Բացօթեայ, էի, ից

cf. Բացօթեագ.

· Calfa

NBHL (3)

Ընդէ՞ր այդպէս բացօթեայք լեալ՝ բոլոր դառնաշունչ օդոցդ հանդերձ ստնդեայ մանկամբդ տարեալ, եւ ոչ մտանես ընդ յարկաւ ումեք. (Յհ. կթ.։)

Հանապազ բացօդեայ կայք ի հօտի. (Շիր.։)

Ո՞ւր ա՛րդեօք օթեւանեալ իցես, որդեակ. ի փողոցի՞ թէ ի բացօթեայ (կամ ի բացօդեայ). (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)


Բեր, ից

int.

come now ! come on!

· Calfa

NBHL (1)

Խորտիկս կերակրոց յօդոյ՝ լորամարգոյ բեր. Փիլ. ժ. բան.։ Պարգեւեն եւ նոցա ի յիւրեանց բերոյն (ի բերեալ որսոյն). (Փարպ.։)


Բեր, ոյ, ոց

s.

product, fruit;
a not in music.

· Calfa

NBHL (1)

Խորտիկս կերակրոց յօդոյ՝ լորամարգոյ բեր. Փիլ. ժ. բան.։ Պարգեւեն եւ նոցա ի յիւրեանց բերոյն (ի բերեալ որսոյն). (Փարպ.։)


Բերան, ոց

s.

mouth;
entrance, opening;
narrow entrance of a harbour;
orifice;
defile;
anus;
— ի —, face to face;
ի —, ի —ոյ, by heart, by rote, cf. Անգիր;
ի — գիտել, ուսանել, առնուլ, ունել, to learn by heart;
— սրոյ, edge;
— գետոյ, mouth;
արկանել, կոտորել ի — սրոյ, հարկանել —ով սուսերի, to kill with the sword, to put to the sword;
ի — սովուն, at the beginning of the famine;
ըստ —, each, so much a head, apiece;
աղաղակէր ամենայն —, every one or body cried out, all the people cried out;
— ժողովոյն, orator of the assembly or council;
նա եղիցի քեզ —, he will speak for you;
գրել ինչ ի —ոյ ուրուք, to write under dictation;
ի —ս լինել, հարկանել, տապալիլ, — ի վայր անկանիլ, to fall upon one's face;
գոյժ ի — առնուլ, to bring bad news;
երդս ի — առնուլ, to sing, to warble;
ի —ոյ ուրուք, on account of or in the name of some one;
ի մի՝ ընդ մի —, ի միոջէ —ոյ, with one voice, unanimous, cf. Միաձայն, cf. Միաբերան;
— ի վայր, ի վերայ —ոյ, lying upon one's face;
ընը — ածել, to repeat incessantly;
բանս ի — դնել, to suggest, to hint;
—ք ճրադաց, cf. Բազմակալ.

· Calfa

NBHL (1)

στόμα os (oris) (որպէս թէ բերօղ ի ներքս եւ ի դուրս). Երեւելի մասն դիմաց կենչանւոյն հանդերձ շրթամբք, ընդունիչ կերակրոյ եւ ըմպելւոյ, եւ օդոյ, եւ արձակօղ զձայն. իսկ ի բանականս՝ է եւ գործի խօսելոյ որպէս թարգման մտաց. վր. պիրի. թ. աղըզ. եբր. ֆէ, ֆի


Բերանանամ, ացայ

vn.

to form itself a mouth, to open, to flow away, to stream.

· Calfa


Բերումն, ման

s.

portage, carriage;
exigence;
tendency;
proneness, propension, inclination;
fertility.

· Calfa

NBHL (1)

Զօդոցն բերման ալեացն. (Պիտ.։)


Բժշկապետ, աց

s.

first physician.

