Definitions containing the research վան : 1965 results

Չմարթուն

adj.

incapable, awkward, clumsy, bungling.

· Calfa


Շամիրամակերտ

cf. Շամիրամաշէն.

· Calfa

NBHL (2)

Բնակեցան հանդէպ շամիրամակերտին, այս է հանդէպ վանայ բերդին. (Հ. հոկտ. ՟Ը.։)

Ունէին զանմատոյց ամրոցն զշամիրամաշէնն զաւանն զվան. (Արծր.։ ՟Ե. 12։)


Շամիրամաշէն

adj. s.

built by Semiramis;
Semiramople, Van.

· Calfa

NBHL (2)

Բնակեցան հանդէպ շամիրամակերտին, այս է հանդէպ վանայ բերդին. (Հ. հոկտ. ՟Ը.։)

Ունէին զանմատոյց ամրոցն զշամիրամաշէնն զաւանն զվան. (Արծր.։ ՟Ե. 12։)


Շարագիր, գրաց

s.

composer, writer, author;
cf. Շարագրած;
letter, character.

· Calfa


Շարադրեմ, եցի

va.

to put together, in order, to arrange, to re-unite, to connect, to join, to combine;
to construct, to make, to form;
cf. Շարագրեմ.

· Calfa

NBHL (1)

ՇԱՐԱԴՐԵԼ. Շարադասել զվանկս եւ զբառս. կազմել զբան. շարագրել.


Շարադրութիւն, ութեան

s. gr.

combination, conjunction, connection;
arrangement, disposition;
construction;
syntax;
cf. Շարագրած.

· Calfa

NBHL (1)

Բառ ի շարադրութեան բանի՝ մասն է շարադրութեան։ Շարադրութիւն նոցա բան լսի, որ կատարէ զմտածութիւնն յինքենէ։ Բան ի շարադրութենէ բառիցն լինի, որպէս եւ բառն ի փաղառութեանց եւ ի վանգից. (Երզն. քեր.։)


Շարալրական, ի, աց

adj.

completive.

· Calfa

NBHL (1)

συμπλρωτικός complectivus. Լրացուցիչ. բովանդակիչ. կատարիչ.


Շարամանութիւն, ութեան

s.

entwining, interweaving.

· Calfa

NBHL (1)

Չափ են վանկքն, որով շարամանութիւն բանին չափի. (Երզն. քեր.։)


Շարեմ, եցի

va.

to range, to arrange, to set or put in order, to dispose;
to marshal;
— զմարգարիտս, to string pearls;
— զնշանագիրս, to compose.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ էր օրէն զկանանց ազգի՝ թիւ ազգաբանութեանն շարել։ Ոչ զբովանդակ սորա գործս շարել ի ճառս մանրապատումս. (Արծր. ՟Ա. 1։ ՟Գ. 12։)


Շարժողական, ի, աց

adj.

moveable.

· Calfa

NBHL (1)

Զհողմոց զանծանօթն մեզ եւ աներեւոյթ թաքնութիւն շարժողականացն սկզբանց եւ բովանդակութեանց։ Տունկք ամենայն զսննդականն եւ զշարժողականն ունին կենդանութիւն ի բարւոյն. (Դիոն.։)


Շարունակ

adj.

continuous, continual, non-intermittent.

· Calfa

NBHL (1)

ՇԱՐՈՒՆԱԿ. συνεχών, -όν continens, complectens. Պարունակօղ. բովանդակիչ.


Շարունակեմ, եցի

va.

to contain, to enclose, to conserve;
to continue, to last.

· Calfa

NBHL (1)

συνέχω contineo, et continuo, conservo եւ այլն. συναιρέω colligo, simul ampletor. Պարունակել. պարագրել. բովանդակել. ամփոփել. պատել. պահպանել ի նմին կարգի եւ շարի. պինդ՝ կամ կից եւ յար ունել. շարակալել.


Շեշտոլոր

cf. Շեշտոլորակ.

· Calfa

NBHL (1)

ՇԵՇՏՈԼՈՐ ՇԵՇՏՈԼՈՐԱԿ. ὁξύτονος qui acuto tono finitur, cujus ultima syllaba accentu acuto effertur. որ եւ ՅԱՆԳԱՇԵՇՏ. Ասի զբառէ՝ որոյ վերջին վանկն ունի զշեշտ, ոլորակեալ շեշտիւ կամ բթիւ. որպիսի են հասարակօրէն բառք հայոց եւ թուրքաց։


Շեշտոլորակ

s.

word accented on the last syllable;
barytone.

