concurrence;
accompanying;
concomitance;
retinue;
coincidence.
συνδρομή concursus Զուգընթացութիւն. ճանապարհակցութիւն. գործակցութիւն. միաբանութիւն.
to cause to run.
Որ ընթացուցանեն զճանապարհորդն ի դուռն կենաց եւ փրկութեան։ Յառաւելութիւն բարեաց զմեզ ընթացուցանեն։ Ի կատարումն ընթացուցանեն հաճոյիցն Աստուծոյ. (Յճխ.։)
adjacent, adjoining;
assisting, present.
cf. Ընթերակայ.
to study, to read with pleasure.
Յորժամ այսպիսիս ընթերցասիրեմք իմաստութեան ճառս. (Խոր. ՟Ա. 2։)
reader, lecturer;
ազգ առ —ցողն, advertisement, address to the reader;
ներողամիտ —ցող, gentle reader.
reading;
lectureship, order of lecturers in the church.
Վերծանութիւնդ ըստ յունաց (իբր վերաճանաչութիւն՝) ի մերումս թարգմանի ընթերցողութիւն. (Երզն. քեր.։)
lecture;
lesson.
catechism (of St. Cyril).
to sup, to take the evening's repast.
Թէ այդպէս հանդարտութեամբ ճաշեալ էիր, ոչ այդպէս աղքատաբար ընթրէիր. (Ոսկիփոր.։)
supper, evening's repast;
— տէրունեան, the Lor's —, the Last —, —ս առնել, գործել, տալ, to invite to -;
to give a banquet;
ընթրիս առնել առ ումեք, to sup with...;
ի ժամ ընթրեաց, at supper-time.
Առնիցես ճաշ կամ ընթրիս։ Այր ոմն գործեաց ընթրիս։ Ոչ ոք յայնց կոչեցելոց ճաշակեսցէ յընթրեաց (գրի եւ յ՝նթրեաց) իմոց։ Ի լնել ընթրեացն։ Ի ժամու ընթրեացն։ Յետ ընթրեացն.եւ այլն։
Ճաշք զճաշս մղիցեն, եւ ընթրիք զընթրեօք անցանիցեն. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 16։)
present, gift, offer, offering;
— առնել՝ տալ՝ մատուցանել, to give, to make a present.
Մարդիկ ի բազմութիւն ընձայիցն հային եւ փորձեն. իսկ Աստուած յոգւոցն ճշմարտութիւն. (Փիլ. լին. ՟Ա. 61։)
that carries presents or offerings;
— լինել, cf. Ընծայաբերեմ.
Ընծայաբեր լինել ճշմարիտ հաւատով՝ ամենասուրբ Երրորդութեանն։ Ընծայաբեր լինել Տեառն ըստ միոյ միոյ պարգեւին. (Յճխ. ՟Ե. ՟Ժ՟Բ։)
to carry presents, to offer, to make a present.
Որպէս հաստատես մեր յաւետաւոր բարբառս քո, որով ընծայաբերին եւ հրճուին խորհուրդք մեր. (Ճ. ՟Գ.։)
offer, offering;
offertory.
to offer, to present, to sacrifice, to give, to dedicate, to attribute, to lend, to propose, to refer, to confer, to devote, to render, to ascribe;
to make, to furnish;
to impose, to inscribe;
ի լոյս —, cf. Լոյս;
— զոք ի կեանս, to give life to;
to vivify;
— զոք առատ պարդեւօք, to load with presents;
to confer great services.
Կատարեցեր զփափաքումն ընծայելոյ քո ի տաճարին։ Որ ընծայես զարարածս բարձրելոյ քում հօր։ Որ ընծայեսցես զմեզ ի կեանսդ յաւիտենից. (Շար.։)
Խաչի կամաւ ընծայեաց։ Աճման հասակի զնոյն ընծայեցեր։ Յայտս մաքուրս՝ հերս ընծայես (իբր ընձիւղել)։ Ի մարմնոյս անօրինելոյ ընծային պտուղք դառնութեան։ Աչաց ընծայեաց զվերստին լոյս (ետ, շնորհեաց)։ Ընծայեալ մարմնոյս զմրաշարս գիծ (գրեալ, համարեալ) եւ այլն. (Նար.։)
to offer, to present;
to show, to expose, to place in sight;
to recommend, to introduce;
զանձն —, to pass one's self off for another, to counterfeit;
այլ իմն միտս —, to possess, or bear another meaning;
սիրելի զանձն, to make one's self beloved.
Ծառայեցոյց (սատանայ) զմարդիկ՝ իւր պաշտօնեայս առնելով, եւ ինքեան՝ զպարտուպատշաճ պատիւն Աստուծոյ՝ ընծայեցուցանելով. (Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Գ։ (Բայց լինի եւ իմանալ որպէս վերագրել, կամ սեպհականել։))
that presents;
producing, productive.