· Calfa

NBHL (1)

Ղուկաս, բժշկապետն անձանց՝ քան թէ մարմնոց։ Բժշկապետ մարմնոց՝ յօդեալ ընդ հոգի. (Նար. առաք. եւ Նար. մծբ.։)


Բիծ, բծոց, բծից

s. adj.

spot, stain;
sun-burning;
blot, blemish;
soil;
small pustule;
spotty, nasty;
— աչաց, web;
— ի մարմնի, mole, mark, spot;
—ք ագամանդի, flaws, specks in a diamond;
— դնել, —ս արկանել՝ կարկատել, ի — տանել, to blame, to find fault with, to accuse, to criticise, to censure, to calumniate.

· Calfa

NBHL (1)

ԲԻԾՍ ԿԱՐԿԱՏԵԼ. ἑπιλαμβάνω, ἑπισήπτω, συντίθημι carpendi vel accusandi ansam arripio Նոյն ընդ վ. որպէս Բիծ կամ արատ դնել՝ յօդել՝ կցկցել. պատճառս խնդրել մեղադրութեան, կամ ստգտանաց, եւ ամբաստանութեան.


Բիրտ

adj.

big, coarse, aukward, rude, clownish, rough, rustic, wild, base, un-genteel, clumsy, heavy, impolite, dull, ignorant, brutal.

· Calfa

NBHL (1)

Բիւր առասպելս յօդեցին պարսք զնմանէ. (Խոր. ՟Բ. 70։)


Բիւրեղ, աց

s.

beryl;
crystal.

· Calfa

NBHL (1)

Բիւրեղն՝ խաժագոյն է (կամ ծովագոյն) օդանման. եւ լինի սա ի սպառուած լերին՝ որ կոչի Տաւրոս, ի յանցս Եփրատ գետոյ. եւ թէ ընդդէմ արեգականն ունիցի ոք, երեւի մէջն վանակն կամ ակն վանի, այսինքն լուսափայլ իբրեւ հատ ինչ կորեկոյ. (Ոսկիփոր.։ եւ Վրդն. ել.։)


Բոլորեմ, եցի

va.

toround;
to crown, to finish;
to environ, to surround, to begird;
to bring together.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս պղպջակք, որք փչեալ բոլորին օդով, եւ առնուն կերպարանս ըստ օրինակի գմբեթաց. (Շիր.։)


Բոյն, բունոց

s.

nest;
niche;
dwelling, lodging;
—ս դնել՝ կառուցանել, to nestle, to make one's nest;
հանել ի բունոյ, to take out of the nest.

· Calfa

NBHL (1)

Զշարժումն օդոյ դիտէ, որպէս աղկիոնն, եւ բոյն կառուցանէ. (Մխ. երեմ.։)


Բուք, բքոյ

s.

snow-storm;
tribulation

· Calfa

NBHL (1)

νιφάς nix confestim cadens, nimbus, nivium tempestas Տարափ ձեան. օդ ձիւնաբեր եւ ցրտաշունչ մրրկեալ.


Բրտութիւն, ութեան

s.

harshness, asperity, roughness, crudity, aridity;
rusticity, incivility, rudeness, impoliteness, brutality, caprice;
— մարմնոյ, callosity, callus.

· Calfa

NBHL (1)

Կակղէ զապառումն բրտութիւն օդոյն՝ հրոյն եռանդեամբ. (Եղիշ. ՟Բ։)


Դժուարաշնչութիւն, ութեան

s.

asthma;
suffocation.

· Calfa

NBHL (1)

Դժուարաշնչութիւն օդոյն որ ի նմա. (Լմբ. յովն.։)


Դժուարաշունչ

adj.

asthmatic;
out of breath;
broken-winded

· Calfa


Դժուարիմ, եցայ

vn.

to be angry, enraged, vexed, offended;
to have trouble or difficulty.

· Calfa

NBHL (1)

Նա՝ որ ոչ հարկանի, ընդ վայրապար հարումն օդոյն դժուարի։ Զքրիստոս բժշկել մի՛ դժուարեսցուք. (Լմբ. ատ.։)


Դիւրընկալ

adj.

susceptible, sensible, easy to understand, acceptable.

