of a luminous nature, bright, shining.
· Calfa
Իսկ ըստ յն. Ինքնալոյս. գ. ասի հոգին սուրբ, որպէս Ինքն իսկ լոյս։
very clean, very pure, spotless;
very holy.
· Calfa
Ամենամաքուր. ամենասուրբ.
cemetery, church-yard.
· Calfa
Կոչեցաւ վանքն այն գերեզմանատուն սուրբ վարդապետաց. (Ուռհ.։)
Հաստատեցի ի Սանահնիս սուրբ աստուածածնիս, որ էր գերեզմանատուն նախնեաց մերոց, զսուրբ կաթողիկէքս Սանահնոյ ի ծնողաց իմոց գերեզմանատունս բագրատունեաց. (Յիշատ.։)
cf. Գերեզմանատեղի.
· Calfa
Կոչեցաւ վանքն այն գերեզմանատուն սուրբ վարդապետաց. (Ուռհ.։)
Հաստատեցի ի Սանահնիս սուրբ աստուածածնիս, որ էր գերեզմանատուն նախնեաց մերոց, զսուրբ կաթողիկէքս Սանահնոյ ի ծնողաց իմոց գերեզմանատունս բագրատունեաց. (Յիշատ.։)
sublime, eminent, excellent;
գերունակ լինիմ, cf. Գերազանցեմ.
· Calfa
Ամենայն շնորհաց գերունակ է՝ սուրբ երրորդութեանն երկրպագուս եւ փառաբանիչս լինել. (Խոսր.։)
clemency, mildness, pity, compassiou, mercy, humanity.
· Calfa
Գթութիւն՝ խնամք է սուրբ սիրոյն. (Յճխ. ՟Ժ՟Ա։)
price;
value;
tax, estimate, valuation;
rate, tariff;
purchase, bargain;
— հատանել, արկանել, to rate, to appreciate, to value, to estimate, to tax, to set a price on a thing;
անարգ — հատանել, to undervalue;
գնոյ առնուլ, գնոց ստանալ, to buy, to purchase for money;
գնոյ ըմպել զջուր, to drink water that has cost money;
բարձրացուցանել, աճեցուցանել, իջուցանել, նուազեցուցանել զ—, to buy dearly;
վիճել վասն գնոյ, to raise, to augment, to reduce, to lower the price;
վիճել վասն գնոյ, to bargain;
սովորական —, price-current;
որոշեալ —, no abatement;
դնելով դնեցից ի քէն դնոց, I will pay you the price.
· Calfa
Ստացաւ Քրիստոս զայս եկեղեցի, ո՛չ վայրապար, այլ գնիւք. եւ գինն զի՞նչ. իւր սուրբ եւ պատուական արիւնն. Լմբ. սղ.։ որ է վճարք կամ ինչք գնօղ։
bivouac, patrol, sentinel.
· Calfa
Սիւնն սուրբ ... ի գիշերապահութեան առաջնորդութեանն. (Ագաթ.։)
village;
country;
գնալ՝ բնակել ի —, to go or live in the country.
· Calfa
Երթա՛յք ասէ ի գեօղդ. գիւղ զբովանդակ տիեզերս կոչէ, վասն գեղեցկագիր կարգաց աշխարհիս ... կամ զսուրբ եկեղեցի՝ որ գեղեցկացաւ ի հին տգեղութենէն. (Երզն. մտթ.։)
coif, head-dress;
where is the head of a Saint preserved.
· Calfa
Գլխադիրն ամենասրբուհոյ աստուածածնին։ Զսուրբ գլխադիրն. (Հ=Յ. յուլ. ՟Բ.։)
s. adj. prince, master, superior, deacon;
capital, principal, fundamental, essential, first.
· Calfa
Այն սուրբ չորից շղթայիցն՝ որ անկաւ ի պետրոսէ գլխաւորէ. (Կլիմաք.։)
to finish, to end, to terminate;
to abridge, to reduce.
· Calfa
Զգուշութեամբ գլխաւորել զսուրբ պահս, կամ զհրաման արքունի, եւ այլն. (ՃՃ.։)
cf. Կղերիկոս.
· Calfa
Զբոլոր գղերիկոսս եկեղեցւոյն։ Զվիճակաւոր գղերիկոսսն։ Եպիսկոպոսն սուրբ հանդերձ այլ եւս գղերիկոսօքն. (Յհ. կթ.։)
s. pl. gait, step, pace, course;
passage;
walk;
departure;
circuit;
way, journey;
current;
conduct, behaviour, demeanour, manners, custom;
գնացին եբից աւուրց գնաց ճանապարհի՝ յերկիր անապատ, they walked three days through the desert;
դառնալ ի գնացից չարաց, to reform, to lead a better life.
· Calfa
to praise, to thank.