· Calfa

NBHL (1)

ՇԵՇՏՈԼՈՐ ՇԵՇՏՈԼՈՐԱԿ. ὁξύτονος qui acuto tono finitur, cujus ultima syllaba accentu acuto effertur. որ եւ ՅԱՆԳԱՇԵՇՏ. Ասի զբառէ՝ որոյ վերջին վանկն ունի զշեշտ, ոլորակեալ շեշտիւ կամ բթիւ. որպիսի են հասարակօրէն բառք հայոց եւ թուրքաց։


Շերեփակոթ

s.

water-grasshopper.

· Calfa


Շինավայրք

s.

populated places of country.

· Calfa


Շինաւան, աց

s.

habitable place, inhabited town;
the universe, the world.

· Calfa

NBHL (1)

οἱκουμένη habitata, orbis terrarum. Շէն. աւան. բնակելիլ վան կամ վայր. եւ Տիեզերք. աշխարհ.


Շինեմ, եցի

va. fig.

to found, to build, to erect, to construct, to make;
վերստին —, to rebuild, to build up again or anew;
to renew, to restore;
to edify, to instruct, to set a good example.

· Calfa


Շիջութիւն, ութեան

s.

cf. Շիջումն.

· Calfa


Շիջումն, ման

s.

extinction;
annihilation.

· Calfa


Ուխտաւորիմ, եցայ

vn. fig.

to vow, to devote or dedicate oneself to God;
to deprive oneself of, to abstain from.

· Calfa

NBHL (1)

Այց առնել ըստ պարապոյ ուխտաւորեալ պահոցն եւ աղօթից։ Զի ուխտաւորեալ են բնակիչք, շնորհիւ ուխտին կերակրեսցին։ Ուխտաւորեալ եւ նուիրեալ ընծայիւք երթիցեն ի վանսն. (Կանոն.։)


Ուծանամ, ացայ

vn.

to cool down, to be estranged;
to remove, to go out of, to abandon, to fail.

· Calfa

NBHL (1)

(Ի բառէս Ոյծ, ցուրտ, զով, պաղ) ἁποσκληρύνομαι, ἁποκλῆμι induresco, exaresco. Հովանալ. ցրտանալ. պաղիլ. չորանալ. պնդանալ. օտարանալ. պաղիլ.


Ուղէշ, աց, ից

s.

branch, bough;
shoot, slip;
—ք եղջերուաց, tiers of the horns of deer;
յապաւել զ—ս, to prune, to lop, to trim off the superfluous branches.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենեքին զնմանէ կախեալ լինին իբրեւ զծառոցն ուղէշքն ի նմանէ ի դուրս բուսեալք։ Աթոռ նորա էր ընդ հովանեաւ, զոր ի դդմենւոյն ուղէշքն պատէին։ Եղջերուացն եղջիւրք՝ առատագոյն ուղէշք այսր անդր բուսեալք զօրէն ոստոց ի ստեղունս. (Փիլ.։)


Ուղղագնացութիւն, ութեան

s.

orthodromy.

· Calfa


Ուղղադաւան, ի, ից

adj.

orthodox, catholic.

· Calfa

NBHL (2)

Խոստովանօղ ուղղադաւան։ Ուղղադաւան հաւատացելոցս ի քրիստոս։ Առաքինի ուղղադաւանիցն. (Լմբ. ի շ.։ Ճ. ՟Ժ.։ Ժող. հռոմկլ.։)

Վարժեալ էր ուղղադաւան բանիւ հաւատոյ սուրբ հարցն։ Ուղղադաւան խոստովանութիւն. (Աբր. մամիկ.։ Լաստ. ՟Ժ՟Է։ եւ Ժող. հռոմկլ.։)


Ուղղադրիմ

vn.

to become, to befit.

· Calfa


Ուղղախոհ

cf. Ողջամիտ.

· Calfa

NBHL (1)

Կանոնական ուղղախորհաց խոստովանութիւն. (Սանահն.։)


Ուղղապէս

adv.

right, rightly, well.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ուղղապէս զմտաւ ածելով։ Ուղղապէս եւ մեք խոստովանեսցուք։ Ուղղապէս ճշմարտախոհ լինել։ Ուղղապէս եւ ազատաբար բերիմք ի կրկին տեսութիւնս բանից։ Որք անգոսնեն զուղղապէս զխորհել։ Ուղղապէս բանս յարմարի ընդ նախակարգեալդ. (Ածաբ. ի կիպր.։ Մագ. ՟Ե։ Շ. թղթ.։ Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. ժղ.։)


Ուղտենի, նւոյ

s.

camel-skin.