· Calfa


Դողամ, ացայ, ացի

vn.

to totter, to stagger;
to tremble;
to start;
to shudder;
to quake, to shiver.

· Calfa

NBHL (1)

Զոգիդ անտես առնես, եւ վասն օդոց ոտից այդչափ սարսռես եւ դողաս. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 24։)


Զայրացուցանեմ, ուցի

va.

to irritate, to put in a passion, to enrage, to anger, to make angry, to fret, to vex, to nettle, to affront, to provoke.

· Calfa

NBHL (1)

Ստայօդ ճառ, զայրացուցանօղ զրոյցք. (Նար. ՟Խ՟Ը։)


Զանգանեմ, գի

va.

to knead, to bake;
to adhere;
to mix mortar;
to mix;
— իւղով, to butter.

· Calfa

NBHL (1)

ԶԱՆԳԱՆԵՄ ԶԱՆԳԵՄ իբր ռմկ. որ եւ ԶԱՆԿԱՆԵԼ, ԶԱՆԿԵԼ. (իբր բոլորովին անկանել, այսինքն հիւսել, յեռուլ, կամ յանգել) Խառնել եւ զօդել ի մի, մանաւանդ զալիւր ընդ ջրոյ կամ իւղոյ. շաղել. շաղախել. թրել. թրմել. մակարդել. ծրդել. մածուցանել. բաղադրել. միաւորել. տարրացուցանել. շաղվել, միացնել.


Զանգեմ, եցի

va.

cf. Զանգանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

ԶԱՆԳԱՆԵՄ ԶԱՆԳԵՄ իբր ռմկ. որ եւ ԶԱՆԿԱՆԵԼ, ԶԱՆԿԵԼ. φυράω , ἁναφυράω misceo, commisceo, macero, subigo (իբր բոլորովին անկանել, այսինքն հիւսել, յեռուլ, կամ յանգել) Խառնել եւ զօդել ի մի, մանաւանդ զալիւր ընդ ջրոյ կամ իւղոյ. շաղել. շաղախել. թրել. թրմել. մակարդել. ծրդել. մածուցանել. բաղադրել. միաւորել. տարրացուցանել. շաղվել, միացնել.


Զանկիկ

s.

uvula.

· Calfa

NBHL (1)

Ստեղծ Աստուած ի խռչակին միս որպէս սին, որ կոչի զանկիկ, որ պահէ զշունչն անմոլար։ Բերանն որպէս փանդեռն է, եւ օդն որպէս զաղիսն, զանդիկն իբրեւ զէշն, լեզուն որպէս կդընտոց. (Ոսկիփոր.։)


Գարնային, այնոյ, ոց

adj. s. vernal, spring;
spring.

· Calfa

NBHL (1)

Ժամանակ ծաղկոցաց գարնանւոյն օդոյ շնչմանց։ Զաւուրս գարնանայնոյն. (Փարպ.։)


Գարշապար, աց

s.

heel;
sole of the foot.

· Calfa

NBHL (1)

Թեւոցն գարշապարաց կոխան առնեն (զօդս). (Ագաթ.։)


Գեղապատշաճ

adj.

becoming, well made, pretty, graceful.

· Calfa

NBHL (1)

Գեղեցկայարմար. վայելչագեղ. բարեյօդ.


Գետնառիւծ, ուց

s.

chameleon

· Calfa

NBHL (1)

χαμαιλέων chmaeleon ազգ մողէզի կամ կովադիացի, երկայն իբր եօթն մատնաչափ, եւ բարձր հինգ մատնաչափ՝ որսօղ ճանճից եւ ճճեաց բերանաբացութեամբ. ոյր վասն ասի օդով սնանիլ.


Երկնաթռիչ

adj.

that flies, rushes to heaven.

· Calfa


Երկնաչու

adj.

that goes, that leads to heaven, celestial.

· Calfa


Երկրակոխ

adj.

that treads, walks on earth;
terrestrial.

