Definitions containing the research վան : 1965 results

Տանջանք, նաց

s.

torment, torture, punishment, suffering, pain, plague, grief;
—նս ածել ի վերայ or արկանել զգլխով ուրուք, cf. Տանջեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Յորժամ արասցէ յանցանս, արկից տանջանս զգլխով նորա։ Ընկալան զտանջանս իւրեանց ընդ իջեալսն ի խորխորատ։ Զմնացելոց տանջանաց լուծցեն զպատիժս։ Մեռաւ մեծաւ տանջանօք։ Մեծամեծ տանջանօք խոստովանել։ Բազում տանջանք են մեղաւորաց։ Ցաւովք եւ տանջանօք խրատեսցիս երուսաղէմ։ Ի տանջանաց լեզուի ծածկեսցէ զքեզ։ Ի միտս իւր իջանէր առ տանջանացն աստուծոյ։ Երթիցեն ի տանջանս յաւիտենականս.եւ այլն։


Դատ, ից

s.

lawsuit, cause, litigation;
justice;
— վարել, դնել, to proceed, to sue in law, to bring an action;
— առնել, to do justice;
to judge a lawsuit;
— տալ հատուցանել, to judge one's self, to condemn one's self, to be condemned;
ի — կոչել, to summon, to cite.

· Calfa


Դատախազութիւն, ութեան

s.

cf. Դատախազանք.

· Calfa

NBHL (1)

Զկնի դատախազութեան ծովուն՝ եւ ինքն իսկ (յովնան) զփախուստն խոստովանի. (Ոսկ. ապաշխ. ՟Ե։)


Դատաստան, աց

s.

judgement, discernment, criticism;
sentence, condemnation;
act, arbitration, judgement;
justice;
cause, lawsuit, proceedings;
-աւ, judicially;
կոչել ի —, to summon, to cite before a judge;
— տալ, to be condemned;
— առնել, cf. Դատապարտեմ, cf. Մեղադրեմ.

· Calfa

NBHL (1)

ԴԱՏԱՍՏԱՆ. κριτήριον, δικαστήριον tribunal, forum judiciale Դատարան. ատեան. տիվան.


Դատարան

cf. Դատաստանարան.

· Calfa

NBHL (1)

δικαστήριον tribunal, forum judiciale, judicium, magistratus Տեղի դատի. ատեան. բեմ. հանդիսարան. դատաստանոց. դատաստան. տիվան.


Դարանակեմ, եցի

va.

to dilucidate.

· Calfa


Դարանամուտ, մտից

cf. Դարանակալ.

· Calfa


Դարանիմ, եցայ

vn.

to lie in ambuscade, to be on the watch, to suborn, to circumvent;
to hide one's self.

· Calfa

NBHL (1)

Յանդգնեաց զեղբարսն վանուցն դարանել վասն գործոյն այնորիկ. (Վրք. հց. ՟Ը։)


Դաւանակից, կցի, կցաց

adj.

that holds the same faith.

· Calfa

NBHL (1)

Հաւատակից. ուխտակից. ձայնակից. խոստովանողակից.


Դաւանաւոր

adj.

that has or gives the confession of faith.

· Calfa

NBHL (1)

Դաւանօղ. խոստովանօղ.


Դաւանեմ, եցի

vn.

to confess, to avow, to profess, to protest.

· Calfa

NBHL (1)

ԴԱՒԱՆԵՄ ԴԱՒԱՆԻՄ. ὀμολογέω confiteor, profiteor Հաւան լինել, եւ յանձն առնուլ զիմն իբրեւ ճշմարիտ. խոստովան լինել. վկայել, խոստանալ զհաւատարմութիւն. հաստատել՝ զոր հաւատայ կամ ընդունի.


Դաւանութիւն, ութեան

s.

confession or declaration of faith.

· Calfa

NBHL (2)

ὀμολογία confessio, professio Խոստովանութիւն հաւատոյ. եւ Հաստատելն բանիւ բերանոյ՝ զոր ունի ի սրտի. իգրար. Տե՛ս (՟Ա. Տիմ. ՟Զ. 12. 13։ Երեմ. ՟Խ՟Դ. 25։)

Քրիստոսաւանդ, կամ խոստովանողական դաւանութիւն։ Դաւանութեան բարեաց ուսուցիչք։ Ըստ բանի աստուածազգացիկ քում դաւանութեան։ Զհերձուածողականն խիստ դաւանութիւն. (եւ այլն. Նար.։)


Դաւանք

s.

cf. Դաւ.