Որ ընծայեցուցանէ, կամ պատճառ լինի՝ իբր ընձիւղիչ.
offer, offering, dedication;
presentation;
թուղթ ընծայութեան, letter of recommendation;
Կոչումն ընծայութեան, catechism;
cf. Ընթերցուածագիր;
— լուսնի, new moon.
Զկոչումն ընծայութեանն յորդեգրութեանն շնորհս. (Յճխ. ՟Զ։)
act of offering, of dedicating one's self;
presentation;
offering, present.
Այսօր ի տաճարն եկիր յընծայումն Քրիստոս. (Շար.։)
to rise, to shine, to blaze forth, to glitter, to sparkle, to glare, to be bright.
Եթէ ոչ լոյս արեգական ընծուէր, զիա՞րդ մարմնոցն անբաւ եւ անճառ որակութիւնք երեւեալ լինէին։ Երկիւղ բարի ի վերայ եհաս, այն՝ որ ընծուի մերկացելոց զգայութեանցն խորհրդոց։ Աստեղքն յերեկորեայ մինչեւ յառաւօտ ընծուին։ Է՛ որ ի վերայ երկրի, եւ է՛ որ ընդ երկրաւ՝ կենդանաբերին կէսքն ընծուին. (Փիլ. քհ. ՟Ե։ եւ Փիլ. ել. ՟Ա. 22։ ՟Բ. 104. 109։)
Զաստեղս ի լուսնոյ ասեն ընծուիլ, եւ զլուսինն արեգակամբ ուռճացեալ։ Զանցնիւր գօտիսն ի ձեռն արեգականն ընծուիլ. (Խոր. ՟Գ. 6։ (Ի Հին բռ. վրիպակաւ Ընծուիլն շփոթի ընդ Ընձիւղիլ։))
that receives;
betrothed, husband;
խօսեալ —, affianced wife;
receiver.
that betrays or kills his neighbour.
Որ դաւէ զընկերն. դաւաճան. սպանօղ.
companion, comrade, colleague;
associate, partner;
fellow-member, friar.
Գիտես ո՛վ սիրելի եւ ընկերակից իմ (իբր վաճառակից). (Ոսկիփոր.։)
to accompany, to escort, to follow;
to pair;
to associate;
to convoy;
to aid, to assist.
to sink, to deepen, to submerge;
to flow, to inundate, to drown, to plunge, to absorb, to bury;
to dim, to cloud;
նիրհմամբ —, to lull, to make sleepy.
Նմանութեամբ ձեւանան պէսպէս ոճք՝ յամենայն լեզուս.
cf. Ընկղմեմ.
depression;
immersion, submersion.
cf. Ընկղմութիւն.
cf. Անկողին.
Անկեալ կամ չարեօք ի մահիճս ախտից ընկողնոց մեղաց. (Նար. ՟Ժ՟Ը. (ուր Անկանիլն յարմարեալ է ընդ Անկողնոյ)։)
to stretch, to lay down, to put to bed.
ԸՆԿՈՂՄԱՆԵՑՈՒՑԱՆԵՄ որ եւ գրի ԸՆԿՈՂՄՆԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. κοιμάω, κοιμίζω in lecto colloco Կողմանեցուցանել. հանգուցանել ի մահիճս. տարածել յանկողնի. ննջեցուցանել. պառկեցընել.
to stretch ones self in bed, to lie down, to go to bed.
Ոչ ընկողմանիս ընդ ոսկեճաճանչ ձեղուամբ. (Բրս. հայեաց.։)
Զքսան ամ ոչ ընկողմնեցաւ։ Նստեալ ընկողմնեցաւ։ Ընկողմնեցան (կամ ընկողմեցան) դարձեալ ի մահիճս։ Ընկողմնեցաւ (կամ ընկողմեցաւ), եւ պարզեաց զձեռս. (Վրք. հց.։)
to reject;
to draw back, to pull back;
to subdue;
to roll.
ԸՆԿՐԿԵՄ ἁναποδίζω retroago ταπεινόω subigo եւ այլն. գրի եւ ԸՆԳՐԿԵԼ՝ նովին հնչմամբ. Ընդ կրուկն նահանջել. յետս կասեցուցանել կամ ձգել կամ դարձուցանել. շրջել եւ կորացուցանել ըստ կամի. նկուն առնել. ընկճել. ետ դարձընել դէպ ի կռնակը, քշել, տակը առնել.
to consign, to place in the hands of some one;
to lend, to give;
to undertake, to prove;
to transmit, to refer, to leave in writing.
Տրտմութիւն եւ խնդութիւն՝ ըստ Աստուծոյ լեալ, մխիթարութիւն ընձեռէ. (Յճխ. ՟Է։)
to bud, to shoot, to put forth, to sprout, to germinate, to blossom.
ԸՆՁԻՒՂԵՄ կամ ԸՆԾԻՒՂԵՄ ԸՆԾԻՂԵՄ ԸՆՁԵՂԵՄ. ἑξάγω , ἑξανατέλλω produco, pullulo եւ այլն. Արձակել ծիղս, ճիւղս, ոստս, շառաւիղս, բողբոջս. բուսուցանել. կր. բուսանիլ, բողբոջիլ. բուսցընել. կր. ծլիլ, բուսնիլ.