· Calfa
Գովաբանեմք զսուրբ տիրամայրդ։ Գոհաբանի առ ի նոցանէ սուրբ աստուածութիւն. (Նար. կուս.։)
cf. Գոհացողութիւն.
· Calfa
Վայելելն յաստուածային եւ սուրբ գոհութեան. (Սարկ. քհ.։)
sort of measure.
· Calfa
γομόρ, γόμορ gomer, homer Բառ եբր. խօմէր. յորմէ յն. կօ՛մօր. լտ. կօ՛մէր. որ ի սուրբ գիրս թարգմանի Չափ, գրիւ, քոռ, արդու.
of the same nature;
consubstantial, coexistent.
· Calfa
Որդի աստուծոյ, որ առաքեցեր զհոգիդ սուրբ զգոյակից քո զհանգիտապատիւ. (Սարկ. աղ.։)
substance;
reality;
essence, being, creature.
· Calfa
Է ըստ բնութեան յերկուց՝ աստուածային եւ մարդկային, իսկ ըստ միաւորութեան մի ... որպէս սուրբն բասիլիոս ասէ, երկուց գոյութեանց կատարեցելոց միաւորութիւն. (Յհ. իմ. երեւ.։)
to praise, to glorify, to exalt, to magnify, to applaud, to celebrate, to renown;
to cense;
— կարի իմն or յանչափ, to extol, to commend excessively;
— զամձմ, to glory, to boast.
· Calfa
Զի՞ գովի մեղաւոր ի ցանկութիւն անձին իւրոյ. որ զրկէ, եւ նա գովի։ Գովեցարու՛ք յանուն սուրբ նորա։ Գովեսցու՛ք մեք ի ժառանգութեան քում, եւ այլն։
adj. s. that carries or gives sad news;
bearer of unhappy news;
weeping, in tears;
sad news.
· Calfa
Զայս գուժկան իբրեւ տեսին միաբանեալ սուրբ եպիսկոպոսքն. (Եղիշ. ՟Գ։)
assembly, session;
action;
addition, summing up;
sum, amount;
— առնուլ, to assemble;
— դնել ընդ ումեք, to fight or quarrel with some one.
· Calfa
similar, equal, like;
dye, colour;
kind, sort;
manner;
difference;
— —, in several colours;
various, different;
— —, —ս —ս, differently, variously.
· Calfa
Յամենայն աղտեղութեանց սուրբ լինել, յամենայն օտար գունակէ։ Ամենայն գունակք ձաղանաց. (Սարգ. ա. յհ. Ե. եւ Դ։)
assemblage, band;
troops, brigade, battalion, regiment, legion, cohort, phalanx;
globe;
sphere;
ball, bowl;
pincushion;
pommel;
sounding line, plummet;
— փոքրիկ, bullet;
globule;
— անսւոյ, nave of a wheel;
— կշռոց, weight;
— կապարեայ, lead;
չափել զծով գնտով, to sound;
— գունդ, cf. Գունդագունդ.
· Calfa
Գունդ կազմէ։ Իւով գնդովն։ Այլ ամենայն գնդիւն։ Գունդք մոգուցն։ Ի գնդէ սուրբ առաքելոցի. (Փարպ.։)
book-learned, literate, lettered.
· Calfa
Առ սովաւ եզր եբրայեցւոց սուրբ գրոց գրագէտ ճանաչիւր. (Եւս. քր. ՟Ա։)
copier, transcriber;
author, writer;
secretary.
· Calfa
Զպորփիւրոս սնուցեալ էր սուրբն պանփիլոս, եւ ուսուցեալ գրագիր, այսինքն լինել, կամ գրագրութիւն. (Հ=Յ. փետր. ՟Ժ՟Զ. (կամ հայի ի յաջորդ նշ)։)
archives, library.
· Calfa
Գրեաց եւ այլ գիրս, եւ եդան ի գրապահ տեղիս հռոմայեցւոց։ Եգիտ ի գրապահ տանն սուրբ յարութեանն. (Հ. կիլիկ.։)
cf. Գրաւոր.
· Calfa
γρατός, γραφικός scriptorius, litteralis, βιβλικός biblicus որ եւ ԳՐԱՒՈՐ. Գրով դրոշմեալ, մանաւանդ ի սուրբ գիրս. օրինական. մատենական. նշանագրական.
writing.
· Calfa
Ի գրութիւն մատենի բանին։ Գրութեան նամակի ձերում պատճենի։ Յարմարական գրութեանդ։ Յամենասուրբն գրութեան աւետարանական պատմաբանութեան. (Նար.։)
s. pron. thou, thee, you;
this, that, it;
these;
սուրբդ սրբոց, you who are the holy of holy ones;
կորուսեր զհոգիդ եւ զինչսդ, you have lost your soul and your property.
· Calfa
to inter, to bury.