· Calfa

NBHL (1)

Զխոստովանութիւն մերոյս դաւանից։ Բարեկամ ձեր դաւանիցդ. (Ոսկիփոր.։)


Դեղ, ոց

s.

remedy, medicine, medicament, purgative, potion, draught;
spice, drug;
cure, dressing;
poison, venom;
ink;
die, colour;
amulet, talisman;
— դալար, grass, herbage, green;
nacea;
dress;
verdure;
ամենաբոյժ —, panacea;
— մատուցանել, to physic, to dress;
— առնուլ, to take a remedy;
to take poison;
անոյշ՝ դառն՝ սաստիկ՝ գօրաւոր՝ ազդու —, sweet, bitter, violent, powerful, efficacious remedy.

· Calfa

NBHL (1)

Խոստովանութիւն, որ զդեղս մեղաց հոսէ իբրեւ զփոշի. (Նար. խրատ.։)


Դէզադէզ

adj. adv. much heaped up;
in great quantity.

· Calfa

NBHL (1)

Ջուրք դէզադէզ յեղեղմամբ կուտակեալ ծովանային. (Պրոկղ. յայտն.։)


Խեթ, ից, աց

adj.

squinting;
short-sighted;
dim-eyed or blear-eyed;
խեթի հայել, to look askance at, to look surlily, to scowl upon, to look at with aversion or dislike.

· Calfa


Խեփոր, աց

s. fig.

bivalve-shell;
allegory.

· Calfa


Խթիմ, եցայ

vn.

to thrust one's self in, to creep into.

· Calfa


Խթնում

vn.

cf. Խթնիմ.

· Calfa


Խիղճ, խղճի, իւ

s. adj.

scruple;
conscience;
doubt, distrust;
anguish, sorrow, affliction;
scrupulous, conscientious;
— մտաց, conscience;
scruple;
remorse, compunction;
խղճիւ մտաց, conscientiously, scrupulously;
ազատութիւն խղճի, liberty of conscience;
կշտամբանք խղճի մտաց, accusation, reproach of conscience;
— պահել, ի խղճի լինել մտաց ուրուք, to pretend to have scruples, to scruple to, to be conscientious;
լռեցուցանել զ— մտաց, to stifle remorse;
յազատութիւն խղճի մտացն, for conscience sake.

· Calfa

NBHL (1)

Խոստովանութիւն խղճի մեղացն. (Յճխ. ՟Ժ՟Թ։)


Խղճամ, ացայ, ացի

vn.

to scruple;
to doubt, to mistrust;
to abstain from, to shun;
to have pity, compassion.

· Calfa

NBHL (1)

ԽՂՃԱԼ. որպէս ռմկ. այսինքն Ողորմիլ սրտաբեկ կարեկցութեամբ. աղեկիզիլ. խորովիլ գորովանօք. ... κατακλάομαι confringor.


Խնամ, ոց

s.

care, attention, solicitude;
nursing, attendance, duty, task;
mindfulness, diligence, assiduity;
—ով, carefully, mindfully, attentively;
— ածել՝ ունել՝ տանել, to take care of, to be mindful of, to look after;
to nurse, to tend, to attend;
to provide, to procure;
զամենայն փոյթ եւ զ— ունել զումեքէ, to take every care of;
to take great pains with;
տարածել ի վերայ ուրուք քլխնամս իւր՝ զգութ խնամոց, to surround with loving cares or kind offices, to be particularly attentive to, to wait assiduously upon;
հաստատեալ ի խնամս չարին, prone to evil.

· Calfa

NBHL (1)

φροντίς, μελέτη, ἑπιμέλεια cura, diligentia πρόνοια providentia, prudentia. Հոգ զգուշութեան. հոգաբարձութիւն. նախահայեաց հոգողութիւն. խորհուրդ կամ մտածութիւն եւ փոյթ վասն կարեւոր իրաց. պատրաստութիւն պիտոյից. պահպանութիւն հովանաւորութիւն. դարման. ջան մտադիր. գութ. սէր. մտմտուք, պէտ.