· Calfa


Ուշաբերեմ, եցի

va.

to recall to mind, to remember, to remind of;
to cause to recover from a swoon, to cause one to come to again.

· Calfa

NBHL (1)

Ի լռարանի մտացս ամփոփման ուշաբերեալ զյուսահատութեանցն դառն պտղոցն խոստովանիմ ամենագիտիդ. (Նար. ՟Զ՟Ա։)


Ուսի

cf. Հիւս ձեան.

· Calfa

NBHL (1)

Ի բազում տեղիս ուսին եկաւ, գեղ մի բնաջինջ արար։ Ահագին ուսին եկն ի վերայ վանից ... ահագին ուսին ընդ մէջ կու հերձի, եւ վանքն անվնաս պահեցաւ. (Յիշատ.։)


Ուսին

cf. Հիւս ձեան.

· Calfa

NBHL (1)

Ի բազում տեղիս ուսին եկաւ, գեղ մի բնաջինջ արար։ Ահագին ուսին եկն ի վերայ վանից ... ահագին ուսին ընդ մէջ կու հերձի, եւ վանքն անվնաս պահեցաւ. (Յիշատ.։)


Ուսումնական, ի, աց

adj. s.

scientific;
mathematical;
mathematician;
scholar, learned man.

· Calfa

NBHL (1)

Բազմացան քահանայք եւ պաշտօնեայք եւ մանկունք ուսումնականք (ի վանս գետկայ). (Կիր. պտմ.։)


Ուսումնակից, կցի, կցաց

s.

fellow-student;
school-fellow.

· Calfa


Որոտ

s. adj.

thunder;
որոտ ընդ որոտ, cf. Որոտագոչ.

· Calfa


Որպէս

adv. int.

as, the same as, like, almost, according to, conformably, how;
when;
how ! what ! indeed !
— զի, in order that, that, to the end that, so that;
because, for;
— թէ, as if, as though;
— զիարդ եւ իցէ, at all events, no matter what happens;
— զիարդ եւ կամք իցեն, however they may wish, in whatever way one may wish it;
մարդոյ — խոտոյ են աւուրք իւր, the days of man are like grass;
որպէս, որպէս զի, — առանց քննելոյ են դատաստանք նորա, how unsearchable are His judgments !
—, մեռա՜ւ ուրեմն, what! he is dead!.

· Calfa

NBHL (1)

Արդ զսա ակնունիմ արձակել, որպէս նոյն հետայն զանձնէ ստուգեցից։ Ի ժամանակի՝ որպէս (կամ յորժամ) բորբոքեսցի բարկութիւն նորա։ Վկայութիւնն յովսեփու՝ զոր եդ ընդ նմա, որպէս ելանէր նա յերկրէն եգիպտացւոց (յն. յելանելն)։ Խոստովան եղէց ... որպէս ուսայց զիրաւունս արդարութեան քո (յն. յուսանելն)։ Նստէաք, եւ լայաք, որպէս յիշեցաք մեք (յն. ընդ յիշել մեր) անդ զսիովն. եւ այլն։


Որսորդաբար

adv.

like a hunter.

· Calfa


Ու

conj.

and.

· Calfa

NBHL (1)

Այլ գոհանայր ըզքէն ի նմին (յոբ), ու ընդիմանայր բանից նոցին։ Անապական մարմնոյ քոյին, ւաստուածութեանդ օրինակին։ Որ առաւել առի զբարին, ու՞ ե՛մ ապերախտ քան ըզնոսին։ Նոցա ի տուէ ամպ հովանին, ո՞ւ ի գիշերի սիւն արփենին։ Որպէս առակն է ծառային, գիտող կամաց ու ոչ գիտողին. (Յիսուս որդի.։)


Ուժգին

adj. adv.

strong, great;
violent, impetuous, vehement;
—, —ս, strongly, vigorously, violently, vehemently;
—ս գանել, to beat violently, unmercifully;
— առնուլ, to take by force;
—ս ակնարկել, to eye disdainfully, to regard ferociously;
—ս ընթանալ, to be swift-footed, to run swiftly.

· Calfa


Ուժգնութիւն, ութեան

s.

vehemence, impetuosity, fury, violence, heat, ardour, intensity;
force, strength, energy, vigour;
efficacy, efficaciousness.

