cf. Մշտաբուղխ.
ՄՇՏԱԲՈՒԽ ՄՇՏԱԲՈՒՂԽ. ἁένναος, ἁείναος perennis, semper fluens. Որ միշտ բղխէ՝ հոսի. մշտնջենաբուխ. մշտահոս. յաւէժական. անսպառ.
Աղբերք մշտաբուղխք հանապազ բղխեն. (Եզնիկ.։)
Մշտաբուխ աղբերց, եւ գետոց նորածնաց, եւ ուխից. (Փիլ. իմաստն.։)
Եդեմածին աղբիւրն մշտաբուղխ եռացեալ զուարժանայ. (Զքր. կթ.։)
Ոչ երբէք ժուժէին տեւել եւ մեկուսանալ ի մշտաբուղխ աղբերէ վարդապետութեան սրբոյն։ (Փարպ.։)
Փիւթագորեանք ասէին, երդուեալ յաւանդօղն մել զքառեակն՝ զմշտաբուղխ աղբիւրն բնութեան։ Մշտաբուղխ կոչէին զչորս զթիւսդ վասն չորից տարերցդ. (Սահմ. ՟Ժ՟Գ։)
Մերձ դնեմ սեղան բաւական, եւ խառնարան հոգեւոր մշտաբուղխ. (Առ որս. ՟Ժ՟Գ։)
Լուսինն ցուցանէ զմշտաբուխ արիւնն ի նոցին մարմնոց. (Ագաթ.։)
Ըստ որում ջուր մշտաբուխ է, այնպէս եւ հոգին. (Լմբ. պտրգ.։)
Որոց շարժութիւնն լինելութիւն ընկալեալ՝ մշտաբուղխ գոյացութիւն հնարեաց. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Բ։)
flowing, gushing out continually, never failing, perennial.
ՄՇՏԱԲՈՒԽ ՄՇՏԱԲՈՒՂԽ. ἁένναος, ἁείναος perennis, semper fluens. Որ միշտ բղխէ՝ հոսի. մշտնջենաբուխ. մշտահոս. յաւէժական. անսպառ.
Աղբերք մշտաբուղխք հանապազ բղխեն. (Եզնիկ.։)
Մշտաբուխ աղբերց, եւ գետոց նորածնաց, եւ ուխից. (Փիլ. իմաստն.։)
Եդեմածին աղբիւրն մշտաբուղխ եռացեալ զուարժանայ. (Զքր. կթ.։)
Ոչ երբէք ժուժէին տեւել եւ մեկուսանալ ի մշտաբուղխ աղբերէ վարդապետութեան սրբոյն։ (Փարպ.։)
Փիւթագորեանք ասէին, երդուեալ յաւանդօղն մել զքառեակն՝ զմշտաբուղխ աղբիւրն բնութեան։ Մշտաբուղխ կոչէին զչորս զթիւսդ վասն չորից տարերցդ. (Սահմ. ՟Ժ՟Գ։)
Մերձ դնեմ սեղան բաւական, եւ խառնարան հոգեւոր մշտաբուղխ. (Առ որս. ՟Ժ՟Գ։)
Լուսինն ցուցանէ զմշտաբուխ արիւնն ի նոցին մարմնոց. (Ագաթ.։)
Ըստ որում ջուր մշտաբուխ է, այնպէս եւ հոգին. (Լմբ. պտրգ.։)
Որոց շարժութիւնն լինելութիւն ընկալեալ՝ մշտաբուղխ գոյացութիւն հնարեաց. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Բ։)
eternal, immutable.
Որոյ բուն իսկութիւնն է միշտ մի եւ նոյն. ի բնէ մշտնջենաւոր եւ անյեղլի.
Զիա՞րդ փոփոխի բնութիւն մշտաբուն բարւոյդ՝ սակս սնոտի անձին իմոյ դառնութեան. (Բենիկ.։)
perpetually rolling or turning round.
in perpetual darkness, always in the dark.
Որ միշտն է որպէս ի գիշերի. որ կայ ի մթան՝ անմասն ի լուսոյ տուընջեան.
Ընդ աչացաւացն նեղելոց մշտագիշերն խարխափանօք. (Նար. ՟Ժ՟Է։)
going or flowing continually.
Ակունք մեծամեծք, որք բղխեն յերկրէ՝ անդադար եւ մշտագնաց վտակովք. (Վեցօր. ՟Գ։)
Սահմանեաց զաղբիւրս, եւ զգետս մշտագնացս. (Մխ. այրիվ.։)
everlasting, perpetual, eternal.
ἁεί ὥν, ὁν qui semper est, sempiternus. Որ միշտ գոյ. մշտնջենաւոր.
Ի մշտագոյ յաւիտենին զերանականն վիճակեսցեն հանգիստն. (Դիոն. թղթ.։)
evergreen.
very tiresome, importunate, troublesome.
Միշտ դատօղ կամ դատեալ. եւ Միշտ աշխատ առնօղ այլոց վասն իւրոյ դատի.
Արա՛ ինձ անդորր ի մեղցաս աշխատութեանց. զի եւ քեզ լիցի հանգիստ ի շտադատս հեծութեանց ձանձրացուցիչս թախանձանաց. (Նար. հ։)
always running or flowing, falling continually.
Միշտ զեղեալ. մշտահոս. մշտաբուխ.
Ջերմագոյն եւ անընդմիջելի մշտազեղ արտասուօք. (Սկեւռ. լմբ.։)
always merry;
ever reviving.
Յարազուարճ. մշտադալար. մշտասաղարթ. մշտափթիթ. անթառամ.