· Calfa
Ի սուրբ ուխտին դամբարանեալ, որ է դրազարկ անուն ձայնեալ. (Վահր. վիպ.։)
convention;
conleague.
· Calfa
Իսկ ուխտն (յայտ առնէ) զդաշնաւորութիւն, որ սուրբ մարմնով եւ արեամբն լինին ի նա հաւատացեալքն. (Կիւրղ. ղկ.։)
jar, pitcher;
half a bushel.
· Calfa
որ ի սուրբ գիրս ասի եւ ՀԻՄԷՆ. եբր. հին. ἴν, ugr-SmCi;
ν hin, in Անօթ ջրոյ, գինւոյ, իւղոյ, եւ այլն. եւ Սահմանեալ չափ ինչ.
cf. Դրդուեմ.
· Calfa
Դրդուեցոյց զբազումս ի սուրբ ուխտէն։ Եւ ոչ վերինք դրդուեցուցանեն. (Եղիշ. ՟Ա. եւ ՟Բ։)
to print, to mark, to stamp, to decipher, to register;
to seal;
to confirm;
— խարանաւ, to mark with a hot iron.
· Calfa
Դրոշմեաց զնա ընդ սուրբս. (Եզնիկ.։)
Լուացմունք օրինաւորացն դրոշմէ զխորհուրդ լուացման սուրբ մկրտութեանն. (Տօնակ.։)
Դրոշմեալ է աւազանաւ, սուրբ աւազանին ծննդեամբ, սուրբ մկրտութեամբն. (Խոր. ՟Գ. 53։ Փարպ.։ Յհ. կթ.։)
Դրոշմեցէ՛ք ճշմարիտ դաւանութեամբ ի հայր եւ յիս եւ ի հոգին սուրբ. (Սկեւռ. յար.։)
to praise, to give praises, to celebrate.
· Calfa
Դրուատեցին զշաւիղ խորհրդոյ մտաց խնդրողին։ Դրուատեալ ես սուրբ պանծալի նշան։ Ծով դրուատի ունակ մարգարտի. (Նար.։)
ebon.
· Calfa
Փոխեցին զկենն առ եչ». իմա՛ ըստ յարմարութեան փափուկ տառիս յն. γ . զոր օրինակ ἄγιος որ է սուրբ, բացատրի յայլ լեզուս հնչմամբս՝ ա՛յիօս, ա՛ղիօս, ա՛կիօս, հա՛ճիօս. յորմէ եւ ἄγια σοφία , այա սօֆիա։ Որպէս եւ յայլազգականն գրեալ բառքդ էկէր, էկրի, կիւվէկիւ, առաւել հնչին էյէր, էյրի, կիւվէյի։
solely, only.
· Calfa
Հոգին սուրբ յերկաքանչիւրոց եզաբար ընդ պատճառաւ». այսինքն յերկուց ելեալ իբրեւ ի միոյ սկզբնէ. (Քեր. քերթ. ։)
singularity.
· Calfa
Աստուած ինքնաբուն, վսեմական գոյութիւն. նոյն եզականութիւն՝ երկրպագեալ ի բոլոր եղականաց՝ իմանալեաց եւ զգալեաց, ոչ ի բաց բարձրեալք զհայր եւ զորդի եւ զհոգին սուրբ. (Պիտառ.։)
ox;
Taurus;
եզին ագի, mullein;
եզին աչք, camomile;
cf. Եզնակն.
· Calfa
Ուր ոչ գոն եզինք, մսուրք սուրբ են. եւ ուր բազում արդիւնք են, յայտնի է եզին զօրութիւն. (Առակ. ՟Ժ՟Դ. 4։)
a couple of oxen;
couple.
· Calfa
Երկու եզնամոլիցն լծեալ ի լուծ խաչին քրիստոսի։ Զոր աղաչեալ եզնամոլին սուրբն մարուգէ։ Երկու եզնամոլիցն, զսուրբ առաքեալսն ասեմ։ Երկու եզնամոլեացն. (Ճ. ՟Ա.։)
cf. Եզնամոլ.
· Calfa
Երկու եզնամոլիցն լծեալ ի լուծ խաչին քրիստոսի։ Զոր աղաչեալ եզնամոլին սուրբն մարուգէ։ Երկու եզնամոլիցն, զսուրբ առաքեալսն ասեմ։ Երկու եզնամոլեացն. (Ճ. ՟Ա.։)
border, extremity, end;
limit;
term;
shore;
edge;
— ունել, յ— ելանել, to end, to terminate.
· Calfa
Եզր գետոյ, կամ ծովու, ձորոյ, քաղաքի, երկրի։ Առ եզեր, յեզեր, առ եզերբ գետոյն։ Զեզերբ ձորոյն։ Ընդ եզր ծովուն։ Առ եզեր հեղեղատին. (ի սուրբ գիրս։)