· Calfa


Ուխտապահ, աց

cf. Ուխտակալ.

· Calfa

NBHL (1)

Բովանդակ ուխտապահքն։ Երանելին վարդան ազգ առնէր ուխտապահացն։ Ուխտապահ ընկերք կամ նախարարք կամ արք։ Զօրն ուխտապահաց։ Մի ոմն ի յուխտապահացն, եւ այլն. (Փարպ.։)


Ուխտաւոր, աց

adj. s.

that has made a vow;
allied;
Nazarite;
professed (monk or nun);
pilgrim.

· Calfa

NBHL (1)

Մտին առաջի սուրբ ոսկերացն յովաննու (մկրտչի). ուխտաւոր լինէին, եւ խնդրէին յաստուծոյ՝ լինել նոցա այցելու եւ օգնական. (Բուզ. ՟Ե. 43։)


Հաշտարան, աց

s.

propitiatory.

· Calfa

NBHL (1)

Հաշտարանաւն խնկոցն՝ քրովբէիցն հովանացեալ. (Միսայէլ խչ.։)


Հասակակից, կցի, կցաց

adj.

of the same age, coetaneous.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ներքս մուծանէ զխոստովանութիւնն, որ հասակակից է մարդկութեանս. այսինքն յաւուրցն ադամայ. (Սարգ. յկ. ՟Ժ՟Ա։)


Հասարակախօսութիւն, ութեան

s.

introduction.

· Calfa

NBHL (1)

Որովհետեւ բովանդակեցաք զհասարակախօսութիւնս, այսուհետեւ սկսցուք պատմել զաշխարհ առանձին. (Խոր. աշխարհ.։)


Հասարակեմ, եցի

va.

to equal, to divide in two parts, in halves;
to share, to part equally, to portion out;
to accomplish;
— զսէրն ընդ ամենեսին, to love impartially, to be large-hearted;
մի —եսցեն զաւուրս իւրեանց, they shall not live out half their days.

· Calfa

NBHL (1)

ՀԱՍԱՐԱԿԵԼ. Բովանդակել, իլ. լրանալ.


Հասկանամ, ացայ

vn.

to understand.

· Calfa

NBHL (1)

Զբովանդակն յեկեալ եղբարցդ հասկանայք։ Հասկացաք եւ զոր բանից ծանոյց մեզ. (Շ. թղթ.։)


Հասուն

adj.

ripe, mature, grown up;
wise, prudent, judicious;
— հասակ, ripe or advanced age;
— այր, man of mature age, a discreet sober-minded man;
— օրիորդ, marriageable young lady;
— խորհուրդ, միտք, mature judgment;
— խաղաւարտ, ripe imposthume;
— գործել, to ripen, to make ripe, to mature, to bring to maturity.

· Calfa


Հատուած, ոց, ից

s. geom.

cut, shape, fashion;
section, division;
part, portion;
bit, piece, fragment;
retrenchment, separation;
emigration, transmigration, colony;
article, head, point;
segment;
—ք կոնի, conics;
առաջանիւթ — օրագիր, leading article;
— գնալ ուրեք, to emigrate;
գրել —, to write an article;
— տալ բանին, to interrupt, to break in upon.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն հատուածին վնդայ՝ անուանեաց վանանդ։ Ի սիսականէն արդարեւ հատուած։ հատուած գնացեալ վարդգէս։ Հատուածի պատճառաւ փախստական լինի յարտաշրէ։ Դէմ եդեալ գնացին առ շապուհ հատուած. (Խոր.։)


Հատուցանեմ, ուցի

vn.

to render, to restore, to give back;
to pay, to discharge, to acquit;
to disburse, to lay out;
to recompense, to satisfy, to make amends, to compensate, to indemnify;
to cut;
— ի ստենէ, to wean, to take from the breast;
— զփոխարէնն, to render like for like, to requite;
— զվնասն, to make up for, to indemnify for;
— չար փոխանակ բարւոյ, չար — երախտեաց, to render evil for good;
— զմեղս հարանց՝ որդւոյ, to revenge the sins of the fathers upon the children;
—ցեր ինձ բարիս, եւ ես —ցի քեզ չարիս, I have rendered you evil for good;
աստուած հատուսցէ քեզ ի բարիս, may God reward you;
cf. Հատուցումն.

· Calfa

NBHL (1)

Զզեւս խոստովանին՝ զհօրն իւր (կռոնոսի) զերկաւորիսն հատուցանել. (Պղատ. եւթիփռոն.։)