Դրախտ քաջազուարթ սաղարթացեալ ծառովք լիապտղովք մշտազուարճ. յն. եւ մշտազուարճիւք. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 31։)
Որոց անդն տօնել՝ մշտազուարճ եղեալ՝ հնչումն է անդադար. (Վանակ. յուրախ.։)
always bright or luminous.
ἁείφωτος semper lucens. Միշտ լուսաւոր. եւ միշտ անաղօտ.
Մեծս այս եւ բոլորափայլ եւ եւ մշտալոյս արեգակն. (Դիոն. ածայ.։)
Հանապազորդ վառումն լուսոյն զմշտալոյս պայծառութիւն արդարոցն ցուցանէ առ ի յաստուծոյ. (Յհ. իմ. եկեղ.։)
Զհետ քրիստոսի հարսինն մշտալուսովն փութալ ի նշանակեալ նպատակ. (Խոր. հռիփս.։)
cf. Մշտագնաց.
ἁεικινήτος mobilis perpetuo. Որ միշտ խաղայ կամ շարժի եւ բերի. մշտագնաց. մշտաշարժ.
Մշտախաղաց եւ նուրբ հրային բնութեանն նմանութիւն իմն բերէ օդդ։ Վասն մշտախաղաց օդոյն ի բարձրութեան նոցա շնչելոյ. (Նիւս. կազմ. ՟Բ։ Վեցօր. ՟Թ։)
Ի շարժմանէդ մշտախաղաց անկայական, զանշարժելի շարժող բնաւիցս որ այժմ կան. (Երզն. ոտ. երկն.։)
Մանկանցն բնականաբար շարժեալ ի գութ ծնողին, եւ հարկաւորաբար զբնութիւնն ունելով մշտախաղաց յայսոսիկ. (Անան. ի պետր.։)
Մեկնիչ հնոց եւ նոր կտակի՝ մշտախաղաց հոգւովն անմահի. (Գանձ.։)
Զառաջին մշտախաղաց շրջագայեալ կարգն կալեալ. (Յհ. կթ. (այն է շարժական տումարն, որպէս եւ անշարժն կոչի անխաղաց։))
always thoughtful.
Որ միշտ խորհի, եւ միշտ խորհեալ՝ որոճեալ՝ երկնեալ.
Զտռփումն մշտախոհ՝ զցանկ ըղձման քո տրամախոհական մտածութեան. (Մագ. ՟Ժ։)
speaking or singing continually.
well known.
Զայրական սերտութիւն քո մշտածան յարակայութեամբ տեղեակ եմ. (Մագ. ՟Ի՟Ե։)
ever smiling, cheerful.
ever fruitful;
constantly producing.
Որ միշտն ծնանի զզաւակս.
Աւազանն՝ մշտածին որովայն հարսինն քրիստոսի է, որ է եկեղեցի։ Ի նմանէ ջրհեղեղ ջնջիչ, իսկ ի քէն աւազան մշտածին։ Մշտածին աւազանաւն հարսն քրիստոսի կոչիմք. (Ճ. ՟Գ.։ Գր. սքանչ.։ Ոսկիփոր.։)
Ունի մշտածին ինքնաւոր անարօրադիր բոյսս բիւրաստեղունս. (Նար. մծբ.։)
cf. Սերմնակաթ.
Մի՛ ասէ մերձենար ի բորոտն, եւ մի՛ հուպ լինիր ի մշտակաթն. (Եփր. կողոս.։)
Մշտակաթն պիղծ է. յոգիսդ իմացի՛ր զմշտակաթն, զիա՞րդ ցանկ վատնէ զսերմն բանին. (Ոսկ. տիտ.։)
Եւ նոցա զպատարագս եւ զօրէն բորոտին եւ զմշտակաթին եւ զտեռատեսին. (Մծբ. ՟Ժ՟Ա. (տպ. զմշտկային։))
cf. Մշտագոյ.
Տախտակքն մշտակայ՝ տեառն մատին գիծն որ ի նմա. (Տաղ.։)
(Հիւսիսային աստեղք՝ սայլքն) մշտակայ երեւմամբ շրջագայանան. (Շիր.։)
որ եւ ՄՇՏԱԿԱՅՈՒՆ. ἁεί ἐστώς semper stans, sempiternus. Որ միշտ կայ ի նմին վիճակի. միշտ կայուն. յարակայ. մշտնջենաւոր. անշարժ. անփոփոխ.
Բղխումն եւ ծագումն մշտակայ լուսոյն. (Ճ. ՟Գ.։)
Անդ մշտակայ լուսովն զուարճանամք. (Նանայ.։)
(Հանցո՛ւք փառս) յանցեալն՝ յայժմուս, եւ յապագայ, երրորդութեանն մշտակայ. (Շ. խոստ.։)
Ընդ մշտակային. (Տօնակ.։)
Կանաչն զմշտակայ (վիճակ), եւ զանմահութիւն նոցա նշանակէ. (Երզն. ՟ժ. խորան.։)
cf. Մշտաբուխ.
Միշտ կայլակեալ. մշտահոս. մշտաբուխ.
Բղխմունք հանապազահոսք՝ մշտակայլակք. (Նար. առաք.։)
very solid, firm, stable, enduring for ever.
Միշտ կամ հաստատուն կառուցեալ. անդրդուելի. անշարժ.
Մշտակառոյց հիմամբ անսասանելեաւ զսա հաստատէ. (Նար. ՟Հ՟Ե։)
annual;
accustomed;
established.