· Calfa

NBHL (1)

Ձիոց երկուց ... զորս ոչ երկրակոխս, այլ օդագնացս համարէին. (Խոր. ՟Բ. 59. կամ 62։)


Եւ

conj. adv.

and;
also, likewise;
-..., -..., both..., and;
— ոչ, neither, no, nor;
ոչ մին եւ ոչ միւսն, neither;
neither one nor the other;
— երիտասարդք — ծերք, both young and old;
— այլն, et caetera, and so on;
— այն զի, — այս զի, the more so;
— արդ, now, then;
—եթ, only, solely;
conj. adv. — եւս, also, more, over, still, moreover, likewise;
— զի, — քանզի, since, because.

· Calfa

NBHL (1)

Շաղկապ καί, δέ, τε et, autem, -que, -ve, atque Շաղկապ զօդիչ ամենայն բառից եւ բանից ընդ միմեանս՝ ջոկաման ասացեալ, այսինքն ի մի մանօղ զջոկս ձայնից։ Արմատն է ւ. յորմէ ռմկ. ու. վէ, վ, իւ. սանս. էվա.


Եւս

conj. adv.

also, still, more;
— առաւել, the more so;
— քան զ—, more and more, instantly.

· Calfa

NBHL (1)

ԵՒ ԵՒՍ. շ. եւ մ. ի մի զօդեալք որպէս նոյն ընդ վերնոյն, կամ ընդ Եւս եւ. καὶ ἕτι, ἕτι δὲ, ἕτι καὶ ἕτι et adhuc, atque etiam. Երբեմն զատուցեալ, զոր օրինակ.


Գան, ից

s.

bastinado, blows with a stick, whip, lash, whipping;
scourge, chastisement, punishment;
— հարկանել, to cudgel, to strike with a stick, to whip;
— ըմպել, to receive a bastinade, beating, blows, to be beaten with a stick or whip.

· Calfa

NBHL (1)

Ձայն՝ ի ձեռն օդոյ եւ ուղղոյ գանիւ բացատրի. (Պղատ. տիմ.։)


Գանձարան, աց

cf. Գանձատուն.

· Calfa

NBHL (1)

Գանձ գրիգորի աստուածաբանին, ի գծողէ այսմ գանձարանիս՝ յանմիտ կարապետէ բաղիշեցոյ. այսինքն ի շարագրողէ. զի սկզբնատառքն յօդեն զանուն իւր. (Գանձ.։)


Երիւրեմ, եցի

va.

cf. Յերիւրեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Գունովքն ի մարդոյ տեսակ երիւրեցին։ Ընդ օդս բախեալ, լեզուովս երիւրեալ, եւ ի յօդս ցնդեալ (ձայն). (Լմբ. իմ. եւ Լմբ. պտրգ.։)


Երկախումբ

adj.

that consists of two sets;
two, double.

· Calfa

NBHL (1)

Մարդն յօդական եւ երկախումբ, իսկ հրեշտակն պարզ եւ անշարադիր. (Լծ. ածաբ.։)


Երկբարբառ

adj. s. diphthong.

· Calfa

NBHL (1)

δίφθογγος diphtongus Ունօղ զկրկին ձայն ի մի վանկ յօդեալ յերկուց ձայնաւորաց, կամ ի մի եւ եթ ձայնաւոր ունակ զօրութեան կրկին տառից. զոր օրինակ ու, իբր լտ. u. աւ, իբր օ. ե՛ւ, իբր իւ, այսինքն եու. եւ ւ, իբր իւ կամ ի. ե, իբր եէ. ա՛յ, իբր աե. եւ այլն. որք ասին եւ Երկձայն.


Դառնաշունչ

adj.

rough, violent;
bad, venemous.

· Calfa

NBHL (1)

Դառնաշունչ հողմ, օդք, մրրիկ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 6։ Նար. ՟Կ՟Զ։ Խոր. ՟Գ. 68։ Ճ. ՟Ա.։)


Դաստակ, աց

s.

wrist;
hand, palm;
— սրոյ, hilt of a sword;
—ս դնել, to haft, to set in a handle.