Խնամածութիւն, ութեան

s.

care, cure, ins pection, guardianship.

· Calfa

NBHL (1)

ἑπιμέλεια, κηδεμονία cura, cautio, curatio, diligentia. Խնամ ածելն. խնամակալութիւն. հոգողութիւն. հոգ. խնամ. գութ. հովանաւորութիւն. զգուշութիւն. կարեկցութիւն.


Խնայութիւն, ութեան

s.

regard, compassion, pity;
pardon;
thriftness, saving, economy, parsimony, frugality.

· Calfa


Խնայումն, ման

s.

cf. Խնայութիւն.

· Calfa


Ծմակ, աց

s.

east-wind;
east-side;
shady place between mountains, cool & moist valley.

· Calfa

NBHL (1)

ἁπηλιώτης (որ եւ ապելիոդ՝ անուն արեւելեան հողմոյ) subsolanus σκιώδης umbrosus, opacus. Տեղի անարեւ. ծործորք. ձոր. հովանաւոր կողմն լերանց եւ հովտաց. գիճին, եւ զով. ասի եւ ԵՄԱԿ. եբր. էմէգ.


Ծնկեմ, եցի

va.

to exhaust, to tire out;
to depress, to overdo;
tomortify, to emaciate, to weaken, to make lean.

· Calfa


Ծննդաբանութիւն, ութեան

s.

genealogy, list of ancestors;
genethliacs, horoscope, astrology;
— դից, theogony.

· Calfa


Ծննդագործ, աց

s. adj.

genitor, parent;
engendering;
prolific, productive, fruitful.

· Calfa


Ծնունդ, ծննդեան, ծննոդոց

s.

childbirth, confinement, delivery, lying-in;
birth, nativity, filiation;
origin, rise, source;
generation, race, offspring;
infant or child;
fruit, production;
effect;
horoscope, nativity;
—ք, posterity, children, descendants;
խթումն ծննդեան, Christmas-eve;
— Քրիստոսի, Christmas, nativity of our Lord;
—ք or գիրք ծննդոց, Genesis;
վերստին —, regeneration, renewing;
միւսանգամ —, resurrection;
— մտաց, conception, conceit;
— լուսնի, new moon;
— փոխոյ, interest;
usury;
— կենդանեաց, brood, litter, covey;
մերձ ի —, near lying-in;
about to bring forth young;
կալ ի ծննդոց, to cease from bearing, to become sterile;
օր ծննրոց, anniversary of birth-day;
երկիր ծննդեան իմոյ, my native country or soil, birth-place, home.

· Calfa


Ծոթոր, ոյ

s. bot. serpillum, wild thyme.

· Calfa


Ծոթորին, որնոյ

s. bot. lemon thyme.

· Calfa


Ծոթրին, րնոյ

s. bot. garden thyme.

· Calfa


Ծովական, ի, աց

cf. Ծովային;
—ք, aquatic animals.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ անդունդս ծովական խորոց գրոցս անցեալ. իբր ծովանման. (Վրդն. ծն.։)


Ծովեզրեցի, ցւոց

adj.

dwelling on the coast.

· Calfa

NBHL (1)

Բնակիչ ծովեզերեայց, կամ մասնաւոր տեղւոյ ծովեզր կոչեցելոյ յերկրին վանայ.


Կագացող

adj.

litigious, fractious, quarrelsome, wrangling.

· Calfa

NBHL (1)

Եթե կագացող եւ լեզվանի իցէ (կինն). (Ոսկ. մ. ՟Ա. 17։)


Կաթողիկէ, էի

adj. s.

cf. Կաթողիկեայ;
cathedral, basilic.

· Calfa

NBHL (1)

Խոստովանեսցիս ընդ մեզ, մանաւանդ թէ ընդ հանրական կաթողիկէ եկեղեցւոյ. (Յհ. իմ. երեւ.։)


Ընդդիմահար, աց

adj.

ppposite, that opposes, resists;
hard, solid, opaque.