Որ միշտն կատարի ամ ըստ ամէ. սովորական. տարեւոր.
Զմշտակատար զսորա կենդանի յիշատակն. (Բուզ. ՟Գ. 11։)
continuous, quotidian.
Որ միշտն կրի՝ կայ՝ գոյ յիմիք կարգի. յարակայ. հանապազորդեան.
Վասն պատուիրանակատար մշտակիր հանապազորդութեան նորա. (Բուզ. ՟Դ. 7։)
Մշտակիր յարամնաց հանապազամուխ բեւեռեալ. (Նար. ՟Ի՟Գ։)
never failing spring.
Ակն (այսինքն աչք, կամ աղբիւրակն) մշտնջենաւոր.
Զարեգակն ասեմ, զմշտակն տուընջեան. (Վրդն. ծն.։)
trodden continually, frequented;
— ճանապարհ, thoroughfare, public way.
Միշտ կամ ստէպ կոխեալ. որպէս ոտիւք՝ արահետ ճանապարհ. եւ ատամամբք՝ ծասկելի ինչ.
Ումեմն զնեղն եւ զանկոխն ընտրել բազմաց. եւ այլում զընդարձակագոյնն եւ զմշտակոխն. (Յիշատ. ի լմբ.։)
Զանուանակիրն աստուածակիր պատգամացն՝ զմիջամուխ իմաստութեան զմշտակոխ որոճումնն. (Նախ. գծ.։)
Ever Virgin.
ἁειπαρθένος semper virgo. Միշտ կոյս. մշտնջենաւորակոյս. (իրօք՝ սեպհական սուրբ աստուածածնի. եւ նմանութեամբ՝ եօթն թուոյ).
Մարմնաւորութիւն էմմանուէլի յանամուսնական որովայնէ մշտակուսէն. (Պրպմ. ՟Խ՟Դ։)
Յամենանուշակ մշտակուսէ, երիկածին մանուկ, կուսամօր որդի՝ աստուած գոլով. (Պիտառ.։)
Եօթներորդն (կամ եօթն թիւ) մշտակուսի եւ անմօր միակի նմանեալ է. (Լծ. ածաբ.։ եւ Նչ. եզեկ.։)
always praying or entreating.
Պարապեալն ի միշտ հայցուածս. միշտ հայցօղ՝ հայցողական.
Մշտահայց աղօթիւք յա՛նձն արասցես նմա. (Խոր. հռիփս.։)
Մշտահայց եւ բազկատարած մաղթանօք. (Սկեւռ. ի լմբ.։)
cf. Մշտաբուխ.
ՄՇՏԱՀՈՍ եւ ՄՇՏԱՀՈՍԱՆ. ἁείρρος, ἁείρρυτος semper ac jugiter fluens. Որ միշտ հոսէ՝ բղխէ՝ ծաւալի. անհատահոս. մշտաբուխ.
Ըստ չորից մշտահոս գետոցն. (Նանայ. յռջբ։)
Մշտահոս բղխէր իբրեւ զաղբիւր. (Սկեւռ. ի լմբ.։)
Չնաշխարհիկ մատռուակ բարի՝ մշտահոսան հոգւոյն պարգեւի. (Գանձ.։)
often offered or offering.
Միշտ մատուցեալ՝ ընծայեալ՝ նուիրեալ՝ պատարագեալ. մշտանուէր.
Սակս որ ի սմա մշտամատոյց եւ հանապազաբուղխ ծորման իջիցն կողահոսն կաթուածոց. (Անան. եկեղ։)
Մշտամատոյց աղօթիցս սահման։ Ի մշտամատոյց աղօթանուէր հիւսիցն. (Ոսկիփոր.։ Գանձ.։)
waging perpetual war, fighting continually.
Միշտ մարտնչօղ. ուր իցէ միշտ մրցումն.
Մշտամարտ հանդիսիւ յասպարիսի կենցաղոյս. (Նար. ՟Ձ՟Բ։)
wailing constantly;
continually begging, praying, beseeching.
որ եւ ՄՇՏՆՋԵՆԱՄՌՈՒՆՉ. Որ միշտ մռնչէ, մնչէ, հեծէ. եւ Որ ինչ լինի անշշունչ հեծութեամբ. միշտ հառաչելով. անդադար ձայնիւ.
Տեսի անդ արս կուսակրօնս մշտամռունչ յաղօթս. (Յհ. կթ.։)
Մշտամռունչ հեծեծանօք ընդ աստուած խօսէին. (Ճ. ՟Ը.։)
Մշտամռունչ փառաբանեալ զերրորդութիւնն ամենօրհնեալ. (Շ. վիպ.։)
always victorious.
Ձերոյդ զօրաց մշտայաղթ բազմութիւնդ. (Պրպմ. ՟Լ՟Է։)
Դաւիթ մշտայաղթ ի պատերազմունս, եւ հսկայիցն ծախօղ. (Սհկ. կթ. արմաւ.։)
of eternal memory;
ever memorable.
Զանուան իւրոյ մշտայուշ քաղաք շինեսցէ։ Զիւրոյ անուանն մշտայուշ քաղաք շինեսցէ (զաղեքսանդրիա). (Պտմ. աղեքս.։)
always inclined, willing, disposed, eager, assiduous.
Ամենափոյթ առ ի գթութիւն, մշտայօժար ի բժշկութիւն. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)
ever new, fresh.
Միշտ իբր նորոգ՝ նոր. անհնանալի. անթառամ.
Տեւէ մինչեւ յանսպառ մշտանորոգ յաւիտեանսն. (Խոր. վրդվռ.։)
cf. Մշտամատոյց.