Զբոյս ընձեղէ եւ աճեցուցանէ. (Նանայ.։)
passion for riches, avarice, avidity, greediness.
Ագահութեանն (ընդդէմ դնել) զչափաւորութիւնն, ընչասիրութեանն՝ զարհամարհանս. (Յճխ. ՟Ի՟Գ։)
rich, fortunate, mouicd, opulent;
loaded with riches;
— լինել, to be rich, to have one's nest well feathered;
անթիւ —, very wealthy, extravagantly rich;
ըստ երկրի մասանց —, well off, in easy circumstances.
εὕπορος, εὑπορώτερος, πολυκτήμων, πλοῦτος opulentus, opulentissimus, dives Ընչեղ. ընչաշատ. բազմաստացուած. հարուստ. փարթամ. մեծատուն. ճոխ. ըստկի տէր.
Նոքա են քան զամենեսեան ընչաւէտք, որք զցանկութիւն մեծութեան առ ոտն կոխեցին։ Զազատութիւնն վաճառեցին, եւ հացկատակք ընչաւետից մտին. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 4։ ՟Բ. 24։)
to be enriched, to become wealthy.
Ո՞չ է պարտ ընչաւէտանալ եւ ճոխանալ. (Ոսկ. ՟ա. կոր.։)
riches, abundance of wealth.
ԸՆՉԱՒԷՏՈՒԹԻՒՆ կամ ԸՆՉԱՒԵՏՈՒԹԻՒՆ. πορισμός, εὑπορία acquisitio, opulentia Փարթամութիւն. ճոխութիւն. մեծութիւն. բազմաշահութիւն։ (Իմաստ. ՟Ժ՟Գ. 19։ Մանդ. ՟Զ։ Յհ. իմ. ատ.։ Ոսկ. մ. ՟Ա. 5։ ՟Բ. 23։ Վրք. հց. ՟Ի՟Ա։ Գանձ.։)
richer.
cf. Ընչաւէտանամ.
Որ ճշմարտապէս ճոխանայ (Աստուած), ո՛րքան շնորհէն, այնքան ընչեղանայ. (յն. մնայ ընչեղ գոլով)։ Փոխ առնլով ոչ ընչեղասցիս. (Բրս. ապաշխ. եւ Բրս. վաշխ.։)
cf. Ընչաւէտութիւն.
Աղքատութիւն եւ ընչեղութիւն յետոյ ի ներքս եմուտ։ Լաւաագոյն է ընչեղութիւն զոր ի ձեռս ունին, քան զոր երազողք ստեղծանեն։ Կեանք մարդոյ ոչ ի դրժելի ընչեղութենէ ստացուածոցս, այլ յիմաստութենէ լինին ... եւ ոչ հանճար՝ ընչեղութեան հաղորդել սովորեաց. (Ածաբ. աղք.։ Ածաբ. կարկտ.։ Ածաբ. ժղ.։)
cf. Ընտանենամ.
Ընտանասցո՛ւք հաճոյից արարչին. (Յճխ. ՟Բ։)
familiar, one who is of the family, acquaintance, intimate friend.
familiarly, domestically, confidently.
οἱκείως familiariter γνήσιως genuine Իբրեւ ընտանի. ընտանութեամբ. մերձաւորաբար. ընտանի օրինակաւ. յարմարապէս. ըստ պատշաճի. հարազատաբար.
Ընտանեբար պատշաճել աներեւութիցն զերեւելիսս. (Դիոն.։)
very familiar;
proper.
Ապա յորոց էն, քան թէ յորոց ոչն է, ճշմարտագոյն եւ ընտանեգոյն նշանակի. (Կիւրղ. գանձ.։)
murderer of ones family, parricide.
to familiarize one's self, to grow tame, familiar with, to keep company, to frequent, to communicate;
to get inured, to accustom one's self;
անապատի —, to be accustomed to a hermits life;
— կանոնի հաւատոց, to observe the precepts of the Faith.
Ընտանեցաւ նոցա հուրն կիզող։ Ընտանենալ ամենազօր տէրութեանն. (Յճխ. ՟Թ. ՟Ժ՟Դ։)
to render familiar, to tame, to civilize, to humanize;
to accustom.
Զօտարսն ընդանեցուցանէ. (Յճխ. ՟Ե։)
Լաւ համարեալ զերկմտութիւնն ընտանեցուցանել ճշմարտութեամբ քան ստութեամբ. այսինքն հանդարտել. (Փիլ. լին.։)
female neighbour, intimate friend;
house-maid, servant.
ԸՆՏԱՆԻԱ եւ ԸՆՏԱՆՈՒՀԻ. (յունական ոճով յարմարեալ. ) Հին մամն ազգատոհմին, կամ քոյր նախապապուն.