· Calfa

NBHL (1)

Զամենայն կարծրութիւն փշրես, զամենայն ընդդիմահար վանես, զամենայն խստութիւն վատնես. (Նար. ՟Ի՟Ը։)


Ընդդիմամարտ, ից

adj. s.

contrary, inimical, opposite;
adversary, antagonist.

· Calfa


Ընդելանիմ, դելայ

vn.

to grow familiar, to become familiar;
to make acquaintance;
to get used or accustomed to, to habituate one's self.

· Calfa

NBHL (1)

Անընդել գոլով կանոնաց վանից՝ ընդելանիլ ոչ կարես. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ։)


Ընդերկարաձգեմ

va.

to prolong, to make last a long time;
to extend;
to defer, to spin out, to groat length.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդերկարեալ իմ ի պանդխտութեան անդ։ Շունչ նորա ընդյերկարեաց։ Գրեթէ զամ մի բովանդակ ձգեալ ընդ երկարէր (նեղութիւնն). (Յհ. կթ.։)


Ընդհանուր, նրոց

adj. adv.

universal, general, common;
—ք, or — տիեզերք, the universe, the whole world, or earth;
— առնել, to generalize;
everywhere;
in general.

· Calfa

NBHL (1)

Ընթանուր ի մի վայր բովանդակիչ անուամբք զաղտեղութիւնս նոցա բամբասեաց. (Բրս. կանոն.։)


Ընթադրեմ, եցի

va.

to trample under foot;
to subdue, to submit;
to strike, to knock;
to drive away, to disperse.

· Calfa

NBHL (1)

Նոյն ընդ Ենթադրել. ներքոյ արկանել. առ ոտն կոխել. տապաստ արկանել. նուաճել. վանել. ընկրկել.


Ընծայեմ, եցի

va.

to offer, to present, to sacrifice, to give, to dedicate, to attribute, to lend, to propose, to refer, to confer, to devote, to render, to ascribe;
to make, to furnish;
to impose, to inscribe;
ի լոյս —, cf. Լոյս;
— զոք ի կեանս, to give life to;
to vivify;
— զոք առատ պարդեւօք, to load with presents;
to confer great services.

· Calfa

NBHL (1)

Ընծայի ի նմա խորհուրդ լուսատեսակ խոստովանութեանն. այսինքն ի վեր երեւի. (Սարգ. ՟բ. պ. ՟Ա։)


Ընծայութիւն, ութեան

s.

offer, offering, dedication;
presentation;
թուղթ ընծայութեան, letter of recommendation;
Կոչումն ընծայութեան, catechism;
cf. Ընթերցուածագիր;
— լուսնի, new moon.

· Calfa

NBHL (1)

Էած զինքն ընծայութեան թղթով առ վերակացու միաբանակեաց վանից. (Կլիմաք.։)


Ընկճեմ, եցի

va.

to oppress, to humble, to bring down, to debase, to throw down, to subdue, to humiliate;
to blunt.

· Calfa

NBHL (1)

ԸՆԿՃԵՄ կամ ԸՆԳՃԵՄ. κατάω, ὐποσκελίζω , կր. ἠττάομαι, ἠσσάομαι subigo, supplanto, convinco. կր. superor. Իբր Ի գուճս իջուցանել. չոքեցնել .... այսինքն Նկուն առնել. ընդ ձեռամբ նուաճել. կոխան առնել. վանել. ճնշել. յաղթահարել. տակը առնել, սըմքեցնել.


Զգայռեմ, եցի

va.

to eruct, to belch;
to vomit, to throw up;
to blow, to fetch one's breath;
— or զգառիմ ազտեղութեամբ պղծութեան, to soil, to dirty, to daub one's self, to cast one's self in the mire.

· Calfa

NBHL (1)

Յայտնապէս զուրացութեանն խոստովանութիւնն զգայռին. (Սարկ. հանգ.։)


Զգայռիմ, եցայ

vn.

cf. Զգայռեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Յայտնապէս զուրացութեանն խոստովանութիւնն զգայռին. (Սարկ. հանգ.։)


Զգուշական, ի, աց

adj.

hurtful;
to be avoided;
cf. Զգուշաւոր;
sober, moderate;
— կենցաղ, կեանք, ascetic life.

· Calfa


Զեղծամտեալ

adj.

corrupted, spoiled, perverse.

· Calfa