Միշտ եւ անպակաս՝ անդադար նուիրեալ. մշտամատոյց.
Մշտանուէր նուագ ձայնի։ Մշտանուէր աղօթից հայցմամբ։ Ի մաղթանս մշտանուէրս. (Նար. ՟Ձ՟Ա. եւ առաք։ Գր. հր.։)
Թագաւորք յաւէտք, եւ քահանայք մշտանուէրք (հրեշտակք). (Շ. տաղ.։)
perpetually in motion.
ἁεικινήτος sempiternum motum habens, perpetuo motus vel mobilis. Միշտ շարժուն, կամ շարժեալ։ Զաստուծոյ ասի՝ որպէս անշարժ շարժօղ, կամ ինքնաշարժ, միտք բոլորովին՝ ամենայնիւ ներգործական.
Հուր մշտաշարժ՝ ինքնաշարժ, շարժօղ այլոց. (Դիոն. երկն.։)
Ինքնաշարժ մշտաշարժ, ինքնիշխան, ինքնազօր, ամենազօր. (Ածաբ. ի պենտեկ։ եւ Շար.։)
Իսկ զարարածոց՝ իբրու հաղորդ իմացականութեան առաւելապէս. կամ դիւրաշարժ. դիւրաշրջիկ. դիւրափոփոխ. եւ մշտայած. կամ ինքնաբերեալ. յօժարափոյթ.
Ըստ գերագունին ի հրեշտակս մշտաշարժ հաստատութեան. (Դիոն. երկն.։)
Հոգի՝ ինքնաշարժ. ինխնաշարժն՝ մշտաշարժ. մշտաշարժն անմահ է. (Սահմ. ՟Ժ՟Գ։)
Ո՛վ մշտաշարժ՝ երկնի բնութեան. (Պիսիդ.։)
Մշտաշարժ ասեմք զարեգակն. (Եղիշ. յես.։)
Զարեգակն ոչ ոք պարսաւէ ուղղապէս վասն մշտաշարժ իւրոյն շրջաբերութեան. (Մագ. ՟Թ։)
Զօդս յօրինեաց անուաձեւ բոլորել մշտաշարժ խաղացմամբ. (Ժող. շիրակ.։)
Ի մշտաշարժ յարձակմանն եւ ոչ մի ինչ ի բնութենէ կայան գտեալ. (Նիւս. կազմ.։)
Հող եւ ջուր վայրաբերք ծանրութեամբ՝ մշտաշարժ երկրասողութեամբ. (Եղիշ. հոգ.։)
perpetual motion.
ἁεικινησία, τὸ ἁεικίνητον motus perpetuus, perennis motio. Մշտաշարժն գոլ (ըստ ամենայն առման). եւ Հանապազորդեան շարժումն. անդադար արծարծումն՝ խաղացումն՝ բերումն.
Մշտաշարժութիւնք նոցա յաստուածայինս։ Անթոյլ եւ անխոտոր մշտաշարժութեամբ։ Հրեշտակականին մշտաշարժութեան. (Դիոն. ստէպ։)
Արեգական եւ լուսնոյ մշտաշարժութիւնք դադարեն. (Սարկ. աղ.։)
enduring, suffering continually;
always vexing or tormenting;
— մեռելութիւն, continual mortification.
Ուր իցէ միշտ չարչարիլ կամ չարչարանք.
Մշտաչարչարն մեռելութեամբ անձնատոչոր տօթով խարուկեալ. (Նար. կուս.։)
permanently shining, clear or luminous.
ἁειλαμπής semper lucens, splendens, perpetuo fulgore rutilans. Միշտ պայծառ. մշտափայլ. անաղօտ.
Լոյս մի, աստուած, մշտապայծառ՝ երեքապայծառ. (Ածաբ. նոր կիր.։)
Դու լոյս իսկ բնութեամբ, եւ արեգակն մշտապայծառ. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)
Մշտապայծառ լուսովդ լրանլ։ Ըստ արեգակնային մշտապայծառ վսամական զարդու. (Մագ. ՟Ի՟Թ. ՟Կ՟Զ։)
Լոյսք մշտապայծառք. (Նար. կուս.։)
instant in prayer, constant in worship, fervent, devout, pious;
assiduous.
Որ միշտ պարապի պաշտամանն աստուծոյ եւ աղօթից. որպիսի էին ակումիտք, կամ վանականք անհանգստից վանաց.
Միաբանակեաց վանսն թանահատի վանից, որք էին մշտապաշտօնք։ Եւ սոքա մշտապաշտօնք։ Երիցավանք՝ որք էին մշտապաշտօնք. (Ուռպ.։)
Եւ Որ ինչ հայի յանդադար պաշտօնն աստուծոյ կամ յաղօթակացութիւն.
Մշտապաշտօն բազկատարածութեամբ մաքուր միանձանց. (Նար. գանձ խչ.։)
Սրբազանք եւ երկնայինք՝ աստուածամերձ բուրմամբ. (Շ. տաղ. հրեշտ։)
continually to fix one's eyes upon, to look at steadfastly or intently, to gaze at.
ՄՇՏԱՊԻՇ ԼԻՆԵԼ. Միշտ կամ յերկար պշնուլ, պշուցեալ հայել.
Զմշտապիշն լինել բերանաբացութեամբ յաստեղս. (Անան. եկեղ։)
very diligent, assiduous, indefatigable, unwearied.
Ուր իցէ միշտ ջան եւ փոյթ. բազմավաստակ. ճգնողական. բազմահնար. անձանձիր. անխոնջ.