· Calfa

NBHL (1)

(ի պրս. տէսթ, ձեռն. տէսթէք, ձեռնիկ). καρπός carpus, junctura manus cum brachio Թաթ ձեռաց. եւ Զօդ ձեռին ըստ բազկի. եւ Ձեռն.


Ժահահոտութիւն, ութեան

s.

stink, stench, offensive smell, taint;
mephitism, miasma;
****-*****, to stench, to cause to stink, to taint.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ժահահոտութենէ օդոյն, կամ ի գէջ խոնաւութենէ. (Կանոն.։)


Ժամանակ, աց

s. mus. ast. gr.

time;
year;
century, epoch, period;
age;
the end of life, death;
the present life, our times;
season;
opportunity, leisure;
appointment;
ճշմարիտ —, true or correct -;
միջին —, mean -;
արեւային — solar -;
աստեղական —, sideral -;
դիշերահաւաստրային —, equinoctial season, equinox;
—ք Թագաւորաց, The Books of Kings;
անցանել զ—օք, to grow old, to advance in years;
— պատեհի գտանել, to find a favorable moment;
յօգուտ վարել զ—ն, to make a good use of time;
կորուսանել, անցուցանել զ—ն, to lose, to waste one's time, to while away;
դէպ —, a favorable moment;
—ի մնալ, սպասել, or սպասել դիպող —ի, to wait the favorable moment;
— առնուլ, գտանել, to find a favorable occasion or opportunity;
ընտրել զ—ն, cf. Ընտրեմ;
ոչ բազում —ք են, a short time since, not long since, lately, of late;
ոչ սակաւք են, a long time since, a long, long while ago, long since;
առ այնու —օք էր տեսանել, then one saw, it was at that period one saw;
առ —օք Վարդանայ Մեծի, in the time of Vardan the great;
յաւուրս —աց սորա, of his epoch;
ի վաղեմի —սն, in remote ages;
ի սուղ, ի սակաւ —ի, in a short time, in a moment;
ի միում, ի նմիմ —ի, at the same time;
ի յետին —ս, in these latter times, years or days;
անդստին ի —աց անտի, or յառաջին —աց, thenceforth, from the earliest or olden times;
առ նովին —օք, towards this period, about the same time;
հզօր ի —ին, powerful at that time;
— ինչ, some time, a short time;
առ — մի, provisionally, for a certain period, for the present;
—աւ, with time, in the course of time, in time, in the long run;
ընդ or ըստ —ս —ս, from time to time, at intervals, now and then, ever and anon;
զայնու or առ այնու —աւ, զայնու —օք, ընդ —ս, or յամս —ացն այնոցիկ, առ սովիմբ, or զսովին —աւ, ընդ —ս ընդ այնոսիկ, ընդ ամս —ացն այնոցիկ, then, at that time, in those times, at that epoch, during that century;
ի —ին՝ յորում..., in the time when...;
ընդ ամենայն —ս, at all times;
—աւ, once upon a time;
once there was;
formerly;
— ինչ առնել առ ձեզ, I shall remain some time among you;
—ս ձիգս, long time;
բազում —ս աշխատ եղէ ի վաստակս այս, this work has cost me much time;
բազում —ի պէտք են առ այս, that requires much time;
անցանէ —ն, time flies. time;
time;
tense.

· Calfa

NBHL (1)

Ասասցուք վասն ժամանակացն՝ որ են փոփոխմունք օդոց։ Յարդարէ ըստ իւրաքանչիւր ժամանակաց. (Վեցօր. ՟Զ։)


Ժանտ, ից

adj.

wicked, bad;
profligate;
mischievous, hurtful, noxious, injurious, baneful;
pestilential, pestiferous, pestilent, contagious;
obscene, wanton, lascivious;
bitter, sour, harsh to the taste;
—, — ախտ, plague, contagion;
— օդ, foul air;
—ք դժոխայինք, the Furies.

· Calfa