Մշտաջան վաստակօք եւ պաղատանօք զօրն անցուցանէին. (Մանդ. կամ Եփր. պհ.։)
Ի մշտաջան աղօթիցն սրբոյն ներսեսի. (Յհ. կթ.։)
Մշտաջան ճգնութեամբ բնակէին ի նմա. (Ուռպ.։)
Հատցի կապն կցորդութեան մշտաջան աւազակին՝ (սատանայի). (Նար. ղ։)
aiophyllous, evergreen;
unfading.
Որոյ սաղարթք՝ տերեւք եւ ոստք են միշտ դալար եւ անպակաս. մշտազուարճ.
Որպէս մշտասաղարթ՝ կենսաբուխ եւ մաքուր. (Լմբ. յայտն.։)
Մշտասաղարթ արմատ գոլով, ոչ յետ պտղոյն թօթափելով (ի տերեւոց). (Տաղ.։)
everlastingly frozen.
Եթէ հասցէ տեսանել զտագնապեալս մշտասառոյց՝ յեղանակս գարնան մօտ. (Նար. ՟Ի՟Ե։)
enjoying or possessing continually.
Զոր ինչ լինի միշտ վայելել. որոյ վայեյքն է հանապազորդ.
Նաեւ ծով մշտավայելեալ ինձ անկարօտութիւն շտեմարանիւր. (Պիտ.։)
always lighted or burning.
Միշտ վառեալ. մշտաբորբոք. անշէջ. միշտ վառած.
Անշիջանելի պահեցէ՛ք զճառագայթս աստուածութեանն մշտավառ առաքինութեամբ. (Շ. ընդհանր.։)
Ի մշտավառ հուր առաքումն. (Սկեւռ. աղ.։)
shaking, agitating, moving constantly;
always tempest-tost or tempest-beaten.
Ընդ որս եւ զաղաչօղս մշտատատան ի նաւահանգիստն խաղաղութեան պրծեալ ապրեցո՛. (Նար. ՟Ձ՟Ե։)
ever-during, permanent, perpetual;
— առնել, to perpetuate.
cf. Երեքժանի.
cf. երեքժանի, եւ երեքարձէն։ Նմանութեամբ ասի ի գծագրութեան տարեկան բոլորակի.
Զվերջագրեալն եռաժանի իմն թիւ աւարտեալ. (Շիր.։)
having three lights.
Համապատիւն կցորդութեանց ... եռալուսեանն զուգակցութեանց. (Նար. ՟Հ՟Ե։)
of three cubits or fathoms.
Երկակն եւ եռակ աճեցեալ զ ըստ միոյն անմարմնութիւնն. (Փիլ. այլաբ.։)
Քննութիւնս ինն առաքել ի դելփիա, բաժանել յիւրաքանչիւր եռակէ զմին. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)
Եռակ հաւատոց (որ յերրորդութիւնն) հետեւմամբ. (Սիսիան.։)
Երկուց եռից ըստ եռակին։ Գր. (տղ. յերուսաղէմ.։)
Եռականգուն մեծութիւն ունել։ Ոչինչ է ներհական եռականգնումն։ Եռականգունն՝ քանակ նշանակէ. (Արիստ. ստորոգ.։)
trebly.
Եռակի տրամատի ամանակացն զանազանութիւն, ի ներկայս, յանցեալն, յապառնին. (Խոսրովիկ.։)
Եռակի լսի այս. (Երզն. մտթ.։)
that consists of three things or words;
— նուագ, trisagion.
Եռահիւսակ սրբասացութիւն, կամ սրբասացութիւնք. (Անյաղթ բարձր.։ Անան. եկեղ.։ Յհ. իմ. եկեղ.։)
Փառք եռահիւսակ անձանց սուրբ երրորդութեանն, եւ միոյ տէրութեան. (Յիշատ.։)
Եռահիւսակ պսակ». իբր յերից նիւթոց կամ գունոց հիւսեալ. (Նանայ.։)
ԵՌԱՀԻՒՍԱԿ մ. Իբր Եռահիւսակ սրբասացութեամբ.
cf. Եռահիւսակ.
Զեռահիւսեակըն նուագեալ, զմի տէրութիւնդ երգաբանեալ. (Շար.։)
wonderful, astonishing, surprising.
Ըստ երից գլխոց հրաշալի. երից հրաշալի կամ փառացի.
having three branches.
Որոյ են երեք ճեղք կամ ճիղք. իրեք ճղով.
Երկճղի կամ եռաճեղ. (Ոսկիփոր.։)
of three stories (house);
three-decker.
Ուր են երեք յարկք՝ մի քան զմի ի վեր. իրեք խաթ, իրեք ծածք.
Սոյնպէս եւ ի հնումն եռայա՛րկ խորանն կառուցաւ. (Ի գիրս խոսր.։)
of yesterday.
Որ ինչ հայի յեռանդ. մէկալ օրւան.
Զորմէ յիշատակեալ մեր յեռանդեան տրամաբանութեան. (Մագ. ՟Լ՟Զ։)
fervid, ardent, zeal-ous, eager
θερμότατος fervidissimus Եռանդեամբ լի. ջերմագին.
Եւ զայս գործէին նոքա յեռանդնալից սիրոյ անտի հաւատոց. (Եւս. պտմ. ՟Բ. 17։)
sparkling;
fiery.
Որ եռացմամբ կայծակունս արձակէ, կամ շանթս հրեղէնս.
cf. Եռանդնոտ.
Եռանդեամբ շարժեալ. եռանդնոտ.
Եռանդնաշարժ սէր, կամ գնացք. (Տօնակ.։ Վրդն. ծն.։)
devout, spiritual.
Սիրօղ զեռանդն. փոյթեռանդն. ջերմեռանդն.
Եռանդնասէր սրտի ջերմութեամբ. (Յհ. կթ.։)
Եռանդնասէր կամօք զյիշատակս նոցա կատարեն. (Ճ. ՟Ժ.։)
boiling, hot;
fervent, ardent;
fiery, spiritual;
devout.
ζεστός, διάπυρος fervidus, ignescens Ջերմագին. ջերմեռանդն. վառեալ. բորբոքեալ. տաք, վառուած, եփ ելածի պէս.
Եռանդնոտ միտք, կամ ապաշխարութիւն, սէր, արիւն, բնութիւն. (Կոչ. ՟Բ. 15։ Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Թ։ Վրդն. սղ.։ Մագ. ՟Զ։)
Եռանդնոտ էին առ յոյսն աստուծոյ։ Եռանդնոտ է հասակ երիտասարդութեան ի բղջախոհութիւն. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. առակ.։)
triangle.
ԵՌԱՆԿԻՒՆ ԵՌԱՆԿԻՒՆԻ τρίγωνον, -ος triangulum, -lus, -laris գրի ստէպ եւ ԵՌԱՆԳԻՒՆ, Ի. Ձեւ կամ թիւ որ ունի զերիս անկիւնս ըստ երից կողմանց.
Երկաքանչիւրոց ի մասին եդեալ, հաւասարակողմ՝ հաւասարակողմի, եռանկիւն՝ եռանկեան տացուք. (Պղատ. տիմ.։)
Պատկանին՝ որպէս եռանկիւնքն ի քառանկիւնսն։ Յեռանկիւնացն (կամ յեռանկիւնիցն) ծնանի քառանկիւնին. եւ քառանկիւնին ծնանի յեռանկիւնիսն, միակի եռանկիւնւոյ բաղկացութեան. (Մագ. ՟Ը. եւ ՟Հ՟Զ։)
Եռանգիւնի եւ քառանգիւնի ոչ թուի զյաւէտն եւ զնուազն ընդունել. քանզի որք միանգամ ընդունին զեռանգիւնւոյն զբան եւ զբոլորակին, ամենեքեան նմանապէս եռանգիւնիք կամ բոլորակք են. (Արիստ. որակ.։)
Եռանկիւնւոյն արմատն մի մի աճէ. իսկ չորեքանկիւնին երկու երկու. (Սարկ. տոմ.։)
triangular.
ԵՌԱՆԿԻՒՆ ԵՌԱՆԿԻՒՆԻ τρίγωνον, -ος triangulum, -lus, -laris գրի ստէպ եւ ԵՌԱՆԳԻՒՆ, Ի. Ձեւ կամ թիւ որ ունի զերիս անկիւնս ըստ երից կողմանց.
Երկաքանչիւրոց ի մասին եդեալ, հաւասարակողմ՝ հաւասարակողմի, եռանկիւն՝ եռանկեան տացուք. (Պղատ. տիմ. ։)
Պատկանին՝ որպէս եռանկիւնքն ի քառանկիւնսն։ Յեռանկիւնացն (կամ յեռանկիւնիցն) ծնանի քառանկիւնին. եւ քառանկիւնին ծնանի յեռանկիւնիսն, միակի եռանկիւնւոյ բաղկացութեան. (Մագ. ՟Ը. եւ ՟Հ՟Զ։)
Եռանգիւնի եւ քառանգիւնի ոչ թուի զյաւէտն եւ զնուազն ընդունել. քանզի որք միանգամ ընդունին զեռանգիւնւոյն զբան եւ զբոլորակին, ամենեքեան նմանապէս եռանգիւնիք կամ բոլորակք են. (Արիստ. որակ.։)
Եռանկիւնւոյն արմատն մի մի աճէ. իսկ չորեքանկիւնին երկու երկու. (Սարկ. տոմ.։)
of three persons.
Եռանձնեայ կամ եռանձնեան աստուածութիւն. (Վրդն. ծն.։ եւ Նանայ.։)
Զերիս տօնս յանդիման լինել երախարեօք եռանձնեայ տէրութեանն. (Նախ. ել.։)
եռանձնեայք. որպէս Երեք մանկունքն.
Կամաւոր պատարագին իսահակայ նախանձաւոր գոլով եզականին՝ եռանձնեայք ի վերայ կայծականաց հրոյն ողջակիզեալ զմարմինս. (Հարցնափառ.։)
of three names.
Ունօղ զերիս անուանս ի միում անձին իւրում. այսպէս համարեցան ժխտօղք զսուրբ երրորդութիւնն.
Եւ մի՝ եռանուն գոլ լեզուանեցաւ զաստուած. (Կանոն.։)
verse of three measures;
trimeter.
Նուագս բազումս թողին տաղից եռաչափաց. (Փիլ. տեսական.։)
Օրհնութիւնս եռաչափս ... բոլորեն. (Եղիշ. միանձն.։)
Քերթողք մեզէն իսկ՝ ոմանք ... եռաչափից. (Պղատ. օրին. ՟Է։)
triple;
trebly, threetimes.
trisyllabical;
triphthong.
Փոխանակ երկավանգի եռավանգ լիցի (աբրամն՝ աբրաամ)։ Եռավանգ աբրաամ թարգմանեալ է հայր ընտրեալ հնչման. (Փիլ. լին.։)
divided into three parts, divided trebly, trisected.
Յերիս տրոհեալ. եւ Բաժանումն յերիս.
Սեռք եւ ազդ եռատրոհիւք որոշեցան. (Շ. միշտ էիդ.։)
boiler, water-space (in the steam-engine).
βραστῆς fervere faciens Որ եռացուցանէ. իբր ազգ ինչ սասանութեան՝ ըստ եռացման ջրոյ.
tripod, trivet.
τρίπους tripus Երիւք ոտիւք կազմած. որ եւ ԵՐԵՔՈՏԱՆԻ.
Յորում տաճարի (դելփեայ) կայր եռոտանին հաստեալ։ Յայն եռոտանին ելեալ կանայք՝ հարցկութիւնս առնէին. (Նոննոս.։)
Յորժամ քերթողն առ եռոտանովն երաժշտիցն նստիցի. (Պղատ. օրին. ՟Դ։)
triduan, of three days.
Եռօրեայ թաղմամբն. (Նար. ՟Լ՟Դ։)
Երեքօրեայ ճանապարհն զեռօրեայ յարութիւնն քրիստոսի գուշակէր։ Եռօրեայ կացեալ ի կենսաբեր գերեզմանին. (Կիւրղ. ղկ.։)
Եռօրեայ ի սիրտ երկրի բնակիցիմ. (Նանայ.։)
Ի ստորինս իջեալ, եռօրեայ յամեալ. (Գանձ.։)
Յարուցեալ յեռօրէին. (Գր. տղ. յերուսաղէմ.։)
lieutenant, vicegerent;
successor;
stationary, firm, stable.
ԵՏ ԸՆԴ ԵՏ. παραυτίκα illico, statim Հետ ընդ հետ, նոյն հետայն. իսկ եւ իսկ. իսկոյն զկնի. մեկէն ետեւէն, նոյն ատէն.
Թող, անդէն ետ ընդ ետ լինէր նմա որդի։ Ետ ընդ ետ իսկ ընդէ՞ր ոչ յղեաց. (Եզնիկ.։)
Նուազագոյն յառաջնումն ցուցեալ, ետ զետէ գործոյն կատարելութեամբն ընդ նմա պայծառութեամբ ծագեալ. (Նիւս. կազմ. ՟Լ՟Բ։)
Զամենայն նախարարս եւ զզօրագլուխս եւ զտեղեկալս (կամ զտեղակաս). (՟Ա. Եզր. ՟Գ. 2։)
Նի՛ստ ի գիջի ետեղակալ. (Երեմ. ՟Խ՟Ը. 18։)
Բարձեալ շրջեցուցանել, կամ ետեղակալ ունել ի ներքս (ի տան՝ զարձանս) զոսկեղէնս եւ զարծաթեղէնս. (Սարկ. հանգ.։)
Ետեղակալ կայանք կամ կայք։ Մեծութիւն ետեղակալ տարերց ի բացուստ իբրեւ շարժունք երեւին. (Վեցօր. ՟Գ. ՟Զ։)
vicegerent, vicar.
Ես ասէ՝ ետեղապահ եմ։ Իբրեւ եկն հայրապետն ներսէս, ի վերայ հասանէր ետեղապահին սրբոյն խադայ. (Բուզ. ՟Դ. 12. եւ 13։)
lieutenancy.
Զաթոռ եպիսկոպոսապետութեան ետեղապահութեամբ յաջորդեաց յովսէփ. (Խոր. ՟Գ. 67։)
place, spot, stead;
առ ետեղ, there, in that very place, in the same place;
immediately, directly, forthwith;
զետղ առնուլ, to stop, to cease to go.
Յիւրում ետեղ։ Յորում ետեղ ինքն կամեսցի։ (Խոր.՟Գ. 65։)
Զտեղ առ մովսէս առաջի դրան բանակին. (Եփր. ել.։)
Զբազումս առ ետեղ սատակէին։ Համարէր՝ թէ առ ետեղ իցեն. (՟Ա. Մակ. ՟Դ. 15. ՟Ժ՟Բ. 29։)
quick, nimble, prompt, rapid, swift, current;
— երագ or երագս, quickly, currently;
very soon.
Երագ երիվար, կամ ոտք, ընթացք, սլացումն, եւ հրեշտակք, կամ թեւք, կամ Ի թռիչս երագունք. (Ես. ՟Ժ՟Ը. 2. ՟Լ. 16։ Եզեկ. ՟Ա. 7։ Հռ. ՟Գ. 15։ Նար. եւ այլն։)
Արասցէ ելս երագունս փորձութեանս ձերոյ, զի համբերել կարասջիք. (Եփր. ՟ա. կոր.։)
Երագ դպիր». իբր երագագիր. (Լմբ. սղ. ՟Խ՟Դ։)
Մտօք երագունք». իբր արագամիտք, սրամիտք. (Կիւրղ. գանձ.։)
ԵՐԱԳ, ԵՐԱԳՍ, ԵՐԱԳՈՒՆՍ. ԵՐԱԳ ԵՐԱԳ. մ. εὑθέως cito, citius, celeriter եւ այլն. Արագապէս. փութով. ճեպով. հետզհետէ անընդհատ. ի կարճոյ. շուտ մը, շուտով, չո՛ւստ չո՛ւստ, շո՛ւտ շո՛ւտ.
Զպատմութիւնն երկրորդեաց երագ երագ ի վերայ վեցօրեայ ժամանակին. (Եփր. ծն.։)
Հանգոյց զիս երագ երագ. (Սղ. ժմ.։)
Երագունս ընթացեալ։ Երագ երագն քան զվաղվաղակին ե՛ւս հեզագոյն է ի փոյթ ինչ գործոց. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 25։)
cf. Արագագիր.
Երագագիր դպրի գրչութեամբ. (Յհ. կթ.։)
that goes, that walks quick, rapid, prompt.
Ճանապարհորդ երագագնաց՝ վաղվավակի հասանէ ի քաղաքն, եւ միայնակեաց ժուժկալ՝ յիւր կարգն. (Նեղոս.։)
Երագագնաց ընթացք մերոյ գիտութեանս յոյժ կաղագոյն գտանին. (Վեցօր. ՟Ա։)
Երագագնաց թւի մեզ կեանքն». այսինքն փութով անցեալ. (Լմբ. իմ.։)
cf. Արագալուր.
Արագալուր. երագ լսօղ. սուր լսելեօք, որ արտաքին, կամ որ ներքին.
Աչքն սրատես, ականջքն երագալուր. (Լմբ. սղ.։)
Թեթեւամիտ ազգն անհամեստիցն կանանց՝ երագալուր եւ դիւրահաւան. (Ճ. ՟Դ.։)
Զի մի՛ բազմաբանութեամբ զերագալուր ձեր միտս ձանձրացուցից. (Փարպ.։)
cf. Արագախաղաց.
that points, that begins to appear soon.
Չի՛ք այլ երագութիւն. թէ ծագեսցի ընդ երագածագ ծագումն (լուսոյ). (Վեցօր. ՟Բ։)
soon thawed or lique-fled.
Որ փութով հալէ կամ մարսէ.
Կազմեաց եդ փոքր թռչնոցն երագահալ խածիս. (Վեցօր. ՟Ը։)
cf. Արագահաս.
Արագահաս. որ փութով հասանէ. իսկոյն ժամանօղ.
Երագահաս կորուստ (կամ արագահաս). (՟Բ. Պետ. ՟Բ. 2։)
Երագահաս սպեղանիք, կամ վախճան կենցաղոյս. (Փարպ.։)
soon changed.
Յերագայեղ բնութեանց փոփոխմանց ստասցուք հանճար իմաստութեան. (Վեցօր. ՟Զ։)
cf. Վաղտանցուկ.
Մի՛ երագանցուկ համարիցիս զհրդեհսն. (Ոսկ. ես.։)
quickly, rapidly.
Արագ. երագ երագ. փութապէս. եւ Ի սուղ կամ յետ սուղ ժամանակի.
Երագապէս եւ բազում ճակատս տուեալ։ Երագապէս վարդապետեցին զկողմն արեւմտեայ. (Խոր. ՟Բ. 79։ ՟Գ. 58։)
Որ լուռն էի, եղէ երագապէս շատախօս. (Լմբ. սղ.։)
that fails, soon or easily mistaken.
Որ փոյթ ընդ փոյթ սխալէ. դիւրասխալ. բազմավրէպ.
that passes, that dies soon, transitory, transient.
Եւ թերեւս հակառակին մասն՝ երագավախճան. (Պիտ.։)
quick, nimble, prompt, diligent.
Երագափոյթ որոտումն. (Մծբ. ՟Ժ՟Է։)
cf. Երագայեղ.
Որ արագ արագ փոփոխի կամ շարժի.
cf. Արագաքայլ.
Որք յառաջ քան զնա երագաքայլք էին։ Երագաքայլ թեւօք ամբարձեալ զմիտս. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. պտրգ.։)
quick, that runs quick, nimble, swift.
ταχυδρόμος, ταχύς τῷ δρομῷ velox celer cf. արագընթաց. Արագ ընթացօղ՝ իրօք կամ նմանութեամբ. շուտ վազօղ, քալուկ, չուստ, արտորացօղ.
Երագընթացն փառաբանչօք՝ վերնաթռիչ պատգամաւորօք։ Ի թեւս թեթեւս յերագընթացս ամպաչու թռչնոյ. (Նար. կուս. եւ Նար. խչ.։)
Երագընթաց բանիւն եղծանէ զմիտս բանին. (Արշ.։)
Զթիւ սաղմոսացն գլխել, եւ ի բազմացուցանելն զնա երագընթաց լեզուովն միտեալ. (Լմբ. պտրգ.։)
quickness, celerity, velocity, swiftness;
expedition;
acceleration;
frequency;
velocity, speed;
— անկիւնային, angular, circular velocity.
Արագութիւն. արագաշարժ կամ երագընթացն գոլ. եւ Աջողակութիւն.
Երագութեամբ անբաւ։ Ոչ կարեմ ասել զերագութիւն ձեռինն. (Խոր. ՟Բ. 59. եւ 82։ Տե՛ս զերագութիւնն եւ զանարգելութիւնն. Լմբ. իմ.։)
that explains dreams.
ὁνειροπόλος somniorum interpres, conjector Որ ցուցանէ գիտել զմեկնութիւն երազոց. երազահան.
Երազագէտք, նշանալոյծք. (Պտմ. աղեքս.։)
Երազագէտ է այնպիսին ի կեանս իւրում». իբր երազագէտ, յուզեալ սնոտեօք. (Եղիշ. ՟Բ։)
explanation of dreams
Մեկնելն զերազս՝ կա՛մ ըղձութեամբ առ աստուծոյ.
Իղձն բաղտամայ՝ բաբելոնացւոցն ապրեցուցիչ երազահանութեամբ, եւ յովսէփ երազատես եւ երազահան փարաւոնի .. . այն հեթանոսացէ, եւ ոչ քրիստոնէից. (Եղիշ. հոգ.։)